I SA/Sz 65/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Patrycja Joanna Suwaj po rozpoznaniu w Wydziale I w dniu 13 czerwca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu "K." S. z o. o. z siedzibą w S. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 4 maja 2016 r. sygn. akt I SA/Sz 65/16 w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów, w sprawie ze skargi "K." S. z o. o. z siedzibą w S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [..] r. Nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za grudzień 2013 roku postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. "K." Spółka z o. o. z siedzibą w S. (dalej zwana: "Skarżącą") w związku ze skargą na wyżej powołaną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. zwróciła się z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od opłaty od skargi. Przy czym na urzędowym formularzu PPPr zaznaczyła, że ubiega się o zwolnienie od całości kosztów sądowych. We wniosku Skarżąca oświadczyła, że prowadzi działalność w zakresie produkcji pozostałych maszyn ogólnego przeznaczenia gdzie indziej nie sklasyfikowaną. Spółka wskazała także, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania przed sądem administracyjnym. W oświadczeniu o majątku i dochodach Skarżąca podała: w rubryce dotyczącej wysokości kapitału zakładowego – "brak majątku"; wysokość środków trwałych w kwocie [...] zł na koniec 2015 r., z dopiskiem - sprzedany 14 stycznia 2016 r. z powodu zwrotu pożyczonych w 2012 r. pieniędzy; strata za ostatni rok obrotowy w kwocie [...] zł. Skarżąca wykazała dwa rachunki bankowe, których stan na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wynosił [...] zł oraz minus [...] zł. Ponadto wykazano zobowiązania wobec kontrahentów na dzień 29 lutego 2016 r. w kwocie [...] zł. Wykonując wezwanie referendarza sądowego z dnia 31 marca 2016 r. Skarżąca przedłożyła dokumenty: 1) kopię sprawozdania finansowego za okres od 01.01.2014 r. do 31.12.2014 r. (rachunek zysków i strat oraz bilans); 2) wyciągi z księgi rachunkowej Spółki: zapisy na koncie [...] kasa krajowych środków pieniężnych za okres 01.01.2016 r. do 31.03.2016 r.; saldo początkowe Wn [...] zł, saldo końcowe Wn [...] zł, saldo początkowe Ma [...] zł, saldo końcowe Ma [...] zł; rozrachunki wg dokumentów; Zestawienie sald i obrotów za okres sprawozdawczy od 01.07.2015 r. do 31.12.2015 r. oraz za 01.01.2016 r. do 29.02.2016 r. na różnych kontach (m.in.: środki trwałe, kasa środków krajowych, rachunek bieżący, rozrachunki z odbiorcami, rozrachunki z US z tytułu VAT, PIT-4, rozrachunki z ZUS, rozrachunki z tytułu wynagrodzeń, z udziałowcami, rozliczenie zakupów towarów, usług, zużycia energii i materiałów); 3) kopię zeznania o wysokości osiągniętego dochodu i poniesionej straty (CIT-8) za 2014 r. (przychód [...] zł, koszty uzyskania przychodów [...] zł, strata [...] zł); 4) kopię zeznania o wysokości osiągniętego dochodu i poniesionej straty (CIT-8) za 2015 r. (przychód [...] zł, koszty uzyskania przychodów [...] zł, strata [...]zł); 5) wyciągi z rachunku bankowego w [...] obrazujące operacje w okresie od 13.10.2015 r. do 31.03.2016 r., saldo końcowe [..] zł; 6) wyciąg z rachunku w R. P. za okres 18.01.2016 r. do 31.03.2016 r., saldo końcowe [..] zł; 7) kopię deklaracji VAT-7 za grudzień 2015 r. (kwota nadwyżki z poprzedniej deklaracji [...] zł, nabycie towarów [...] zł, kwota do przeniesienia na następny okres [...] zł), styczeń 2016 r. (dostawa towarów i usług [...] zł, nabycie towarów i usług[...] , kwota do przeniesienia [...] zł) i luty 2016 r. (dostawa [...] zł, nabycie [...] zł, kwota do przeniesienia [...] zł). W dniu 4 maja 2016 r. Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 4 maja 2016 r., sygn. akt I SA/Sz 65/16 odmówił Skarżącej przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu postanowienia wskazał m.in., że zestawienie podanych przez Spółkę informacji z danymi wynikającymi z dokumentów źródłowych oraz wartością należnych kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie ale i w sprawie o sygn. akt I SA/Sz 65/16 (wpisy od skarg w kwocie [...] zł i [...] zł), przemawiało za uznaniem, że brak jest podstaw do przyznania prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. W piśmie z dnia 23 maja 2016 r. Skarżąca wniosła sprzeciw, w którym zarzuciła błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, a polegający na uznaniu, że Skarżąca dysponuje środkami finansowymi wystarczającymi na uiszczeniu opłaty od skargi. W związku z powyższym wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje: Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy zaznaczyć, że postępowanie sądowoadministracyjne zostało w niniejszej sprawie wszczęte w dniu 22 lutego 2016 r., a więc po wejściu w życie zmian wprowadzonych ustawą z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658 ze zm.), które zaczęły obowiązywać od dnia 15 sierpnia 2015 r. Stosownie do art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; zwanej dalej "p.p.s.a."), rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy (§ 1). W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje się jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (§ 2). