I SA/Sz 628/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Achrymowicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Dziel Sędzia WSA Bolesław Stachura Protokolant starszy inspektor sądowy Anna Furtak-Biernat po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 13 lutego 2025 r. sprawy ze skargi M. G. na decyzję Zarządu Województwa z dnia [...] lipca 2024 r. nr WZS/5/2024 w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności członka zarządu fundacji za zobowiązania z tytułu zwrotu środków otrzymanych w ramach umowy o dofinansowanie na realizację projektu oddala skargę. Zaskarżoną decyzją Zarząd Województwa Z. (organ) utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Wojewódzkiego Urzędu Pracy w S. (organ I instancji) z [...] grudnia 2023 r. w przedmiocie odpowiedzialności M. G. jako członka zarządu Fundacji ". " (fundacja) za zobowiązania fundacji z tytułu obowiązku zwrotu [...] zł (w tym z tytułu zwrotu środków [...] zł wraz z odsetkami liczonymi jak dla zaległości podatkowych). W podstawie prawnej tej treści rozstrzygnięcia organ wymienił: - art. 9 ust. 1 pkt 2 ustawy o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 (Dz.U.2020.818 ze zm.), - art 60 pkt 6, art. 61 ust. 3 pkt 2, art. 67 ust. 1 ustawy o finansach publicznych (Dz.U.2024.1530 ze zm. - u.f.p.); - art. 41 ust. 2 pkt 4, art. 46 ust. 2a ustawy o samorządzie województwa (Dz.U.2024. 566 ze zm.); - art. 107 § 1, § 2, art. 108 § 1, art. 47 § 1, art. 116a § 1, art. 116 § 1, § 2, § 4, art. 109 § 2 pkt 1 ustawy Ordynacja podatkowa (Dz.U.2025.111 - O.p.) - art. 138 § 1 pkt 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.2024.572 – K.p.a.). Następnie organ motywował, że [...] czerwca 2017 r. fundacja reprezentowana przez M. G., zarejestrowana w Krajowym Rejestrze Sądowym (KRS), zawarła z Województwem Zachodniopomorskim - Wojewódzkim Urzędem Pracy w S., pełniącym rolę instytucji pośredniczącej, umowę o dofinansowanie projektu w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Z. 2014-2020 "KIS w P. - integruje, wspiera, pomaga w zatrudnieniu". Przedmiotem umowy było przyznanie fundacji dofinansowania na realizację projektu w kwocie nieprzekraczającej [...] zł. W związku ze stwierdzonymi w ramach projektu nieprawidłowościami, instytucja pośrednicząca [...] kwietnia 2022 r. wydała decyzję nr [...] o obowiązku zwrotu przez fundację dofinansowania w wysokości [...] zł. Decyzja ta stała się ostateczna. Fundacja nie zwróciła środków określonych w decyzji instytucji pośredniczącej z [...] kwietnia 2022 r. W związku z tym organ I instancji [...] czerwca 2022 r. wystawił tytuł wykonawczy nr [...], który został przekazany do Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w S. (organ egzekucyjny). Postępowanie egzekucyjne wszczęte przeciwko fundacji nie doprowadziło do wyegzekwowania należności przypadających wierzycielowi – instytucji pośredniczącej. Organ egzekucyjny [...] czerwca 2023 r. wydał postanowienie na podstawie art. 59 § 2, § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U.2025.132 - u.p.e.a.). Z treści tego postanowienia wynika, że w toku postępowania egzekucyjnego podjęto szereg czynności i w efekcie ustalono, że fundacja nie ma nieruchomości, pojazdów ani innych ruchomości i praw majątkowych, do których można byłoby skierować skuteczną egzekucję. Dodatkowo postanowieniem z [...] lipca 2023 r. organ egzekucyjny ustalił wysokość kosztów egzekucyjnych obciążających zobowiązaną fundację w kwocie [...]zł. W tych okolicznościach organ I instancji [...] sierpnia 2023 r. postanowił o wszczęciu postępowanie w sprawie odpowiedzialności M. G. jako prezesa zarządu fundacji za zobowiązania fundacji dotyczące zwrotu dofinansowania zgodnie z decyzją z [...] kwietnia 2022 r. Organ zwrócił uwagę na art. 66b ust. 1, ust. 2, art. 60 pkt 6, art. 189 ust. 3b oraz art. 207 ust. 9 u.f.p. i motywował, że osoby trzecie odpowiedzialne za zobowiązania do zwrotu środków, o których mowa w art. 60 pkt 6 u.f.p., ustala się według stanu z dnia powstania naruszeń określonych w art. 189 ust. 3 lub w art. 207 ust. 1 u.f.p. Przytoczone rozwiązanie zawarte w art. 66b ust. 2 u.f.p. zostało wprowadzone na mocy ustawy z 28 kwietnia 2022 r. o zasadach realizacji zadań finansowanych ze środków europejskich w perspektywie finansowej 2021-2027 (Dz.U.2022.1079). Jakkolwiek przepis ten wszedł w życie z [...] sierpnia 2022 r., to jednak potwierdza ukształtowaną zasadę, w myśl której dniem powstania obowiązku zwrotu środków nie jest dzień wydania decyzji na podstawie art. 207 u.f.p., ale moment zaistnienia zdarzenia, które było przesłanką zwrotu środków. Ostateczna decyzja o zwrocie środków ma bowiem charakter wyłącznie deklaratoryjny i jest potrzebna w celu wystawienia tytułu wykonawczego. Zdaniem organu, w rozpatrywanej sprawie zaistniały przesłanki orzeczenia o odpowiedzialności M. G. jako osoby trzeciej. Odpowiedzialność ta obejmuje obowiązek fundacji zwrotu dofinansowania z odsetkami i kosztami egzekucyjnymi. W dalszej kolejności organ motywował, że egzekucja z majątku fundacji należności, wymienionej w ostatecznej decyzji o obowiązku zwrotu dofinansowania z odsetkami, okazała się bezskuteczna. Zgodnie z KRS M. G. jest jedynym członkiem zarządu fundacji nieprzerwanie od [...] maja 2005 r. Nie została wykreślona z KRS. Pełniła tę funkcję także od [...] czerwca 2017 r. (dzień rozpoczęcia realizacji projektu) do dnia, w którym fundacja miała obowiązek zwrócić środki niewykorzystane po zakończeniu realizacji projektu. Obowiązek fundacji zwrotu dofinansowania powstał w okresie realizacji projektu (od [...] czerwca 2017 r. do [...] września 2020 r.), jak i po jego zakończeniu, gdyż fundacja zobowiązana była do terminowego przedkładania wniosków o płatność oraz końcowego rozliczenia projektu do [...] listopada 2020 r., czego nie uczyniła. Zatem M. G. była prezesem zarządu fundacji zarówno w momencie zawarcia umowy o dofinansowanie projektu "KIS w P. - integruje, wspiera, pomaga w zatrudnieniu" (12 czerwca 2017 r.), jak również przez cały okres jego realizacji (1 czerwca 2017 r. - [...] września 2020 r.). Jednocześnie organ podkreślił, że obowiązek zwrotu dofinansowania powstał z mocy prawa z chwilą zaistnienia zdarzenia, spełniającego przesłanki z art. 207 ust. 1 pkt 1 – pkt 3 u.f.p. Organ odnotował, że w piśmie z [...] października 2023 r. M. G. stwierdziła, że nie posiada uchwały rady nadzorczej z lutego 2011 r. na kadencję od [...] lutego 2011 r. do [...] lutego 2014 r. oraz uchwały, na podstawie której przewodnicząca rady nadzorczej z [...] sierpnia 2018 r. rozwiązała z nią umowę o pracę zawartą na okres kadencji od [...] lutego 2017 r. do [...] lutego 2020 r. Jednak, w ocenie organu, brak tych uchwał pozostaje bez wpływu na wynik sprawy. M. G. wyjaśniła w wymienionym piśmie, że od [...] września 2018 r. reprezentowała fundację społecznie, podpisywała dokumenty jako prezes fundacji po rozwiązaniu z nią umowy o pracę (po [...] sierpnia 2018 r.). Było to zgodne ze statutem fundacji, który w § 20 stanowi, że członkowie zarządu pełnią swoje funkcje społecznie bądź są zatrudnieni w fundacji. Członkostwo w zarządzie fundacji ustaje przed upływem kadencji na skutek: złożenia pisemnej rezygnacji, odwołania przez radę lub śmierci członka zarządu. Z zebranego materiału dowodowego wynika, że M. G. nie złożyła żadnego dokumentu, który świadczyłby o pisemnej rezygnacji lub o odwołaniu przez radę. Dopiero [...] grudnia 2023 r. w Sądzie Rejonowym S. - Centrum w S. XIII Wydział Gospodarczy został złożony przez M. G. wniosek o zmianę danych w KRS i wykreślenie jej jako reprezentanta fundacji. Wniosek ten został zwrócony jako bezskuteczny. Organ przyjął, że zgodnie z wyrokiem Sądu Najwyższego sygn. III USKP 48/21, pełnienie obowiązków członka zarządu obejmuje również sytuację, w której mimo braku pisemnej uchwały o "odnowieniu" mandatu członka zarządu, osoba taka - z akceptacją wspólników - w dalszym ciągu, w niezmienny sposób prowadzi sprawy spółki i nie są podejmowane żadne działania mające zakończyć faktyczny zarząd spółką oraz doprowadzić do wykreślenia dotychczasowego członka zarządu z KRS. W świetle powyższego, w przekonaniu organu, w rozpatrywanej sprawie zaistniały wszystkie pozytywne przesłanki odpowiedzialności M. G. jako członka zarządu fundacji za zobowiązania fundacji z tytułu zwrotu dofinansowania. Odnosząc się do przesłanek uwalniających osobę trzecią od omawianej odpowiedzialności, organ wyjaśnił, że pełnomocnik M. G. [...] kwietnia 2018 r. złożył wniosek