I SA/Sz 644/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alicja Polańska (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Kazimiera Sobocińska,, Sędzia WSA Joanna Wojciechowska, Protokolant Beata Radomska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 9 grudnia 2009 r. sprawy ze skargi W. P. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania oddala skargę Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego z dnia [...] nr [...], na mocy którego umorzono postępowanie, jako bezprzedmiotowe, w przedmiocie wniosku W.P. o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o numerach [...] i [...]. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wskazano, że Naczelnik Trzeciego Urzędu Skarbowego, będący w sprawie organem egzekucyjnym i wierzycielem równocześnie, prowadził wobec W.P. postępowanie egzekucyjne na podstawie ww. tytułów wykonawczych obejmujących należność z tytułu sankcji ekonomicznych za wprowadzenie do obrotu tunerów satelitarnych bez zgłoszenia ich do certyfikacji. Pismem z dnia 24 listopada 2008 r., zatytułowanym jako "skarga na czynności egzekucyjne", W.P. zakwestionował dochodzenie egzekwowanych należności, podnosząc zarzut przedawnienia obowiązku oraz nieuwzględnienia wcześniej wyegzekwowanych kwot, wnosząc o umorzenie prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Naczelnik Trzeciego Urzędu Skarbowego, po rozpoznaniu ww. wniosku strony, postanowieniem z dnia [...] nr [...] - na podstawie art. 59 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ egzekucyjny wyjaśnił, że egzekwowane należności nie uległy przedawnieniu. Na poparcie tego twierdzenia organ powołał postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia, o którym mowa jest w art. 306a Ordynacji podatkowej, którym rozstrzygnięta została m. in. kwestia przedawnienia należności, objętych ww. tytułami wykonawczymi. Ponadto, organ dodał, że kwota egzekwowanych należności, wymieniona przez organ egzekucyjny w treści zawiadomienia o zajęciu wynagrodzenia za pracę zobowiązanego, odpowiada istniejącemu zadłużeniu W.P. wobec Skarbu Państwa. Organ dodał, że postanowienie z dnia [...] nr [...], wskutek niewniesienia zażalenia, stało się ostateczne. Dalej, organ odwoławczy wskazał, że W.P. w kolejnym piśmie, tj. z dnia 27 marca 2009 r., na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, wystąpił do organu egzekucyjnego z wnioskiem o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego w oparciu o ww. tytuły wykonawcze. Zobowiązany powołał się na wygaśnięcie egzekwowanego obowiązku z powodu przedawnienia należności, wnosząc o uchylenie dokonanych w toku postępowania egzekucyjnego czynności egzekucyjnych. Następnie, organ wskazał, że Naczelnik Trzeciego Urzędu Skarbowego, mając na uwadze, iż okoliczności podnoszone przez stronę były już przedmiotem rozpoznania przez organ egzekucyjny i wydano w tym zakresie ostateczne rozstrzygnięcie, pismem z dnia [...] nr [...] poinformował W.P., że ponowne orzekanie w tej samej sprawie jest bezprzedmiotowej, albowiem w złożonym wniosku nie wskazano nowych okoliczności, które nie były badane przy wydaniu postanowienia z dnia [...] (jednocześnie organ egzekucyjny przesłał stronie kserokopię ostatecznego postanowienia). W.P. pismem z dnia 20 kwietnia 2009 r. wezwał Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego do usunięcia naruszenia prawa poprzez wydanie postanowienia w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego, wskazując że - zgodnie z art. 17 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - organ egzekucyjny rozstrzygając sprawę dotyczącą postępowania egzekucyjnego, wydaje postanowienia. W.P. zaznaczył, iż żaden przepis powołanej ustawy nie przewiduje innej formy prawnej rozpoznania wniosku dłużnika o umorzenie postępowania egzekucyjnego, niż wydanie postanowienia. W odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, Naczelnik Trzeciego Urzędu Skarbowego postanowieniem z dnia [...] nr [...], na podstawie art. 105 § 1 K.p.a., umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe w zakresie wniesionego wniosku strony. W uzasadnieniu orzeczenia organ przytoczył okoliczności wskazane poprzednio w piśmie z dnia 31 marca 2009 r. Na ww. postanowienie W.P. wniósł zażalenie, żądając uchylenia zaskarżonego postanowienia. W uzasadnieniu wskazał na brak podstawy prawnej do wydania postanowienia o