I SA/Sz 65/09

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie – - Aleksandra Jawoszek po rozpoznaniu w dniu 5 marca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T.K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie z jego skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności osób trzecich za zaległości w podatku akcyzowym za wrzesień 2003 r. wraz z odsetkami p o s t a n a w i a: odmówić T.K. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych Skarżący T.K. reprezentowany przez adwokata wraz ze skargą wniesioną na wyżej powołaną decyzję Dyrektora Izby Celnej w przedmiocie odpowiedzialności osób trzecich, złożył na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Ze złożonego oświadczenia o stanie majątkowym, rodzinnym oraz dochodach oraz przedłożonych na wezwanie referendarza sądowego z dnia 11 lutego 2009 r. dokumentów wynika, co następuje. T.K. podał, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, z małżonką T.K. od dnia 17 grudnia 2007 r. pozostaje w separacji (odpis wyroku Sądu Okręgowego w Legnicy I Wydziału Cywilnego , sygn. akt I RC 1491/07, k. 31), a od dnia 18 kwietnia 2003 r. między małżonkami istnieje ustrój rozdzielności majątkowej (odpis aktu notarialnego z dnia 18 kwietnia 2003 r., rep A nr 3032/2003, k. 32). Skarżący nie posiada żadnego majątku nieruchomego ani wartościowych ruchomości, nie posiada zasobów pieniężnych (oszczędności, papierów wartościowych itp.). T.K. wykazał, że utrzymuje się wyłącznie z dochodów z prowadzonej działalności gospodarczej, według oświadczenia, w wysokości ok. [...] brutto miesięcznie. Wnioskodawca oświadczył też, że uzyskiwane dochody nie pozwalają na uiszczenie jakiejkolwiek części kosztów sądowych bez uszczerbku dla zapewnienia środków utrzymania a także, że korzysta z pomocy rodziny, szczególnie dzieci. Wnioskodawca do dnia 14 listopada 2007 r. był zarejestrowany jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku (zaświadczenie Powiatowego Urzędu Pracy w G. z dnia 14 listopada 2007 r. k. 29), a zgodnie z przedłożonym zaświadczeniem Burmistrza z dnia 17 października 2007 r. skarżący od dnia 15 listopada 2007 r. rozpoczął prowadzenie działalności gospodarczej pod nazwą "T", a miejsce i adres zakładu głównego znajduje się we [...] (k. 30). Z przedłożonego odpisu rocznego zeznania podatkowego PIT-36 za 2007 r. wynika, że skarżący w roku 2007 z pozarolniczej działalności gospodarczej zadeklarował przychód w wysokości [...], z innych źródeł w kwocie [...] (dochody w kwocie [...]). Przedłożono także odpis umowy najmu zawartej w dniu 11 grudnia 2008 r., z której wynika, że skarżący T.K. jest najemcą lokalu mieszkalnego o pow. 50,2 m kw. położonego w Z. i jest zobowiązany do zapłaty czynszu z tego tytułu w wysokości [...] oraz opłat eksploatacyjnych w wysokości ok. [...] miesięcznie, według rozliczenia. Z wyciągów z rachunku bankowego prowadzonego dla potrzeb działalności gospodarczej w banku [...] z okresu od 1 października 2008 r. do 31 stycznia 2009 r. wynika saldo końcowe na dzień 31 stycznia 2009 r. w wysokości [...]. Ponadto w wykonaniu zobowiązania referendarza sądowego z dnia 11 lutego 2009 r., do przedłożenia między innymi dokumentów potwierdzających wysokość uzyskiwanych przychodów, kosztów uzyskania przychodów, dochodów z prowadzonej działalności gospodarczej w roku 2008 r. (np. wyciągu z prowadzonej ewidencji dla celów podatkowych zawierającego zestawienie rozliczenia ww. wartości za rok 2008, odpisu rocznego zeznania podatkowego za 2008 r., jeśli takie już złożył lub odpisów miesięcznych deklaracji podatkowych z ostatnich trzech miesięcy 2008 r., jeżeli były składane), pełnomocnik skarżącego oświadczył, że skarżący nie rozliczył jeszcze podatku za rok 2008 i nie składał w tym zakresie deklaracji. Pełnomocnik wskazał także, że w sprawie skarżącego toczy się 8 postępowań przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym (sygn. akt od I SA/Sz 63/09 do I SA/Sz 70/09), obejmujących odpowiedzialność za zaległości podatkowe Spółki za poszczególne miesiące od lipca 2003 r. do lutego 2004 r. a łączna wysokość kosztów obciążających skarżącego z tego tytułu wynosi [...], co przekracza możliwości finansowe skarżącego, wydatek taki pozbawiłby go środków utrzymania. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 w/w ustawy). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 w/w ustawy). Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (art. 245 § 4 w/w ustawy). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 w/w ustawy), w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 w/w ustawy). Ciężar dowodu wystąpienia powyższych przesłanek przyznania prawa pomocy spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Świadczy o tym użycie w przepisie art. 246 p.p.s.a. zwrotu "gdy wykaże". Do Sądu kierującego się wskazaniami logicznego rozumowania, doświadczenia życiowego i dostępnej wiedzy należy natomiast ocena, czy takie okoliczności zachodzą. Należy przy tym podkreślić, że cytowany przepis stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przytoczone we wniosku okoliczności, jak również przedstawione dokumenty, powinny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie. Wniosek T.K. nie zasługuje na uwzględnienie, skarżący nie wykazał bowiem, że znajduje się w sytuacji, w której poniesienie kosztów sądowych spowoduje uszczerbek dla koniecznego utrzymania. Złożone przez T.K. oświadczenie budzi wątpliwości co do jego wiarygodności i kompletności, co powoduje, że sytuacja skarżącego i jego możliwości płatnicze nie mogą zostać ocenione w sposób jednoznaczny i prawidłowy. We wniosku skarżący oświadczył, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, utrzymuje się z dochodów z działalności gospodarczej w wysokości ok. [...] brutto, nie posiada żadnego majątku ani oszczędności. Wnioskodawca wezwaniem z dnia 11 lutego 2009 r. został zobowiązany między innymi do przedłożenia dokumentów dotyczących uzyskanych w 2008 r. przychodów, kosztów uzyskania przychodów oraz dochodów z działalności gospodarczej. Wezwanie to wskazywało przykładowo o jakie dokumenty chodzi, pozostawiając w tym zakresie możliwość wyboru skarżącemu, jednak wynika z niego jasno, że wymagane były dokumenty potwierdzające wysokość dochodów z 2008 r. Należy stwierdzić, że wnioskodawca w ogóle nie wykonał zobowiązania w tym zakresie, nie przedłożył bowiem jakichkolwiek dokumentów, oświadczeń, ani wyjaśnień dotyczących ich braku – poza oświadczeniem pełnomocnika, że za rok 2008 r. deklaracja nie została złożona, co nie stanowi o należytym wykonaniu przedmiotowego zobowiązania. Należy też zwrócić uwagę, że z przedłożonych przez skarżącego wyciągów z rachunku bankowego firmy wynika, że jako przedsiębiorca opłaca podatek dochodowy PIT5, PIT4 (jako płatnik), jest podatnikiem VAT, obraca także znacznymi kwotami pieniężnymi, na konto wpływają należności z faktur, strona zasila konto środkami własnymi (wpłaty i przelewy) - w miesiącu grudniu 2008 r. w kwocie [...], w styczniu 2009 r. w wysokości [...]. Ponadto należy wskazać również na to, że skarżący oprócz rachunku związanego z działalnością gospodarczą (o nr [...]) posiada inny rachunek bankowy (o nr [...]), z którego zasila konto firmy, a z którego wyciągów nie przedstawił. W tej sytuacji oświadczenie o posiadanych rachunkach bankowych również należy uznać za niepełne, powstają też wątpliwości co do prawdziwości oświadczenia o braku zasobów pieniężnych. Wnioskodawca, pomimo wezwania nie uzupełnił także swojego oświadczenia o stanie rodzinnym. Nie zostało wyjaśnione bowiem z kim mieszka, na czym polega pomoc uzyskiwana od rodziny. Skarżący potwierdził jedynie fakt separacji z małżonką i istnienie ustroju rozdzielności majątkowej. Ponadto należy zauważyć, że w wykonaniu przedmiotowego wezwania z dnia 11 lutego 2009 r., w zakresie udokumentowania wydatków na konieczne utrzymanie strona przedłożyła umowę najmu lokalu mieszkalnego położnego w Z. w związku z którym ponosi wydatek w kwocie ok. [...] (czynsz i opłaty) a zatem w wysokości przekraczającej wykazany dochód. Brak potwierdzenia istotnych informacji o dochodach i stanie rodzinnym, podanie niepełnych danych w tym zakresie pozwala uznać, że strona przedstawia tylko takie dane, które mają świadczyć o jej złej kondycji finansowej. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 20 stycznia 2006 r., sygn. akt I OZ 1551/05, że "to do Sądu należy uznanie, czy złożone oświadczenie o stanie majątkowym i dochodach ma charakter wyczerpujący i dostateczny. W kompetencji Sądu pozostaje również uznanie, jakie informacje niezbędne są dla stwierdzenia istnienia przesłanek dla przyznania prawa pomocy. Sąd miał zatem podstawy do żądania dodatkowych informacji, także tych dotyczących wysokości wydatków ponoszonych przez skarżącego w związku z utrzymaniem. Przepis art. 255 p.p.s.a. nakłada bowiem na stronę ubiegającą się o przyznanie prawa pomocy obowiązek złożenia dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów źródłowych na wezwanie Sądu. W konsekwencji strona, która nie realizuje obowiązków wynikających z wezwania Sądu, nie ma podstaw oczekiwać rozstrzygnięcia zgodnego z wnioskiem." Nie przedstawiając zatem żądanych dokumentów (zaświadczeń) oraz nie składając odpowiednich oświadczeń co do wysokości dochodów z działalności gospodarczej, stanu rodzinnego skarżący nie udowodnił, że znajduje się w sytuacji umożliwiającej przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od ponoszenia kosztów postępowania i to biorąc pod uwagę podnoszoną przez pełnomocnika okoliczność, że łączna suma tych kosztów we wszystkich zawisłych przed tut. sprawach skarżącego wynosi [...]. Z tych względów, z uwagi na to, że skarżący nie wykazał, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego siebie i rodziny, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało orzec jak w sentencji.