I SA/Sz 654/16

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie - Aleksandra Jawoszek po rozpoznaniu w dniu 23 sierpnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku F. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia 14 kwietnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego p o s t a n a w i a: odmówić zmiany prawomocnego postanowienia referendarza sądowego z dnia 29 listopada 2016 r., sygn. akt I SA/Sz 654/16, wydanego w przedmiocie prawa pomocy. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie prawomocnym obecnie postanowieniem z dnia 29 listopada 2016 r. odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Pismem z dnia 11 kwietnia 2017 r. strona skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od opłaty sądowej. Składając swój wniosek w dniu 28 maja 2017 r. na urzędowym formularzu PPPr, skarżąca nie wypełniła rubryki wskazującej na zakres prawa pomocy, o które się ubiega, zaś uzasadniając wniosek wskazała, że aktualna sytuacja finansowa nie pozwala na poniesienie jakichkolwiek kosztów sądowych. Skarżąca podała, że prowadzi działalność handlowo-usługową. W oświadczeniu o majątku i dochodach podano, że kapitał zakładowy spółki wynosi [...], a także, że spółka posiada zajęty rachunek bankowy w [...]. Pozostałe rubryki formularza pozostawiono niewypełnione. Pismem z dnia 3 lipca 2017 r. referendarz sądowy wezwał spółkę do wyjaśnienia w terminie 7 dni zakresu wniosku, pod rygorem przyjęcia, że złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego, a także do nadesłania dodatkowych dokumentów, tj.: bilansu oraz rachunku zysków i strat za ostatni rok obrotowy; ewidencji stanu środków pieniężnych za ostatnie trzy miesiące (stan środków pieniężnych w kasie przedsiębiorstwa); wyciągów ze wszystkich rachunków bankowych spółki z ich stanem za okres od 1 maja do 30 czerwca br. albo dokumentów potwierdzających ich zajecie, czy likwidację; deklaracji VAT-7 spółki za trzy ostatnie okresy rozliczeniowe, rocznego zeznania podatkowego o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) za dwa ostatnie okresy rozliczeniowe. Powyższe wezwanie spółka odebrała w dniu 17 lipca 2017 r. i w zakreślonym terminie, tj. do dnia 24 lipca 2017 r., ani dotychczas nie udzieliła na nie żadnej odpowiedzi. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje Na wstępie wyjaśnić należy, że złożony w niniejszej sprawie wnioskiem jest kolejnym wnioskiem spółki o przyznanie prawa pomocy. Wobec tego, że spółka nie wyjaśniła zakresu wniosku, pomimo wezwania z dnia 3 lipca 2017 r., przyjęto, że ubiega się ponownie o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego (zgodnie z rygorem wskazanym w wezwaniu). Zwrócić należy uwagę, że na taki właśnie zakres wniosku wskazuje powoływanie się przez skarżącą w uzasadnieniu na brak możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów sądowych, co stanowi przesłankę określoną w art. 246 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, ze zm., dalej zwana: "p.p.s.a."). W konsekwencji tego, że kolejny wniosek o udzielenie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego z urzędu, dotyczy zakresu, który był przedmiotem rozpoznania przez referendarza sądowego, należało go potraktować jako wniosek skarżącej o zmianę w trybie art. 165 p.p.s.a., prawomocnego postanowienia z dnia 29 listopada 2016 r. W myśl art. 165 p.p.s.a., postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Przyjmuje się, że zmiana prawomocnego orzeczenia w trybie art. 165 p.p.s.a. musi wiązać się z istotną zmianą okoliczności sprawy w stosunku do tych, które były przedmiotem oceny w tym orzeczeniu. Należy też podkreślić, że złożenie przez stronę kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy nie obliguje referendarza sądowego do dokonywania ponownej oceny sytuacji materialnej wnioskującej w kontekście przesłanek z art. 246 p.p.s.a. Rolą referendarza jest bowiem w takim przypadku zbadanie, czy strona powołała nowe (zmienione) okoliczności, które mogłyby wpłynąć na