I SA/Sz 574/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Sędzia NSA Kazimiera Sobocińska po rozpoznaniu w dniu [...] r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. L., M. L., Z. L. – wspólników Spółki cywilnej "P." – J. L., J. M., M. L., Z. L. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej w S. [...] r. Nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego za miesiąc [...] r. p o s t a n a w i a: odmówić J. L. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym Skarżący J. L. reprezentowany przez doradcę podatkowego, w związku z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. z dnia [...] r. oddalającym skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej w S. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego za [...] r., złożył na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od uiszczenia opłaty kancelaryjnej, który następnie, w odpowiedzi na wezwanie Sądu do uiszczenia wpisu sądowego od wniesionej skargi kasacyjnej rozszerzył wnosząc o zwolnienie z całości kosztów sądowych dalszego postępowania sądowego. Z uzasadnienia wniosku, oświadczenia majątkowego, o stanie rodzinnym i dochodach wynika co następuje: J. L. gospodarstwo domowe prowadzi z żoną – M. L. Jedynym źródłem utrzymania skarżącego i jego niepracującej żony jest emerytura w wysokości [...] zł miesięcznie brutto, z której po potrąceniu podatku dochodowego, składki ZUS, zajęcia egzekucyjnego skarżącemu przekazywana jest kwota [...] zł. Wnioskodawca w oświadczeniu majątkowym wykazał, że posiada [...] letni dom jednorodzinny o powierzchni [...]m kw, na działce o pow. [...] m kw., a także [...] udziału we własności kutra rybackiego o wartości szacunkowej ok. [...] zł, nie posiada innego majątku, ani zgromadzonych zasobów pieniężnych (oszczędności, papierów wartościowych, itp.). J. L. dodatkowo oświadczył, że nie posiada rachunku bankowego, a od [...] r. nie prowadzi działalności gospodarczej. Skarżący podał, że jego zadłużenie z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za lata [...] wynosi [...] zł, z tytułu podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowego za miesiące od [...]r. wynosi [...] zł (w następnym wniosku wskazał kwotę [...] zł), a ponadto wnioskodawca spłaca pożyczkę w Banku w wysokości [...] zł. W uzasadnieniu swojego wniosku skarżący wskazał, że miesięczne dochody rodziny nie przekraczają minimum socjalnego i nie będzie w stanie z tego dochodu przeznaczyć jakiejkolwiek kwoty na uiszczenie kosztów sądowych wynoszących we wszystkich sprawach zawisłych przed tutejszym Sądem łącznie [...] zł. W wykonaniu wezwania Sądu z dnia [...] r. skarżący przedłożył następujące dokumenty załączone do akt niniejszej sprawy: 1) odpis zeznania podatkowego za [...] r., w którym zadeklarował przychody (i dochody) z emerytury [...] zł, nadpłatę w kwocie [...] zł oraz przekaz pocztowy odbioru emerytury za [...] r. w kwocie [...] zł, 2) zaświadczenie Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w D. z dnia [...] r., z którego wynika, że skarżący i jego żona do [...] r. nie korzystali z żadnej formy świadczeń rodzinnych oraz innej pomocy społecznej tego Ośrodka, 3) zaświadczenie Powiatowego Urzędu Pracy w D. z [...] r., potwierdzające, że żona skarżącego – M. L. jest zarejestrowana jako osoba bezrobotna od dnia [...] r., a od dnia [...]r. nie posiada prawa do zasiłku, 4) informację o wysokości zadłużenia z tytułu kredytu zaciągniętego w Banku w dniu [...] r. w kwocie [...] zł (brutto) w [...] ratach miesięcznych w wysokości [...] zł spłacaną do dnia [...]r., jednakże bez dowodów spłaty kredytu, Wnioskodawca złożył także oświadczenie, że nie posiada dowodów potwierdzających wysokość miesięcznych wydatków na utrzymanie siebie i rodziny, oraz że nie posiada osobistych rachunków bankowych i od [...] r. nie prowadzi pozarolniczej działalności gospodarczej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), dalej w skrócie p.p.s.a. przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy następuje w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa w przywołanym przepisie, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Zdaniem Sądu treść oświadczeń złożonych przez skarżącego nie przekonuje o zasadności jego wniosku. Skarżący nie wykazał, by uiszczenie opłaty kancelaryjnej oraz wpisu od skargi kasacyjnej a także innych, potencjalnych kosztów sądowych przekraczałyby jego możliwości majątkowe. Za taką oceną Sądu przemawia niepełne zastosowanie się przez skarżącego do wezwania Sądu do uzupełnienia złożonego wniosku. Z dokumentów źródłowych wynika, że skarżący przedłożył odpis zeznania rocznego złożonego za [...] r., w którym wykazał dochód roczny w kwocie [...] zł (ok. [...] zł miesięcznie), odcinek emerytury za [...] br. otrzymanej w kwocie [...] zł (po potrąceniu należności podatkowych dochodzonych w drodze egzekucji administracyjnej), jednakże pomimo wezwania Sądu nie udokumentował jakie wydatki ponosi w związku z utrzymaniem gospodarstwa domowego. Co prawda wnioskodawca oświadczył, iż rachunków nie posiada, jednakże nie odniósł się w żaden sposób do wysokości