I SA/Sz 640/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA – Kazimierz Maczewski po rozpoznaniu w dniu 2 kwietnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku "P. D." M. K. spółka jawna z siedziba w S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Szczecinie z dnia 24 kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie rozpatrzenia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym p o s t a n a w i a: odmówić skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. "P. D." Spółka Jawna z siedzibą w S. złożyła skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Szczecinie z dnia 24 kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie rozpatrzenia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. Pismem z dnia 22 lipca 2013 r. Skarżąca zwróciła się z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowieniem Referendarza Sądowego w WSA w Szczecinie z dnia 18 września 2013r. odmówiono Skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Wobec prawomocnego zakończenia postępowania w przedmiocie prawa pomocy, Skarżąca po wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego zapłaciła w dniu 6 listopada 2013 r. kwotę [...] zł. W dniu 10 lutego 2014 r. Skarżąca złożyła do Sądu ponowny wniosek (na formularzu PPPr) o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. Skarżąca jest spółką prawa handlowego zajmującą się budownictwem. Zgodnie z oświadczeniem o majątku i dochodach wysokość kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych wynosi [...] zł, wartość środków trwałych Skarżącej wynosi [...] zł, wysokość zysku lub strat za ostatni rok obrotowy wg. bilansu [...] zł. Ponadto Skarżąca poinformowała, że nie dysponuje rachunkiem bankowym. Do 2011 r. posiadała rachunek bankowy w banku [...] ., ale w związku z zakończeniem działalności banku w Polsce został on zamknięty. Skarżąca potwierdziła, że dysponuje udziałem we współwłasności wieczystego użytkowania nieruchomości przy ul. [...] (współwłasność nieruchomości nie została zniesiona, w związku z tym nie można określić części nieruchomości przynależnych Skarżącej). Uzasadniając wniosek Skarżąca wskazała, że nie posiada majątku, w związku z tym nie prowadzi czynnej działalności gospodarczej. Dodatkowo wyjaśniła, że obecnie toczy się postępowanie przygotowawcze prowadzone przez Prokuraturę Rejonową S. – N. w S. dotyczące zaboru mienia spółki przez wspólników. Wezwaniem z dnia 3 marca 2014 r. Skarżąca została zobowiązana do przedłożenia dodatkowych dokumentów. Wezwanie doręczone Skarżącej w dniu 6 marca 2014 r. pozostało bez odpowiedzi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Stosownie do przepisu art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - dalej: "p.p.s.a." prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. prawo pomocy osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, może być przyznane w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Przepis art. 252 § 1 p.p.s.a. nie pozostawia wątpliwości, że wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Podkreślenia jednocześnie wymaga, że obowiązek zagwarantowania skutecznego dostępu do Sądu nie oznacza konieczności zagwarantowania Skarżącej bezwarunkowego prawa do uzyskania bezpłatnej pomocy prawnej (w tym zwolnienia od opłaty kancelaryjnej). Wymóg ponoszenia kosztów postępowania nie stanowi ograniczenia prawa do sądu i jest usprawiedliwiony koniecznością zapewnienia właściwego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości. Jak wskazuje się w piśmiennictwie i orzecznictwie, osoba prawna, jak też inna jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej, zobowiązana jest wykazać, że nie ma adekwatnych środków na poniesienie kosztów postępowania, ale także, że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne środki, aby zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków (J.P. Tarno: Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi. wyd. 3, Warszawa 2008, s. 587, postanowienie NSA z 28 września 2011 r. sygn. akt I FZ 267/11). Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie od tego obowiązku uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest bowiem kryterium finansowe. Zgodnie z powyższym to na Skarżącej ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy. W tym stanie rzeczy należy przyjąć, że rozstrzygnięcie w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez Skarżącą. Celem instytucji prawa pomocy jest natomiast zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Jest to forma dofinansowania postępowania sądowego z budżetu państwa i przez to zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Przyznanie lub odmowa przyznania prawa pomocy winna wynikać z wzajemnej oceny dwóch elementów: kosztów, jakie musi ponieść Skarżąca na poczet prowadzonego postępowania i jej aktualnej kondycji finansowej. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy należy również mieć na uwadze, że to na Skarżącej spoczywa obowiązek wyjaśnienia oraz udokumentowania sytuacji majątkowej, uzasadniającej przyznanie prawa pomocy, do Sądu natomiast należy ocena przytoczonych okoliczności. Wskazać należy, że Skarżąca jest zobowiązana do poniesienia opłaty kancelaryjnej w kwocie [...] zł za odpis orzeczenia z uzasadnieniem sporządzonym na jej wniosek (zarządzenie Przewodniczącego Wydziału I z dnia 15 stycznia 2014 r.). Analizując wniosek Skarżącej oraz informacje, należy stwierdzić, że nie zasługuje on na uwzględnienie, gdyż nie wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Informacje zawarte w przedłożonym formularzu (PPPr) nie pozwalają na jednoznaczną ocenę sytuacji ekonomicznej Skarżącej. Ponadto Skarżąca nie wykonała doręczonego w dniu 6 marca 2014 r. wezwania do dostarczenia niezbędnych dokumentów źródłowych, które pozwoliłyby na ocenę rzeczywistej kondycji finansowej. Analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego prowadzi do wniosku, że sytuacja finansowa Skarżącej nie jest jednoznaczna. Na podkreślenie zasługuje uznaniowy charakter rozstrzygnięcia w przedmiocie przyznania prawa pomocy. Wskazywane przez Skarżącą okoliczności o zaprzestaniu prowadzenia czynnej działalności gospodarczej, brak rachunku bankowego oraz problemy z dysponowaniem przysługującym jej prawem do nieruchomości nie mogą automatycznie stanowić podstawy do przyznania prawa pomocy. Dopiero analiza całokształtu sytuacji materialnej w powiązaniu ze wskazywanymi trudnościami finansowymi mogą stanowić podstawę do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Wykazanie wszystkich tych okoliczności, co już wykazywano powyżej, spoczywa jednak na Skarżącej. Nawiązując do powyższego nie jest możliwe stwierdzenie w sposób nie budzący wątpliwości, czy Skarżąca spełnia przesłanki uzasadniające przyznanie prawa. Niezależnie od tego zauważenia wymaga, że od daty wydania postanowienia z dnia 18 września 2013 r., którym także odmówiono przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, nie zmieniła się sytuacja ekonomiczna Skarżącej. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono, jak w sentencji.