I SA/Sz 595/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Kowalewska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka,, Sędzia WSA Anna Sokołowska, Protokolant Anna Kalisiak, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 6 października 2010 r. sprawy ze skargi P. R. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. postanowieniem z dnia [...] r. znak: [...] po rozpatrzeniu zażalenia P. R. utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta S. z dnia [...] r. znak: [...] w sprawie uznania za nieuzasadnione zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym, prowadzonym w oparciu o tytuł wykonawczy Nr[...] . W uzasadnieniu wspomnianego na wstępie postanowienia organ wskazał, iż Prezydent Miasta S. występując jednocześnie w roli wierzyciela i organu egzekucyjnego, po uprzednim doręczeniu upomnienia Nr [...] z dnia [...] r., wystawił tytuł wykonawczy Nr [...] z dnia [...] r. obejmujący należności z tytułu opłat za nieopłacony postój pojazdu marki R. nr rej.[...] w strefie płatnego parkowania w łącznej kwocie [...] zł wraz z kosztami upomnienia w kwocie [...] zł. Jako podstawę prawną egzekwowanej należności wierzyciel wskazał ustawę z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych oraz uchwały Rady Miasta S.: Nr XIII/269/03 z dnia 1 grudnia 2003 r., Nr XXIX/576/04 z dnia 22 listopada 2004 r. w sprawie ustalenia strefy płatnego parkowania, opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych Miasta S. oraz sposobu ich pobierania. Odpis wskazanego powyżej tytułu wykonawczego został doręczony zobowiązanemu w dniu 21 sierpnia 2009 r. Korzystając z przysługującego w trybie art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji prawa do wniesienia zarzutów, P. R. podniósł zarzut nieistnienia obowiązku objętego tytułem wykonawczym oraz błędu co do osoby zobowiązanego. W uzasadnieniu zarzutów zobowiązany podał, że w listopadzie 2006 r., a następnie w lutym i grudniu 2008 r. pisał do Wydziału Księgowości Urzędu Miejskiego w S. wyjaśnienia w tej sprawie i nie przypomina sobie, aby w terminach wskazanych w upomnieniu "nie wypisywał biletu parkingowego". Zobowiązany wskazał, że zawsze wypełniał bilety postojowe, lecz ze względu na upływ czasu, nie jest w stanie przypomnieć sobie gdzie i w jakich godzinach parkował swój pojazd. Z uwagi na brak niepodważalnych dowodów, że nie uiszczał należnej opłaty uznał, że egzekucja jest niedopuszczalna. Dalej organ w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wskazał, że Prezydenta Miasta S. uznał wniesione przez zobowiązanego zarzuty za nieuzasadnione. Organ przyjął, że obowiązek zapłaty opłaty parkingowej powstaje z mocy prawa, a wkładane za wycieraczkę zawiadomienia nie nakładają obowiązku, a jedynie stwierdzają fakt nie opłacenia postoju. Zdaniem tego organu fakt obecności pojazdu należącego do zobowiązanego został stwierdzony w strefie płatnego parkowania przez wykonujących swoje obowiązki różnych inspektorów SPP, co wyklucza ewentualna pomyłkę, bądź świadome działanie na niekorzyść zobowiązanego. W zakresie zarzutu błędu co do osoby zobowiązanego organ podał, że w okresie wskazanym w upomnieniu zobowiązany był właścicielem pojazdu i że w piśmie z dnia 25 sierpnia 2009 r. i późniejszym z dnia 3 listopada 2009 r., skierowanym do organu, nie wskazał osoby lub osób, które korzystały w tym okresie z ww. pojazdu zamiast właściciela pojazdu. Organ egzekucyjny nie ma natomiast obowiązku prowadzenia postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia korzystającego z dróg publicznych poprzez zaparkowanie pojazdu. Niezgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem zobowiązany wniósł zażalenie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z żądaniem przedstawienia niepodważalnych dowodów, że jego samochód w tym czasie i określonych miejscach pozostawał na nieopłaconym postoju. W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wskazało, że zobowiązany błędnie pojmuje rozkład ciężaru udowodnienia faktów uwalniających