I SA/Sz 665/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie - Iwona Golec po rozpoznaniu w dniu 26 września 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M.K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności byłego członka zarządu za zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za grudzień 2006 r. wraz z odsetkami za zwłokę i kosztami egzekucyjnymi p o s t a n a w i a: odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy. Skarżący M.K., w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości [...], złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku skarżący podał, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną M.T. ( lat [...]), z którą od momentu zawarcia związku małżeńskiego pozostaje w rozdzielności małżeńskiej. Skarżący oświadczył, że jego żona zawiesiła działalność gospodarczą i nie uzyskuje przychodów. Jako źródło utrzymania, podał prowadzoną przez siebie działalność gospodarczą, z której uzyskuje dochód w wysokości [...] brutto miesięcznie. Odnośnie do majątku oświadczył, że nie posiada żądnych nieruchomości, oraz wartościowych rzeczy ruchomych. Jedyny majątek jaki wykazał na formularzu PPF to udziały w P. Sp. z o.o. o wartości [...] oraz w B. Sp. z o.o. o wartości [...]. Dodatkowo skarżący oświadczył, że jest zobowiązany alimentacyjnie w [...] miesięcznie na rzecz Z.K. oraz że uzyskiwane przychody nie wystarczają na spełnienie świadczeń alimentacyjnych. Podał nadto, że wszystkie udziały oraz wierzytelności, rachunki bankowe są zajęte przez komornika sądowego w postępowaniu egzekucyjnym o roszczenie alimentacyjne oraz że prowadzona jest też w stosunku do skarżącego egzekucja prowadzona przez US w G., I US w S. i II US w S. Pismem z dnia 29 sierpnia 2012 r. skarżący został wezwany do nadesłania dodatkowych dokumentów i oświadczeń z uwagi na to, że oświadczenie okazało się niewystarczające do oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej oraz możliwości płatniczych skarżącego i jego żony. Powyższe zobowiązanie obejmowało: zeznania podatkowe skarżącego i jego małżonki za 2011 rok; kopię ewidencji prowadzonej działalności gospodarczej (skarżącego i jego małżonki), zawierającej zestawienie przychodów, kosztów i dochodów za okres ostatnich dwóch miesięcy oraz kopię ewidencji środków trwałych za ww. okres; wykaz rachunków bankowych skarżącego i jego żony oraz wyciągi z tych rachunków za okres od 15 czerwca do 29 sierpnia 2012r.; dokumenty potwierdzające dokonane zajęcia w postępowaniu egzekucyjnym oraz stan należności i zobowiązań skarżącego; dodatkowe oświadczenie o stanie majątkowym (nieruchomości oraz rzeczy ruchome o wartości przekraczającej [...]) żony skarżącego oraz czy stanowią źródło dochodu na podstawie np. umowy najmu, dzierżawy, wraz z dokumentami potwierdzającymi wysokość ewentualnego dochodu z tego tytułu; dokumenty potwierdzające wysokość ponoszonych wydatków na utrzymanie siebie i rodziny ( w tym alimentów na rzecz córki). W/w wezwanie zostało doręczone skarżącemu w dniu 11 września 2012 r., a wyznaczony tym wezwaniem 7 dniowy termin upłynął bezskutecznie w dniu 18 września 2012 r. We wskazanym terminie, ani dotychczas, skarżący nie przedłożył wymaganych dokumentów i oświadczeń. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej w skrócie p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z konstrukcji tego przepisu wynika, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy. W tym stanie rzeczy należy przyjąć, że rozstrzygnięcie w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Instytucja przyznania prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób, które wykażą, że znajdują się w trudnej sytuacji materialnej. Do osób tych można zaliczyć osoby rzeczywiście ubogie, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspakajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Celem instytucji prawa pomocy jest natomiast zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Jest to forma dofinansowania strony postępowania sądowego z budżetu państwa i przez to zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Należy podkreślić, że dokonywana przez referendarza sądowego ocena sytuacji finansowej strony obejmuje ustalenie, czy wnioskodawca jest w stanie ponieść koszty