I SA/Sz 76/12
WyrokWSA w Szczecinie2012-04-19
Skład orzekający: Marzena Kowalewska, Alicja Polańska, Ewa Wojtysiak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy spółka z o.o. ubiegająca się o płatności ONW może uzyskać te płatności, jeśli nie udowodniła jednoznacznie, że była faktycznym posiadaczem i użytkownikiem gruntów rolnych w roku, w którym złożyła wniosek, a jednocześnie istniał spór o posiadanie tych gruntów z innymi podmiotami?Ratio decidendi
Sąd uznał, że kluczowym warunkiem przyznania płatności ONW jest nie tylko posiadanie gruntów rolnych w rozumieniu Kodeksu cywilnego, ale przede wszystkim ich faktyczne rolnicze użytkowanie, obejmujące m.in. wykonywanie zabiegów pielęgnacyjnych i decydowanie o przeznaczeniu. W sytuacji, gdy skarżąca spółka nie udowodniła jednoznacznie takiego użytkowania, a istniał spór o posiadanie gruntów z innymi podmiotami, co potwierdzały naprzemienne zabiegi agrotechniczne, organy administracji prawidłowo odmówiły przyznania płatności do spornych gruntów. Sąd podkreślił, że ciężar udowodnienia faktu posiadania i użytkowania spoczywa na wnioskodawcy.Stan faktyczny
Spółka A. złożyła wniosek o przyznanie płatności ONW na 2009 r. Organy administracji odmówiły przyznania płatności do znacznej części zadeklarowanej powierzchni (91,40 ha) z powodu konfliktu kontroli krzyżowej – inne podmioty również zgłosiły te same grunty do płatności, a spółka nie udowodniła jednoznacznie, że była ich wyłącznym i faktycznym użytkownikiem. Spółka odwołała się od decyzji, a następnie wniosła skargę do WSA w Szczecinie, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, w tym przepisów unijnych i Konstytucji RP, kwestionując sposób oceny posiadania i użytkowania gruntów.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Kowalewska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Alicja Polańska Sędzia WSA Ewa Wojtysiak Protokolant Gabriela Porzezińska po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 19 kwietnia 2012 r. sprawy ze skargi A. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w N. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 30 listopada 2011 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności ONW na 2009 r. oddala skargę.
Decyzją z dnia [...] nr [...] Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] nr [...] wydaną przez Kierownika Biura Powiatu [...] Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z siedzibą w G., w sprawie przyznania A. Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) na rok 2009.
Z dokonanych ustaleń wynika, że w dniu 15 maja 2009 roku do Biura Powiatu [...] ARiMR, wpłynął wniosek A. Sp. z o. o. o przyznanie płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2009, podpisany przez jej reprezentanta D.S. W przedmiotowym wniosku zadeklarowano do płatności 1 działkę rolną znajdującą się na 7 działkach ewidencyjnych położonych w gminie [...], obrębie ewidencyjnym [...] o nr [...]. W części VIII wniosku, dotyczącej oświadczenia o sposobie wykorzystania działek rolnych, w kolumnie odnoszącej się do grup upraw, zadeklarowano do płatności ONW - 124,48 ha (działka rolna o identyfikatorze A).
Dnia 24 lipca 2009 roku, Strona złożyła wycofanie części wniosku, poprzez wyłączenie z płatności powierzchni zadeklarowanych na działkach ewidencyjnych nr [...] - 7,00 ha, [...]- 0,40 ha oraz [...]- 22,00 ha. W tej samej dacie wpłynęła zmiana do wniosku, w wyniku której działka rolna A, uległa podziałowi na dwie działki rolne A - 13,20 ha (dz. ew. [...]) oraz B - 81,88 ha (dz. ew. [...]). Łączna powierzchnia działek rolnych wynosiła 95,08 ha.
Dnia 28 lipca 2009 roku, reprezentant Spółki z o.o. A. złożył wyjaśnienia dotyczące powodu złożenia zmiany do wniosku, wskazując na bezprawne talerzowanie ugoru zielonego na działkach nr [...]przez osoby trzecie. Jako materiał dowodowy Spółka przedłożyła opinię rzeczoznawcy z dnia 26 czerwca 2009 roku, dotyczącą oceny rolniczego wykorzystywania użytków rolnych w granicach działek ewidencyjnych nr [...] jak również dokumentację zdjęciową z 9 lipca 2007 roku działki ewidencyjnej nr [...].
Pismem z dnia 29 września 2009 roku Kierownik Biura Powiatowego ARiMR zawiadomił Stronę o powierzchni maksymalnej uprawnionej do płatności względem działki ewidencyjnej nr [...]- wynoszącej 3,4414 ha.
Dnia 8 października 2009 roku Kierownik Biura Powiatowego wystosował do reprezentanta Spółki A., wezwanie do złożenia wyjaśnień dotyczących działek ewidencyjnych nr [...] położonych w gminie [...], obrębie ewidencyjnym [...] zadeklarowanych we wniosku jako część działki rolnej A - 13,00 ha ([...]) oraz B - 78,40 ha ([...]). Podczas weryfikacji wniosku stwierdzono bowiem, iż w/w działki ewidencyjne zostały zadeklarowane przez innych Producentów, tym samym działki te weszły w konflikt kontroli krzyżowej.
