I SA/Sz 583/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie - Aleksandra Jawoszek po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 24 sierpnia 2009 r. wniosku G.P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności za zaległości w podatku dochodowym za lata 2003-2007 wraz z odsetkami p o s t a n a w i a: 1. przyznać skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie z części wpisu od skargi ponad kwotę 100 zł, 2. w pozostałym zakresie odmówić przyznania prawa pomocy Skarżąca G.P. wraz ze skargą na wyżej powołaną decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, złożyła na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Zgodnie z Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I z dnia 28 lipca 2009 r. wpis od skargi w niniejszej sprawie został ustalony w kwocie 500 zł. Z uzasadnienia wniosku, oświadczenia o stanie majątkowym, rodzinnym i dochodach oraz nadesłanych przez skarżącą dokumentów wynika, co następuje. G.P. jest nauczycielką i otrzymuje wynagrodzenie w wysokości [...] netto (zaświadczenie o wysokości zarobków z dnia 25 czerwca 2009 r. - k. 24). Gospodarstwo domowe prowadzi wraz z synem - M.P. Jej miesięczne wydatki to: czynsz za mieszkanie [...], opłata za energię elektryczną [...], spłata raty kredytu mieszkaniowego w kwocie [...] (kredyt zaciągnięty z córką na zakup mieszkania), spłata rat za telewizor [...], abonament telefoniczny [...], spłata pożyczki z Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych w kwocie [...], abonament telewizyjny [...], dojazdy do pracy (bilet miesięczny) w kwocie [...], karnet na ćwiczenia rehabilitacyjne - [...] ze względu na dyskopatię, koszty wyżywienia, środki czystości, odzież w kwocie [...]. Powyższe wydatki skarżąca potwierdziła kopiami faktur i rachunków, kopią umowy pożyczki z ZFŚS, dokumentacją medyczną, kopią biletu miesięcznego MZK (w aktach sprawy karty 7-18). Skarżąca wskazała, że w tej sytuacji poniesienie kosztów wpisu od skargi mogłoby pozbawić ją środków finansowych niezbędnych dla zaspokojenia podstawowych potrzeb egzystencjalnych. W oświadczeniu majątkowym skarżąca wykazała udział w 4/6 prawa własności lokalu położonego w [...] oraz udział w 1/3 prawa własności lokalu przy ul. [...], a także, że nie posiada wartościowych rzeczy ruchomych, jak też zasobów pieniężnych (oszczędności, papierów wartościowych, itp.). W rubryce formularza, dotyczącej dochodów wnioskodawcy oraz osób prowadzących wspólne gospodarstwo domowe, skarżąca wpisała swoje wynagrodzenie za pracę w wysokości [...] brutto oraz wynagrodzenie syna w wysokości [...] brutto. W wykonaniu wezwania referendarza sądowego z dnia 31 lipca 2009 r., skarżąca nadesłała odpisy rocznych zeznań podatkowych za 2007 i 2008 r. wraz z potwierdzeniami ich złożenia w urzędzie skarbowym, w których zadeklarowała: - w roku 2007 r. - przychód ze stosunku pracy w wysokości [...], koszty uzyskania przychodów w wysokości [...], dochód w wysokości [...], przychód z działalności wykonywanej osobiście w kwocie [...], koszty uzyskania przychodów w kwocie [...], dochód w kwocie [...], łączne przychody w wysokości [...], łączne koszty uzyskania przychodów [...], dochód stanowiący podstawę opodatkowania (po odliczeniach) w wysokości [...], - w 2008 r. - przychód ze stosunku pracy w wysokości [...], koszty uzyskania przychodów w wysokości [...], dochód z tego tytułu w wysokości [...], przychód z działalności wykonywanej osobiście w kwocie [...], koszty uzyskania przychodów w kwocie [...], dochód z tego tytułu w kwocie [...], łączne przychody w wysokości [...], łączne koszty uzyskania przychodów [...], dochód stanowiący podstawę opodatkowania (po odliczeniach) w wysokości [...]. Ponadto skarżąca oświadczyła, że posiada jeden rachunek bankowy w Banku [...] i przedłożyła internetowy wydruk wyciągu z konta, nie zawierający salda rachunku, za okres od 30 kwietnia 2009 r. do 30 lipca 2009 r., z którego wynika, że w okresie tym na konto skarżącej wpływały, poza wynagrodzeniem za pracę, nagroda jubileuszowa w kwocie [...] (w kwietniu), pożyczka na remont z ZFŚS w kwocie [...] (w kwietniu), świadczenie urlopowe z ZFŚS (z czerwca). Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Obowiązek wykazania przesłanek przyznania prawa pomocy ciąży na wnioskodawcy, zaś ocena wniosku należy do Sądu (referendarza sądowego). Z brzmienia przytoczonego przepisu wynika, że instytucja prawa pomocy ma zastosowanie w przypadkach szczególnych i stanowi wyjątek od zasady, zgodnie z którą na skarżącym spoczywa obowiązek poniesienia kosztów wszczętego przez siebie postępowania. W razie uwzględnienia skargi koszty te podlegają zwrotowi od organu administracji. Co do zasady pomoc prawna może być udzielona tylko w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną, do których zalicza się bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby, które pozbawione są środków do życia bądź których środki są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko potrzeby egzystencjalne niezbędne (zob. postanowienie NSA z 19 października 2005 r., I GZ 107/05). Przepis art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., (w którym mowa o braku możliwości na poniesienie pełnych kosztów sądowych bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania), nie może więc mieć zastosowania do osób, które osiągają dochody i posiadających majątek, nawet jeśli koszty te stanowią poważną kwotę w miesięcznym budżecie rodziny (por. postanowienie NSA z 18 stycznia 2005 r. OZ 1099/04). W przedmiotowej sprawie istotny jest fakt, że skarżąca w chwili obecnej jest zobowiązana ponieść koszty sądowe w dwóch zainicjowanych przez nią postępowaniach sądowych w łącznej kwocie 1.000 zł. Ze złożonych oświadczeń i nadesłanych dokumentów wynika, iż skarżąca utrzymuje się z dochodów z wynagrodzenia za pracę wynoszącego miesięcznie [...] netto. Wnioskodawczyni prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z synem, który uzyskuje stałe dochody w wysokości [...], a także dodatkowe środki pieniężne od swojego pracodawcy, z których partycypuje w - kosztów mieszkania (w czynszu, w rachunku za energię elektryczną, w opłatach za kablówkę, co stanowi łączną kwotę [...]). Skarżąca nie posiada oszczędności, a posiadany majątek, stanowiący współwłasność z dziećmi to udziały w 4/6 i 1/3 dwóch mieszkań położonych w S. Po potrąceniu uzasadnionych wydatków w łącznej kwocie [...] (bez części wydatków, które ponosi syn skarżącej), a związanych z wyżywieniem, kosztami zamieszkania, rehabilitacji, dojazdami, a także ratami pożyczki z zakładu pracy i kredytu mieszkaniowego (zaciągniętego na mieszkanie zajmowane przez córkę, której skarżąca pomaga), skarżącej pozostaje kwota ok. [...].Powyższe oznacza, że skarżąca ma możliwość choć częściowego partycypowania w kosztach postępowania sądowego uiszczając wpis od skargi obniżony do kwoty 100 zł. Taki ciężar kosztów postępowania sądowego w niniejszej sprawie, ale również w drugiej zawisłej przed tut. Sądem sprawie, nie wpłynie negatywnie na poziom egzystencji skarżącej. Rozstrzygnięcie takie oznacza, ze skarżąca w chwili obecnej jest zobowiązania do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 100 zł, z pozostałej kwoty wpisu zostaje zwolniona. Odnośnie pozostałych kosztów postępowania, należy stwierdzić, iż zwolnienie skarżącej z ich poniesienia w chwili obecnej byłoby przedwczesne. Wprawdzie, ze względu na stan zdrowia skarżącej (choroba kręgosłupa) trudno byłoby wymagać, żeby skarżąca podejmowała dodatkowe zatrudnienie w celu zaoszczędzenia środków pieniężnych na te ewentualne koszty, ale może uzyskać takie środki - w razie potrzeby - od swoich dzieci, którym sama w chwili obecnej pomaga. Jak wynika bowiem z utrwalonego już orzecznictwa sądów administracyjnych decydując o przyznaniu prawa pomocy, należy brać pod uwagę również możliwości finansowe współmałżonka i osób zobowiązanych do alimentacji. Obowiązek niesienia pomocy spoczywa również na członkach rodziny - zwłaszcza rodzice i dzieci zobowiązani są wspierać się wzajemnie (art. 87 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego). Skarżąca może więc, w razie utraty płynności finansowej, uzyskać wsparcie od córki i syna, którzy są osobami młodymi, uzyskują stałe dochody z pracy, posiadają majątek. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 245 § 1 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.