I SA/Sz 728/21

WyrokWSA w Szczecinie2021-11-18

Skład orzekający: Jolanta Kwiecińska, Alicja Polańska, Joanna Wojciechowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy postanowienie organu administracji o odmowie dopuszczenia do udziału w postępowaniu w charakterze strony, wydane na podstawie art. 61a K.p.a., może zostać zaskarżone w drodze zażalenia, a w przypadku stwierdzenia jego wadliwości, czy prowadzi to do stwierdzenia nieważności tego postanowienia?
Ratio decidendi
Postanowienia organów administracji o dopuszczeniu lub odmowie dopuszczenia do udziału w postępowaniu w charakterze strony, z wyjątkiem organizacji społecznych, nie mają podstawy prawnej w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego. W związku z tym, takie postanowienia, jak również postanowienia je utrzymujące w mocy, są dotknięte nieważnością na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. w zw. z art. 126 K.p.a. Skoro nie ma podstawy prawnej do wydania takiego postanowienia, nie można go również zaskarżyć w drodze zażalenia.
Stan faktyczny
Skarżący M.S. złożył wniosek o dopuszczenie go do udziału w postępowaniu o przyznanie płatności bezpośrednich na 2017 r., wszczętym z wniosku A. K.-S., argumentując, że jest właścicielem i faktycznym posiadaczem uprawianych działek, a postępowanie dotyczy jego interesu prawnego. Organ I instancji odmówił dopuszczenia, uznając, że skarżący ma jedynie interes faktyczny. Organ odwoławczy uchylił to postanowienie z przyczyn proceduralnych, ale następnie wydał nowe postanowienie utrzymujące w mocy odmowę, wskazując na zakończenie postępowania. Skarżący zaskarżył postanowienie organu odwoławczego do WSA.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie stwierdził nieważność zaskarżonego postanowienia Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa oraz poprzedzającego je postanowienia Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa dla Powiatu S. i zasądził od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącego M.S. kwotę tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Jolanta Kwiecińska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Alicja Polańska,, Sędzia WSA Joanna Wojciechowska, , po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 18 listopada 2021 r. sprawy ze skargi M.S. na postanowienie Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie dopuszczenia do udziału w charakterze strony w postępowaniu o przyznanie płatności bezpośrednich na 2017 r. I. stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa dla Powiatu S. z siedzibą w S. z dnia [...] . nr [...] ; II. zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącego M.S. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. M. S. (dalej: "Strona lub "Skarżący") zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie postanowienie Dyrektora Z. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: "Organ odwoławczy") z [...] lipca 2021 r. nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z siedzibą w S. (dalej "Organ I instancji") z [...] maja 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy dopuszczenia do udziału w charakterze strony w postępowaniu o przyznanie płatności bezpośrednich na 2017 r., podjętym z wniosku A. K.-S.. Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym. Wnioskiem z 11 stycznia 2021 r. Skarżący zwrócił się do Organu I instancji na podstawie art. 28 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.2020.256 j.t. ze zm.; dalej: "K.p.a.") o dopuszczenie do udziału w sprawie o przyznanie m.in. płatności bezpośrednich na 2017 r. wszczętej z wniosku A. K.