umorzeniu postępowania z powodu bezprzedmiotowości. Według strony, na podstawie art. 105 K.p.a., postępowanie może być umorzone jedynie decyzją administracyjną. Natomiast, przywołany przepis nie został wymieniony w art. 126 K.p.a., który reguluje jakie przepisy ustawy mogą być stosowanie do postanowień. Ponadto, W.P. podniósł, iż w sprawie nie zachodzi bezprzedmiotowość postępowania, albowiem w tym przypadku przedmiotem postępowania jest prowadzone przez Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego postępowanie egzekucyjne, które toczy się i nie zostało z żadnej przyczyny umorzone. Oznacza to, że istnieje przedmiot postępowania i nie zachodzi bezprzedmiotowość postępowania, przy czym do rozstrzygnięcia żądania zobowiązanego władny jest organ egzekucyjny. Ponadto, strona uznała, że upływ czasu jest nową okolicznością, która powinna zostać zbadana przez organ egzekucyjny w toku merytorycznego rozpoznania wniosku. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie podjęte w sprawie w zaskarżonym postanowieniu z dnia 25 czerwca 2009 r., utrzymującym w mocy postanowienie organu I instancji, Dyrektor Izby Skarbowej powołał się na art. 17 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i wskazał, że istotna w sprawie jest okoliczność uznania przez organ pisma W.P. z dnia 24 listopada 2008 r. za wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego, objętego ww. tytułami wykonawczymi. Dodatkowo, organ wyjaśnił, iż pismo to nie spełniało wymogów określonych dla skargi w art. 54 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, wobec tego - podnoszone w treści pisma okoliczności, stanowiące przesłankę z art. 59 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - podlegały rozpoznaniu przez organ egzekucyjny zgodnie z uregulowaniami określonych w art. 59 § 3 i § 4 tej ustawy. Wniosek strony, w zakresie umorzenia postępowania egzekucyjnego ze względu na przedawnienie obowiązku, został rozpoznany przez Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego postanowieniem z dnia [...] nr [...], które weszło do obrotu prawnego, a z uwagi na niewniesienie zażalenia, stało się ostateczne. Organy administracji publicznej, przy rozpatrywaniu spraw w zakresie zgłaszanych przez stronę w postępowaniu żądań i wniosków, powinny odczytywać je według ich treści, a nie według nazw im nadanych. Organy nie są związane podaną przez stronę podstawą prawną żądania, musza natomiast rozpoznać sprawę co do jej istoty, zgodnie z intencją autora, dającą się ustalić na podstawie całej treści pisma. Na poparcie swojego stanowiska organ powołał się na wyrok NSA z dnia 7 września 1994 r., sygn. akt III SA 1111/03, publikowany ONSA 1995 r. Nr 3, poz. 120. Organ odwoławczy dodał, że nie ma decydującego znaczenia tytuł pisma (wyrok NSA z dnia 2 marca 1987 r. sygn. akt III SA 92/87). Ponadto, organ powołując się na wyrok NSA z dnia 17 września 1992 r., sygn. akt IV SA 949/92 i podkreślił, że zasada, zgodnie z którą strona decyduje, jaki charakter ma jej pismo i czego dotyczy jej żądanie, może być stosowana wyłącznie wtedy, gdy w związku z zachodzącymi wątpliwościami, organ wyjaśni rzeczywistą wolę stron, udzielając jej przy tym niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Dalej, organ odwoławczy wskazał, że z powyższych względów Naczelnik Trzeciego Urzędu Skarbowego potraktował pismo W.P. z dnia 27 marca 2009 r. jako kolejny wniosek w tej samej sprawie, rozstrzygniętej postanowieniem tego organu z dnia [...] nr [...]. Następnie, Dyrektor Izby Skarbowej wyjaśnił, że organ egzekucyjny, badając uprzednio wystąpienie przesłanki z art. 59 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, stwierdził iż nie nastąpiło przedawnienie obowiązku, co potwierdza zgromadzony w sprawie materiał dowodowy. W ocenie organu odwoławczego, złożone przez zobowiązanego pismo z dnia 27 marca 2009 r. należało uznać za powtórnie złożony wniosek w tym samym przedmiocie, tj. umorzenia postępowania egzekucyjnego. Skoro kwestia ta została rozstrzygnięta ostatecznym postanowieniem, którym organ został związany na podstawie art. 110 w związku z art. 126 K.p.a. i art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, to organ egzekucyjny nie mógł orzekać w tym przedmiocie. Związanie organu wydanym aktem administracyjnym oznacza, że akt ten nie może być uchylony lub zmieniony w postępowaniu poza przypadkami