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (§ 3). Zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje tylko zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Na mocy przepisu art. art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, gdy wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Na wstępie należy zaznaczyć, że instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., w myśl której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Zgodnie bowiem z tą zasadą, każdy skarżący, który wszczyna postępowanie przed wojewódzkim sądem administracyjnym, jest zobligowany z mocy ustawy do ponoszenia kosztów postępowania sądowego. Z przytoczonej regulacji prawnej wynika także, że ustawodawca wprowadzając odstępstwo od ogólnej reguły, uzależnił prawo do skorzystania ze zwolnienia od ponoszenia kosztów postępowania od wykazania przez osobę prawną ubiegającą się o to zwolnienie zaistnienia okoliczności, o których mowa w przepisie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. Użyty w tym przepisie zwrot "gdy wykaże" oznacza, że to na wnoszącym spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy, gdyż nie dysponuje dostatecznymi środkami na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Ogólnikowe stwierdzenie o trudnej sytuacji finansowej strony, nie jest wystarczającą przesłanką do uwzględnienia wniosku. Przytoczone we wniosku okoliczności, jak również przedstawione dokumenty, powinny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie. Ponadto zaznaczyć należy, że w odniesieniu do osób prawnych sąd nie jest zobligowany do przyznania prawa pomocy nawet jeśli wnioskodawca wykaże zaistnienie przesłanek uzasadniających przyznanie zwolnienia. Wskazuje na to zwrot: "Osobie prawnej (...) prawo pomocy może być przyznane". Po przeprowadzeniu analizy złożonych oświadczeń oraz dokumentów finansowych Spółki, Sąd stwierdził, że nie wykazała ona, że nie posiada dostatecznych środków pieniężnych aby ponieść pełne koszty sądowe niniejszej sprawy ani też nie wykazała, iż nie jest w stanie ich zdobyć, w ramach prowadzonej działalności gospodarczej. Jak słusznie zauważył Referendarz sądowy osoba prawna taka jak Spółka zobligowana jest do zapewnienia środków na prowadzenie działalności określonej czy to w umowie czy też w statucie. Określając cele i formy działania, jej wspólnicy czy też założyciele, powinni zatem przewidywać środki, z jakich będzie finansowana działalność statutowa. Chcąc realizować działalność m.in. poprzez występowanie w postępowaniach administracyjnych i procesach sądowych musi się ona więc liczyć także z koniecznością ponoszenia kosztów postępowania sądowego, zgodnie z regułą wynikającą z ww. art. 199 p.p.s.a. Ze złożonego oświadczenia o stanie majątkowym oraz nadesłanych dokumentów źródłowych wynika, że Spółka nie zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej oraz nie wszczęła postępowania upadłościowego czy naprawczego. Powyższe potwierdza także załączony do akt sądowych odpis z Krajowego Rejestru Sądowego. Skoro, w odniesieniu do strony skarżącej nie zainicjowano wymienionych wyżej postępowań, nie można mówić o występowaniu przesłanki niewypłacalności pomimo, że wskazuje, iż poniosła stratę za ostatni rok obrotowy w kwocie [..] zł. Odnotowana strata jest tzw. stratą bilansową, która nie oznacza rzeczywistego rezultatu prowadzonej działalności. Strata powstaje wskutek nadwyżki kosztów nad przychodami i skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania i nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych. Wykazywanie strat nie musi oznaczać utraty płynności finansowej przez przedsiębiorcę. O skali prowadzonej działalności i możliwościach finansowych przedsiębiorcy świadczą natomiast uzyskiwane przychody. W przypadku Spółki, jak wynika z deklaracji CIT-8 za 2014 r. i 2015 r. przychody Spółki wzrosły z kwoty [...] zł w 2014 r. na kwotę [...] zł w roku 2015. Skarżąca odnotowała także znaczne obroty, o czym świadczą przedłożone deklaracje VAT. Z nadesłanych wyciągów z księgi rachunkowej (zestawień sald i obrotów na kontach) wynika też, że Spółka na dzień 31 grudnia 2015 r. posiadała środki trwałe o wartości [...] zł (zapis na koncie "budynki i lokale, spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu"), w okresie od 1.07.2015 r. do 31.12.2015 r. oraz od 01.01.2016 r. do 29.02.2016 r. prowadziła bieżące rozrachunki z kontrahentami, spłacała zobowiązania publicznoprawne. Z kolei z wyciągów z rachunków bankowych wynika, że Skarżąca w okresie 13.10.2015 r. do 31.03.2016 r. obracała dużymi środkami pieniężnymi, przekraczającymi wysokość kosztów postępowania sądowego. Wprawdzie wykazała też, że wpływy środków pieniężnych pochodziły ze sprzedaży majątku w dniu 14 stycznia 2016 r., z uwagi na konieczność spłaty pożyczki zaciągniętej od udziałowca w 2012 r., jednakże z analizy konta bankowego wynikają również wpływy z innych tytułów. Jak trafnie zauważył Referendarz sądowy sprzedaż nieruchomości stanowiących środki trwałe była to suwerenna decyzja przedsiębiorcy, która nie może wpływać na zasadność wniosku o prawo pomocy. W ocenie Sądu wyprzedaży majątku i spłaty zobowiązań (w tym pożyczki od udziałowca) nie można uznać za żadne wyjątkowe okoliczności, gdyż z dokumentów Spółki nie wynika, że działalność i płynność finansowa Spółki jest zagrożona, a tylko to przemawiać by mogło za pozytywnym załatwieniem wniosku Skarżącej. Wskazane okoliczności, stanowią zwykłe ryzyko prowadzenia każdej działalności gospodarczej. Przerzucenie w tej sytuacji ciężaru poniesienia kosztów sądowych na budżet państwa czyli na ogół obywateli, w sytuacji gdy podmiot gospodarczy kontynuuje działalność, nie spełnia przesłanki określonej w art. 246 § 2 pkt 1 i 2 p.p.s.a. jak i jest niezgodne z art. 84 Konstytucji RP. Zauważyć nalezy, że salda obu kont bankowych Spółki na dzień 31.03.2016 r. były dodatnie i wynosiły łącznie [...] zł, zaś saldo kasy przedsiębiorstwa na ten dzień wynosiło [...] zł, nie można stwierdzić, że Skarżąca nie posiada środków pieniężnych. Nawet brak obrotów na kontach bankowych oraz w kasie przedsiębiorstwa nie daje automatycznie podstawy do stwierdzenia, że w najbliższej przyszłości Spółka nie będzie posiadała środków finansowych w wysokości pozwalającej na ponoszenie pełnych kosztów sądowych, w tym na uiszczenie wpisu sądowego w niniejszej sprawie. Saldo na koncie bankowym, czy w kasie określane jest na dany moment i może ulec zmianie. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, gdy działalność jest kontynuowana. Dodatkowo zaś, Spółka jest podmiotem prowadzącym nie tylko działalność w zakresie produkcji maszyn ogólnego przeznaczenia, na co wskazuje odpis KRS. Ma więc możliwość podjęcia innych działań w celu zdobycia środków pieniężnych, przeciwnych okoliczności nie wykazała. Przedsiębiorca, który nie wykazał, że utracił płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych powinien partycypować w kosztach postępowania sądowego (por. postanowienie NSA z 1 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OZ 208/08, dostępne na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Niezależnie od powyższego, w przypadku spółek, Kodeks Spółek Handlowych przewiduje instytucję czasowych wkładów wspólników tzw. dopłat. Dopłata jest formą wewnętrznej przymusowej pożyczki wspólników na rzecz spółki. Celem zaś dopłat jest przekazanie środków finansowych przez wspólników na dofinansowanie prowadzenia działalności gospodarczej, w tym również na opłacenie niezbędnych kosztów sądowych i ewentualnie opłacenie kosztów zastępstwa procesowego. W sytuacji zatem, gdy Spółka nie dysponuje środkami pieniężnymi niezbędnymi do opłacenia takich koniecznych wydatków, udziałowcy Spółki mają możliwości prawne wesprzeć finansowo utworzony przez nich podmiot prawa, poprzez dofinansowanie działalności spółki nie tylko w formie udzielania pożyczek przez udziałowca. Słusznie zatem uznał Referendarz sądowy, że zestawienie podanych przez Spółkę informacji z danymi wynikającymi z dokumentów źródłowych oraz wartością należnych kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie ale i w sprawie o sygn. akt I SA/Sz 65/16 (wpisy od skarg w kwocie [...] zł i [..] zł), przemawia zatem za uznaniem, iż brak jest podstaw do przyznania prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. Mając powyższe na uwadze, na podstawie przepisów art. 260 § 1 - § 3 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.