-S., w charakterze strony oraz umożliwienie zaznajomienia się z aktami sprawy i wykonania ich fotokopii. Wniosek Skarżący umotywował tym, że jest właścicielem przedmiotowych działek, posiada je i uprawia, a w związku z tym złożył wniosek o przyznanie płatności za lata 2016-2017. Skarżący nadmienił w piśmie, że nie zgadza się z wnioskiem o przyznanie płatności Pani A. K.-S., oraz że postępowanie z jej wniosku dotyczy jego interesu prawnego, ponieważ ma wpływ na jego prawa do płatności od przedmiotowym działek. Postanowieniem z [...] lutego 2021 r. nr [...] Organ I instancji odmówił dopuszczenia Strony do udziału w postępowaniu w charakterze strony we wszystkich postępowaniach o przyznanie: płatności bezpośrednich, płatności dla obszarów o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW), płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej, płatności ekologicznej za lata 2016-2020 podjętych z wniosku A. K.-S.. W uzasadnieniu Organ I instancji wskazał, że stroną postępowania administracyjnego o przyznanie płatności jest rolnik, który na będące w jego posiadaniu działki w dniu 31 maja danego roku, złoży wniosek o przyznanie tej płatności. Fakt posiadania bądź nie, spornych działek z innym producentem przesądza o istnieniu interesu faktycznego, bowiem okoliczność ta jest elementem stanu faktycznego, a nie prawnego. Statusu strony w postępowaniu administracyjnym nie może uzyskać podmiot, który ma wyłącznie interes faktyczny. Strona złożyła zażalenie na ww. postanowienie Organu I instancji. Postanowieniem z [...] kwietnia 2021 r. nr [...] Organ odwoławczy uchylił postanowienie Organu I instancji w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Organ odwoławczy zauważył w uzasadnieniu postanowienia, że prowadzone przez Organ I instancji różne postępowania rozstrzygane są indywidualnie, a co za tym idzie, dla każdej ze spraw organ wydaje odrębne rozstrzygnięcia, czy to w myśl art. 107 K.p.a. dotyczące decyzji, czy też art. 124 K.p.a. dotyczące postanowień. Postanowienie Organu I instancji zostało wydane zatem z naruszeniem art. 124 § 2 K.p.a., gdyż z jego treści w żaden sposób nie wynika, na podstawie jakiego wniosku złożonego przez Stronę wydane zostało postanowienie oraz jakiej indywidualnej sprawy dotyczy. Postanowieniem z [...] maja 2021 r. nr [...] Organ I instancji odmówił Stronie dopuszczenia do udziału w charakterze strony w postępowaniu o przyznanie płatności bezpośrednich na 2017 r. podjętym z wniosku A. K.-S., wskazując tożsame powody rozstrzygnięcia, jak w postanowieniu z [...] lutego 2021 r. Strona złożyła zażalenie na ww. postanowienie Organu I instancji. W wyniku przeprowadzonego postępowania, Organ odwoławczy postanowieniem z [...] lipca 2021 r. nr [...] utrzymał w mocy postanowienie Organu I instancji. W uzasadnieniu postanowienia Organ odwoławczy wskazał, że postępowanie za 2017 r., do którego to postępowania chciał zostać dopuszczony Skarżący w zakresie jednolitej płatności obszarowej, płatności za zazielenienie oraz płatności dodatkowej - zwanych płatnościami bezpośrednimi zostało wszczęte z wniosku A. K.-S.. Zgodnie z wiedzą, zarówno Organu I instancji jak i Organu odwoławczego ww. postępowanie na dzień złożenia wniosku Strony o dopuszczenie do udziału w tym postępowaniu zostało już zakończone, co świadczy o wystąpieniu uzasadnionej przyczyny odmowy dopuszczenia do udziału w postępowaniu z wniosku A. K.