I SA/Sz 692/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Kazimierz Maczewski, Sędziowie Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka (spr.), Sędzia WSA Marzena Kowalewska, po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 25 października 2017 r. sprawy ze skargi W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 6 czerwca 2017 r. nr [...] w przedmiocie obciążenia wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego oddala skargę. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w S. postanowieniem z dnia [...] r., nr [...], utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w S. z dnia [...] r., na mocy którego obciążono wierzyciela, tj. Województwo [...] (dalej: "skarżący", "strona skarżąca") opłatą komorniczą w kwocie [...] zł powstałą w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym wobec R. K. na podstawie tytułów wykonawczych o nr: [...]. Podstawą rozstrzygnięcia był następujący stan faktyczny: Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w S., jako organ egzekucyjny, prowadził postępowanie egzekucyjne do majątku R. K. (zobowiązanego) na podstawie ww. tytułów wykonawczych wystawionych przez Województwo [...] (wierzyciela). Zawiadomieniem z dnia 30 listopada 2016 r. - doręczonym zobowiązanemu wraz z odpisami tytułów wykonawczych w dniu 6 grudnia 2016 r. - organ egzekucyjny dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanego w [...] Banku [...] S.A. Zajęcie przekazano do Banku drogą elektroniczną w dniu 30 listopada 2016 r. Następnie, wierzyciel w trzech odrębnych pismach poinformował organ egzekucyjny, o tym że zobowiązany w dniach 1, 7 i 8 grudnia 2016 r. wpłacił do wierzyciela całość należności objętych ww. tytułami wykonawczymi. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w S., zawiadomieniem z dnia 23 lutego 2017 r., poinformował wierzyciela o wysokości należnej opłaty komorniczej w kwocie [...] zł. Nie zgadzając się z powyższym, wierzyciel wystąpił do organu egzekucyjnego z prośbą o wydanie stosownego rozstrzygnięcia w przedmiocie opłaty komorniczej powstałej w związku z przedmiotowym postępowaniem. Postanowieniem z dnia [...] r., nr [...], organ egzekucyjny ustalił wysokość opłaty komorniczej w kwocie [...] zł. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem wierzyciel, pismem z dnia 9 maja 2017 r., wniósł na nie zażalenie. Skarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie: 1. art. 66 § 3 i § 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1996 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j. Dz. U z 2016 r., poz. 599 ze zm.; dalej: "u.p.e.a.") w związku z tym, że zapłacenie należności przez zobowiązanego na rachunek bankowy wierzyciela nie wynikało z zastosowania przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w S. środka egzekucyjnego, 2. art. 124 § 1 i § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2016 r., poz. 23; dalej: "K.p.a.") w związku z art. 18 u.p.e.a. w związku z tym, że zaskarżone postanowienie nie zawierało należytego uzasadnienia faktycznego i prawnego. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w S., wymienionym na wstępie postanowieniem z dnia [...] r., utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w S. z dnia [...] r. Powołując się na art. 1a pkt 2, 6 i art. 66 § 3 i § 4 u.p.e.a., organ nie podzielił stanowiska wierzyciela o braku podstaw prawnych do obciążenia go opłatą komorniczą w sytuacji, kiedy organ egzekucyjny dokonał czynności egzekucyjnych, a wierzyciel, który podjął działania mające na celu doprowadzenie do uzyskania należności bez udziału organu egzekucyjnego, nie wystąpił do organu egzekucyjnego - przed uregulowaniem zobowiązań przez dłużnika, z wnioskiem o zawieszenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 66 § 4 pkt 1 u.p.e.a., co skutkowało by brakiem podstaw do pobrania opłaty komorniczej od kwot wpłaconych po wystąpieniu z takim żądaniem. Na ww. postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w S. wierzyciel wniósł skargę do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Szczecinie. Zaskarżonemu postanowieniu skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa: - art. 66 § 3 i § 5 w zw. z