W odpowiedzi na powyższe wezwanie, pismem z dnia 15 października, Strona złożyła wyjaśnienia w treści których wskazała, że wniosek złożony na rok 2009 jest prawidłowy, natomiast od marca 2007 roku Spółka jest właścicielem - posiadaczem i użytkownikiem nieruchomości objętej działkami nr [...]. Strona oświadczyła, iż w lipcu 2009 roku panowie K. bezprawnie i bezumownie wtargnęli na nieruchomość będącą własnością Spółki - dotyczy to działek nr [...].
Dnia 16 lutego 2010 roku Reprezentant Spółki, złożył uzupełnienie do pisma z dnia 15 października 2009 roku, wskazując osoby wykonujące pracę na rzecz Spółki, tj. dokonujące koszenia, zbioru pokosu oraz nadzorujące prace.
Dnia 11 marca 2010 roku Kierownik Biura Powiatowego, wystosował do Spółki A. wezwanie do wzięcia udziału w charakterze strony w rozprawie dotyczącej ustalenia posiadania powierzchni użytkowanej rolniczo na działkach ewidencyjnych nr [...] oraz złożenia wyjaśnień, dokumentów i dowodów dotyczących przedmiotu rozprawy, wyznaczonej na dzień 7 kwietnia 2010 roku. Nadto, organ wystosował wezwania do osób wykazanych przez Stronę w piśmie z dnia 16 lutego 2010 r. tj: do J.Z., D.G. oraz Z.A. w charakterze świadka.
W dniu 6 kwietnia 2010 roku do Biura Powiatu [...] ARiMR z siedzibą w N., wpłynęła umowa o świadczenie usług z dnia 18 czerwca 2009 roku pomiędzy A. (zleceniodawca), a M. (zleceniobiorca), której przedmiotem było wykonanie usługi koszenia i rozdrobnienia biomasy na obszarze 124,48 ha, na działkach nr [...] w terminie od 25.06.2009 r. do 15.07.2009 r. Dodatkowo dołączono fakturę VAT nr [...] z dnia 20 lipca 2009 roku wystawioną tytułem koszenia łąk - w pozycji "Ilość Jedn.m." wpisano 96 HA.
Dnia 7 kwietnia 2010 roku sporządzony został protokół z rozprawy administracyjnej, w której udział wzięli: D.S. (reprezentant A. Sp. z o. o.) - oraz jej świadkowie w osobach J.Z., D.G., jak również druga strona konfliktu kontroli krzyżowej w osobach J.i M.K. wraz ze świadkami w osobach M.H., I.K. oraz S.A. W treści protokołu wskazano, iż Z.A. (świadek Spółki A.) mimo wezwania nie stawił się w siedzibie Biura Powiatu [...] ARiMR. Na okoliczność stawiennictwa przesłuchani zostali w charakterze świadków J.Z., D.G., M.H. oraz I.K.
W dalszej części uzasadnienia zaskarżonej decyzji, organ wskazał co zeznali poszczególni świadkowie.
Z zeznań J.Z. i D.G. wynikało, iż dozorowali oni bądź wykonywali usługę koszenia działek nr [...] na podstawie umowy zawartej z D.S.
M.H. zeznał, iż na działkach nr [...] były wykonywane prace przez Pana G., wobec czego wezwał policję. W wyniku interwencji policji sporządzona została notatka służbowa, po czym Pan G. kontynuował koszenie. Od dnia 1 lipca Pan H. rozpoczął prace na działce nr [...]- w całości ją wykaszając W całości wykosił działki nr [...] oraz część działki nr [...]. Świadek wskazał, iż Pani D. w miesiącu lipcu dokonała wykoszenia działki nr [...], natomiast on dokonał koszenia działek nr [...] w październiku - ze względu na niesolidne wykonanie pierwotnego koszenia.
I.K. zeznał, iż dokonywał koszenia działek wymienionych w umowie zawartej z Panem H. (dz. nr [...]). Mimo, iż działki były wcześniej wykoszone, pozostały po nim liczne chwasty. Nie ścięto wszystkich roślin, około 30 % powierzchni było uprzednio położone, a nie ścięte - było to widoczne na wszystkich działkach uprzednio koszonych.
W dniu 5 maja 2010 roku odbyła się rozprawa administarcyjna, w której udział wzięli: D.S. (reprezentant A. Sp. z o. o.), M.K. działający w imieniu swoim oraz J.K. -oraz świadek Z.A.
Z.A. zeznał, iż w okresie letnim zbierał siano jedynie na części działki ewidencyjnej nr [...], po ustaleniu istotnych szczegółów dotyczących wykonania tej czynności z D.S., która wskazała obszary, których miało nastąpić zebranie trawy. Świadek nie był w stanie określić z jakiej powierzchni zebrał siano, wskazując jedynie na zebranie 12 przyczep sprasowanego siana.