-S.. Skoro postępowanie się nie toczy, to oczywistym jest brak możliwości dopuszczenia Skarżącego do udziału w tym postępowaniu i to niezależnie od kwestii oceny wykazania interesu prawnego w myśl art. 28 K.p.a. Tym samym Organ odwoławczy stwierdził, iż niezależnie od twierdzeń i zarzutów zawartych w zażaleniu, wydane przez Organ I instancji ww. postanowienie o odmowie dopuszczenia do udziału w charakterze strony nie mogło zostać rozpatrzone pozytywnie, jednakże z innych przyczyn aniżeli wskazanych przez organ I instancji. Brak było przy tym podstaw do uchylenia zaskarżonego postanowienia, gdyż nowo wydane postanowienie zawierałoby to samo rozstrzygniecie, tylko zmieniłby się powód, tj. brak toczącego się postępowania stanowiąca w myśl art. 61a K.p.a. inną uzasadniona przyczynę odmowy. Strona zaskarżyła ww. postanowienie organu odwoławczego skargą wniesioną do tutejszego Sądu, zaskarżając przedmiotowe postanowienie w całości. Do skargi Skarżący załączył kierowane do niego pisma Dyrektora ZOR ARiMR w S. w przedmiocie wyznaczenia nowego terminu do rozpoznania odwołań Skarżącego od decyzji organu I instancji w sprawie przyznania Skarżącemu wskazanych płatności za lata 2017-2019. W uzasadnieniu skargi Skarżący wskazał, że w przypadku gdy działka rolna lub zwierzę, do których rolnik ubiega się o przyznanie płatności, stanowią przedmiot posiadania samoistnego i posiadania zależnego, płatności bezpośrednie przysługują posiadaczowi zależnemu. A. K.-S. twierdzi, że jest posiadaczem zależnym gruntów i próbuje to udowodnić w postępowaniu podjętym z jej wniosku. Niedopuszczenie do udziału w postępowaniu w charakterze strony oznacza dla Skarżącego brak możliwości wykazania, że A. K.-S. podaje nieprawdę, wprowadza ARiMR w błąd i usiłuje doprowadzić do przyznania jej dopłat, które w sposób oczywisty jej się nie należą, gdyż to nie ona uprawia działki, nie gospodarzy na nich. Wszystkie czynności na działkach zmierzające do ich utrzymania w dobrej kulturze rolnej, wykonuje tylko i wyłącznie Skarżący, a nie A. K.-S., która pojawia się na działkach sporadycznie po to, by Skarżącemu przeszkadzać w uprawie gruntów, a także niszczy ogrodzenia. Skarżący wskazał, że jeżeli A. K.-S. otrzyma dopłaty, to wówczas Skarżący, jako właściciel i jednocześnie osoba uprawiająca grunty, zostanie pozbawiony możliwości uzyskania dopłat, które należą się Skarżącemu jako jedynemu faktycznemu i prawnemu posiadaczowi tych gruntów. Skarżący wskazał, że jako posiadacz samoistny, kwestionuje już od dłuższego czasu podstawę, że A. K.-S. jest posiadaczem zależnym gruntów objętych złożonym wnioskiem o przyznanie płatności. Organ rozpatrujący sprawę, powinien zbadać czy danej osobie przysługuje status posiadacza zależnego. Skarżący jako posiadacz samoistny ma interes prawny w rozstrzygnięciu tej kwestii. Jednocześnie Skarżący ponownie wskazał, że sprawa dotycząca ustalenia nieistnienia stosunku prawnego wynikającego z umowy dzierżawy z dnia 16 maja 2011 r. zawartej pomiędzy Skarżącym a A. K.-S. w dalszym ciągu nie zakończyła się prawomocnym wyrokiem. Nawet jeżeli Organ nie zamierza dopuścić Skarżącego do postępowania, to rozpatrzenie wniosku A. K.-S. powinno zostać zawieszone do czasu prawomocnego zakończenia postępowania dotyczącego ustalenia nieistnienia stosunku prawnego wynikającego z ww. umowy dzierżawy. Zdaniem Skarżącego Dyrektor ARiMR nie bierze pod uwagę argumentów drugiej strony konfliktu, gdyż wydał szybko decyzję w sprawie płatności, odwieszając zawieszone postępowanie pomimo niezakończonego prawomocnie postępowania sądowego, o którym wiedział. Skarżący nadmienił nadto, że wnioski dotyczące przyznania płatności w jego sprawie nie są rozpatrzone do chwili obecnej i do dnia dzisiejszego otrzymuje zawiadomienia o niezałatwieniu sprawy w terminie. W związku z powyższym Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i dopuszczenie do udziału w charakterze strony w postępowaniu o przyznanie płatności bezpośrednich na 2017 r. z wniosku A. K.-S. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w całości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje: Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2019.2325 t.j. ze zm.; dalej: "P.p.s.a."). Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.2021.137 t.j.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi - ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi - przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 P.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne – art. 3 § 2 pkt 1 P.p.s.a. Stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Skarga okazała się zasadna. Przedmiotem kontroli sądu w rozpoznawanej sprawie jest ww. postanowienie organu odwoławczego z [...] lipca 2021 r. utrzymujące w mocy wydane przez organ I instancji postanowienie o odmowie dopuszczenia Skarżącego do udziału w sprawie w charakterze strony w postępowaniu o przyznanie płatności bezpośrednich na 2017 r. z wniosku A. K.-S.. Zaskarżone postanowienie zostało wydane na podstawie art. 138 § 2 w związku z art. 144 oraz art. 61a K.p.a., a postanowienie organu I instancji na podstawie art. 28 oraz art. 61a K.p.a. Zdaniem organu I instancji Skarżący nie posiada przymiotu strony w postępowaniu dotyczącym przyznania płatności dla innego podmiotu. Zdaniem zaś organu odwoławczego – niezależnie od poczynionych przez Organ I instancji w zakresie braku przymiotu strony przez Skarżącego w postępowaniu z wniosku A. K.-S. o przyznanie płatności bezpośrednich za 2017 r. - zaskarżone rozstrzygnięcie było zasadne z uwagi na zakończenie postępowania, do którego dopuszczenia w charakterze strony wnosi Skarżący. Fakt zakończenia ww. postępowania, jak wskazał organ, jest znany Organowi z urzędu. Natomiast w ocenie Skarżącego powinien mieć on możliwość ochrony swoich praw w postępowaniu dotyczącym A. K.-S., gdyż w przeciwnym wypadku - jako właściciel i osoba uprawiająca grunty - zostanie pozbawiony możliwości przyznania dopłat, które należą się wyłącznie Skarżącemu jako jedynemu faktycznemu, prawnemu posiadaczowi tych gruntów, który utrzymuje te grunty w dobrej kulturze rolnej. Mając na uwadze powyższą istotę sporu Sąd wskazuje, że w myśl art. 28 K.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Stosowanie zaś do art. 61a K.p.a., gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przepis art. 61 § 5 stosuje się odpowiednio (§ 1). Na postanowienie, o którym mowa w § 1, służy zażalenie (art. 61a § 2 K.p.a.). Stosując art. 28 K.p.a. organy administracji oceniają, jaki jest w prowadzonym postępowaniu administracyjnym krąg podmiotów, którym służy przymiot strony i zapewniają tym podmiotom udział w postępowaniu przez działania faktyczne i czynności procesowe zawiadamiając o czynnościach procesowych, takich jak wszczęcie postępowania, przeprowadzenie dowodów, wzywając do zapoznawania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym, doręczając wydane orzeczenia itp. Rozdział 6 kodeksu postępowania administracyjnego zatytułowany "Strona", nie zawiera unormowania o wydawaniu przez organ administracji publicznej postanowienia w przedmiocie przyznania albo braku przyznania statusu strony osobie wnioskującej o jej dopuszczenie w tym charakterze do udziału w postępowaniu. Jedynie w przepisie art. 31 K.p.a., regulującym zasady udziału organizacji społecznych w postępowaniu administracyjnym dotyczącym innej osoby przewidziano, że po złożeniu przez organizację społeczną żądania dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu, organ administracji wydaje postanowienie o dopuszczeniu organizacji do udziału w postępowaniu. Wówczas organizacja społeczna uczestniczy w postępowaniu na prawach strony (§ 3), a zatem nie jako strona postępowania w rozumieniu art. 28 K.p.a. Na postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania lub dopuszczenia do udziału w postępowaniu organizacji społecznej służy zażalenie (art. 31 § 2 K.p.a.). Sąd wskazuje ponadto, że wyrażona w art. 10 § 1 K.p.a. zasada czynnego