art. 1a pkt 6 u.p.e.a., polegające na błędnym przyjęciu, że skarżący jest zobowiązany do uiszczenia opłaty komorniczej w sytuacji, gdy do ściągnięcia dochodzonych należności nie doszło wskutek zastosowanych przez organ egzekucyjny środków egzekucyjnych, - art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a. poprzez uchybienie obowiązkowi wnikliwego działania w sprawie, a także obowiązkowi należytego zebrania i oceny materiału dowodowego, przejawiające się oparciem wydanego rozstrzygnięcia na domniemaniu, że wpłaty dokonane przez zobowiązanego nastąpiły wskutek zastosowanych środków egzekucyjnych, podczas gdy wpłaty nastąpiły bezpośrednio na rachunek wierzyciela tytułem decyzji administracyjnej bez wyraźnego związku z podjętymi środkami egzekucyjnymi, zajęcie rachunku bankowego okazało się nieskuteczne, zaś wierzyciel wystąpił niezwłocznie do organu z wnioskiem o ograniczenie tytułów wykonawczych. Podnosząc powyższe zarzuty, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w S. i zasądzenie od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w S. kosztów postępowania według norm prawem przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Ponadto Skarżący wniósł o przeprowadzenie dowodów uzupełniających z dokumentów w postaci wyciągów z rachunku bankowego nr [...] z dnia 1 grudnia 2016 r., nr [...] z dnia 7 grudnia 2016 r. oraz nr [...] z dnia 8 grudnia 2016 r. na okoliczność wpłat dokonanych przez zobowiązanego na rzecz strony skarżącej. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Kontroli Sądu – na podstawie art. 3 § 1 i § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") – podlegało postanowienie obciążające wierzyciela kosztami opłaty komorniczej. Badając legalność zaskarżonego postanowienia i postanowienia je poprzedzającego Sąd nie stwierdził naruszenia przez organy administracji przepisów prawa materialnego, ani procesowego w stopniu uzasadniającym jego uchylenie. W rozstrzyganej sprawie okoliczności stanu faktycznego nie są sporne. Kwestią sporną pozostaje ustalenie, czy organ egzekucyjny mógł obciążyć wierzyciela opłatą komorniczą w okolicznościach badanej sprawy. Zagadnienia dotyczące opłaty komorniczej zostały uregulowane w art. 1a pkt 6 oraz art. 66 u.p.e.a. W myśl art. 1a pkt 6 u.p.e.a. przez opłatę komorniczą rozumie się opłatę wynoszącą 5% kwot przekazanych wierzycielowi przez organ egzekucyjny lub przekazanych wierzycielowi przez zobowiązanego w wyniku zastosowania środków egzekucyjnych. Natomiast, zgodnie z art. 66 § 3 u.p.e.a., wierzyciel, na rzecz którego organ egzekucyjny dokonał czynności egzekucyjnych, jest obowiązany, z zastrzeżeniem § 4, do uiszczenia opłaty komorniczej. Z kolei, czynności egzekucyjne definiowane w art. 1a pkt 2 u.p.e.a., to wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Czynności egzekucyjne mają charakter wykonawczy, ponieważ są podejmowane w celu zastosowania środków egzekucyjnych (zob. D. Jankowiak, Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Komentarz 2005, Wrocław 2005, s. 390; W. Grześkowiak, Egzekucja administracyjna – teoria i praktyka z orzecznictwem sądowoadministracyjnym, Warszawa 2006, s. 15). W rozpoznawanej sprawie organ egzekucyjny prowadził na rzecz wierzyciela (Województwa [...]) postępowanie egzekucyjne wobec zobowiązanego. W celu wyegzekwowania należności, organ egzekucyjny, zawiadomieniem z dnia 30 listopada 2016 r., dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanego w [...] Banku [...] S.A. Przedmiotowe zajęcie przekazano do Banku drogą elektroniczną w tym samym dniu, o godz. 14:28:24, natomiast zobowiązanemu zawiadomienie wraz z odpisami tytułów wykonawczych zostało doręczone w dniu 6 grudnia 2016 r. Wbrew twierdzeniu strony skarżącej zajęcie rachunku bankowego było skuteczne, bowiem wierzytelność z rachunku bankowego została zajęta, co wynika z zawiadomienia Banku z dnia 30 listopada 2016 r. o przeszkodzie w realizacji zajęcia z uwagi na brak środków. Zgodnie z art. 80 § 2 u.p.e.a. zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanego jest dokonane z chwilą doręczenia bankowi zawiadomienia o zajęciu, o którym mowa w § 1, i obejmuje również kwoty, które nie były na rachunku