I SA/Sz 696/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie – Iwona Golec po rozpoznaniu w dniu 16 września 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Z. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. [...] w przedmiocie przyznania płatności na rok 2010 p o s t a n a w i a: odmówić przyznania prawa pomocy Skarżący, w odpowiedzi na wezwanie Sadu do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie [...] zł, złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wskazał, że prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną E., podał, że źródłem utrzymania rodziny jest jego renta strukturalna w wysokości [...] zł. W odniesieniu do żony nie wskazał na jakiekolwiek źródła dochodu, informując jedynie, że "żona nie jest uprawniona jeszcze do otrzymania renty strukturalnej ze względu na wiek." Poza tym, uzasadniając wniosek, odniósł się jeszcze do zaskarżonej decyzji zarzucając, iż narusza ona interes prawny skarżącego i w związku z tym wywiódł, że brak jest w takiej sytuacji podstaw do obciążania go dodatkowymi kosztami. Odnośnie do majątku swojego oraz małżonki, Skarżący podał, że posiada dom o powierzchni [...] m² oraz oszczędności o wartości [...] zł. Skarżący nie wykazał posiadania nieruchomości rolnych, majątku ruchomego większej wartości. W wykonaniu wezwania referendarza sądowego zobowiązującego do przedłożenia: 1) zeznania podatkowego skarżącego i żony skarżącego za 2010 r. 2) dokumentów potwierdzających wysokość otrzymywanej przez Skarżącego renty strukturalnej (np. decyzja lub przekaz, przelew bankowy), 3) wyjaśnienia, czy skarżący oraz żona skarżącego są nadal posiadaczami gospodarstwa rolnego i złożenia oświadczenia o powierzchni posiadanych gruntów oraz wysokości otrzymywanych ewentualnie z tego tytułu dochodów, 4) zaświadczenia z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa o wypłaconych skarżącemu i jego małżonce dopłatach w roku 2010 i 2011, 5) dokumentów potwierdzających wysokość ponoszonych przez skarżącego wydatków związanych z koniecznym utrzymaniem z okresu ostatnich trzech miesięcy, E. W. oświadczył, że nie prześle zeznania podatkowego z uwagi na brak innych dochodów oprócz gospodarstwa rolnego w 2010 r., przedłożył, nie poparte żadnymi dokumentami, zestawienie ponoszonych wydatków związanych z utrzymaniem na kwotę [...] zł. Skarżący przedłożył decyzję o przyznaniu renty do stycznia 2020 r. w wysokości [...] zł i zaświadczenie ARiMR stwierdzające, że wraz z małżonką otrzymał do powierzchni gruntów [...] ha dopłaty za 2010 r. w łącznej kwocie [...] zł, oraz potwierdzające, że skarżący E. W. nie otrzymał płatności za 2011 rok ze względu na przejście na rentę strukturalną. Wbrew wezwaniu skarżący nie przedłożył wymaganego zaświadczenia dotyczącego ewentualnych dopłat, jakie wypłacono małżonce skarżącego na 2011 rok. Wbrew wezwaniu skarżący nie złożył oświadczenia czy żona skarżącego jest posiadaczem gospodarstwa rolnego oraz jaka jest powierzchnia posiadanych gruntów oraz wysokość otrzymywanych ewentualnie z tego tytułu dochodów i dopłat. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje. Zgodnie z zasadą obowiązującą w postępowaniu przed sądem administracyjnym – wyrażoną w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a. – strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Zaznaczyć należy, że jedynym wyjątkiem od tej zasady jest zwolnienie strony od kosztów sądowych. Subiektywna ocena strony co do legalności zaskarżonej decyzji nie ma wpływu na obowiązek poniesienia kosztów sądowych wywołanych skargą. Prawo pomocy może zostać przyznane osobie fizycznej, w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych ( art. 245 § 3 p.p.s.a.), o ile wykaże ona brak możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Z treści tego przepisu wynika, że ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie ubiegającej się o przyznanie tego prawa. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie na urzędowym formularzu stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Natomiast rozstrzygnięcie Sądu (referendarza sądowego) w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (J. P. Tarno – "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004). Powyższy pogląd znajduje również oparcie w orzecznictwie sądowym. Jeżeli fakty, które strona podaje we wniosku, nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z zawartymi tam informacjami o stanie majątkowym strony, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy (postanowienie NSA z dnia 9 września 2004 r., sygn. akt FZ 360/04, niepubl.). Do oceny Sądu (referendarza sądowego) należy uznanie, czy strona ubiegająca się o takie zwolnienie wykazała, że spełnia wskazane przesłanki. Podstawę do przyznania prawa pomocy stanowią informacje wynikające z oświadczenia zawartego na wniosku składanym przez strony na urzędowym formularzu (art. 252 § 1 p.p.s.a.). Należy zauważyć, że postępowanie w przedmiocie udzielenia prawa pomocy, stanowiącego rodzaj dotacji z budżetu państwa, powinno charakteryzować się współdziałaniem strony i Sądu (referendarza sądowego). Dane wykazane przez stronę w formularzu powinny być na tyle szczegółowe, wiarygodne i rzetelne, aby umożliwiały dokonanie oceny rzeczywistej sytuacji finansowej strony. W razie pojawienia się wątpliwości, co do przedstawionych informacji, bądź jeśli okażą się one niewystarczające dla oceny, strona wezwana na podstawie art. 255 p.p.s.a. o nadesłanie dodatkowych dokumentów i oświadczeń jest zobowiązana do ich dostarczenia, a w sytuacji gdy jest to niemożliwe lub utrudnione – do jakiegokolwiek ustosunkowania się do wezwania. Wskazać w tym miejscu jeszcze należy, że, jak wskazał Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 5 maja 1967 r., sygn. akt I Cz 37/67, opubl. LEX nr 6155 oraz Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniach o sygn. akt II FZ 43/05, I FZ 403/05, I FZ 826/05,niepubl., I FZ 13/11 z 8 kwietnia 2011 r. dostępny w bazie orzeczeń NSA, orzeczenia.nsa.gov.pl, małżonkowie mają obowiązek – wynikający z art. 23 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego – wzajemnej pomocy w ponoszeniu kosztów sądowych, a obowiązek ten istnieje niezależnie od łączącego małżonków ustroju majątkowego. Pozostawanie więc wnioskodawcy we wspólnym gospodarstwie domowym ze współmałżonkiem, usprawiedliwia ocenę możliwości płatniczych w odniesieniu do sytuacji majątkowej całej rodziny. Wniosek skarżącego nie może zostać uwzględniony, nie wykazał on bowiem w sposób przekonujący, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych w rozpoznawanej sprawie. Koszty te na obecnym etapie sprowadzają się do wpisu od skargi w kwocie [...] zł. Skarżący posiada stałe źródło dochodu w wysokości [...] zł, nadto wykazał posiadanie oszczędności w kwocie [...] zł. Skarżący nie złożył oświadczenia co do tego czy jego żona nie prowadzi nadal gospodarstwa rolnego, które obejmowało w 2010 r. ( przed przejściem skarżącego na rentę strukturalną) ok. [...] ha gruntów. Przedłożone zaświadczenie ARiMR z dnia [...] r., wbrew wezwaniu referendarza, nie potwierdziło też, czy małżonka skarżącego otrzymała dopłaty na 2011 rok. Skarżący nie wyjaśnił przyczyny braku wymaganych informacji, które są istotne dla oceny jego możliwości płatniczych. To samo dotyczy wymaganego zeznania podatkowego skarżącego i jego żony za 2010 r. Zaniechanie przedłożenia tego dokumentu nie wyjaśnia poważnych wątpliwości co do źródeł dochodu skarżącego i jego rodziny, tym bardziej, że z danych powszechnie dostępnych (Internet) wynika, że w M., przy ul. [...] prowadzona jest działalność gospodarcza pod firmą "W. E. Sklep O. – W.". Nie sposób zatem zweryfikować istotnej informacji E. W. o rzeczywistych źródłach dochodów i wysokości dochodów skarżącego i jego rodziny oraz o stanie majątkowym jego rodziny, a więc w konsekwencji o możliwościach płatniczych strony. Analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego prowadzi do wniosku, że skarżący nie wykazał w sposób dostatecznie przekonywujący, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania w sprawie bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Skoro Skarżący, odpowiadając na wezwanie o dodatkowe informacje w sprawie swojej sytuacji finansowej, wykonał je wybiórczo, pomijając istotne elementy wezwania, niemożliwe jest dokonanie oceny jego rzeczywistego stanu dochodów, co tym samym wiąże się z negatywnymi dla niego konsekwencjami w postaci odmowy przyznania prawa pomocy. Wobec powyższego, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono, jak na wstępie.