udziału stron w postępowaniu nakłada na organy administracji obowiązek zapewnienia stronom czynnego udziału w postępowaniu administracyjnym. Naruszenie powyższej zasady i pominięcie w postępowaniu strony, która bez własnej winy nie bierze udziału w postępowaniu, uprawnia tak pominiętą stronę do zgłoszenia wniosku o wznowienie postępowania, gdy bez jej udziału zapadła ostateczna decyzja - art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. Sytuacja odwrotna, a zatem skierowania decyzji do osoby niebędącej stroną w ogólnym postępowaniu administracyjnym stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności takiej decyzji (art. 156 § 1 pkt 4 K.p.a.) w całości lub w części, zależnie od podzielności przedmiotu postępowania (sprawy administracyjnej, a ścisłej uprawnień lub obowiązków, o których orzeczono), a także od tego, czy adresat decyzji niebędący stroną był jedyną osobą, czy też jedną z wielu osób (stron) biorących udział w postępowaniu zakończonym wadliwą decyzją (R. Hauser, M. Wierzbowski – redaktorzy – Kodeks Postępowania Administracyjnego. Komentarz. Wydawnictwo C.H. Beck. Warszawa 2014, str.132). Przy czym należy zauważyć, że krąg stron postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej czy też wznowienia postępowania nie musi być identyczny z tym, jaki przyjęto w postępowaniu, w którym tę decyzję wydano. To przedmiot decyzji badanej określa krąg podmiotów będących stroną postępowania zarówno zwykłego, jak prowadzonego w trybie szczególnym, tj. m.in. "nieważnościowym" czy "wznowieniowym" (por. wyrok WSA w Rzeszowie z 9 lutego 2021 r., II SA/Rz 1194/21). Sąd podkreśla, że statuując ww. zasadę – art. 10 § 1 K.p.a. - przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego nie przewidziały, poza uregulowaniem zawartym w art. 31 § 2 K.p.a., wydawania przez organy administracji, w toku postępowania, postanowień o dopuszczeniu/odmowie dopuszczenia do udziału danego podmiotu w sprawie w charakterze strony. Ponieważ przepisy nie przewidują wydawania postanowienia w przedmiocie przyznania statusu strony, nie można przyjąć, że pismo informujące wysłane do osoby występującej do organu z żądaniem dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu w charakterze strony, jest postanowieniem, mimo iż spełnia warunki formalne postanowienia, tak jak ma to miejsce w rozpoznawanej sprawie. W istocie bowiem objęcie lub brak objęcia wnioskodawcy postępowaniem administracyjnym nie wymaga podjęcia żadnego aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej. Odnosząc się z kolei do możliwości zaskarżenia w rozpoznawanej sprawie rozstrzygnięcia wydanego przez Organ I instancji Sąd wskazuje, że zgodnie z przepisem art. 141 K.p.a. na wydane w toku postępowania postanowienia służy stronie zażalenie, gdy kodeks tak stanowi. Przepisy kodeksu, co jest oczywistą konsekwencją braku przewidzenia formy postanowienia dla skierowanej do wnioskodawcy informacji, że nie przysługuje jej przymiot strony, nie przewidują zażalenia na tego rodzaju rozstrzygnięcie. Wskazać ponadto należy, że osoby, które nie brały udziału w postępowaniu przed organem I instancji jako strony tego postępowania, mogą składać odwołanie w terminie do wniesienia odwołania liczonym od dnia najpóźniejszego doręczenia lub ogłoszenia decyzji stronie, która udział brała (wyrok WSA z Krakowie z 7 kwietnia 2021 r., II SA/Kr 1228/20). Natomiast po upływie ustawowego terminu do wniesienia odwołania pominięta strona może, co Sąd wskazał już powyżej, skutecznie bronić się poprzez złożenie żądania wszczęcia postępowania w sprawie wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. (zob. B. Adamiak [w:] B. Adamiak/J. Borkowski Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. 