bankowym w chwili zajęcia, a zostały wpłacone na ten rachunek po dokonaniu zajęcia. Mimo zatem, że nie doszło do wyegzekwowania należności, środek zajęcia rachunku bankowego został zastosowany i stanowi wynikającą z art. 1a pkt 6 u.p.e.a. okoliczność uzasadniającą powstanie obowiązku uiszczenia opłaty komorniczej. Sąd nie podziela poglądu strony skarżącej, zgodnie z którym, naliczenie opłaty komorniczej jest uzależnione od zaistnienia związku przyczynowo – skutkowego pomiędzy czynnościami egzekucyjnymi dokonanymi przez organ egzekucyjny a wpłatą przez zobowiązanego egzekwowanego zobowiązania. Skarżący na poparcie swej argumentacji przywołał orzeczenia sądów administracyjnych. Jednak Sąd w niniejszej sprawie podziela stanowisko przyjęte przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z 3 lipca 2015 r., II FSK 1462/13 i z 13 października 2010r. II FSK 1228/09 (opubl. na stronie internetowej: www.orzeczenia.nsa.gov.pl), w których wskazano, że każda wpłata na poczet należności objętych tytułem wykonawczym, stanowiącym podstawę zastosowania środków egzekucyjnych jest podstawą do ustalenia opłaty komorniczej. Sformułowanie dotyczące obowiązku jej uiszczenia przez wierzyciela na rzecz którego dokonano czynności egzekucyjnych stwarza wręcz domniemanie, że przekazanie należności w sposób określony w art. 1a pkt 6 u.p.e.a. (bezpośrednio wierzycielowi) jest wynikiem zastosowania tych środków. Jeżeli wierzyciel podejmuje sam działania, mające doprowadzić do uzyskania należności już bez udziału organu egzekucyjnego, powinien wystąpić z żądaniem, o którym mowa w art. 66 § 4 pkt 1 u.p.e.a. i to przed dokonaniem wpłaty przez zobowiązanego. O trafności takiego stanowiska świadczy sam charakter opłaty komorniczej, która stanowi wynagrodzenie dla organu egzekucyjnego z tytułu przeprowadzonych czynności egzekucyjnych. W przypadku gdy zapłata egzekwowanego zobowiązania nastąpiła po dokonaniu czynności egzekucyjnych przez organ, ma on prawo żądać opłaty komorniczej od wierzyciela. W przypadku gdy wierzyciel decyduje się na podjęcie czynności zmierzających do uzyskania kwoty zobowiązania samodzielnie, powinien zwrócić się o zawieszenie postępowania egzekucyjnego, jeżeli nie chce być obciążony opłatą komorniczą. Organ egzekucyjny w sytuacji gdy dokonał określonych czynności egzekucyjnych ma prawo żądać opłaty komorniczej tytułem wynagrodzenia za podejmowane działania. Możliwość żądania takiej opłaty komorniczej jest wyłączona po zawieszeniu postępowania egzekucyjnego. Bezsporne jest, że zobowiązany wpłacił wierzycielowi całość należności objętych ww. tytułami wykonawczymi w dniach 1, 7 i 8 grudnia 2016 r., a zatem nie było potrzeby przeprowadzania na tę okoliczność dodatkowych dowodów. Odnośnie wskazywanej przez stronę skarżącą woli spłaty należności wykazywanej przez zobowiązanego we wcześniejszych pismach i twierdzenia, że wpłaty po zastosowaniu przez organ środka egzekucyjnego były kontynuacją wcześniej podjętych przez wierzyciela zauważyć trzeba, że bezsporne jest jednak, że brak wywiązywania się z deklaracji dobrowolnej wpłaty w terminie do dnia 30 września 2016 r. spowodowało podjęcie środków w celu zabezpieczenia należności publicznoprawnych. Zgodnie z przepisem art. 6 § 1 u.p.e.a. wierzyciel powinien podjąć czynności zmierzające do zastosowania środków egzekucyjnych w razie uchylania się zobowiązanego od wykonania obowiązku. W rozpoznawanej sprawie zatem, wniosek wierzyciela o wszczęcie egzekucji i wystawienie tytułu wykonawczego stanowiły konsekwencję uznania przez wierzyciela, że zobowiązany uchyla się od wykonania obowiązku. Mając na względzie powyższe Sąd przyjął, że organowi egzekucyjnemu z tytułu czynności egzekucyjnych dokonanych przed dniem 30 listopada 2016 r. na rzecz skarżącego należała się opłata komornicza w wysokości określonej w zaskarżonym postanowieniu. Mając zatem na uwadze ustalony w sprawie stan faktyczny i stan prawny, zdaniem Sądu, podniesione w skardze zarzuty naruszenia przepisów art. 66 § 3 i § 5 w zw. z art. 1a pkt 6 u.p.e.a. i art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a. nie znajdują uzasadnienia. Z tych przyczyn Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.