W dniu 10 maja 2010 roku do Biura Powiatowego ARiMR wpłynęło pismo procesowe, w którym J.i M.K., odnieśli się do kwestii posiadania gruntów, o przyznanie płatności do których swój wniosek złożyła również spółka A.
W dniu 26 maja 2010 roku organ I instancji wysłał do Strony wezwanie do złożenia kolejnych zeznań na okoliczność posiadania i użytkowania działek ewidencyjnych nr [...].
Strona do akt sprawy przedłożyła dokumentację przyrodniczą ornitologiczną sporządzoną na potrzeby programu rolnośrodowiskowego na lata 2010 - 2014. Jako datę sporządzenia dokumentacji wskazano 15 grudzień 2008 roku.
W dniu 15 czerwca 2010 roku do Biura Powiatowego ARiMR w N.wpłynęło pismo spółki [...], w którym wielokrotnie wskazała ona na okoliczności z udziałem Panów K., którzy bezpodstawne podejmują się użytkowania spornych gruntów. Strona w piśmie wskazała także na prowadzone postępowania sądowe, gdzie w wyniku jednego z nich Sąd stwierdził, iż zawarte przez poprzednich właścicieli umowy dzierżawy z P. K., rozwiązane zostały w roku 2007 w sposób prawidłowy. Dodatkowo Strona przedłożyła dokument zlecenia J.Z. do wykonania czynności związanych m.in. z wycinką drzew, oczyszczaniem rowów oraz nadzoru nad wykonywanymi pracami rolnymi i leśnymi na działkach nr [...].
Dnia 17 czerwca 2010 roku sporządzony został protokół z przesłuchania Stron konfliktu kontroli krzyżowej. D.S., jako reprezentant Spółki A. wskazującej grunty działek ewidencyjnych [...] we wniosku o przyznanie płatności na 2009 rok, zapytana o swe wcześniejsze stwierdzenie, iż od 2007 roku jest nieprzerwanym posiadaczem gruntów, podczas gdy w odpowiedzi na pozew Panów M.i J.K. stwierdziła, iż nie naruszała posiadania nieruchomości pozwem tym objętych, oświadczyła, iż w jej ocenie, z uwagi na fakt, iż to Spółka od 2007 roku wykonywała szereg prac polowych i organizacyjnych dotyczących spornych gruntów, a dodatkowo w 2009 roku wykonała koszenie ok. 100 ha obszaru, to właśnie Spółka jest ich faktycznym użytkownikiem.
W przedmiotowym protokole wszystkie Strony po raz kolejny opisały sytuację związaną z dzierżawą gruntów, ważnością poszczególnych umów, toczących się postępowań sądowych oraz przekonania co do słuszności złożonych wniosków o przyznanie płatności na rok 2009.
W dniu 23 czerwca 2010 roku do Biura Powiatowego ARiMR wpłynęło szereg dodatkowych dokumentów dotyczących przedmiotowej sprawy.
W dniu 9 sierpnia 2010 roku do Biura Powiatowego ARiMR wpłynął m.in. protokół z rozprawy z dnia 28 lipca 2010 roku w Sądzie Rejonowym w Ł.sygn. akt IC18/10,mający wykazać różnicę zeznań jakie świadkowie składają przed ARiMR, a jakie pod przysięgą w Sądzie.
W dniu 30 listopada 2010 roku Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wysłał do Strony postanowienie o zawieszeniu postępowania do czasu wydania przez Sąd Rejonowy w Ł., orzeczenia w sprawie o zaniechanie naruszenia posiadania założonej z powództwa J.i M.K. przeciwko Spółce A. Na przedmiotowe postanowienie Strona złożyła zażalenie do organu II instancji. W wyniku rozpatrzonego zażalenia, organ II instancji postanowieniem z dnia 3 marca 2011 roku, postanowił uznać zażalenie za zasadne i uchylił postanowienie o zawieszeniu postępowania.
Stosownie do powyższych ustaleń, w dniu 30 czerwca 2011 roku Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wydał Spółce A. decyzję nr [...] w sprawie przyznania płatności ONW na 2009 rok. W decyzji tej organ I instancji:
- umorzył postępowanie w sprawie przyznania płatności ONW w części dotyczącej działki rolnej A o powierzchni 29,40 ha - uznając ją za skutecznie wycofaną,
odmówił przyznania płatności do powierzchni 91,40 ha, dla której zastosował przepis art. 68 rozporządzenia komisji (WE) Nr 796/2004 oraz
przyznał płatność ONW na 2009 rok w kwocie [...] zł za powierzchnię 3,66 ha, która to kwota została zmniejszona zgodnie z art. 16 ust. 6 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1975/2006 ustanawiające szczegółowe zasady zastosowania Rozporządzenia Rady ( WE) nr 1698/2005 w zakresie wprowadzania procedur kontroli, jak również wzajemnej zgodności w odniesieniu do środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich ( Dz. U. L 368 z 23.12.2006 r.) o kwotę sankcji wieloletnich nałożonych w 2008 roku, decyzją nr [...] z dnia [...].
