I SA/Sz 686/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zygmunt Chorzępa, Sędziowie Sędzia WSA Alicja Polańska (spr.), Sędzia WSA Ewa Wojtysiak, Protokolant Lidia Maląg, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 grudnia 2011 r. sprawy ze skargi Z. W. w [...] na postanowienie Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...]. Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia środka odwoławczego p o s t a n a w i a 1. odrzucić skargę, 2. zwrócić stronie skarżącej uiszczony wpis w kwocie [...] złotych. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. decyzją z dnia [...] Nr [...] - na podstawie przepisów art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego w zw. z art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 24 kwietnia 2009 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz ustawy Prawo bankowe ( Dz. U. Nr 71, poz. 609) - w sprawie z wniosku A. w D. o umorzenie należności A.U. z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne za okres od 5 września 2003 r. do 28 lutego 2006 r. w związku z prowadzeniem pozarolniczej działalności gospodarczej i przebywania na urlopie wychowawczym, umorzył postępowanie. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że wydał już decyzję o umorzeniu należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne z tytułu podlegania ubezpieczeniom społecznym w związku z prowadzeniem działalności gospodarczej za okres, w którym osoba podlegająca temu ubezpieczeniu przebywała na urlopie wychowawczym oraz umorzenia z tego tytułu odsetek. Firma A. opłaciła składki na ubezpieczenie wraz z odsetkami, wobec tego organ uznał, że postępowanie w sprawie stało się bezprzedmiotowe i należało je umorzyć. W decyzji organ zamieścił pouczenie, że - na podstawie art. 66 ust. 5 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych - stronie przysługuje odwołanie od decyzji do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, za pośrednictwem organu, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji. Decyzja została doręczona stronie w dniu 10 marca 2010 r. Strona w dniu 24 marca 2010 r. wniosła do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych pismo z dnia 15 marca 2010 r. zawierające prośbę o przedłużenie terminu do złożenia odwołania od tej decyzji do dnia [...] włącznie. W odpowiedzi na tę prośbę, organ pismem z dnia 25 marca 2010 r. poinformował stronę o braku możliwości uwzględnienia tej prośby i wyjaśnił, że odwołanie należało wnieść do dnia 24 marca 2010 r. Pismem z dnia 29 marca 2010 r. (nadanym w dniu 30 marca 2010 r.) strona złożyła odwołanie od powyższej decyzji, tj. z przekroczeniem terminu do złożenia odwołania. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych postanowieniem z dnia [...] Nr [...] - na podstawie przepisów art. 66 ust. 5 i art. 123 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w zw. z art. 134 Kpa - stwierdził uchybienie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy w przedmiocie umorzenia postępowania decyzją z dnia [...] Nr [...]. Stronę pouczono o terminie i prawie do złożenia skargi do sądu administracyjnego. Postanowienie doręczono stronie w dniu 24 czerwca 2010 r. W dniu 24 sierpnia 2010 r. A. złożył w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. pismo skierowane do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, zatytułowane: "pozew" o zmianę decyzji z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie niesłusznie pobranych składek ZUS na ubezpieczenie społeczne i Fundusz Pracy za A.U. za czas jej urlopu wychowawczego w okresie od 5 września 2003 r. do 6 września 2006 r. oraz przeznaczenie tych kwot na poczet przyszłych składek i zwrot odsetek. W odpowiedzi na skargę, Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej odrzucenie. Postanowieniem z dnia 28 lutego 2011 r., sygn. akt I SA/Sz 95/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, uznając się za właściwy do rozpoznania skargi, odrzucił skargę skarżących na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego z powodu niewyczerpania trybu odwoławczego. W wyniku uwzględnienia skargi kasacyjnej skarżących od ww. postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 21 czerwca 2011 r., sygn. akt II GSK 909/11, uchylił postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, wskazując, że: "Sąd kierując się tytułem skargi błędnie uznał, że dotyczy ona decyzji, od której nie został wyczerpany tryb odwoławczy. Takie działanie Sądu, wobec pełnej treści pisma zatytułowanego "pozew" nie było uprawnione. Aczkolwiek w piśmie tym wskazano na decyzję z dnia [...], to zauważyć należy, że w tzw. petitum pisma zawarto żądanie nie tylko w zakresie zmiany powyższej decyzji (pkt 1), ale też sformułowano żądania związane z innymi roszczeniami (pkt 2 i pkt 3). Natomiast, w uzasadnieniu skargi oznaczonej jako "pozew" wskazywano na podjęte w tej sprawie działania organu, w tym odwoływano się wprost do pisma ZUS z dnia 21 czerwca 2010 r. W tym dniu zostało wydane postanowienie stwierdzające uchybienie terminu. Wątpliwości odnośnie do rzeczywistego przedmiotu zaskarżenia w tej sprawie wystąpiły też po stronie organu, co wynika z treści odpowiedzi na skargę. Zauważyć przy tym należy, że do skargi kasacyjnej zostały załączone różne dokumenty, wśród których znajdują się też takie, których brak w przesłanych do Sądu aktach administracyjnych. W szczególności w aktach tych brak pisma ZUS Oddział w S. z dnia 9 września 