o ogłoszenie upadłości fundacji. Sąd Rejonowy S. - Centrum w S. oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości postanowieniem z [...] września 2020 r. sygn. XI GU [...] ze względu na brak środków pozwalających na prowadzenie postępowania upadłościowego. Stwierdzono, że materiał zgromadzony w sprawie nie dawał podstaw do rozwiązania fundacji, będącej dłużnikiem, bez przeprowadzenia postępowania likwidacyjnego. Z wniosku o ogłoszenie upadłości fundacji wynika, że wówczas posiadała wymagalne zobowiązania na łączną kwotę [...]zł (zobowiązania wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych bieżące i z układu ratalnego, Urzędu Skarbowego w S., Zespołu Szkół im. I. Ł. w P. z tytułu wypłaty wynagrodzenia za 2017 r.), a na dzień [...] lutego 2018 r. [...] zł. Z kolei według postanowienia Sądu Rejonowego S. - Centrum w S. z [...] września 2020 r., fundacja zobowiązana była również do zapłaty kosztów postępowania Powiatowi [...] w łącznej kwocie [...]zł. Jak ustalił organ, najstarsze zobowiązania fundacji pochodzą z lutego 2017 r., gros zobowiązań stało się wymagalnych w 2018 r. Na dzień [...] września 2018 r. suma zobowiązań bilansowych fundacji wynosiła [...] zł, a na dzień [...] czerwca 2020 r. [...] zł. Rok 2017 zakończył się dla fundacji stratą w wysokości [...] zł. Na koniec września 2018 r. strata wynosiła [...] zł. Stwierdzone wymagalne zobowiązania fundacji jednoznacznie dowodzą, że od 2017 r. fundacja nie wykonywała swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych wobec co najmniej dwóch wierzycieli (bez względu na kwoty i długość przeterminowania). Oznacza to, że już w 2017 r. zaistniała przesłanka niewypłacalności fundacji określona w art. 11 ust. 1, ust. 1a ustawy Prawo upadłościowe (Dz.U. 2024.1222 - u.p.u.), a tym samym podstawa do wystąpienia przez fundację w ciągu 30 dni z wnioskiem o ogłoszenie jej upadłości zgodnie z art. 21 ust. 1 u.p.u. Niewypłacalność miała charakter trwały, na co wskazują wymienione wyżej inne wymagalne zobowiązania fundacji powstałe wobec różnych podmiotów i instytucji po 2017 r. Organ argumentował, że sytuacja finansowa fundacji zaczęła pogorszać się od 2014 r., od kiedy Starostwo Powiatowe w P. przekazywało dotacje dla szkół prowadzonych przez fundację w kwotach niższych niż zakładane. W konsekwencji fundacja skierowała pozwy przeciwko Powiatowi Polickiemu obejmujące niewypłacone dotacje za 2013 r. i 2014 r. Strony zawarły ugody: [...] lutego 2015 r. za 2014 r. na kwotę [...]zł, [...] marca 2015 r. za 2014 r. na kwotę [...]zł, [...] maja 2016 r. za 2015 r. na kwotę [...]zł. Dotacja dla szkół prowadzonych przez fundację została ponownie obniżona w 2017 r., ale w tym przypadku Sąd Okręgowy w S. wyrokiem z [...] marca 2018 r. wydał orzeczenie niekorzystne dla fundacji. Sąd Apelacyjny w S. [...] listopada 2018 r. oddalił apelację fundacji. Sytuacja finansowa fundacji była zależna od otrzymywanych dotacji na prowadzenie szkół, które rokrocznie były niższe od zakładanych. Fundacja odnotowywała straty przez wiele lat (za 2017 r. strata wynosiła [...] zł, za 2018 r. [...] zł). W tych okolicznościach kondycja finansowa fundacji była wątpliwa na długo przed złożeniem wniosku o ogłoszenie upadłości. Fundacja zawierała ugody z Powiatem Polickim, ale znając już niekorzystne przeliczniki dotacji powinna reagować na powstałą sytuację znacznie wcześniej, a nie oczekiwać ponownego zawarcie ugody. Dopiero po niekorzystnym dla fundacji wyroku z [...] marca 2018 r. przesłano do Zarządu Powiatu w P. informację o zaprzestaniu działalności oświatowej. W rezultacie organ przyjął, że M. G. nie wykazała, aby we właściwym czasie zgłosiła wniosek o ogłoszenie upadłości fundacji. M. G. (skarżąca) złożyła skargę na powyższą decyzję organu. Zarzuciła naruszenie: - art. 107 § 1, § 2, art. 108 § 1, art. 116a § 1, art. 116 § 1 pkt 1 lit. a, lit. b, pkt 2, pkt 4, art. 109 § 2 O.p. przez ich niewłaściwe zastosowanie; - art. 121, art. 122, art. 116 § 1, art. 197 § 1, § 2 O.p. z powodu: - niepodjęcia wszelkich niezbędnych działań, pozwalających na prawidłowe wszczęcie postępowania i zbadanie sprawy; - pochopnego i błędnego przyjęcia, że niezłożenie wniosku o upadłość było zawinione przez prezesa fundacji. W następstwie formułowanych