wyraźnie wskazanymi w przepisach prawa. Tego rodzaju przypadkami są wznowienie postępowania, na podstawie art. 145 § 1-8 K.p.a., oraz stwierdzenie nieważności, na podstawie art. 156 § 1 pkt 1-7 K.p.a, które to instytucje - na podstawie art. 126 w związku z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - mają zastosowanie do postanowień wydanych w postępowaniu egzekucyjnym, na które służy zażalenie. Związanie organu wydanym postanowieniem oznacza również zakaz rozstrzygania w tej samej kwestii, która już raz została rozstrzygnięta wydanym wcześniej postanowieniem, w sytuacji gdy stan faktyczny mający wpływ na treść postanowienia w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego nie uległ zmianie oraz nie wystąpiły nowe okoliczności faktyczne, mające wpływ na ocenę prawną rozstrzygnięcia, inne niż okoliczności istniejące w dniu wydania pierwszego postanowienia. Organ wskazał, iż działania organu egzekucyjnego, mające wpływ na przedawnienie egzekwowanego obowiązku, wystąpiły w 2002 r. oraz w 2005 r. i miały one wpływ na ocenę przedawnienia dokonaną w postanowieniu Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego z dnia [...], natomiast od wydania tego orzeczenia nie wystąpiły żadne nowe okoliczności, które mogłyby wpłynąć na wynik sprawy. Odnosząc się do zarzutów podniesionych przez stronę w zażaleniu, Dyrektor Izby Skarbowej wyjaśnił, iż wydawane w postępowaniu egzekucyjnym postanowienia, o których mowa jest w art. 17 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, pełnią takiej samej roli jak decyzja. Z tego też względu do spraw, w których zapada rozstrzygnięcie organu egzekucyjnego w formie postanowienia, zastosowanie mają również przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczące decyzji, w tym również art. 105 § 1 i § 2 regulujący umorzenie postępowania egzekucyjnego. Na poparcie swojego stanowiska, organ powołał się na wyrok WSA w Warszawie z dnia 19 października 2004 r., sygn. akt III SA 2769/03 oraz wyrok WSA w Warszawie z dnia 21 listopada 2007 r., sygn. akt III SA/Wa 1620/07. Ponadto, organ podkreślił, że co do kwestii bezprzedmiotowości postępowania w zakresie zgłoszonego wniosku w sytuacji, gdy postępowanie egzekucyjne nadal toczy się, należy stwierdzić, iż na podstawie ustalonego stanu faktycznego i prawnego sprawy, nie mogłoby zapaść inne rozstrzygnięcie jak odmowa umorzenia postępowania egzekucyjnego, gdyż nie nastąpiło przedawnienie obowiązku, co potwierdził zgromadzony w sprawie materiał dowodowy. Według organu, uprawnienia strony nie zostały naruszone w sposób mający wpływ na wynik sprawy, gdyż nawet przyjmując, że w sprawie nie zachodziła bezprzedmiotowość, należałoby orzec o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego. Zatem, końcowy efekt sprawy przy założeniu, że nie wystąpiła bezprzedmiotowość postępowania, byłby taki sam jak wydane przez organ egzekucyjny orzeczenie w rozpatrywanej sprawie. Nie zgadzając się z ww. postanowieniem Dyrektora Izby Skarbowej , W.P. wniósł na nie skargę, żądając jego uchylenia. W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że organ odwoławczy nie wyjaśnił na czym polega bezprzedmiotowość postępowania. Według skarżącego, nie sposób zgodzić się z twierdzeniem organu, że postępowanie jest bezprzedmiotowe, gdyż nawet w sytuacji, gdyby Naczelnik Trzeciego Urzędu Skarbowego rozpatrzył sprawę merytorycznie, to nie znalazłby przesłanek do umorzenia postępowania egzekucyjnego (skarżący powołał się na wyrok NSA z dnia 12 października 1987 r., sygn. akt IV SA 334/87). Dalej skarżący podniósł, że wystąpił z wnioskiem o umorzenie toczącego się postępowania egzekucyjnego z uwagi na przedawnienie egzekwowanego obowiązku, wobec tego za błędne należy uznać stanowisko obu organów, które stwierdziły, iż postępowanie jest bezprzedmiotowe. W.P. powołując się także na wyrok NSA z dnia 13 sierpnia 2003 r., sygn. akt II SA/Kr 2361/2002, wskazał że bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego zachodzi wtedy, gdy z przyczyn prawnych lub faktycznych brak jest przedmiotu postępowania. Według skarżącego, skoro postępowanie egzekucyjne jest prowadzone, to uznać należy, że istnieje faktyczny przedmiot postępowania. W ocenie skarżącego, nie zachodzi także prawna przyczyna bezprzedmiotowości postępowania, gdyż do rozstrzygnięcia żądania zobowiązanego władny jest organ egzekucyjny, na