2010 r. skierowanego do strony skarżącej. Z akt sprawy nie wynika też w sposób niebudzący jakichkolwiek wątpliwości, kiedy strona złożyła do organu pismo zatytułowane "pozew", gdyż na adnotacji sporządzonej na tym piśmie przez pracownika Kancelarii Ogólnej ZUS nie odnotowano, czy złożono je osobiście, czy też drogą pocztową. Z przyczyn wyżej wskazanych Sąd I instancji przed ponownym rozpoznaniem sprawy powinien wezwać stronę o sprecyzowanie przedmiotu skargi przez wskazanie, którego aktu dotyczy, a następnie w zależności od złożonych oświadczeń zbadać wszelkie przesłanki dopuszczalności skargi." W wykonaniu wskazań sądu kasacyjnego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wezwał stronę skarżącą do sprecyzowania przedmiotu zaskarżenia skargą z dnia 24 sierpnia 2010 r. Pełnomocnik skarżących wskazał, że przedmiotem zaskarżenia jest postanowienie Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego. Organ wyjaśnił także, że strona skarżąca złożyła pismo zatytułowane: "pozew" w dniu 24 sierpnia 2010 r. w Kancelarii Ogólnej ZUS Oddział w S., a nadto przedłożył Sądowi brakujące ww. pisma. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Sądy administracyjne, zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 , poz. 1270 ze zm.), zajmują się sprawami sądowoadministracyjnymi. Zakres sądowej kontroli administracji publicznej określa przepis art. 3 tej ustawy. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 2 tej ustawy, kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje także orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty. Skargę wnosi się do sądu administracyjnego w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia stronie skarżącej rozstrzygnięcia w sprawie (art. 52 ww. ustawy). Zaskarżone skargą postanowienie z dnia [...] wydane zostało przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na podstawie przepisów art. 66 ust. 5 i art. 123 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j.: Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.). Pierwszy z tych przepisów stanowi, że w postępowaniu administracyjnym organem wyższego stopnia w stosunku do terenowych jednostek organizacyjnych Zakładu jest Prezes Zakładu, drugi zaś przewiduje, że w sprawach uregulowanych ustawą stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że ustawa stanowi inaczej. Ponadto, w pouczeniu zamieszczonym w tym postanowieniu poinformowano stronę, że - na podstawie przepisów art. 52 i 53 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - przysługuje jej prawo wniesienia na to postanowienie w terminie dni 30 skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, za pośrednictwem Oddziału ZUS w S.. Dodatkowo, należy wskazać, że - zgodnie z przepisem art. 14 ww. ustawy - wojewódzki sąd administracyjny właściwy w chwili wniesienia skargi pozostaje właściwy aż do ukończenia postępowania, choćby podstawy właściwości zmieniły się w toku sprawy, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Uwzględniając powyższe uregulowania, uznać należało, że zaskarżone postanowienie wydane zostało w sprawie, która należy do właściwości sądu administracyjnego, gdyż jego przedmiotem jest rozstrzygniecie wydane w prowadzonym przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych postępowaniu w sprawie umorzenia postępowania administracyjnego (postanowienie kończące postępowanie) - na podstawie art. 105 § 1 kpa - z powodu jego bezprzedmiotowości, a więc w trybie administracyjnym. Ponadto, w dniu wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, ten Sąd był właściwy do jej rozpoznania, gdyż po raz pierwszy rozpoznając skargę w sprawie Sąd ten uznał się za właściwy, co wyraził w postanowieniu z dnia 28 lutego 2011 r., sygn. akt I SA/Sz 95/11 odrzucającym skargę strony skarżącej, lecz nie z powodu braku swojej właściwości. I, aczkolwiek to postanowienie zostało uchylone przez Naczelny Sąd Administracyjny, to jednak ten Sąd w postawach podjętego rozstrzygnięcia w sprawie nie wskazał braku właściwości Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie do rozpoznania sprawy. Z powyższych przyczyn należało uznać właściwość Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie do rozpoznania skargi strony skarżącej na postanowienie Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...]. Wyjaśnić także należy, że wniosek strony skarżącej z dnia 15 marca 2010 r., skierowany do organu o przedłużenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji, jak prawidłowo wyjaśnił to organ, nie mógł zostać uwzględniony, gdyż termin 14-dniowy do wniesienia odwołania od decyzji (art. 129 Kpa) jest terminem ustawowym i nie podlega wydłużeniu. Wobec tego, uznać należało, że strona skarżąca, będąc prawidłowo pouczona w zaskarżonym postanowieniu, że skargę należy wnieść w terminie dni 30, liczonym od dnia doręczenia rozstrzygnięcia w sprawie, za pośrednictwem Oddziału ZUS w S., nie zachowała tego terminu. Jak ustalono bowiem, powyższe postanowienie doręczono stronie skarżącej w dniu 24 czerwca 2010 r., a strona skargę złożyła w dniu 24 sierpnia 2010 r. w Kancelarii Ogólnej ZUS Oddział w S. Zatem, skarga ta została wniesiona po upływie dni 30 od dnia jej doręczenia. W tej sytuacji, na podstawie przepisu art. 58 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę należało odrzucić. Na podstawie przepisu art. 232 § 1 pkt 1 ww. ustawy, Sąd z urzędu zwrócił stronie skarżącej cały uiszczony wpis od skargi jako od pisma odrzuconego.