zmianę dotychczasowego stanowiska sądu (tak w postanowieniu NSA z dnia 22 lipca 2014 r. II FZ 957/14, dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Przyjmuje się, że jeżeli argumentacja rozpoznawanego wniosku jest tożsama z argumentacją wniosku uprzednio rozpoznanego, podmiot ubiegający się o przyznanie prawa pomocy nie wskaże jakichkolwiek nowych okoliczności lub podane przez niego fakty nie będą na tyle znaczące, aby mogły doprowadzić do odmiennych od dotychczasowych ocen, bądź też utrzymuje się stan niepewności co do wiarygodności i kompletności składanych przez wnioskodawcę oświadczeń, korzystanie z art. 165 p.p.s.a. nie będzie możliwe. Zdaniem starszego referendarza sądowego, treść uzasadnienia przyjętego do rozpoznania wniosku nie wskazuje na taką sytuację finansową, która uzasadniałaby zmianę postanowienia referendarza sądowego z dnia 29 listopada 2016 r. o odmowie przyznania stronie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Należy wskazać, że powodem takiego rozstrzygnięcia we wcześniejszym orzeczeniu było podanie przez spółkę we wniosku zbyt ogólnikowych danych, jedynie o wysokości kapitału zakładowego, o zajętym rachunku bankowym oraz rodzaju prowadzonej działalności oraz nieuzupełnienie wniosku o wskazane w wezwaniu referendarza sądowego dokumenty i oświadczenia. Skarżąca, składając kolejny wniosek w tym zakresie nie przedstawiła żadnych nowych okoliczności, poza okolicznościami przedstawionymi już w pierwotnym wniosku, które wskazywałby na zmianę okoliczności faktycznych. W aktualnie przedłożonym formularzu o prawo pomocy zawarto bowiem dokładnie te same informacje co poprzednio, a więc tylko o rodzaju prowadzonej działalności, wysokości kapitału zakładowego i zajętym rachunku bankowym. Ponadto, skarżąca, kolejny raz nie udzieliła odpowiedzi na wystosowane do niej w trybie art. 255 p.p.s.a wezwanie z dnia 3 lipca 2017 r., które miało usunąć wątpliwości, jakie budziło już wcześniej złożone oświadczenie majątkowe. Kolejne oświadczenie majątkowe skarżącej o podobnej treści, nie zawiera zatem jakichkolwiek informacji o zmianie sytuacji finansowej, majątkowej i faktycznych możliwościach płatniczych skarżącej. Powyższe jednoznacznie wskazuje, że w dalszym ciągu nie jest możliwe poczynienie jakichkolwiek kategorycznych ustaleń w zakresie sytuacji majątkowej spółki, pozwalających ocenić czy zachodzi przesłanka do udzielenia jej pomocy prawnej w najszerszym przewidzianym przez prawo zakresie. Samo oświadczenie skarżącej złożone na formularzu PPPr, do tego niepełne, nie daje podstaw do ustalenia faktycznej sytuacji finansowej i majątkowej wnioskodawczyni. Nie ulega wątpliwości, że skarżąca wnioskując o przyznanie prawa pomocy powinna wykazać, a nie tylko ogólnikowo opisać sytuację majątkową, gdyż to ma wpływ na ocenę jej zdolności płatniczych i możliwość poniesienia wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika w niniejszej sprawie. Jak wielokrotnie podkreślano w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, ciężar dowodu, a więc "wykazania" przesłanki prawa pomocy spoczywa na ubiegającym się o to prawo, co wynika wprost z treści art. 246 i art. 252 p.p.s.a. W myśl bowiem art. 246 § 2 pkt 1 p.p.s.a., całkowite prawo pomocy przyznawane jest osobie prawnej, która wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Z kolei zgodnie z art. 252 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zwierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach (...). Tymczasem spółka, nie udowodniła, że tego rodzaju sytuacja zaistniała w jej wypadku, nie podając dokładnych informacji o stanie majątkowym i dochodach. Z przedstawionych wyżej względów uznano, że brak jest podstaw do zmiany postanowienia referendarza sądowego z dnia 29 listopada 2016 r. i przyznania skarżącej prawa pomocy w zakresie zarówno zwolnienia od kosztów sądowych, jak i ustanowienia radcy prawnego. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 2, art. 246 § 2 pkt 1, art. 165 p.p.s.a., orzeczono jak w postanowieniu.