I SA/Sz 573/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie - Iwona Golec po rozpoznaniu w dniu 29 października 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P. Spółki z o.o. z siedzibą w Zł. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego za październik 2005 r. p o s t a n a w i a: odmówić wnioskodawczyni przyznania prawa pomocy Skarżąca Spółka, wraz ze skargą na wyżej opisaną decyzję złożyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, a w odpowiedzi na wezwanie Sądu do złożenia odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego, złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym koszty sądowe i ustanowienie radcy prawnego (k.51). Zarządzeniem z dnia 23 lipca 2010 r. Przewodniczący Wydziału I ustalił wpis od skargi w kwocie [...] zł. W uzasadnieniu wniosku o prawo pomocy wskazano, że Spółka prowadzi działalność gospodarczą w zakresie sprzedaży hurtowej i detalicznej paliw i produktów pochodnych. W minionych latach Spółka wykazywała ujemny wynik finansowy, rok 2009 pomimo dużych obrotów zamknął się również wartością ujemną. Skarżąca wskazała, że w związku z powyższym nie może pozyskać żadnych środków finansowych na zwiększenie obrotu, a tym samym wypracowanie zysku, gdyż koszty własne przewyższają dochód. Dodatkowo Spółka podniosła, że posiada dość wysokie należności, których dochodzi na drodze sądowej (i egzekucyjnej), w związku z czym rosną jej zobowiązania. Mimo tych trudności Spółka reguluje na bieżąco zobowiązania wobec zakładu ubezpieczeń społecznych i urzędu skarbowego. W oświadczeniu o majątku i dochodach wskazano, że skarżąca Spółka posiada kapitał zakładowy w wysokości [...] zł; środki trwałe o wartości [...] zł, a ostatni rok obrotowy Spółka zakończyła stratą o wartości [...] zł. Przedstawiając dane dotyczące dwóch rachunków bankowych Spółki wskazano, że na koniec lipca 2010 r. stan posiadanych środków na rachunkach bankowych wynosił [...] zł. Stosownie do przepisu ar. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: ustawa; prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 ustawy), a prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 §3 ustawy). Stosownie do przepisu art. 246 § 2 pkt 1 ustawy osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Prawo pomocy jest instytucją wyjątkową zarezerwowaną wyłącznie dla podmiotów znajdujących się w bardzo trudnej sytuacji finansowej uniemożliwiającej pokrycie kosztów procesu. Należy przy tym podkreślić, że cytowany przepis stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 ustawy, zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przytoczone we wniosku okoliczności, jak również przedstawione dokumenty, powinny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym przepisie. Zgodnie z utrwalonym poglądem orzecznictwa spółka powinna w procedurze planowania wydatków uwzględnić również potrzebę gromadzenia środków na prowadzenie ewentualnych postępowań sądowych i liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów na ten cel. Podmiot prowadzący działalność gospodarczą, przewidując realizację swoich praw przed sądem, powinien uwzględnić także konieczność posiadania środków na prowadzenie procesu sądowego. Planowanie wydatków bez uwzględnienia zasady, o której wspomniano wyżej, jest naruszeniem równoważności w traktowaniu swoich powinności finansowych, zaś strona, która realizuje swoje zobowiązania w taki sposób, że wyzbywa się zdolności do zapłaty kosztów sądowych – preferencyjnie traktując inne zobowiązania – nie może prawnie skutecznie podnieść ewentualnego zarzutu, iż odmowa zwolnienia jej od kosztów sądowych jest ograniczeniem dostępności do realizacji jej praw przed sądami. Wniosek skarżącej Spółki nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż skarżąca nie wykazała, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Ze znajdujących się w aktach sądowych oświadczeń i dokumentów m.in. odpisu pełnego z Krajowego Rejestru Sądowego według stanu na dzień 12 października 2010 r. wynika, że Spółka nie znajduje się w stanie upadłości, ani nie jest prowadzone wobec niej postępowanie układowe, posiada środki trwałe o łącznej wartości [...] zł, nie utraciła płynności finansowej, nie posiada zaległości w zakresie należności publicznoprawnych ( wobec ZUS i urzędu skarbowego). Spółka wskazała na problemy z dochodzeniem należności od innych podmiotów, ale niezależnie od tego wykazała posiadanie środków pieniężnych o wartości [...] zł. Wskazać też należy, że strata, na którą powołuje się skarżąca (za 2009 r. o wartości [...] zł) jest jedynie wynikiem bilansowym nadwyżek kosztów nad przychodami, nie oznacza natomiast braku środków finansowych, a co za tym idzie, sama ta okoliczność nie warunkuje potrzeby udzielania pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych ( vide: postanowienie NSA z 24 czerwca 2008 r. sygn. akt I FZ 260/08). Mając na uwadze powyższe oraz wartość ciążących na skarżącej wpisów sądowych w zawisłych przed tutejszym Sądem sprawach ( sygn. akt I SA/Sz 573/10 – 575/10 ) w łącznej kwocie [...] zł, należy stwierdzić, że Spółka nie wykazała, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Dlatego na podstawie przepisu art. 246 § 2 pkt 1 ustawy, należało orzec jak w sentencji.