I SA/Sz 630/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marian Jaździński, Sędziowie Sędzia WSA Anna Sokołowska,, Sędzia WSA Ewa Wojtysiak (spr.), Protokolant Edyta Wójtowicz, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 19 października 2011 r. sprawy ze skargi J. P. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia 20 maja 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. oddala skargę Dyrektor Izby Celnej w S. postanowieniem z dnia [...] o nr [...] odmówił J.P. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w S. z dnia [...] nr [...] określającej zobowiązanie w podatku akcyzowym za październik 2005 r. w kwocie [...] zł. Na wstępie, w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Dyrektor Izby Celnej w S. wskazał, że decyzja z dnia [...] określająca podatnikowi zobowiązanie w podatku akcyzowym została doręczona w trybie zastępczym, zgodnie z art. 150 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tj. Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.), dalej w skrócie "O.p.", w dniu 29 września 2010 r., i że termin do wniesienia odwołania upłynął bezskutecznie w dniu 13 października 2010 r. Z dniem 14 października 2010 r. decyzja ta stała się ostateczna. Następnie, pismem nadanym w placówce pocztowej w dniu 11 stycznia 2011 r. pełnomocnik podatnika wniósł odwołanie występując jednocześnie z wnioskiem do organu odwoławczego o przywrócenie terminu do wniesienia wskazanego środka zaskarżenia. W jego uzasadnieniu wskazał, że zaskarżona decyzja została doręczona na adres w D. przy ul. [...], pod którym to adresem podatnik nie przybywa od około 2 lat. Na potwierdzenie powyższej okoliczności pełnomocnik przywołał wyrok Sądu Okręgowego w Szczecinie Wydział X Cywilny i Rodzinny z dnia 19 lutego 2007 r. orzekający rozwód (sygn. akt X RC 4413/05) oraz protokół przesłuchania świadka – H.P. - sporządzony przez pracownika Urzędu Gminy D., która oświadczyła, że "mąż nie zamieszkuje w D. przy ul. [...] od około 2 lat". Wobec powyższego pełnomocnik uznał, że podatnik nie miał możliwości odebrania decyzji, a co za tym idzie wywiązania się z terminu do jej zaskarżenia. Dalej wskazał, że z treścią zaskarżonej decyzji podatnik zapoznał się dopiero w dniu 04 stycznia 2011 r., kiedy po zaznajomieniu się z aktami sprawy otrzymał jej kserokopię. Podejmując rozstrzygnięcie w sprawie, Dyrektor Izby Celnej w S. wskazał, że stosownie do dyspozycji art. 162 § 1 i § 2 O.p., w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin. Uznając, że wskazany przepis przewiduje możliwość przywrócenia terminu tylko wtedy, gdy wymienione w nim przesłanki zostaną łącznie spełnione, organ odwoławczy stwierdził w pierwszej kolejności, że brak jest podstaw do zakwestionowania prawidłowości doręczenia decyzji, gdyż decyzja ostateczna prawidłowo została przesłana na adres, który według potwierdzonych przez Urząd Gminy w D. był adresem zameldowania podatnika. Organ odwoławczy podkreślił, że w toku postępowania podatkowego, przy piśmie z dnia 04 września 2009 r. wszczynającym postępowanie w sprawie, podatnik został pouczony o obowiązku wynikającym z art. 146 § 1 O.p., a mianowicie, o zawiadomieniu organu o ewentualnej zmianie adresu, zaniechanie którego to skutkuje uznanie pism za doręczone pod adresem dotychczasowym. Jak podał dalej organ odwoławczy, ze zwrotnego potwierdzenia odbioru wynika, że pismo to zostało doręczone pełnoletniemu domownikowi, zaś odbiór kolejnych pism w sprawie, tj. zawiadomienia o niezakończeniu sprawy w terminie z dnia 30 października 2009 r. oraz z dnia 31 grudnia 2009 r., jak również postanowienia o włączeniu i dopuszczeniu dowodów z dnia 8 marca 2010 r., potwierdził A.P., który legitymował się przy odbiorze korespondencji pełnomocnictwem pocztowym o nr [...], udzielonym przez podatnika. Powołując się na przepis § 18 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 9 stycznia 2004 r. w sprawie warunków wykonywania powszechnych usług pocztowych (Dz. U. z 2004 r., Nr 5, poz. 34 ze zm.) organ odwoławczy