W uzasadnieniu decyzji organ w szczegółowy sposób odniósł się do okoliczności sprawy, z powodu których wykluczył z płatności obszar 91,40 ha, co w rozpoznawanej sprawie spowodowane było złożeniem wniosku o przyznanie płatności do działek rolnych położonych na działce ewidencyjnej [...] zlokalizowanej w województwie [...], powiecie [...] gminie [...], obrębie [...] przez innych producentów rolnych. Zdaniem organu faktyczne posiadanie spornych gruntów sprowadzało się do naprzemiennych zabiegów agrotechnicznych wykonywanych na tych gruntach przez wszystkich wnioskodawców, wobec czego wykluczył z płatności zarówno Stronę niniejszego postępowania jak i innych wnioskodawców, którzy złożyli wnioski na te same grunty.
Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, w dniu 18 lipca 2011 roku do Biura Powiatu [...] ARiMR z siedzibą w N. wpłynęło, odwołanie od powyższej decyzji, w którym Spółka A.wyraziła swoje niezadowolenie ze sposobu rozpoznania sprawy, wnosząc o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego również do powierzchni 91,40 ha, do których organ I instancji płatności odmówił w zaskarżonej decyzji.
W dniu 7 września 2011 roku Spółka A.przedłożyła do Biura Powiatu [...] ARiMR z siedzibą w N., dodatkowe dokumenty stanowiące uzupełnienie do odwołania, które zgodnie z właściwością, zostały przekazane przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR do organu II instancji w dniu 9 września 2011 roku.
W dniu 27 października 2011 roku, reprezentant Spółki A. D.S. stawiła się w siedzibie organu II instancji celem zapoznania z aktami sprawy, przedkładając decyzję Burmistrza D. w sprawie odroczenia terminu płatności, łącznego zobowiązania pieniężnego z dnia 10 października 2011 roku, postanawiające odroczyć terminu płatności zaległości w podatku rolnym i leśnym za 2008, 2009 i 2011 rok do 30 listopada 2011 roku.
Wynika dalej z uzasadnienia wskazanej na wstępie decyzji Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, że rozpatrując sprawę na skutek wniesionego przez Spółkę A.odwołania, organ ten w pełni podzielił ustalenia faktyczne organu pierwszej instancji oraz ich prawno-podatkową ocenę. Uzasadniając swoje stanowisko wskazał on, iż Strona nie zgłaszała do płatności działki rolnej położonej na działce ewidencyjnej nr [...], a co za tym idzie wszelkie próby ustalenia faktycznego posiadacza przez organ I instancji względem deklaracji Spółki A. były bezzasadne, dlatego też organ II instancji, pominął kwestie dotyczące tej działki w ramach postępowania odwoławczego, jako niemającej wpływu na płatność.
Następnie organ odwoławczy wskazał, iż dokonując analizy materiału dowodowego zebranego w sprawie stwierdza, iż w przypadku działki nr [...] oraz [...] nie stwierdzono nieprawidłowości związanych z konfliktem kontroli krzyżowej. Z dokumentów dostarczonych przez wszystkie Strony konfliktu kontroli krzyżowej, zgłaszające sporne grunty wynika, że Spółka A.jest właścicielem spornych gruntów, zaś M. oraz J.K. z poprzednimi właścicielami gruntów podpisali umowy dzierżawy do 2026 roku, które następnie zostały, według twierdzenia Spółki, pismami z dnia 25 stycznia 2007 roku rozwiązane, co stanowi przedmiot sporu między rolnikami, którzy nie uznają tego rozwiązania umów. Sąd Rejonowy w G., postanowieniem z dnia 14 czerwca 2010 roku postanowił udzielić dzierżawcą zabezpieczenia poprzez nakazanie wpisania ostrzeżenia w dziale ksiąg wieczystych. Wnioskodawcy pozostają więc w konflikcie i w przeświadczeniu, że mają prawo do deklaracji spornych gruntów, tym bardziej, że przed sądami cywilnymi toczą się postępowania dotyczące spornych nieruchomości.
Przedłożony w dniu 23 września 2011 roku dowód w sprawie w postaci postanowienia Sądu Rejonowego w Ł. Wydział I Cywilny (Sygn. akt I Co 915/11 o udzieleniu zabezpieczenia roszczenia poprzez zakazanie J. oraz M.K., wstępu na nieruchomości Spółki oraz zobowiązanie ich do nieprzeszkadzania czynnościom Spółki, w ocenie organu odwoławczego nie ma wpływu na rozstrzygnięcie sprawy za rok 2009, ze względu na fakt, iż dotyczy naruszania posiadania w roku 2011.
Organ odwoławczy wskazał dalej, iż postępowanie wyjaśniające, przeprowadzone przez organ I instancji celem ustalenia faktycznego użytkownika działki rolnej położonej na działkach ewidencyjnych nr [...]oraz [...], zmierzały nie do ustalenia właściciela, ale do ustalenia, kto i w jakim okresie był faktycznym użytkownikiem spornych gruntów albowiem istotą płatności jest przyznanie ich osobie, która jest faktycznym użytkownikiem gruntów, która rzeczywiście je uprawia, tzn. decyduje, co uprawiać i dokonuje swobodnie odpowiednich zabiegów agrotechnicznych oraz zbiera plony. Organ podkreślił przy tym, iż zgodnie z art. 21 ust.3 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na Rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich ( Dz. U. Nr 64, poz.427) ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z niego wywodzi skutki prawne czyli w rozpoznawanej sprawie na Spółce A.
Następnie Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR, powołując treść § 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania: " Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania ( ONW)", objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 ( Dz. U. 2009 nr 40, poz. 329 ze zm.) wskazał, że decyzje administracyjne dotyczące przyznania bądź odmowy przyznania płatności ONW mogą być podejmowane po uprzednim ustaleniu, czy producent rolny w rozumieniu art.3 pkt 3 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, jest czy nie jest posiadaczem gruntów rolnych zgłoszonych we wniosku. Spełnienie kryterium posiadania gruntów rolnych jest jednym z podstawowych kryteriów ubiegania się o płatności ONW przy czym pojęcie to odnosi się do "posiadania" w rozumieniu przepisów ustawy z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny. Zgodnie zaś z pkt 3 w/w rozporządzenia płatność przysługuje do położonej na obszarach ONW powierzchni działek rolnych lub ich części, będących w jego posiadaniu, wynoszącej nie więcej niż 300 ha.
Organ odwoławczy wskazał dalej, że organ I instancji prawidłowo powołując się na w/w rozporządzenie, w sposób niezgodny z jego treścią wykazał, iż płatność ONW przyznawana jest do działek rolnych będących w posiadaniu na dzień 31 maja roku, w którym został złożony wniosek, a co za tym idzie ze względu na brak możliwości ustalenia posiadacza na ten właśnie dzień odmówił płatności do spornych działek. Zdaniem organu odwoławczego o ile istotnym jest sam fakt posiadania, o tyle kwestią bezzasadną w niniejszej sprawie jest fakt posiadania gruntów na dzień 31 maja danego roku. Powyższe okoliczności, w ocenie organu II instancji nie mogą stanowić podstawy do uchylenia decyzji, ponieważ NSA w wyroku z dnia 29 września 1987 r.( sygn. akt S.A. 220/87) stwierdził, że uchylenie decyzji z powodu błędnego powołania podstawy prawnej decyzji oraz niewłaściwego jej uzasadnienia (...) jest sprzeczne z przepisami art.138 Kpa.
Nadto, organ odwoławczy wskazał iż dla uzyskania płatności ONW nie wystarczy być posiadaczem działek rolnych w rozumieniu przepisów Kodeksu cywilnego, ale ponadto należy je rolniczo użytkować.
W ocenie organu odwoławczego, organ I instancji prowadząc postępowanie wyjaśniające w sprawie, nie uchybił żadnemu z przepisów KPA, co mogłoby mieć skutek w postaci uchylenia zaskarżonej decyzji. Spółka A.miała zagwarantowany czynny udział w każdym etapie postępowania i możliwość wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów, co potwierdzają licznie zgromadzone w teczce aktowej sprawy dokumenty. Biorąc pod uwagę zebrany materiał dowodowy w sprawie, organ II instancji stwierdził, iż zarówno Strona postępowania, jak również osoby trzecie, które wystąpiły z wnioskiem o przyznanie płatności do tych samych działek rolnych położonych na działkach ewidencyjnych nr [...]i [...], nie udowodnili przed organami ARiMR, iż byli posiadaczami w/w gruntów, co w efekcie oznacza, iż brak jest podstaw - w świetle § 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania: " Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania ( ONW)"- do przyznania płatności do gruntów działki [...]i [...]. Zgromadzony materiał dowodowy w sprawie, potwierdza naprzemienne wykonywanie zabiegów koszenia. Strony potwierdziły także fakt - w ich ocenie - naruszania posiadania przez drugą stronę konfliktu, czemu nie przeczy organ odwoławczy wydając niniejszą decyzję.
Zdaniem organu odwoławczego, w sytuacji takiej, gdy posiadanie każdej ze stron nie zostało udowodnione, a ciężar udowodnienia faktu spoczywał na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne, zasadnym było odmówienie przez Kierownika Biura Powiatu [...] ARiMR z siedzibą w N. przyznania płatności do działek rolnych położonych na działkach ewidencyjnych nr [...] i [...].
Nadto, w związku z niepodważalnym dokonaniem wykoszenia spornych gruntów przez Spółkę A. oraz inne strony konfliktu, zasadnym stało się zastosowanie art. 68 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 769/2004, względem powierzchni działek rolnych położonych na działkach ewidencyjnych nr [...] oraz [...], poprzez wykazanie przez Spółkę, że nie jest winna nieprawidłowości w złożonym wniosku.
Biorąc powyższe pod uwagę organ II instancji wskazał na prawidłowość wykluczenia przez organ I instancji z wniosku Spółki A.działek ewidencyjnych nr [...] oraz [...](bez sankcji), zadeklarowanych we wniosku do płatności JPO, pomniejszając tym samym o 91,40 ha powierzchnię uprawnioną do płatności.
Względem pozostałych gruntów kwalifikujących się do przyznania płatności tj. powierzchni 3,68 ha (dz. ew. [...]- 0,20 ha, dz. ew. [...]- 3,48 ha), organ I instancji prawidłowo ustalił, iż powierzchnia maksymalna względem działki ew. nr [...]wynosi 3,46 ha. Wyjaśniając zasadność pomniejszenia powierzchni uprawnionej do przyznania, czyli do powierzchni ewidencyjno-gospodarczej zadeklarowanej przez Spółkę A.we wniosku o przyznanie płatności, organ odwoławczy wyjaśnił, iż wartość powierzchni oznaczonej jako PEG (powierzchnia ewidencyjno - gospodarcza) stanowi powierzchnię użytkowaną rolniczo obejmującą łączną powierzchnię użytków rolnych takich jak grunty orne, pastwiska, łąki, sady i uprawy wieloletnie, uprawnionych do uzyskania płatności przy zachowaniu norm w rozumieniu art. 2 pkt 33 rozporządzenia 796/2004. Powierzchnia ta ustalona została w oparciu o system informacji geograficznej o którym mowa w art. 17 rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009.
Odnosząc się do kwestii deklaracji we wniosku powierzchni faktycznie użytkowanych rolniczo należy podkreślić, że weryfikacja tych powierzchni w bazie LPIS odnosi się do sprawdzenia, czy powierzchnia działki rolnej na danej działce ewidencyjnej nie przekracza powierzchni uprawnionej do płatności na tej działce ewidencyjnej w bazie LPIS. Oznacza to, że zgodnie z art. 24 ust. 1 lit c rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, nie można zakwalifikować do płatności powierzchni przekraczających maksymalny obszar kwalifikowany (powierzchnia PEG) na danej działce ewidencyjnej.
Wskazując na zasadność umorzenia postępowania w części dotyczącej działek ewidencyjnych nr [...]o łącznej powierzchni 29,40 ha stanowiących pierwotnie (przed wycofaniem) część działki rolnej A (gmina [...], obręb [...]) Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w S., powołując treść art. 105 § 2 kpa wskazał, że w stosunku do złożonego wycofania części wniosku przez Spółkę A.(a więc wniosku o umorzenie postępowania) o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, uznać należy, że spełnione zostały wszystkie przesłanki określone w art. 105 § 2 kpa, albowiem wniosek o umorzenie postępowania w części zgłoszonej do wycofania części działki rolnej A wniosła ta strona, która żądała wszczęcia postępowania (tj. Spółka z o.o. A.), a umorzenie postępowania nie narusza w stosunku do w/w działek interesu społecznego.
Reasumując organ odwoławczy wskazał, iż powierzchnia deklarowana we wniosku z dnia 15 maja 2009 roku do płatności ONW wynosiła 124,48 ha.
Powierzchnia stwierdzona, po uwzględnieniu wycofania części wniosku tj. powierzchni 29,40 ha (dz. ew. nr [...]), jak również wykluczenie powierzchni 91,40 ha (dz. ew. nr [...] i [...]) co do której nie zastosowano sankcji, wynosi dla płatności ONW 3,68 ha (124,48 ha - (29,40 ha+91,40 ha).
Powierzchnia stwierdzona w kontroli administracyjnej wyniosła 3,66 ha, po uwzględnieniu maksymalnych powierzchni uprawnionych do płatności względem powierzchnie ewidencyjno-gospodarczej.
Następnie organ szczegółowo opisał sposób wyliczenia płatności ONW. Wskazał, iż stawka płatności ONW do 1 ha uprawy w 2009 r. wynosiła [...] zł. Powierzchnia zadeklarowana we wniosku o przyznanie płatności do gruntów rolnych na rok 2009, po uwzględnieniu wycofania wniosku wynosiła 3,68 ha. Powierzchnia, co do której wniosek został rozpatrzony wynosi 3,66 ha. Początkowa kwota płatności ONW została naliczona do powierzchni stwierdzonej i wynosiła [...] zł. Organ I instancji prawidłowo następnie dokonał pomniejszenia w/w kwoty o jej równowartość, poprzez uwzględnieniem sankcji nałożonych na rolnika w 2008 roku.
Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, A. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, skargę na opisaną powyżej decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR, domagając się jej uchylenia w całości oraz uchylenia poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji w zakresie odmowy przyznania płatności do powierzchni 91,40 ha.
Zdaniem skarżącej organy administracji przy wydawaniu w/w decyzji dopuściły się naruszenia następujących przepisów:
1.art. 3 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 26.01.2007 o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego,
2.art. 3 ust. 2 pkt 2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego,
3.art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego,
4.art. 3 ust. 3 ustawy z dnia z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności;
5.art. 2 lit. a), art. 21it. b) oraz art. 2 lit. c) Rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniające rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz.U.UE L z dnia 31 stycznia 2009 r.) poprzez ich niezastosowanie i wydanie decyzji w opozycji do treści przepisów Rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009;
6.art. 2 oraz art. 7 Konstytucji RP poprzez działanie organów administracji w sprzeczności z w/w zasadami określonymi w Konstytucji
7.art. 21 ust. 1 Konstytucji - poprzez wydanie decyzji z naruszeniem zasady wskazanej w art. 21 ust. 1 Konstytucji i naruszenie prawnie chronionego interesu właściciela
8.art. 140 Kodeksu Cywilnego poprzez pominięcie tego przepisu przez organy administracji przy wydawaniu decyzji i w efekcie wydanie decyzji z naruszeniem tego przepisu;
9.art. 7 Kodeksu Postępowania Administracyjnego poprzez naruszenie zasady praworządności, a także poprzez niewyjaśnienie wszelkich okoliczności sprawy
10.art. 77 KPA poprzez brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego przez organy administracji,
Nadto, skarżąca wniosła o:
1.dopuszczenie dowodu z ksiąg handlowych skarżącej, wskazując jednocześnie, że księgi te znajdują się w siedzibie skarżącej;
2.dopuszczenie dowodu z opinii biegłego z dziedziny ekonomiki rolnictwa na okoliczność ustalenia czy skarżąca zarządzała przedmiotowym gospodarstwem rolnym, użytkowała przedmiotowe grunty rolne, ponosiła ciężary i wydatki związane z użytkowaniem tych gruntów, a także ponosiła ryzyko ekonomiczne użytkowania przedmiotowych gruntów rolnych - w okresie którego dotyczył wniosek.
W uzasadnieniu skargi skarżąca Spółka wskazała na definicję rolnika, gospodarstwa oraz działalności rolniczej w świetle przepisów prawa wspólnotowego podnosząc, iż przepisy cyt. Rozporządzenia Rady nr 73/2009 są prawem obowiązującym bezpośrednio na terytorium RP, bez potrzeby dokonywania jakiejkolwiek implementacji, zaś stosownie do zasad wyrażonych w Konstytucji przepisy prawa wspólnotowego mają pierwszeństwo przed ustawą w przypadku gdyby ustawa była nie do pogodzenia z przepisami prawa wspólnotowego.
Skarżąca wskazała dalej, iż środki pomocowe wypłacane są zgodnie z zasadą, że dopłaty winien otrzymywać rolnik, który ponosi ciężar ekonomiczny produkcji i gospodarki rolnej i jednocześnie taki, który zarządza gospodarstwem rolnym, co do którego ubiega się o pomoc a zatem ciężar przepisów prawa wspólnotowego został położony na ekonomiczną stronę prowadzenia gospodarstwa. Jak wynika z treści przepisów polskich, ustawodawca polski położył nacisk na kwestię posiadania w rozumieniu kodeksu cywilnego. Zdaniem skarżącej, takie odniesienie wyłącznie do kwestii władztwa faktycznego nad danym gospodarstwem rolnym może powodować trudności interpretacyjne w sytuacji takiej jak przedmiotowa. Oto bowiem mamy do czynienia ze skarżącą, tj. właścicielem, który bezsprzecznie jest posiadaczem i który prowadzi działalność rolniczą na przedmiotowym gruntach rolnych ze wszystkimi tego konsekwencjami. Właściciel, co zdaniem skarżącej wynika wprost z materiału dowodowego, nie tylko prowadzi przedmiotowe gospodarstwo i nim zarządza, ale także ponosi nakłady i ciężary związane z jego prowadzeniem, w tym opłaca podatki (rolny, leśny, od nieruchomości). Jako spółka prawa handlowego działalność tę - związaną z zarządzaniem i prowadzeniem gospodarstwa rolnego, spółka wykonuje przez cały rok kalendarzowy, tj. od 1 stycznia danego roku do 31 grudnia tegoż roku, o czym świadczą chociażby wszelkie dokumenty finansowo-księgowe znajdujące się w spółce. Właściciel ten narażony jest także na całkowicie bezprawne działania osób trzecich, których zadania ograniczają się wyłącznie do pozorowanych czynności podejmowanych dorywczo, mających na celu jedynie stworzenie w oczach organów administracji pozoru legitymacji do wystąpienia z wnioskiem o dopłaty oraz podważyć uprawnienia właściciela do przedmiotowego gospodarstwa rolnego.