podstawie "przepisów administracyjnych". Końcowo, skarżący wskazał, że przesłanką przedawnienia obowiązku jest upływ czasu, a zatem organ egzekucyjny winien mieć na uwadze, że nową okolicznością jest upływ czasu od wydania poprzedniego postanowienia. Tę nową okoliczność organ powinien zbadać w toku merytorycznego rozpoznania wniosku zobowiązanego. W odpowiedzi na skargę, Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Przedmiotem sporu jest zasadność umorzenia, jako bezprzedmiotowego, postępowania zainicjowanego wnioskiem skarżącego z dnia 27 marca 2009 r., skierowanym do Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec skarżącego na podstawie tytułów wykonawczych o nr nr [...] i [...] z powodu przedawnienia egzekwowanych należności. Z prawidłowo poczynionych w sprawie ustaleń organów obu instancji wynika, że kwestia przedawnienia należności objętych tytułami wykonawczymi nr [...] i [...] była przedmiotem oceny w postępowaniu podatkowym, prowadzonym w związku z żądaniem skarżącego wydania zaświadczenia o niezaleganiu w podatkach. Postanowieniem z dnia [...] nr [...] Naczelnik Trzeciego Urzędu Skarbowego odmówił wydania zaświadczenia o treści żądanej przez stronę z uwagi na istnienie zaległości wykazanych w tytułach wykonawczych, które są wymagalne. Następnie, Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem ostatecznym z dnia [...] nr [...] utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. Okoliczność wydania ww. postanowień została także powołana w postanowieniu Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego z dnia [...] nr [...], wydanym na podstawie przepisu art. 59 ustawy z dnia z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j.: Dz. U. z 2005 Nr 229, poz. 1954 ze zm.), odmawiającym umorzenia postępowania egzekucyjnego z tego powodu, że egzekwowane należności nie uległy przedawnieniu. Tak więc, kolejny wniosek skarżącego (z dnia 27 marca 2009 r.), zgłoszony cztery miesiące po zgłoszeniu poprzedniego (z dnia 24 listopada 2008 r.), został prawidłowo oceniony przez organy obu instancji, jako w tej samej sprawie i tożsamy z poprzednim wnioskiem. Skoro bowiem, jako okoliczność mającą znaczenie w sprawie umorzenia, skarżący wskazał, tak jak poprzednio, przedawnienie egzekwowanej należności, a Naczelnik Trzeciego Urzędu Skarbowego w ww. postanowieniu z dnia [...] wyjaśnił, że należność ta nie uległa przedawnieniu, a nadto z przywołanych przez ten organ postanowień odmawiających skarżącemu wydania zaświadczenia o niezaleganiu w podatkach wynika, że należność ta przedawni się dopiero w dniu 10 grudnia 2010 r., to wskazywany przez skarżącego upływ czasu od dnia złożenia pierwszego wniosku o umorzenie do dnia złożenia drugiego wniosku o umorzenie (cztery miesiące) nie mógł – wbrew zarzutom skargi – zostać oceniony odmiennie, niż uczyniły to organy w tej sprawie. Skarżący nie wykazał bowiem, że w sprawie zainicjowanej jego wnioskiem z dnia 27 marca 2009 r. wystąpiły takie okoliczności, które stanowiły element nowości w sprawie. A zatem, sprawa zainicjowana wnioskiem z dnia 23 stycznia 2009 r. była tożsamą ze sprawą zainicjowaną wnioskiem z dnia 24 listopada 2008 r. W tej sytuacji, słusznie organy obu instancji uznały, że brak jest podstaw do prowadzenia postępowania w tej sprawie i prawidłowo postępowanie umorzyły jako bezprzedmiotowe, skoro żądanie skarżącego w tej samej materii zostało już wcześniej rozpoznane i rozstrzygnięte postanowieniem ostatecznym z dnia 23 stycznia 2009 r. Także podstawa prawna i forma zaskarżonego rozstrzygnięcia odpowiadają wymogom określonym w art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego przewidującym, że: gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania, w związku z art. 18 ww. ustawy egzekucyjnej, stanowiącym, że: jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego oraz w związku z art. 17 § 1 tej ustawy, przewidującym, że: o ile przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, rozstrzygnięcie i zajmowane przez organ egzekucyjny lub wierzyciela stanowisko w sprawach dotyczących postępowania egzekucyjnego następuje w formie postanowienia. Mając na uwadze podniesione wyżej okoliczności, należało uznać, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, dlatego też skargę, jako nieuzasadnioną - na podstawie przepisu art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - oddalono.