jego od odpowiedzialności w postępowaniu egzekucyjnym. W ocenie tego organu kierowane egzekucji do właściciela pojazdu opiera się na domniemaniu faktycznym, że to właściciel był korzystającym z niego wówczas, kiedy opłata parkingowa nie została opłacona, a domniemanie to wynika z doświadczenia życiowego i logicznego rozumowania (wyrok NSA z dnia 12 czerwca 2007 r. sygn. akt I OSK 209/07). Kolegium podniosło, że organ egzekucyjny nie musi, a nawet nie może prowadzić postępowania wyjaśniającego, mającego na celu ustalenie korzystającego z dróg publicznych poprzez zaparkowanie samochodu, ponieważ nie pozwalają na to przepisy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Ustalenie zaś faktów w przedmiotowej sprawie jest zależne wyłącznie od zobowiązanego, gdyż to on posiada wiedzę w tej materii (a przynajmniej powinien ją posiadać) i przerzucenie ciężaru dowodu na organ w tym zakresie jest niedopuszczalne. Ponadto Kolegium wskazało, że w aktach administracyjnych znajduje się 14 zawiadomień o nieopłaconym postoju pojazdu marki R. nr rej. [...] i że zawiadomienia te są wystarczającym środkiem dowodowym dla wykazania istnienia obowiązku uiszczenia ww. opłaty. Polemizując z rozstrzygnięciem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. zobowiązany wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę, w której zarzucił organowi, że pracownik strefy płatnego parkowania nie jest funkcjonariuszem państwowym i że wypisane przez niego zawiadomienia nie są "prawomocnym dowodem nieopłaconego postoju". Zarzucił, że pracownik taki mógł się pomylić, mógł nie dostrzec umieszczonego za szybą biletu, jak również działać złośliwie lub poprosić kolegów o takie działanie. Zdaniem skarżącego dopiero zdjęcie wykonane atestowanym aparatem lub potwierdzenie faktu nieopłaconego postoju przez innego pracownika, stanowić mogłoby dowód w sprawie. Wobec braku jednoznacznych dowodów "popełniania wykroczenia", skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uznał, co następuje: Skarga jest bezzasadna. Sądowa kontrola zaskarżonego postanowienia dokonana według kryterium zgodności z prawem i w granicach rozstrzygania Sądu zakreślonych w art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze z. dalej P.p.s.a) nie dostarczyła podstaw do uwzględnienia skargi. Zaskarżone postanowienie wydane zostało w postępowaniu egzekucyjnym, a zatem w pierwszej kolejności sąd zbadał zgodność tego postanowienia z przepisami ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005r. Nr 229 poz. 1954 z późn. zm.) dotyczącymi właściwości organów i trybu egzekucji należności pieniężnych i w tym zakresie żadnych uchybień nie stwierdził. Z akt sprawy wynika, że skarżący, stosownie do pouczenia zawartego w doręczonym mu tytule wykonawczym, wniósł zarzut w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego twierdząc, że nie istnieje obowiązek wynikający z tytułu wykonawczego i że zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego. Twierdzi, że zawsze uiszczał należną opłatę za parkowanie pojazdu w strefie płatnego parkowania i że nie ma niepodważalnych dowodów na to, iż obowiązku tego nie dopełniał. Zarzut ten trafnie został zakwalifikowany przez organ, jako wniesiony na podstawie art. 33 pkt 1 i 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Organ egzekwujący wyżej wymieniony obowiązek, zarzut ten rozpatrzył w trybie art. 34 § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wydając w sprawie zarzutu postanowienie przewidziane w tym przepisie. W ocenie Sądu, zaskarżone postanowienie ostateczne, wydane po rozpatrzeniu zażalenia zobowiązanego, prawa nie narusza. Zgodnie z art. 13 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych: "Korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych w strefie płatnego parkowania". W myśl art. 13b ust. 1 wymienionej ustawy "opłatę, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 1, pobiera się za parkowanie pojazdów samochodowych w strefie płatnego parkowania, w wyznaczonym miejscu, w określone dni robocze, w określonych godzinach lub całodobowo". Kolejne przepisy art. 13b ustawy o drogach publicznych określają: zasady ustalania strefy płatnego parkowania (ust. 2) i upoważniają radę gminy (miasta) do ustalania takiej strefy (ust. 3) oraz do ustalania wysokości stawek opłaty za parkowanie pojazdów w takiej strefie i do określenia sposobu pobierania tej opłaty (ust. 4 pkt 1 i 3). W ust. 5 wymienionego artykułu ustawodawca określił między innymi dopuszczalne różnicowanie wysokości opłat w zależności od czasu parkowania, a w ust. 7 wskazał, że wymienione opłaty pobiera zarząd drogi, a w przypadku jego braku - zarządca drogi. Ponadto, zgodnie z art. 13f omawianej ustawy, "za nieuiszczenie opłat, o których mowa w art. 13 ust. 1 pkt 1, pobiera się opłatę dodatkową" (ust. 1), przy czym wysokość i sposób jej pobierania określa rada gminy (miasta), lecz jej wysokość nie może przekraczać 50 zł (ust. 2). Uchwałą nr XIII/269/03 z 1 grudnia 2003 r. i kolejną uchwałą Nr XXIX/576/04 z dnia 22 listopada 2004 r., w sprawie ustalenia strefy płatnego parkowania, opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych Miasta S. oraz sposobu ich pobierania Rada Miasta S. wykorzystała upoważnienie zawarte we wskazanych wyżej przepisach ustawy o drogach publicznych. Uchwały te, wydane na podstawie i w granicach upoważnienia ustawowego, są aktem prawa miejscowego i - zgodnie z art. 87 ust. 2 Konstytucji RP – są źródłem powszechnie obowiązującego prawa na terenie Miasta S.. Przepis ten stanowi bowiem, że "źródłami powszechnie obowiązującego prawa Rzeczypospolitej Polskiej są na obszarze działania organów, które je ustanowiły, akty prawa miejscowego". Przepisy omawianych uchwał Rady Miasta S., jako przepisy powszechnie obowiązujące na terenie S., dotyczą więc każdego, kto parkuje pojazd na terenie wyznaczonej strefy płatnego parkowania. Zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy ma stwierdzenie, że obowiązek ponoszenia opłat za pozostawienie pojazdu w strefie płatnego parkowania wynika z przepisów prawa (podobnie: wyrok NSA z dnia 7 grudnia 2005 r. sygn. akt FSK 2580/04 niepublikowany, wyrok WSA w Szczecinie z dnia 26 lipca 2006 r. sygn. II SA/Sz 534/06 opublikowany w internetowej bazie orzeczeń NSA www.nsa.gov.pl). Stwierdzenie, iż obowiązek uiszczenia opłaty za parkowanie pojazdu (w tym opłaty dodatkowej) powstaje z mocy prawa powoduje, że nie istnieje potrzeba konkretyzacji tego obowiązku w drodze decyzji, a więc nie powstaje również po stronie zarządcy (zarządu) drogi obowiązek doręczania właścicielowi pojazdu takiej decyzji. Stąd też sporządzane przez inspektora, w razie stwierdzenia nieuiszczenia opłaty za postój, "zawiadomienia" (którego nie należy utożsamiać z upomnieniem w rozumieniu art. 15 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji) dokumentuje fakt nieuiszczenia opłaty, a zarazem informuje właściciela pojazdu o powstałym obowiązku dokonania opłaty (co jednocześnie implikuje obowiązek uiszczenia opłaty dodatkowej). Zwyczajowe umieszczanie takiej informacji za wycieraczką pojazdu nie gwarantuje rzeczywiście absolutnej pewności, iż korzystający z pojazdu ją otrzyma, jednak żaden przepis prawa nie nakazuje doręczania takiej informacji "za potwierdzeniem odbioru", a zdaniem Sądu, brak takiego właśnie trybu doręczania informacji ("zawiadomienia o nieopłaconym postoju") nie narusza konstytucyjnych praw i wolności obywatelskich, w tym prawa do obrony (do procesu, do sądu). Kontrola prawidłowości wnoszenia opłat SPP wykonywana jest przez pracowników Biura SPP - inspektorów, którzy nie są wbrew wywodom skargi, osobami prywatnymi lub przypadkowymi. Inspektorzy wykonują swoje obowiązki posługując się między innymi zawiadomieniami o nieopłaconym postoju w SPP. Ponadto wyjaśnić trzeba, że ustawodawca w ustawie o drogach publicznych przewidując możliwość utworzenia strefy płatnego parkowania i stanowiąc o obowiązku uiszczenia opłat powstających z mocy prawa, poza określeniem, że egzekwowanie tego obowiązku w przypadku nie wywiązania się z niego przez zobowiązanego podlega egzekucji administracyjnej, nie przewidział szczególnego trybu dokumentowania faktu postoju pojazdu w strefie bez uiszczenia opłaty. Jak pokazało funkcjonowanie strefy płatnego parkowania nie tylko w S., rozmiar lekceważenia tego obowiązku prawnego przez korzystających z dróg objętych strefą okazał się tak powszechny, że z przyczyn praktycznych umieszczenie zawiadomień za wycieraczką szyby pojazdu okazało się na etapie postępowania egzekucyjnego okolicznością powszechnie kwestionowaną przez zobowiązanych. Do powszechnie znanych faktów należało postępowanie kierowców, którzy w początkowym zwłaszcza okresie funkcjonowania strefy zawiadomienia te wyrzucali. W tej sytuacji, aczkolwiek nie wynika to z wymogu prawnego, inspektorzy SPP obecnie fotografują pojazdy zaparkowane w strefie bez uiszczenia opłaty, co niewątpliwie pomniejsza skłonność zobowiązanych do wnoszenia zarzutów przeciwko tytułom wykonawczym. Wcale to jednak nie oznacza, że w przypadkach wystawienia tytułów wykonawczych udokumentowanych w odniesieniu do nieopłaconego parkowania, wyłącznie zawiadomieniem sporządzanym na odpowiednim formularzu, zarzut nieistnienia obowiązku jest zasadny. Należy zauważyć, że na osobie, która chce się uchylić od skutków wynikających z prowadzonej przez organ egzekucji administracyjnej, spoczywa obowiązek wykazania okoliczności (dowodów) będących podstawą odstąpienia od egzekucji. Skarżący składając zarzuty nie przedstawił dowodów świadczących o braku istnienia obowiązku uiszczenia przez niego opłaty za postój w strefie płatnego parkowania pojazdu marki R.nr rej.[...] . Natomiast znajdujące się w aktach 25 kopii zawiadomień z okresu od 19 lipca 2004 r. do 30 marca 2006 r., sporządzonych przez różnych - jak wynika to z odmiennych numerów służbowych i podpisów - inspektorów SPP, wyklucza sugerowaną skargą pomyłkę i pozwala na stwierdzenie, iż żądana należność wierzyciela istnieje. Posiadając takie - jak wyżej opisane - dowody, organ I instancji (wierzyciel), uwzględniając zasady wiedzy i doświadczenia życiowego oraz zasady logicznego rozumowania, (dokonując tzw. swobodnej oceny dowodów, zgodnie z art. 80 k.p.a.), miał podstawę do przyjęcia, że dowody te w sposób wystarczający dokumentują fakty nieuiszczenia przez skarżącego opłaty za parkowanie pojazdu w strefie płatnego parkowania, co skutkowało naliczeniem opłaty dodatkowej, wobec czego żądanie zapłaty kwoty [...] zł (łącznie z kwotą upomnienia), z tytułu 25 nieuiszczonych opłat, w datach wskazanych w upomnieniu, jest zasadne. Zasadne zatem było sporządzenie upomnienia, a następnie wszczęcie postępowania egzekucyjnego wobec skarżącego. Wobec tego wskazany przez skarżącego zarzut nieistnienia obowiązku objętego tytułem wykonawczym jest chybiony. Niezasadny jest również zarzut błędu co do osoby zobowiązanego. Zdaniem Sądu, nie budzi wątpliwości, że w razie nieuiszczenia opłaty za parkowanie, obowiązek jej uiszczenia obciąża - co do zasady - właściciela pojazdu. Właściciel jest bowiem na ogół korzystającym z drogi, chyba że udowodni, że pojazd użyczył innej osobie, a skarżący nie udowodnił wystąpienia takiej sytuacji w niniejszej sprawie. Jak wynika z akt sprawy skarżący nie przedłożył organowi egzekucyjnemu dowodu, z którego wynikałoby, że pojazd ten wcześniej zbył innej osobie albo że został skradziony lub że został użyczony innej osobie. W świetle udzielonych przez zobowiązanego wyjaśnień, "że nie pamięta, aby pozostawiał samochód w strefie płatnego parkowania bez uiszczonej opłaty", nie można uznać, że skutecznie wykazał, iż to nie on jest zobowiązany do wykonania obowiązku objętego tytułem wykonawczym, a to oznacza, że były podstawy by domniemywać, że parkującym był właściciel pojazdu. W konsekwencji powyższego, brak jest podstaw prawnych do przyjęcia, że zaskarżone postanowienie narusza prawo i na podstawie art. 151 - Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę należało oddalić.