sądowe zarówno samodzielnie, przy pomocy osób prowadzących wspólne gospodarstwo domowe, jak i innych osób (tj. członków najbliżej rodziny zobowiązanych do alimentacji), czy instytucji. Dotyczy to również współmałżonka strony skarżącej, w sytuacji rozdzielności majątkowej małżeńskiej. Dopiero pełne zbadanie sytuacji majątkowej i rodzinnej wnioskodawcy, a także osób bliskich pozwala rozstrzygnąć o przyznaniu prawa pomocy z budżetu państwa. Należy w tym miejscu wskazać na pogląd orzecznictwa wyrażony w wielu orzeczeniach sądów administracyjnych, zgodnie z którym dla oceny zdolności finansowych wnioskodawcy ma znaczenie okoliczność pozostawania wnioskodawcy w związku małżeńskim i ocena sytuacji majątkowej małżonki. Stosownie bowiem do art. 27 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012 r. poz. 788, dalej: k.r.o.) oboje małżonkowie obowiązani są, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych, przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. Potrzeby rodziny mogą w konkretnych okolicznościach obejmować również zobowiązania względem z Skarbu Państwa z tytułu kosztów sądowych w sprawach jednego z małżonków. Należy mieć również na względzie art. 23 k.r.o., który stanowi, iż małżonkowie są obowiązani do wzajemnej pomocy. Jak wynika z postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 lipca 2009 r. (sygn. akt I FSK 216/09), obowiązek alimentacyjny nie jest uzależniony od ustroju majątkowego małżeńskiego, a ponadto obejmuje on również wydatki związane z prowadzeniem postępowań sądowych. Jak zaznaczono w powołanym wyżej orzeczeniu "rozdzielność majątkowa małżeńska w świetle przepisów prawa rodzinnego odnosi się, jak sama nazwa wskazuje, do majątków małżonków, a nie do ich wzajemnych obowiązków. Rozdzielność majątkowa dotyczy kwestii zobowiązań każdego z małżonków wobec osób trzecich, a także kwestii samodzielnego dysponowania i zarządzania swoimi majątkami". Nie można zatem przyjąć, że ze względu na istniejącą między małżonkami rozdzielność majątkową, żona skarżącego zwolniona jest z obowiązków określonych w art. 23 oraz 27 k.r.o. Mając na uwadze powyższe, należy stwierdzić, że wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie, skarżący nie wykazał bowiem, iż poniesienie przez niego kosztów sądowych jest niemożliwe i spowoduje uszczerbek dla koniecznego utrzymania jego i rodziny. W formularzu skarżący podał, że źródłem jego utrzymania jest prowadzona przez niego indywidualnie działalność gospodarcza z miesięcznym dochodem brutto [...], a żona nie otrzymuje aktualnie żadnych przychodów. Skarżący wskazał też na prowadzone w stosunku do niego liczne postępowania egzekucyjne i dokonane zajęcia egzekucyjne. Powyższe ogólnikowe oświadczenia były niewystarczające do oceny jaka jest rzeczywista sytuacja finansowa i majątkowa rodziny skarżącego, dlatego został wezwany pismem z dnia 29 sierpnia 2012 r. do nadesłania ww. dokumentów i oświadczeń, które miały uzupełnić i zaktualizować dotychczasowe dane. Stosownie bowiem do art. 255 p.p.s.a. jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Skarżący nie wykonał nałożonego zobowiązania, nie wyjaśnił też przyczyny niewykonania tego zobowiązania. Oceniając wniosek skarżącego, należy stwierdzić, że jak dotychczas skarżący nie udokumentował przede wszystkim wysokości swoich dochodów, braku dochodów swojej żony oraz jej stanu majątkowego; nie przedłożył w tym zakresie żadnych dokumentów, w tym odpowiednich odpisów z ewidencji, czy zeznań podatkowych. Skarżący nie przedłożył też wyciągów z rachunków bankowych swoich i małżonki, co również uniemożliwia ustalenie jakie są jego możliwości płatnicze. Stwierdzić też należy, że skarżący nie potwierdził wielkości ponoszonych wydatków na utrzymanie rodziny, nie wyjaśniając przyczyny tego braku. W świetle powyższych uwag, należy stwierdzić, że w rozpoznawanej sprawie skarżący nie wykazał w sposób należyty, iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W sytuacji, gdy wnioskujący o przyznanie prawa pomocy nie przedstawia w sposób niebudzący wątpliwości pełnej sytuacji majątkowej i finansowej swojej rodziny, to nie ma podstaw do zwolnienia skarżącego od kosztów sądowych. Mając to na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono, jak w sentencji.