zarzutów skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji organu wraz z decyzją organu I instancji z [...] grudnia 2023 r. oraz o zasądzenie kosztów postępowania sądowego. W uzasadnieniu zarzutów i wniosków zawartych w skardze wykazywała, że organy nieprawidłowo przyjęły zaistnienie przesłanek odpowiedzialności skarżącej jako osoby trzeciej solidarnie z fundacją z tytułu obowiązku fundacji zwrotu dofinansowania. W ocenie skarżącej, organy arbitralnie ustaliły, że skarżąca jako członek zarządu fundacji nie złożyła w terminie wniosku o ogłoszenie upadłości fundacji. Nie przeprowadziły w tym zakresie postępowania dowodowego w sposób pozwalający na obiektywne ustalenie takiego stanu rzeczy. Ponadto skarżąca bezspornie złożyła wniosek o ogłoszenie upadłości fundacji i został on rozpoznany przez sąd. Skarżąca nie była reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika w postępowaniu przed organem I instancji i następnie przed organem odwoławczym. Organy mogły z urzędu powołać dowód z opinii biegłego. Ustalenie czasu właściwego na złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości fundacji należało do organów. Według skarżącej, nie sposób zgodzić się ze stanowiskiem organów, które przyjęły, że oddalenie wniosku o ogłoszenie upadłości fundacji z powodu braku majątku na pokrycie kosztów postępowania upadłościowego można uznać za przesłankę odpowiedzialności członka zarządu fundacji jako osoby trzeciej. Ogłoszenie upadłości dłużnika w takich okolicznościach mijałoby się z celami postępowania upadłościowego. Nie ma bowiem racjonalnego powodu ogłaszania upadłości, jeżeli wiadomo, że wierzyciele nie będą w ogóle zaspokojeni. Brzmienie art. 13 u.p.u. nakazuje sądowi oddalenie wniosku o ogłoszenie upadłości, gdy majątek dłużnika nie wystarcza na zaspokojenie kosztów postępowania lub gdy wystarcza jedynie na te koszty. Jednak tej treści rozstrzygnięcie sądu upadłościowego nie przesądza jeszcze o możliwości przyjęcia solidarnej odpowiedzialności członka zarządu fundacji za jej zaległości. Skarżąca opisała organom okoliczności związane z pogorszeniem się sytuacji finansowej fundacji. Były one zupełnie niezależne od samej fundacji, jak i od skarżącej. Natomiast toczące się postępowania sądowe obiektywnie usprawiedliwiały oczekiwanie na pozytywne rozstrzygnięcia i tym samym nieskładanie wniosku o ogłoszenie upadłości fundacji. Ponadto skarżąca zaznaczyła, że wprowadzona tzw. Tarcza 2.0. z 2 marca 2020 r. "zamrażała dla dłużnika bieg terminu do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości a rozpoczęty przerywała (art. 15zzra). Obowiązywało również domniemanie, że jeżeli przedsiębiorca stał się bankrutem w czasie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego, albo stanu epidemii, to przyczyną jego kłopotów finansowych była pandemia." Okoliczności te nie zostały wzięte pod uwagę przez organy. W podsumowaniu skarżąca stwierdziła, że organy nie ustaliły w sposób obiektywny momentu, w którym powinna była złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości fundacji. Organ, odpowiadając na skargę, wniósł o jej oddalenie. W całości podtrzymał stanowisko i argumenty przedstawiane w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż kontrolowana decyzja organu jest zgodna z prawem. Stosownie do art. 60 pkt 6 u.f.p. środkami publicznymi stanowiącymi niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym są w szczególności następujące dochody budżetu państwa, dochody budżetu jednostki samorządu terytorialnego albo przychody państwowych funduszy celowych należności z tytułu zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich oraz inne należności związane z realizacją projektów finansowanych z udziałem tych środków, a także odsetki od tych środków i od tych należności. Zgodnie z art. 66b u.f.p. decyzję o odpowiedzialności osób trzecich za zobowiązania do zwrotu środków, o których mowa w art. 60 pkt 6, wydaje się przed upływem pięciu lat od końca roku kalendarzowego, w którym decyzja, o której mowa w art. 189 ust. 3b, albo decyzja, o której mowa w 207 ust. 9, stała się ostateczna (art. 66b ust. 1). Osoby trzecie odpowiedzialne za zobowiązania do zwrotu środków, o których mowa w art. 60 pkt 6, ustala się według stanu z dnia powstania naruszeń określonych w art. 189 ust. 3 lub w art. 207 ust. 1 (art. 66b ust. 2). Zobowiązanie wynikające z decyzji o odpowiedzialności osób trzecich za zobowiązania do zwrotu środków, o których mowa w art. 60 pkt 6, przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od dnia: 1) w którym decyzja ta stała się ostateczna albo 2) o którym mowa w art. 66a ust. 1 pkt 1a i 2 - w zależności od tego, który z tych terminów nastąpi później (art. 66b ust. 3). Powyższa regulacja została wprowadzona do ustawy o finansach publicznych, poczynając od 21 sierpnia 2022 r., na mocy art. 113 pkt 5 ustawy o zasadach realizacji zadań finansowanych ze środków europejskich w perspektywie finansowej 2021-2027 (Dz.U.2022.1079 - ustawa z 28 kwietnia 2022 r.). Jednocześnie w myśl art. 140 ustawy z 28 kwietnia 2022 r. do postępowań o odpowiedzialności osób trzecich za zobowiązania do zwrotu środków, o których mowa w art. 60 pkt 6 ustawy zmienianej w art. 113, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie art. 113 pkt 4 lit. b i pkt 5, stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 113, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą (art. 140 ust. 1). Do terminów przedawnienia zobowiązania do zwrotu środków, o których mowa w art. 60 pkt 6 ustawy zmienianej w art. 113, wynikających z decyzji o odpowiedzialności osób trzecich za zobowiązania do zwrotu takich środków, rozpoczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie art. 113 pkt 4 lit. b i pkt 5, stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 113, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą (art. 140 ust. 2). Dodatkowo art. 67 u.f.p. przewiduje, że do spraw dotyczących należności, o których mowa w art. 60, nieuregulowanych niniejszą ustawą stosuje się przepisy ustawy Kodeks postępowania administracyjnego i odpowiednio przepisy działu III ustawy Ordynacja podatkowa (art. 67 ust. 1). Następnie - w brzmieniu obowiązującym w dacie powstania naruszeń - art. 107 O.p. stanowił, że w przypadkach i w zakresie przewidzianych w niniejszym rozdziale za zaległości podatkowe podatnika odpowiadają całym swoim majątkiem solidarnie z podatnikiem również osoby trzecie (art. 107 § 1). Osoby trzecie odpowiadają całym swoim majątkiem solidarnie z następcą prawnym podatnika za przejęte przez niego zaległości podatkowe (art. 107 § 1a). Jeżeli dalsze przepisy nie stanowią inaczej, osoby trzecie odpowiadają również za: 1) podatki niepobrane oraz pobrane, a niewpłacone przez płatników lub inkasentów; 2) odsetki za zwłokę od zaległości podatkowych; 3) niezwrócone w terminie zaliczki naliczonego podatku od towarów i usług oraz za oprocentowanie tych zaliczek; 4) koszty postępowania egzekucyjnego (art. 107 § 2). Ogłoszenie upadłości podatnika lub jego następcy prawnego nie ma wpływu na naliczanie odsetek za zwłokę w odniesieniu do osoby trzeciej (art. 107 § 3). Według zaś art. 116 O.p. za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w organizacji, spółki akcyjnej lub spółki akcyjnej w organizacji odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu: 1) nie wykazał, że: a) we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub w tym czasie zostało otwarte postępowanie restrukturyzacyjne w rozumieniu ustawy z dnia 15 maja 2015 r. - Prawo restrukturyzacyjne albo zatwierdzono układ w postępowaniu o zatwierdzenie układu, o którym mowa w ustawie z dnia 15 maja 2015 r. - Prawo restrukturyzacyjne, albo b) niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło bez jego winy; 2) nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części (art. 116 § 1). Jeżeli obowiązek zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości powstał i istniał wyłącznie w czasie, gdy prowadzona była egzekucja przez zarząd przymusowy albo przez sprzedaż przedsiębiorstwa na podstawie przepisów Kodeksu postępowania cywilnego, uznaje się, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło bez winy członka zarządu, o którym mowa w § 1 (art. 116 § 1a). Odpowiedzialność członków zarządu obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu, oraz zaległości wymienione w art. 52 oraz art. 52a powstałe w czasie pełnienia obowiązków członka zarządu (art. 116 § 2). Za zobowiązania podatkowe powstałe na podstawie