uznał, że udzielone pełnomocnictwo pocztowe uprawniało pracownika poczty do doręczenia A.P. pism organu kierowanych do podatnika, i że to podatnik ponosi winę i negatywne konsekwencje nieprawidłowego działania pełnomocnika do doręczeń. Organ odwoławczy jednocześnie podkreślił, iż podatnik miał świadomość toczącego się postępowania podatkowego, gdyż osobiście odebrał kierowaną do niego korespondencje na wyżej wskazany adres, w postaci postanowień z dnia [...] o włączeniu i dopuszczeniu dowodów. W dalszej części rozważań organ odwoławczy uznał, że przedstawione dowody w postaci kserokopii wyroku orzekającego rozwód oraz protokołu przesłuchania świadka, są niewystarczające do uprawdopodobnienia braku winy podatnika w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania. Sam fakt orzeczenia rozwodu nie stanowi bowiem o zakazie zamieszkiwania osób rozwiedzionych pod dotychczasowym adresem. Analizując zgromadzony materiał dowodowy stwierdzono jednocześnie, że wbrew stanowisku podatnika, wniosek o przywrócenie terminu nie został wniesiony w terminie 7 dni od ustania przyczyny uchybienia terminu. Organ odwoławczy wskazał bowiem, że w dniu 03 stycznia 2011 r., a nie jak podano we wniosku o przywrócenie terminu w dniu 04 stycznia 2011 r., w siedzibie Urzędu Celnego w S. J.P. zaznajomił się z materiałem sprawy, w tym z treścią decyzji, o której mowa powyżej oraz wniósł o wydanie jej kserokopii. Na powyższą okoliczność sporządzony został protokół zaznajomienia podatnika z materiałami sprawy, który to protokół po odczytaniu, podpisany zarówno przez pracownika organu podatkowego jak też przez samego podatnika. Mając powyższe na uwadze organ odwoławczy stwierdził, że okoliczności towarzyszące powzięciu przez podatnika informacji o wydaniu decyzji, jednoznacznie wskazują, że przyczyna uchybienia terminu ustała w dniu 03 stycznia 2011 r. Przyjmując zatem, że skoro podatnik w dniu 03 stycznia 2011 r. powziął wiadomość o uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania od przedmiotowej decyzji, to tym samym 7-dniowy termin do wniesienia podania o przywrócenie terminu upływał w dniu 10 stycznia 2011 r. Nadanie przez podatnika w dniu 11 stycznia 2011 r. w placówce pocztowej w S. wniosku w przedmiocie przywrócenia terminu nastąpiło więc z uchybieniem tego 7-dniowego terminu do jego złożenia, o którym mowa w art. 162 § 2 O.p. Przywrócenie tego terminu ze wskazanych przyczyn było zatem niedopuszczalne. Organ wyjaśnił, że termin 7-dniowy do złożenia wniosku o przywrócenie terminu jest terminem ustawowym, wyznaczonym wprost przez przepis art. 162 § 2 O.p. i nie może być przez organ podatkowy ani skrócony, ani przedłużony. Nawet nieznaczne uchybienie terminu ustawowego powoduje zatem bezskuteczność czynności procesowej strony. Mając zatem na względzie powyższe organ odwoławczy uznał, że podatnik we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania nie uprawdopodobnił, że naruszenie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło nie z jego winy oraz że podatnik nie dochował ustawowego 7-dniowego terminu do wniesienia podania o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie podatnik zarzucił organowi naruszenie art. 162 § 2 O.p. poprzez nieuwzględnienie faktu, iż nie posiada wykształcenia prawniczego, nie był reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika i że nie został pouczony o obowiązku poinformowania organu o zmianie adresu. Wobec powyższego uznał, że nie zawinił w uchybieniu terminu. Następnie zarzucił organowi odwoławczemu, błąd w obliczeniu 7-dniowego terminu do wniesienia podania o przywrócenie terminu, który to termin należało liczyć od dnia zapoznania się przez niego z treścią decyzji, co miało miejsce w dniu 04 stycznia 2011r., a nie jak przyjął organ od dnia 03 stycznia 2011 r., kiedy podatnik zapoznawał się z aktami sprawy. W tych okolicznościach sprawy pełnomocnik wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Celnej w S. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie, nie podzielając argumentacji pełnomocnika odnośnie do sposobu obliczania terminu 7-dniowego do wniesienia podania o przywrócenie terminu. Powołując się wprost na treść przepisu art. 162 § 2 O.p. uznał, że przy obliczaniu tego terminu uwzględnia się również dzień w którym ustała przyczyna uchybienia terminu, a więc dzień, w którym strona dowiedziała się o wydaniu decyzji administracyjnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uznał, co następuje: Oceniając zaskarżone postanowienie organu odwoławczego stwierdzić należy, że nie narusza ono prawa w stopniu powodującym konieczność wyeliminowania go z obrotu prawnego. W rozpoznawanej sprawie skarżący podnosi, że uchybienie terminu nie nastąpiło z jego winy i że jego wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania został złożony w terminie 7-dniowym od ustania przyczyny uchybienia terminu. Poglądu tego nie podziela organ odwoławczy. Powyższy spór dotyczy zatem dwóch z czterech przesłanek, przewidzianych w art. 162 § 1 i 2 O.p., które muszą został spełnione kumulatywnie, dla pozytywnego rozpatrzenia wniosku o przywrócenie terminu. Tytułem wstępu wskazać należy, że przepisy Ordynacji podatkowej przewidują instytucję przywrócenia terminu, której celem jest ochrona strony przed negatywnymi skutkami niedokonania określonej czynności procesowej w terminie. Reguluje ją przepis art. 162 O.p. stanowiąc w § 1, że w razie uchybienia terminu należy go przywrócić na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni on, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Podanie o przywrócenie terminu, odpowiednio do § 2, należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin. Natomiast w myśl § 3 przywrócenie terminu do złożenia podania przewidzianego w § 2 jest niedopuszczalne. W ocenie Sądu, organ odwoławczy rozpoznając złożony przez pełnomocnika skarżącego wniosek trafnie przyjął, że po pierwsze wniosek ten został złożony z uchybieniem 7-dniowego terminu do jego wniesienia, i że po wtóre - skarżący nie uprawdopodobnił, aby uchybienie terminowi nastąpiło bez jego winy. Bez wątpienia wniosek o przywrócenie terminu powinien spełniać wymogi określone w art. 166 O.p., którym powinny odpowiadać podania. Datą początkową biegu terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu jest dzień, w którym strona powzięła wiadomość o uchybieniu terminu. Z kolei zasady obliczania terminów określa art. 12 § 1 O.p., który stanowi, że jeżeli początkiem terminu określonego w dniach jest pewne zdarzenie, przy obliczaniu tego terminu nie uwzględnia się dnia, w którym zdarzenie nastąpiło. Upływ ostatniego z wyznaczonej liczby dni uważa się za koniec terminu. W rozpoznawanej sprawie organ odwoławczy uznał, że skoro strona zapoznała się z aktami sprawy i treścią decyzji w dniu 03 stycznia 2011 r., to termin 7-dniowy do wniesienia podania o przywrócenie terminu, rozpoczął bieg w dniu 04 stycznia 2011 r. i upłynął bezskutecznie z dniem 10 stycznia 2011 r., który to dzień - dodać należy - nie był dniem ustawowo wolnym od pracy. Zdaniem Sądu stanowisko organu odwoławczego jest prawidłowe. Sąd podziela pogląd, że w przypadku, gdy uchybienie terminu do złożenia środka zaskarżenia jest wynikiem braku wiedzy strony co do faktu wydania aktu administracyjnego, od którego przysługuje ten środek, to za dzień ustania przyczyny uchybienia terminowi, należy uznać dzień powzięcia przez stronę informacji o wydaniu tego aktu i uchybieniu terminu do jego zaskarżenia (por. wyrok NSA z dnia 20 października 2010 r. sygn. akt II FSK 1090/09 Lex 745473). W ocenie Sądu, organ odwoławczy właściwie ocenił, że skoro w dniu 03 stycznia 2011 r. podatnik zapoznał się z aktami sprawy, w tym z treścią decyzji ostatecznej, o wydanie której kopii wniósł bezpośrednio do sporządzonego na tę okoliczność protokołu zapoznania się z aktami sprawy, to tym samym w dacie tej ustała przyczyna uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Okoliczności towarzyszące powzięciu przez stronę informacji o uchybieniu terminu w rozpoznawanej