ponoszonych przez niego opłat za prąd, energię, gaz, podatku od nieruchomości, kosztów zakupu żywności, co z kolei sugeruje, iż wnioskodawca nie jest zainteresowany ujawnieniem tych informacji. Powyższe uniemożliwia ocenę rzeczywistej sytuacji majątkowej wnioskującego, tym bardziej, że jak wynika ze złożonego w dniu [...] r. druku PPF dom wnioskodawcy zamieszkiwany jest również przez synów wnioskodawcy wraz z ich rodzinami (dowód: zaświadczenia wydane przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej oraz złożone przez M. i Z. L. wnioski o przyznanie prawa pomocy), którzy uchylili się od wykazania wysokości kwot wydatkowanych na bieżące utrzymanie. Zdaniem Sądu takie uchylanie się strony od przedstawienia dokładnej i wyczerpującej argumentacji, czyni niemożliwym przeprowadzenie oceny jej stanu majątkowego w taki sposób, by można było jednoznacznie stwierdzić, że zaistniały przesłanki z art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a. Nieprzedstawienie pełnych okoliczności faktycznych związanych z sytuacją majątkową skarżącego nie przemawia za zastosowaniem odstępstwa od zasady ustanowionej w art. 199 u.p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Zwłaszcza, że ciężar dowodu spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy, o czym świadczy użycie w przepisie art. 246 § 1 p.p.s.a. zwrotu "gdy wykaże". Oznacza to, że to w interesie strony jest przedstawienie okoliczności i przedłożenie dokumentów, które uzasadniają wyjątkowe traktowanie, tym bardziej, że udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony z budżetu państwa. Powinno mieć miejsce jedynie w tych sytuacjach, w których zdobycie środków finansowych na udział w postępowaniu sądowym jest obiektywnie niemożliwe. W ocenie Sądu wskazania wnioskodawcy co do wysokości zadłużenia jakie ciążą na nim, nie zmieniają powyższego stanu rzeczy. Zgodzić się należy ze stwierdzeniem, że kwota dochodu jaka pozostaje skarżącemu po potrąceniu wysokości raty w wysokości [...] zł tytułem spłaty pożyczki zaciągniętej w Banku, stanowi minimum socjalne, jednakże Sąd wziął pod uwagę fakt, że pożyczka ta została zaciągnięta w dniu [...] r., a więc po tym jak zapadł wyrok oddalający skargę wnioskodawcy. Strona zaciągając kolejne zobowiązania finansowe powinna była zatem liczyć z kosztami sądowymi w sytuacji, gdy zamierzała skorzystać z przysługujących jej środków zaskarżenia. Zgodnie zaś z utrwalonym orzecznictwem wnioskujący o przyznanie prawa pomocy nie może liczyć na pozytywne rozpoznanie wniosku, jeśli traktuje inne zobowiązania preferencyjnie przyznając im pierwszeństwo przed kosztami postępowania sądowego. Logika i doświadczenie życiowe nakazuje również poddać w wątpliwość twierdzenie skarżącego, iż nie dysponuje środkami pieniężnymi na opłacenie kosztów sądowych w sytuacji, gdy w tak nieodległym czasie uzyskuje pożyczkę bankową, co oznacza, iż posiada zdolność kredytową. Nadto Sąd powziął wątpliwość co do rzeczywistej spłaty tej pożyczki przez wnioskodawcę, gdyż pomimo wyraźnego wezwania Sądu, skarżący nie przedłożył dowodów potwierdzających uiszczanie rat kredytu. Mając na uwadze fakt, że ciężar dowodu spoczywa na stronie, o czym wspomniano wcześniej, strona powinna dochować należytej staranności i przedstawić odpowiednie dowody wpłaty. Niezależnie od powyższych uchybień w realizacji przez stronę wezwania Sądu z dnia [...] r., analizując treść umowy o udzielenie pożyczki zawartej przez wnioskodawcę w dniu [...] r. Sąd dostrzegł, że zgodnie z postanowieniami tej umowy przekazanie kwoty miało nastąpić poprzez dokonanie odpowiedniej wpłaty na rachunek bankowy skarżącego w Banku H. w W. nr [...] oraz [...]. Tymczasem wnioskodawca w piśmie z dnia [...] r. wykazał, że nie posiada osobistych rachunków bankowych, co poddaje w wątpliwość prawdziwość złożonego oświadczenia. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Sąd uznał, że niedopełnienie przez wnioskodawcę obowiązku przesłania pełnej dokumentacji dotyczącej stanu majątkowego uniemożliwiło Sądowi dokonanie właściwej oceny sytuacji majątkowej strony i w konsekwencji przesądziło o odmowie uwzględnienia przedmiotowego wniosku. Z punktu widzenia art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. nieuzupełnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy o dodatkowe informacje dotyczące sytuacji majątkowej uczestnika postępowania należy bowiem potraktować jako niewykazanie, że nie jest on w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (vide: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 grudnia 2007 r., sygn. akt I OZ 830/07 - orzeczenie dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). O tym, iż niezastosowanie się do wezwania może stanowić podstawę odmowy przyznania prawa pomocy wnioskodawca został zaś pouczony. W tym stanie rzeczy należało stwierdzić, że skarżący nie wykazał by nie posiadał dostatecznych środków na poniesienie kosztów postępowania, które na obecnym etapie sprowadzają się do opłaty kancelaryjnej oraz wpisu od skargi kasacyjnej. Stosownie do przepisu art. 246 § 2 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji.