I SA/Sz 601/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie - Aleksandra Jawoszek po rozpoznaniu w dniu 19 sierpnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K.W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej w S. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji p o s t a n a w i a: 1. przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od wpisu od skargi ponad kwotę 100 zł, w pozostałym zakresie odmówić zwolnienia od kosztów sądowych 2. odmówić prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata K.W. w związku ze skargą na wyżej powołaną decyzję Dyrektora Izby Celnej w S. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wniosku skarżący podał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z M.C., nie posiada żadnego majątku w postaci nieruchomości, wartościowych rzeczy ruchomych, zgromadzonych zasobów pieniężnych (oszczędności, papierów wartościowych itp.). Mieszka w mieszkaniu stanowiącym własność M.C. W rubryce formularza PPF dotyczącej dochodów podał, iż wraz z M.C. uzyskują z umów o pracę łączne wynagrodzenie w kwocie [...] brutto. Z wniosku wynika także, iż wynagrodzenie skarżącego podlega zajęciu komorniczemu w wysokości 50 %, co potwierdza przedłożone zaświadczenie o zarobkach (k. 20). Wyjaśnił także, iż M.C. pracowała jedynie do 31 lipca 2011 r., stosunek pracy ustał w wyniku rozwiązania umowy za porozumieniem stron z powodu zmian organizacyjnych u pracodawcy (zaświadczenie pracodawcy k. 23). Obecnie poszukuje pracy przez portale internetowe oraz ogłoszenia prasowe, jeśli do końca sierpnia nie znajdzie zatrudnienia zmuszona będzie zarejestrować się w urzędzie pracy jako osoba bezrobotna. Ponadto wskazał, że jego dziewczyna nie pomaga mu finansowo, ponieważ musi wspierać swoją rodzinę – niepełnosprawną siostrę i jej bezrobotnego męża oraz owdowiałą matkę. Skarżący oświadczył także, iż pisma, które składa do urzędu celnego i Sądu są pisane przez adwokata, którego opłaca za pożyczone od rodziny pieniądze, ostatnio była to kwota [...] od matki, którą już spłacił, skarżący nie posiada dokumentu potwierdzającego te okoliczności. Skarżący nie posiada własnego rachunku bankowego, lokat, karty kredytowej, jest jedynie upoważniony do korzystania z konta bankowego M.C. Z nadesłanego wyciągu za okres od 17 kwietnia 2011 r. do 18 lipca 2011 r. wynika, iż na rachunek wpływały wynagrodzenia za pracę skarżącego i jego partnerki, regulowane były opłaty za mieszkanie, a saldo końcowe na dzień 18 lipca 2011r. wynosiło [...]. Miesięczne udokumentowane konieczne wydatki gospodarstwa domowego to: - czynsz w kwocie [...], - opłata za Internet w kwocie [...], - opłaty za telefon stacjonarny [...], - opłaty za telefony komórkowe w kwotach od [...], - opłata za telewizję [...], - gaz w kwocie ok. [...], - energia elektryczna ok. [...], - leczenie w kwocie [...]. - wyżywienie ok. [...]. Skarżący przedłożył także: 1. sporządzony przez urząd skarbowy elektroniczny dokument potwierdzający złożenie przez skarżącego deklaracji PIT 37 za 2010 r., w której zadeklarował przychody ze stosunku pracy w wysokości [...], koszty uzyskania przychodów w kwocie [...], dochód w kwocie [...], zaliczkę na podatek w kwocie [...], 2. zaświadczenie urzędu skarbowego o wysokości dochodów uzyskanych w 2010 r. przez M.C., z którego wynika, iż uzyskała przychód brutto w wysokości [...], dochód brutto w wysokości [...]. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Zasadą jest, iż strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; zwanej dalej w skrócie P.p.s.a.). Oznacza to, że każdy, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do ich uiszczenia (art. 211 P.p.s.a.). Celem instytucji prawa pomocy jest natomiast zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Jest to forma dofinansowania strony postępowania sądowego z budżetu państwa i przez to zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Instytucja ta ma bowiem zastosowanie do osób rzeczywiście ubogich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspakajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Przyznanie lub odmowa przyznania prawa pomocy winna wynikać z wzajemnej oceny dwóch elementów: kosztów, jakie musi ponieść strona na poczet prowadzonego postępowania i jej aktualnej kondycji finansowej. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy należy również mieć na uwadze, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wyjaśnienia oraz udokumentowania sytuacji majątkowej, uzasadniającej przyznanie prawa pomocy, do Sądu (referendarza sądowego) natomiast należy ocena przytoczonych okoliczności. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Z przepisu art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. wynika, iż ciężar wykazania trudnej sytuacji materialnej, która uniemożliwia poniesienie tych kosztów, spoczywa na osobie ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy. Koszty postępowania w rozpoznawanej sprawie na obecnym jej etapie sprowadzają się do wpisu od skargi w kwocie 200 zł, a strona ubiega się o całkowite przyznanie jej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata z urzędu. Biorąc pod uwagę powyższe uznano, że rozpatrywany wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów zasługuje na częściowe uwzględnienie poprzez zwolnienie z wpisu od skargi w kwocie powyżej 100 zł. W pozostałym zakresie dotyczącym kosztów sądowych należało odmówić przyznania prawa pomocy, co oznacza obowiązek uiszczenia przyszłych, ewentualnych kosztów postępowania (opłata kancelaryjna za doręczenie wyroku z uzasadnieniem, wpis od skargi kasacyjnej, opłata w postępowaniu zażaleniowym). Skarżący prowadzi dwuosobowe gospodarstwo domowe wraz z M.C. Nie posiada żadnego własnego majątku, ani oszczędności. Jak ustalono, w chwili obecnej, jego wynagrodzenie za pracę stanowi jedyne źródło dochodów. M.C. utraciła bowiem zatrudnienie z dniem 31 lipca 2011 r. Budżet domowy zatem z wykazywanej początkowo kwoty [...] brutto pomniejszył się i kształtuje się, jak wynika z zaświadczenia o zarobkach skarżącego, średnio miesięcznie od [...], przy uwzględnieniu potrącenia zajęcia komorniczego. W ocenie referendarza sądowego, skarżący nie należy do osób ubogich, ma stałe dochody, znalazł się jedynie przejściowo w trudnej sytuacji finansowej, ze względu na utratę dotychczasowego źródła dochodów przez partnerkę życiową. Jednak jak sam wskazał M.C. poszukuje nowej pracy, poza tym jest osobą młodą, nie wykazano żadnych przeciwwskazań (np. zdrowotnych) do podjęcia przez nią zatrudnienia. W tych okolicznościach brak podstaw aby na tym etapie sprawy uznać, że kwota 100 zł, będzie stanowić dla skarżącego barierę w dostępie do sądu. Wymienioną kwotę skarżący jest w stanie wygospodarować ograniczając wydatki, których nie można uznać za niezbędne (np. opłaty za trzy telefony) lub pożyczyć jak dotąd od rodziców. Nie znaleziono natomiast przesłanek do uwzględnienia wniosku w zakresie ustanowienia adwokata. Udział profesjonalnego pełnomocnika nie jest bowiem obecnie konieczny. W myśl art. 175 § 1 oraz art. 194 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) staje się on niezbędny dopiero w przypadku sporządzenia skargi kasacyjnej lub zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej. Ponadto zgodnie z art. 6 cyt. wyżej ustawy sąd winien udzielać stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań. Zgodnie natomiast z art. 134 § 1 w/w ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd zatem bada wnikliwie sprawę bez względu na fachowość, treść i konstrukcję skargi sporządzonej przez stronę. Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.