sprawie są zatem jednoznaczne i wskazują, że skarżący w dacie zapoznania się z aktami sprawy miał obiektywną możliwość pozyskania wiedzy o fakcie wydania aktu administracyjnego (dacie jego wydania), jak również zapoznania się zarówno z jego treścią. Nie może to być dzień 04 stycznia 2011 r., jak twierdzi skarżący, a więc dzień otrzymania kopii decyzji. Skarżący twierdzi, że "nie mógł dokonać określonej czynności wiążącej się z wniesieniem odwołania od decyzji w sytuacji, gdy nie znał daty wydania decyzji, jej przedmiotu, a także uzasadnienie". W ocenie Sądu argumentacja te nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż w trakcie przeglądania akt skarżący do protokołu potwierdził fakt zapoznania się z treścią decyzji. Ponadto wskazać należy, że skorzystał z prawa sporządzenia kopii decyzji, co nie wykluczało jednocześnie prawa do sporządzania notatek, stosownie do art. 178 § 1 O.p. Realizacja prawa do sporządzania notatek, odpisów i kopii z akt postępowania została pozostawiona skarżącemu do jego własnej dyspozycji, a zatem w rozpoznawanej sprawie nie sposób uzależniać terminu zapoznania się przez skarżącego z treścią decyzji od daty wydania jej kopii przez organ. Skoro dopuszczalna jest każda powszechnie dostępna technika sporządzania kopii, za pomocą kserokopiarek, jak również i innych nowoczesnych urządzeń służących do powielania i gromadzenia materiałów oraz informacji, nie wyłączając skanerów oraz cyfrowych aparatów fotograficznych, to nie było żadnych przeszkód, ażeby podatnik używał swojego sprzętu do sporządzania kopii, a już tym bardziej sporządzenia notatek. Fakt nie posiadania kopii decyzji nie był zatem w ocenie Sądu przeszkodą do złożenia w terminie 7-dniowym wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, co czyni bezpodstawnym zarzut podniesiony w skardze odnośnie do błędnego obliczenia przez organ terminu wskazanego w art. 162 § 2 O.p. W ocenie Sądu, prawidłowe jest również wnioskowanie organu odwoławczego, że podatnik nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania. Organ podatkowy przeprowadził postępowanie, w ramach którego poddał analizie powołane we wniosku okoliczności. Wykazał, że korespondencja była kierowana na podany przez skarżącego adres, nie było nieprawidłowości w jej doręczeniu, i że wbrew twierdzeniom skarżącego, w postanowieniu z dnia 04 września 2009 r. został on pouczony o obowiązku wynikającym z art. 146 § 1 O.p., tj. informowania organu o każdej zmianie adresu. W orzecznictwie sądów administracyjnych wielokrotnie podkreśla się, że kryterium braku winy, o jakim mowa w art. 162 § 1 O.p. należy wiązać z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowych i że niewielkie nawet niedbalstwo wyklucza możliwość uwzględnienia żądania o przywrócenie uchybionego terminu. Okoliczność zaś, że strona nie posiada wykształcenia prawniczego, czy działała w toku postępowania bez profesjonalnego pełnomocnika (podanie o przywrócenie terminu, co wymaga podkreślenia, zostało wniesione przez radcę prawnego), nie stanowi usprawiedliwionej przesłanki, gdyż warunkiem przywrócenia terminu jest istnienie przeszkody, uniemożliwiającej stronie jej działanie nawet przy dołożeniu największego wysiłku możliwego w danych okolicznościach. Należy wskazać, że w orzecznictwie sądów administracyjnych istnieje ugruntowany pogląd, że nawet nieznajomość przepisów prawa nie stanowi przesłanki uzasadniającej brak winy w dochowaniu terminu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 listopada 1998 r. I SA/Łd 153/97). Sąd nie dopatrzył się zatem w niniejszej sprawie naruszenia przepisów proceduralnych powołanych w skardze. W tych okolicznościach odmowa przywrócenia terminu, orzeczona w zaskarżonym postanowieniu, jest rozstrzygnięciem zgodnym z prawem, brak bowiem co najmniej jednej z koniecznych przesłanek wymienionych w art. 162 § 1 i § 2 O.p. uniemożliwia przywrócenie terminu. Mając powyższe na uwadze, Sąd oddalił skargę, jako nieuzasadnioną, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).