odrębnych przepisów po likwidacji spółki, za zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał po likwidacji spółki, oraz zaległości wymienione w art. 52 oraz art. 52a powstałe po likwidacji spółki, odpowiadają osoby pełniące obowiązki członka zarządu w momencie likwidacji spółki. Przepis art. 115 § 4 stosuje się odpowiednio (art. 116 § 2a). W przypadku gdy spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w organizacji lub spółka akcyjna w organizacji nie posiada zarządu, za zaległości podatkowe spółki odpowiada jej pełnomocnik albo odpowiadają wspólnicy, jeżeli pełnomocnik nie został powołany. Przepisy § 1 i 2 stosuje się odpowiednio (art. 116 § 3). Przepisy § 1-3 stosuje się również do byłego członka zarządu oraz byłego pełnomocnika lub wspólnika spółki w organizacji (art. 116 § 4). Następnie w art. 116a § 1 O.p. ustawodawca przyjął, że za zaległości podatkowe innych osób prawnych niż wymienione w art. 116 odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie organów zarządzających tymi osobami. Przepis art. 116 stosuje się odpowiednio. Jak stanowi ustawa o fundacjach (Dz.U.2023.166) w art. 7 ust. 2 i art. 10, fundacja uzyskuje osobowość prawną z chwilą wpisania do Krajowego Rejestru Sądowego. Zarząd fundacji kieruje jej działalnością oraz reprezentuje fundację na zewnątrz. W świetle przytoczonego stanu prawnego przede wszystkim należy zauważyć, że postępowanie w sprawie odpowiedzialności skarżącej jako osoby trzeciej, dotyczącej obowiązku zwrotu środków z art. 60 pkt 6 u.f.p., zostało wszczęte postanowieniem z [...] sierpnia 2023 r., doręczonym skarżącej [...] sierpnia 2023 r. Wobec tego, mając na uwadze rozwiązanie przechodnie przyjęte w art. 140 ust. 1 ustawy z 28 kwietnia 2022 r., oznacza to, że osoby trzecie odpowiedzialne za obowiązek zwrotu środków, o których mowa w art. 60 pkt 6 u.f.p., należało ustalać według stanu z dnia powstania naruszeń określonych w art. 189 ust. 3 lub w art. 207 ust. 1 u.f.p., przy zastosowaniu art. 66b ust. 2 u.f.p. Z tego punktu widzenia - co do zasady - skarżąca ponosi odpowiedzialność jako osoba trzecia, solidarnie z fundacją, w odniesieniu do obowiązku zwrotu należności określonych w art. 60 pkt 6 u.f.p., skoro była członkiem zarządu fundacji (wpis w Krajowym Rejestrze Sądowym nr [...] został dokonany w tym zakresie [...] maja 2005 r. i nie został wykreślony). Trzeba zauważyć, że skarżąca reprezentowała fundację w postępowaniu zakończonym decyzją z [...] kwietnia 2022 r. określającą obowiązek fundacji zwrotu środków. Nie ulega zatem wątpliwości, że skarżąca sprawowała funkcję jedynego członka zarządu fundacji od 2005 r. i nadal ją sprawuje w obrocie prawnym. Niewątpliwie też postępowanie egzekucyjne przeprowadzone w stosunku do fundacji okazało się bezskuteczne. W rezultacie zostało umorzone postanowieniem organu egzekucyjnego z [...] czerwca 2023 r. na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a. z powodu braku majątku fundacji. Z kolei postanowieniem z [...] lipca 2023 r. organ egzekucyjny określił wysokość kosztów egzekucyjnych na [...] zł. Wobec tego organ wykazał pozytywne przesłanki odpowiedzialności skarżącej jako osoby trzeciej z tytułu obowiązku fundacji zwrotu środków zgodnie z decyzją organu I instancji z [...] kwietnia 2022 r. Jest to odpowiedzialność skarżącej solidarna z fundacją. Należy również zgodzić się z organem co do tego, że skarżąca nie wykazała przesłanek, które mogłyby uwolnić ją od rozważnej odpowiedzialności jako osoby trzeciej. Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale sygn. II FPS 3/09 wyjaśnił, że członek zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, o którym mowa w art. 116 § 1 O.p., w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 stycznia 2003 r., może również po zakończeniu pełnienia tej funkcji, uwolnić się od odpowiedzialności za zaległości podatkowe powstałe w tym czasie, jeżeli wykaże w postępowaniu podatkowym, że w okresie pełnienia przez niego funkcji członka zarządu nie było podstaw do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości lub postępowania zapobiegającego upadłości (postępowanie układowe). Naczelny Sąd Administracyjny, po analizie stanu prawnego, sfomułował następujące wnioski: a) odpowiedzialność członka