11, Warszawa 2011, komentarz do art. 129, Nb 4-5) a w przypadku skierowania decyzji do osoby niebędącej stroną w ogólnym postępowaniu administracyjnym, poprzez złożenie żądania stwierdzenia nieważności takiej decyzji (art. 156 § 1 pkt 4 K.p.a.) w całości lub w części zgodnie z powyżej przedstawionymi rozważaniami w tym zakresie. To, że konieczność skorzystania z takich form ochrony interesu prawnego rodzi określone utrudnienia nie oznacza, iż dopuszczalne jest zaskarżenie działań organu administracji, które polegają na dopuszczeniu lub odmowie dopuszczenia oznaczonej osoby do postępowania administracyjnego. W konsekwencji nie jest celowe, aby w przedmiocie statusu strony toczyło się postępowanie incydentalne, bowiem weryfikowanie interesu prawnego strony odbywa się na każdym etapie postępowania głównego i jest ściśle powiązane z rozstrzygnięciem sprawy (zob. postanowienie NSA z 16 października 2013 r., II OSK 2543/13). Odmowa dopuszczenia do udziału w postępowaniu w charakterze strony danego podmiotu może przybrać formę orzeczenia administracyjnego np. jako odmowa wszczęcia postępowania (art. 61 i art. 61a K.p.a.), stwierdzenia niedopuszczalności odwołania (art. 134 K.p.a.), odmowa wznowienia postępowania (art. 149 § 3 K.p.a.) wówczas, gdy organ administracji ustali, że zgłaszający żądanie podmiot, np. osoba fizyczna, nie ma interesu prawnego, tj. że jej żądanie dopuszczenia do udziału w postępowaniu nie jest oparte na konkretnej normie prawa materialnego. W zakresie art. 61a K.p.a. organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania, również gdy postępowanie nie może być wszczęte z innych uzasadnionych przyczyn (art. 61a § 1 K.p.a.) Z treści art. 28 K.p.a. nie można zatem wyprowadzić właściwości organu administracji do wydawania postanowień o dopuszczeniu/odmowie dopuszczenia do udziału w charakterze strony danego podmiotu. Jedynie w odniesieniu do organizacji społecznych, co Sąd wskazał już powyżej, w art. 31 § 2 K.p.a. przewidziano dopuszczenie ich do udziału w sprawie na prawach strony w formie postanowienia, w pozostałych przypadkach, o czym była mowa wyżej, nie ma podstaw do orzekania o dopuszczeniu/odmowie dopuszczenia do udziału w postępowaniu administracyjnym danego podmiotu (wyrok NSA z 9 września 1998 r., IV SA 2027/96). W świetle powyższego, należało zatem uznać, że zarówno postępowanie organu I instancji o odmowie dopuszczenia Skarżącego do udziału w postępowaniu administracyjnym dotyczącym innego producenta rolnego, jak i postanowienie organu odwoławczego utrzymujące w mocy zaskarżone postanowienie, zostały wydane bez podstawy prawnej. Tym samym zastosowanie znajduje art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., z którego wynika konieczność stwierdzenia nieważności postanowienia wydanego bez podstawy prawnej. Przepis art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. stanowiący, że organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa, znajduje zastosowanie do postanowień z mocy art. 126 K.p.a. Mając na względzie powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 i art. 135 P.p.s.a. stwierdził nieważność zaskarżonego postanowienia oraz nieważność poprzedzającego jego wydanie postanowienia organu I instancji i orzekł jak w pkt I wyroku. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania sądowoadministracyjnego oparte zostało na treści art. 200 P.p.s.a., który statuuje zasadę odpowiedzialności organu za wynik tego postępowania, art. 205 § 1 i art. 209 P.p.s.a. Na zasądzone koszty złożył się uiszczony przez Skarżącego, działającego osobiście, wpis od skargi w kwocie [...]zł. Orzeczenia sądów administracyjnych przytoczone w uzasadnieniu dostępne są na: www.orzeczenia.nsa.gov.pl.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło