I SA/Sz 593/09

ISA/SZ 593/09 POSTANOWIENIE Dnia 23 listopada 2009r. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie - Aleksandra Jawoszek po rozpoznaniu w dniu 23 listopada 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie uchylenia w całości zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy do rozpatrzenia właściwemu organowi p o s t a n a w i a: przyznać wnioskodawczyni prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych Skarżąca A. B. w związku ze skargą na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. w przedmiocie uchylenia w całości decyzji Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego w Szczecinie z dnia [,..] i przekazania sprawy do rozpatrzenia właściwemu w sprawie organowi podatkowemu, w dniu [...] r. złożyła na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Z uzasadnienia wniosku, a także z oświadczeń i dokumentów znajdujących się w aktach sprawy, wynika co następuje. A. B. jest samotną matką, wychowuje 16-miesięczne dziecko. Skarżąca jest po rozwodzie, jej mąż obywatel Niemiec przebywa w areszcie (zaświadczenie o aresztowaniu z dnia[...] . - w aktach administracyjnych sprawy karta nr 8). Skarżąca zamieszkuje w B. w mieszkaniu socjalnym o pow. [...] m kw., utrzymując się z przyznanej skarżącej i jej dziecku pomocy socjalnej, wynoszącej od 1 września 2009 r. kwotę [...] Euro (J.- dokumenty z niemieckiego urzędu pracy o przyznaniu świadczeń socjalnych w 2007 r. i 2008 r. wraz z tłumaczeniem w aktach administracyjnych sprawy - karta nr 2 - 4). Powyższa kwota nie podlega zajęciu komorniczemu. Skarżąca oświadczyła, że nie prowadzi w chwili obecnej działalności gospodarczej; wcześniej zarejestrowana na nazwisko skarżącej działalność w Niemczech była faktycznie prowadzona przez jej byłego małżonka, a w związku z powstałym z winy małżonka zadłużeniem (na ponad [...] euro) skarżąca w 2007 r. ogłosiła upadłość. Miesięczne konieczne wydatki skarżącej na utrzymanie to czynsz w kwocie [...] euro, telefon w kwocie [...] euro, energia elektryczna w kwocie [...] euro (ryczałt), internet w kwocie [...] euro. Na pozostałe wydatki pozostaje skarżącej kwota [...] euro. Skarżąca nie wykazała posiadania majątku w postaci nieruchomości, wartościowych rzeczy ruchomych, oszczędności, papierów wartościowych itp. Z akt sprawy wynika, iż skarżąca była właścicielem nieruchomości położnej w miejscowości B., stanowiącej działkę gruntu o pow. [...] ha oraz budynku mieszkalnego o pow. [...] m kw., który został sprzedany w dniu [...] r., a zgodnie z oświadczeniem skarżącej środki pieniężne ze sprzedaży (akt notarialny - akta administracyjne karta nr 17) zostały wydatkowane na spłatę kredytu bankowego na zakup domu (umowa kredytu hipotecznego - akta administracyjne karta nr 36-37), zaciągniętych pożyczek u rodziny, koszty adwokata, spłatę wierzycieli małżonka oraz osób trzecich pochodzenia m.in. rosyjskiego, opłacenie detektywa, ochronę, zapłatę podatku od nieruchomości oraz na utrzymanie w okresie od lipca 2006 r. do lutego 2007 r. (zestawienie wydatków - akta administracyjne karta nr 5-7). Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), prawo pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym może być przyznane gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ciężar dowodu wystąpienia powyższych przesłanek przyznania prawa pomocy spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Świadczy o tym użycie w przepisie art. 246 p.p.s.a. zwrotu "gdy wykaże". Do Sądu kierującego się wskazaniami logicznego rozumowania, doświadczenia życiowego i dostępnej wiedzy, należy natomiast ocena, czy takie okoliczności zachodzą. Należy przy tym podkreślić, że cytowany przepis stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przytoczone we wniosku okoliczności, jak również przedstawione dokumenty, powinny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie. Przy ocenie możliwości poniesienia kosztów sądowych w rozumieniu art. 246 § 1 pkt 2 u p.p.s.a., brak środków pieniężnych nie stanowi wystarczającej przesłanki zwolnienia od kosztów sądowych, istotna jest także sytuacja majątkowa osoby ubiegającej się o przyznanie tej formy pomocy oraz członków jej rodziny. Rozpoznając przedmiotowy wniosek należy mieć na względzie, że prawo pomocy jest instytucją, której zasadniczym celem jest umożliwienie realizacji prawa do sądu osobom ubogim, niedysponującym wystarczającymi środkami na prowadzenie sporów sądowych. W tym kontekście należy mieć na uwadze przede wszystkim obecną sytuację materialno-bytową skarżącej, w tym w szczególności fakt nieosiągania przez skarżącą dochodów, utrzymywanie się z małoletnim dzieckiem ze świadczeń socjalnych, wypłacanych przez niemiecki urząd pracy (skarżąca mieszka w Niemczech), nieposiadanie żadnych oszczędności, ani majątku. Skarżąca bez wątpienia znajduje się w trudnej sytuacji materialnej i osobistej. W wieku 33 lat, po trudnych przejściach życiowych, rozpoczyna nowe życie, wychowuje samotnie małe dziecko, w związku z tym nie pracuje. Zdaniem rozpoznającego wniosek referendarza sądowego, poniesienie przez nią opłaty sądowej w kwocie [...] zł, w sytuacji, gdy po potrąceniu koniecznych opłat m.in. na zajmowane mieszkanie socjalne (czynsz, media, Internet) pozostaje skarżącej kwota ok. [...] euro, nie odbędzie się bez uszczerbku dla pozostałych koniecznych wydatków na utrzymanie (w tym wyżywienie) dwóch osób. Przy czym należy mieć na uwadze, iż skarżąca przebywa w B., gdzie koszty utrzymania są wyższe niż w warunkach polskich, a strona, poza świadczeniami socjalnymi nie ma innych dochodów i w chwili obecnej nie będzie w stanie ich zdobyć. Rozpoznającemu wniosek znane jest, co prawda, źródło i wysokość dochodów rodziców skarżącej - zamieszkujących w S., jednakże mając na uwadze fakt, iż skarżąca otrzymała już znaczną pomoc finansową od rodziców, nie można wymagać aby uzyskała od nich środki pieniężne również na koszty niniejszego postępowania sądowego. Stanowiłoby to bowiem przekroczenie granic obowiązku wynikającego z art. 87 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, mówiącego o wzajemnym wspieraniu się najbliższych członków rodziny (dzieci i rodziców) i kłóciłoby się z zasadami współżycia społecznego. Tym samym, z uwagi na niebezpieczeństwo pozbawienia skarżącej możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, bądź ograniczenia prawa do kontroli wydanej w jej sprawie decyzji administracyjnej, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z § 3 p. p. s. a., należało orzec jak w sentencji.