zarządu za zaległości podatkowe spółki nie może mieć miejsca, jeśli przesłanki o złożenie wniosku o upadłość zaistniały, gdy nie miał on już wpływu na podjęcie kroków zmierzających do ogłoszenia upadłości spółki; b) zapis art. 116 § 1 O.p., że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości oraz niewszczęcie postępowania układowego nastąpiło nie z jego winy, należy rozumieć w ten sposób, że jedynie w przypadku, gdy członek zarządu miał wpływ na dokonanie we właściwym czasie zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości lub wszczęcia postępowania zapobiegającego upadłości (postępowanie układowe), a nie nastąpiło w tym czasie zgłoszenie tego wniosku lub wszczęcie tego postępowania, od odpowiedzialności tej wyłączyć go może jedynie wykazanie, że nie nastąpiło to z jego winy. Wobec tego, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, członek zarządu nie może ponosić odpowiedzialności za okoliczności, na które nie miał jakiegokolwiek wpływu. W następstwie Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że w każdym przypadku orzekania o odpowiedzialności członka zarządu organ podatkowy jest zobowiązany zbadać, czy i kiedy wystąpiły przesłanki do ogłoszenia upadłości, gdyż tylko niezłożenie wniosku o upadłość w terminie czyni otwartą kwestię odpowiedzialności członka zarządu na podstawie art. 116 § 1 O.p. Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że odpowiedzialność członka zarządu może wchodzić w rachubę tylko w sytuacji, gdy w stosunku do spółki wystąpiły przesłanki upadłości. Z kolei członek zarządu tylko wtedy ponosi odpowiedzialność, kiedy obowiązku w zakresie złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości lub wszczęcia postępowania układowego nie wypełnił w terminie lub też, że ponosi winę za jego niewypełnienie. W każdym przypadku należy zatem ustalić, że taki obowiązek w ogóle na członku zarządu ciążył oraz kiedy powinien być dopełniony. Skoro w okresie pełnienia funkcji przez członka zarządu nie zachodziły przesłanki do ogłoszenia upadłości, to późniejsze pogorszenie się sytuacji finansowej spółki w okresie, kiedy już tej funkcji nie pełnił, powoduje uwolnienie tego członka zarządu od odpowiedzialności ukształtowanej w art. 116 § 1 O.p. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zgodzić się należy z tezą, że w każdym przypadku orzekania o odpowiedzialności członka zarządu organ podatkowy jest zobowiązany zbadać, czy i kiedy wystąpiły przesłanki do ogłoszenia upadłości. Tylko bowiem niezłożenie wniosku o upadłość w terminie czyni otwartą kwestię odpowiedzialności członka zarządu na podstawie art. 116 § 1 O.p. Do takiego wniosku prowadzi wnioskowanie a contrario: skoro członek zarządu nie odpowiada, jeśli we właściwym czasie zgłoszono upadłość, to odpowiadać może tylko wtedy, kiedy upadłości we właściwym czasie nie zgłoszono. Zatem, jak tłumaczył Naczelny Sąd Administracyjny, również w takiej sytuacji przedmiotem ustaleń faktycznych, niezbędnych do oceny właściwego zastosowania art. 116 § 1 O.p. w zakresie wprowadzonych w nim przesłanek egzoneracyjnych, powinno być zbadanie, czy w tym czasie sytuacja finansowa spółki nakazywała ogłoszenie upadłości lub wszczęcie postępowania układowego. W przekonaniu Naczelnego Sądu Administracyjnego, przedstawione dotychczas uwagi prowadzą do wniosku, że w każdym wypadku wydania decyzji na podstawie art. 116 § 1 O.p. organ podatkowy zobowiązany jest wskazać istnienie przesłanek odpowiedzialności członka zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością za jej zaległości podatkowe oraz zbadać, czy nie zachodziły przesłanki wyłączające tę odpowiedzialność. W przypadku orzeczenia odpowiedzialności byłych członków zarządu tych spółek, badanie przesłanek wyłączających tę odpowiedzialność z uwagi na podstawy ogłoszenia upadłości lub wszczęcia postępowania układowego może dotyczyć wyłącznie okresu, w którym osoby te pełniły obowiązki członka zarządu i dotyczyć zobowiązań podatkowych powstałych w tym okresie (art. 116 § 2 O.p.). Naczelny Sąd Administracyjny zaznaczył przy tym, że badanie przez organ podatkowy "właściwego czasu" na zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości jest przesłanką obiektywną, ustaloną w oparciu o okoliczności faktyczne każdej sprawy (por. strona internetowa orzeczenia.nsa.gov.pl). Sąd w składzie orzekającym w pełni podziela przytoczone zapatrywanie prawne, które zachowało aktualność pod rządem art. 116 § 1 pkt 1 O.p. w brzmieniu istotnym w rozważanej sprawie. W świetle powyższych argumentów prawnych prawidłowo organ stwierdził, że skarżąca nie złożyła wniosku o ogłoszenie upadłości fundacji we właściwym czasie. Fundacja zalegała z należnościami wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, czy z tytułu wypłaty wynagrodzenia przed 2018 r. W myśl art. 11 u.p.u. dłużnik jest niewypłacalny, jeżeli utracił zdolność do wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych (ust. 1). Domniemywa się, że dłużnik utracił zdolność do wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych, jeżeli opóźnienie w wykonaniu zobowiązań pieniężnych przekracza trzy miesiące (ust. 1a). Następnie według art. 21 u.p.u. dłużnik jest obowiązany, nie później niż w terminie trzydziestu dni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości, zgłosić w sądzie wniosek o ogłoszenie upadłości (ust. 1). Jeżeli dłużnikiem jest osoba prawna albo inna jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, obowiązek, o którym mowa w ust. 1, spoczywa na każdym, kto na podstawie ustawy, umowy spółki lub statutu ma prawo do prowadzenia spraw dłużnika i do jego reprezentowania, samodzielnie lub łącznie z innymi osobami (ust. 2). W tym stanie rzeczy skarżąca najdalej do [...] stycznia 2018 r. miała ustawowy obowiązek - jako jedyny członek zarządu fundacji - wystąpić z wnioskiem o ogłoszenie upadłości fundacji. Poza sporem pozostawała okoliczność, że skarżąca tego nie uczyniła w powyższym ustawowym terminie. Było to zawinione zaniechanie skarżącej, pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego usprawiedliwienia, świadczące o działaniu skarżącej na niekorzyść wierzycieli. Postanowienie Sądu Rejonowego S. - Centrum w S. z [...] września 2020 r. o oddaleniu wniosku o ogłoszenie upadłości fundacji na podstawie art. 13 ust. 1 u.p.u. jedynie potwierdza, że taki wniosek został złożony na tyle późno, że nie zabezpieczał w żaden sposób interesów prawnych wierzycieli (por. uzasadnienie tego orzeczenia sądowego). . Skarżąca również nie wskazała organowi żadnego mienia, które pozwoliłoby na wykonanie przez fundację decyzji z [...] kwietnia 2022 r. w jakiejkolwiek części. Na zakończenie i dla dopełnienia oceny prawnej, należy zatrzymać się na art. 66a ust. 1 pkt 1 u.f.p., który stanowi, że zobowiązanie do zwrotu środków, o których mowa w art. 60 pkt 6, przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od dnia, w którym decyzja, o której mowa w art. 189 ust. 3b, albo decyzja, o której mowa w art. 207 ust. 9, stała się ostateczna. Z kolei stosownie do art. 66a ust. 2 u.f.p. terminy, o których mowa w ust. 1, stosuje się także w przypadku odpowiedzialności osób trzecich za zobowiązania do zwrotu środków, o których mowa w art. 60 pkt 6. Rozwiązanie przyjęte w art. 66a u.f.p. zostało wprowadzone do porządku prawnego od 2 września 2017 r. (ustawa nowelizująca z 7 lipca 2017 r. Dz.U.2017.1475). Jednocześnie na mocy regulacji przejściowej zawartej w art. 28 ust. 2 tej nowelizacji do postępowań w sprawie zwrotu środków, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 11, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. W realiach analizowanej sprawy postępowania zarówno w przedmiocie obowiązku fundacji zwrotu dofinansowania oraz następnie w przedmiocie odpowiedzialności skarżącej jako osoby trzeciej zostały wszczęte odpowiednio w 2021 r. i 2023 r. W konsekwencji ani organ I instancji, ani organ nie działały w warunkach przedawnienia obowiązku zwrotu dofinansowania zarówno w odniesieniu do fundacji jako adresata tego obowiązku, jak również w stosunku do skarżącej jako osoby trzeciej, ponoszącej solidarną z fundacją odpowiedzialność z tytułu obowiązku zwrotu dofinansowania. W podsumowaniu sąd ocenia, że żaden z zarzutów zawartych w skardze nie może zasadnie podważać legalności rozstrzygnięcia organu i prowadzić do uchylenia kontrolowanej decyzji. Z powodów omówionych wyżej sąd oddalił niezasadną skargę na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2024.935 ze zm.- P.p.s.a.). .