I SA/Sz 665/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Sędzia WSA – Joanna Wojciechowska po rozpoznaniu w dniu 26 września 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku "C" Spółki z o.o. z siedzibą w W o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Szczecinie z dnia 15 kwietnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie podatku od gier za grudzień 2012 r. p o s t a n a w i a: odmówić skarżącej przyznania prawa pomocy "C" Spółka z o.o. z siedzibą w W (dalej zwana: "Spółką"), wraz ze skargą na wyżej opisaną decyzję, złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym koszty sądowe. W uzasadnieniu wniosku Spółka podniosła, że nie posiada żadnych środków finansowych, które pozwoliłyby na pokrycie kosztów opłaty od skargi i innych kosztów sądowych. Wskazała, że decyzjami administracyjnymi została pozbawiona całego swego majątku, jej salony gier zostały zamknięte, a znajdujące się w nich automaty wraz ze znajdującą się w nich gotówką zostały zabezpieczone. Spółka podała, że bilans wykazuje wyłącznie stratę, w związku z tym nie posiada środków finansowych, aby dokonać zapłaty wpisu sadowego od skargi. W oświadczeniu o majątku i dochodach Spółka podała kapitał zakładowy w wysokości [...]zł, środki trwałe o wartości [...] zł, stratę za ostatni rok bilansowy o wartości (-)[...] zł. Wskazano, że stan środków na dwóch rachunkach bankowych Spółki prowadzonych przez Bank [...]. wynosił "0" zł. Uznając złożone oświadczenie za niewystarczające do oceny możliwości płatniczych Spółki oraz stanu majątkowego Spółki, wezwaniem referendarza sądowego z dnia 17 czerwca 2014 r. zobowiązano Spółkę do przedłożenia dodatkowych dokumentów. Powyższe zobowiązanie obejmowało: - bilans oraz rachunek zysków i strat skarżącej Spółki za ostatni rok obrotowy; - wyciąg z księgi rachunkowej Spółki zawierającej zestawienie przychodów, kosztów uzyskania przychodów, dochodów (straty) za ostatnie trzy miesiące; - ewidencję stanu środków pieniężnych za ostatnie trzy miesiące (stan środków pieniężnych w kasie przedsiębiorstwa); - kopię składanych deklaracji rozliczających podatek VAT, podatek akcyzowy, podatek od gier za trzy ostatnie okresy rozliczeniowe albo zaświadczeń z właściwych organów podatkowych potwierdzających nieskładanie takich deklaracji; - zestawienie należności i zobowiązań Spółki na koniec marca 2014 r.; - wyciągi ze wszystkich rachunków bankowych Spółki z ich stanem za okres od 15 maja 2014 r. do 15 czerwca 2014 r. albo dokumentów potwierdzających ich zajęcie, czy likwidację w ww. okresie; - dokumenty potwierdzające prowadzone wobec Spółki postępowanie egzekucyjne i dokonane czynności zabezpieczające. W odpowiedzi na powyższe wezwanie, w piśmie z dnia 24 czerwca 2014 r. Spółka oświadczyła, że z jej majątku prowadzonych jest kilkadziesiąt postępowań egzekucyjnych. Spółka posiada wymagalne zobowiązania wobec ZUS, kontrahentów, urzędów skarbowych i innych podmiotów na kwotę co najmniej kilka milionów złotych, bank [...] wypowiedział umowę na rachunki wskazane we wniosku PPPr i Spółka nie dysponuje wyciągami z rachunków bankowych. Spółka wskazała, że do pisma załączyła deklaracje VAT za ostatnie 3 okresy rozliczeniowe, bilans spółki oraz kilka przykładowych dokumentów z prowadzonego postepowania egzekucyjnego. Powyższych załączników nie nadesłano ani do niniejszej sprawy ani do kolejnych zawisłych przed tut. Sądem spraw Spółki, w których również ubiegała się o przyznanie prawa pomocy. W konsekwencji postanowieniem z dnia 7 sierpnia 2014 r. referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym uznając, że skarżąca nie wykazała istnienia przesłanek określonych w art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.), dalej zwanej: "P.p.s.a.". W sprzeciwie od tego postanowienia skarżąca zarzuciła naruszenie art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a., poprzez błędną ocenę dołączonych do wniosku dokumentów. Podniosła, że Minister Finansów prowadzi szereg postępowań o cofnięcie skarżącej zezwoleń na prowadzenie salonów gier oraz kasyna gry na automatach. Mimo, iż decyzje o ich cofnięciu nie stały się ostateczne, jak i nie nadano im rygoru natychmiastowej wykonalności, urzędnicy odmówili opieczętowania druków raportów dziennych/miesięcznych wpłat, wypłat i rezultatów gier. W efekcie skarżąca nie prowadzi obecnie żadnej działalności gospodarczej, zaś jej działalność ogranicza się wyłącznie do prowadzenia szeregu spraw sądowych, administracyjnych i sądowo-administracyjnych. Skarżąca zwróciła też uwagę na wzrost stawki podatku od gier, wskutek którego jej działalność stała się nieopłacalna. Podkreśliła, że nową stawkę wprowadzono z naruszeniem wymaganych procedur notyfikacyjnych. Skarżąca liczyła się z możliwością zaistnienia sporów sądowych, w związku z czym posiadała środki na ten cel. Nie miała jednak żadnego wpływu na pozaprawne działania organów celnych, które dokonały zamknięcia salonów gier na podstawie niewykonalnych decyzji wydanych w I instancji. W rezultacie skarżąca nie posiada obecnie oszczędności, ani realnego majątku do sprzedaży pozwalającego na uregulowanie wpisów sądowych. Mimo zamknięcia salonów gier musiała bowiem zapłacić wynagrodzenia pracownikom, a także uregulować składki ubezpieczeniowe ZUS oraz podatek od wynagrodzeń pracowniczych. Skarżąca wskazała, iż poniosła znaczne nakłady na inwestycje w pomieszczenia salonów gier, które wynajmowała od kontrahentów. Nakładów tych nie da się odsprzedać, zaś posiadane automaty są bezwartościowe. Próby ich spieniężenia przyniosły zaledwie kilka tysięcy złotych. Skarżąca podkreśliła, że w jej ocenie dla oceny możliwości finansowych spółki należało przede wszystkim wziąć pod uwagę bilans sporządzony na 30 czerwca 2013 r. i wynikającą z niego ujemną wartość kapitału własnego - [...] zł, krótkoterminowe zobowiązania w kwocie kilkunastu milionów złotych oraz stan środków pieniężnych w kasie i na rachunkach ([...] zł w dniu 31 marca 2013 r.) czy wreszcie stratę netto w kwocie [...] zł (na dzień 31 marca 2013 r.). Do sprzeciwu strona załączyła kserokopię postanowienia Sądu Rejonowego w T z dnia 11 czerwca 2013 r. (II Kp 134/13) o uchyleniu postanowienia prokuratora o żądaniu wydania rzeczy i przeszukaniu. Również do sprzeciwu nie załączyła natomiast żądanych przez referendarza dokumentów źródłowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 P.p.s.a. w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. W myśl art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a., może być przyznane osobie prawnej w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Użyte w art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. pojęcie "wykazania" należy rozumieć jako udowodnienie, przedstawienie w sposób przekonywujący, pokazany, unaoczniony. Odnosi się ono do wnioskodawcy, co oznacza, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, że zachodzą przesłanki przemawiające na rzecz przyznania prawa pomocy ciąży bezpośrednio na stronie, a nie na rozpoznającym wniosek. Ma ona istotne znaczenie w sprawie, albowiem pozwala wyjaśnić wątpliwości co do wiarygodności składanych w treści wniosku oświadczeń. Te bowiem winny znaleźć odzwierciedlenie w dokumentacji źródłowej, o której mowa w § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępnienia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. Nr 227, poz. 2245). Ponadto rozstrzygnięcie w zakresie prawa pomocy ma charakter uznaniowy, co oznacza, że nawet jeżeli zostałaby spełniona przesłanka braku dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, rozpoznający wniosek nie musi się przychylić do zgłoszonego żądania, a jedynie może przyznać to prawo jeżeli uzna, że zachodzi taka potrzeba. Podkreślić przede wszystkim należy, że przez pojęcie "środki" należy rozumieć zarówno środki finansowe gromadzone na rachunkach bankowych, wartość środków trwałych, a także wysokość kapitału zakładowego, a ocena sytuacji materialnej strony postępowania musi uwzględniać nie tylko to, czy strona ma środki na koszty postępowania na koncie czy w kasie, ale też czy ma realną możliwość ich zdobycia i czy dokładając należytej staranności podjęła wszelkie działania, aby zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków. Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy Sąd stwierdził, że wniosek Spółki nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż nie wykazała ona, że nie posiada dostatecznych środków aby ponieść pełne koszty sądowe, sprowadzające się na obecnym etapie sprawy do wpisu od skargi w kwocie [...]zł. Zdaniem Sądu oświadczenia złożone w formularzu PPPR były zbyt ogólne i dawały pełnego obrazu możliwości płatniczych Spółki. W celu dokonania bliższych ustaleń w tym zakresie, strona została wezwana w trybie art. 255 P.p.s.a. do nadesłania określonych dokumentów, wskazanych wyżej, obrazujących stan jej majątku i przepływy pieniężne. Spółka nie wywiązała się jednak z nałożonego na nią obowiązku zarówno na etapie przed wydaniem postanowienia przez referendarza sądowego, jak również nie załączyła odpowiednich dokumentów do sprzeciwu od tego postanowienia. Co więcej w żaden sposób nie przybliżyła powodów, dla których odstąpiła od nadesłania dokumentów finansowych określonych wezwaniem z dnia 17 czerwca 2014 r. W ocenie Sądu, dokumenty, objęte tym wezwaniem, należy ocenić jako adekwatne do potrzeby ustalenia sytuacji majątkowej Spółki. W oparciu o doświadczenie życiowe można niewątpliwie stwierdzić, że bilanse, księgi podatkowe, ewidencje podatkowe, deklaracje podatkowe, wyciągi bankowe, są to dokumenty powszechnie prowadzone przez podmioty gospodarcze lub możliwe do uzyskania, zatem zarząd Spółki nie powinien napotkać żadnych poważniejszych trudności w przygotowaniu należytej dokumentacji i przedłożeniu jej Sądowi. Spółka miało na to wystarczający czas, gdyż okres ponad dwumiesięczny. Niewywiązanie się z tego obowiązku skutkować musi odmową przyznania prawa pomocy. Odnosząc się do twierdzeń i okoliczności dotyczących stanu majątkowego Spółki na dzień 30 czerwca 2013 r., uznać należało za niewystarczające do oceny sytuacji finansowej i możliwości płatniczych strony skarżącej, gdyż Sąd bada aktualną sytuację wnioskodawcy na dzień złożenia wniosku. Dane te dopiero w zestawieniu z informacjami dotyczącymi bieżącej sytuacji skarżącej miałyby znaczenie dla zdolności strony skarżącej do poniesienia kosztów sądowych. Tymczasem ani te informacje (dotyczące roku 2013), jak i pozostałe oświadczenia strony co do braku zysku i o zaprzestaniu obecnie prowadzenia działalności gospodarczej w rozpoznawanej sprawie, ale i w pozostałych sprawach Spółki zawisłych przed tut. Sądem, nie zostały poparte żadnymi dowodami, pozwalającymi je zweryfikować. Sąd stwierdził zatem, że Spółka nie udowodniła, iż spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy. Tym samym Spółka uniemożliwiła sądowi zapoznanie się z jej realnymi możliwościami finansowymi i stanem majątkowym. Należy podkreślić, że Sąd nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzeń w sytuacji, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawcy nie są znane, gdyż uchyla się on od złożenia stosownych dokumentów w tym przedmiocie. Ponadto należy zauważyć, że to rolą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Istotnym jest również, że osoba prawna oraz inna organizacja nieposiadająca osobowości prawnej nie może powołać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, ale musi także wykazać, że ich nie ma, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (por. postanowienie NSA z dnia 29 marca 2011 r., I OZ 191/11). Końcowo Sąd stwierdził, że nie mogła odnieść zamierzonego skutku argumentacja skarżącej w zakresie braku wymaganej notyfikacji Komisji Europejskiej zmiany stawki podatku od gier, okoliczności te są bez znaczenia w sprawie, gdyż dotyczą w istocie przedmiotu zaskarżenia, nie zaś przesłanki przyznania prawa pomocy. Także twierdzenia skarżącej dotyczące poniesionych nakładów inwestycyjnych są nieistotne. Podkreślić należy, iż dokonywanie inwestycji jest nieodłączną cechą prowadzenia działalności gospodarczej. Skoro skarżąca Spółka wezwana do uzupełnienia przedmiotowego wniosku o dokumenty źródłowe potwierdzające jej aktualny stan majątkowy, nie wykonała wezwania Sądu należy przyjąć, iż nie wykazała w sposób dostateczny, że znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej ją do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Okoliczności te nie mogą stanowić domniemania ze strony Sądu, zwłaszcza gdy mają stanowić podstawę udzielenia pomocy finansowej ze środków publicznych. Rodzi to obowiązek wszechstronnego ich wyjaśnienia, zwłaszcza gdy informacje udzielone przez stronę wnioskującą o przyznanie prawa pomocy budzą wątpliwości lub po prostu okazują się niewystarczające dla dokonania tej oceny. Prawo pomocy ma charakter wyjątkowy, z czym związany jest ścisły rygoryzm. Jeśli strona mimo nie budzącej wątpliwości treści wezwania nie stosuje się do niego i nie udziela wymaganych informacji-do czego ma oczywiście prawo, musi się przez to liczyć z negatywnymi dla siebie konsekwencjami z tego tytułu. Dlatego też, działając na podstawie art. 260 i art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a, postanowiono orzec jak w sentencji.