Przykładowo skarżąca wskazała na uznanie przez organy administracji, że wejście przez pp. K. jesienią 2009 - w celu rzekomego poprawienia prac wykonanych przez skarżącą - jest dowodem spełnienia przez nich przesłanki posiadania, jest zdaniem skarżącej interpretacją nie tylko dowolną i pozbawiona oparcia w przepisach prawa wspólnotowego, ale także narusza przepisy prawa polskiego. Zdaniem skarżącej, niezależnie od tego, że pp. K. w ogóle nie udowodnili, aby takie koszenie miało miejsce, to wskazać należy, iż nie zostało w ogóle wykazane aby takie poprawianie było w ogóle konieczne dla zachowania dobrej kultury rolnej.
W sytuacji tak jawnego konfliktu między właścicielem, a podmiotami trzecimi zdaniem skarżącej organy administracji winny wziąć przede wszystkim od uwagę aspekt ekonomiczny związany z użytkowaniem przedmiotowych gruntów oraz odnieść się bezpośrednio do przepisów prawa wspólnotowego, w tym badać legitymację rolnika w oparciu o w/w przesłankę zarządzania gospodarstwem rolnym.
Zdaniem skarżącej spółki, zakres czynności wykonywanych przez M. i J. K. jest tak wąski, ze nie sposób przyznać im statusu zarządzających gospodarstwem rolnym, a co za tym idzie producentów rolnych uprawnionych do dopłat.
W ocenie skarżącej, błędne było uznanie przez organy administracji, że w takiej sytuacji nikt nie spełnia przesłanek warunkujących wypłatę dopłat za grunty o pow. 91,40 ha. Organy administracji winny w sytuacji podobnego konfliktu, bezsprzecznie chronić właściciela przed osobą, co do której istnieje podejrzenie, iż nie jest posiadaczem bądź której posiadanie jest wątpliwe bądź bezprawne. Brak opowiedzenia się po stronie właściciela jest, zdaniem skarżącej naruszeniem przez organy art. 21 ust. 1 Konstytucji oraz art. 140 KC, zaś wykładnia dokonana przez organy administracji narusza nadto przepisy art. 2 i art. 7 Konstytucji RP oraz art. 7 KPA i art. 3 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 26.01.2007 o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.
Skarżąca końcowo wskazała, że interpretacja dokonana przez ARMIR, oznaczałaby, że każdemu uprawnionemu można przeszkodzić w uzyskaniu dopłat, poprzez niezgodne z prawem wtargnięcie na pole i dokonanie określonych czynności rolniczych. Dlatego tak ważne, zdaniem skarżącej jest interpretacja przesłanki potwierdzającej prawo do dopłat z uwzględnieniem przede wszystkim przepisów wspólnotowych i podniesionej tam kwestii zarządzania gospodarstwem rolnym. O ile bowiem w sytuacji nieposiadającego właściciela, interpretacja przepisów ustawy nie nastręcza trudności, to w przypadku gdy obok posiadającego właściciela wniosek składa także inny podmiot, powołujący się na swoje posiadanie, wówczas organy administracji winny każdorazowo badać aspekt ekonomiczny, odwołując się wprost do przepisów prawa wspólnotowego, mając na względzie należytą ochronę prawa własności, którą gwarantuje właścicielowi Konstytucja RP.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Na rozprawie w dniu 19 kwietnia 2012 r. skarżąca Spółka złożyła do akt niniejszej sprawy pismo procesowe z dnia 18 kwietnia 2012 r. w którym podtrzymała wszelkie twierdzenia i zarzuty podniesione w skardze, dodatkowo zarzucając organom naruszenie wskazanych reguł i zasad postępowania administracyjnego. Nadto, przedłożono protokół rozprawy Sądu Rejonowego w Ł. w Wydziale I Cywilnym z dnia 14 marca 2012 r. w sprawie z powództwa M.K. i J.K. przeciwko A. Spółce z o.o. o zaniechanie naruszania posiadania, umowę kupna - sprzedaży skoszonej trawy zawartej pomiędzy J.K. jako sprzedającym a E.K. jako kupującym oraz dane meteorlogiczne z października i listopada 2009 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie u s t a l i ł, co następuje:
Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Ocenie Sądu podlegają zatem zgodność aktów administracyjnych (w tym przypadku decyzji) zarówno z przepisami prawa materialnego, jak i procesowego. Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się więc do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Zgodnie z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Po przeprowadzonej sądowej kontroli zaskarżonej decyzji co do zgodności z prawem, Sąd uznał, że skarga jest nieuzasadniona.
W związku z występującym w rozpatrywanej sprawie sporem o uprawnienie A.Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością do uzyskania wnioskowanych płatności ONW do gruntów rolnych wskazanych w złożonym przezeń wniosku, zauważyć przede wszystkim należy, iż płatności o które ubiega się skarżąca Spółka są formą wsparcia finansowego w ramach wspólnej polityki rolnej, będącej jednym z celów Unii Europejskiej, określonych w art. 33 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską (TWE). Celem ustanowionego systemu dopłat bezpośrednich jest wyrównanie dochodowości gospodarstw rolnych oraz poprawy warunków życia, pracy i produkcji w rolnictwie. Warunki i tryb udzielania producentom rolnym pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) określa rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. 2009, nr 40, poz. 329, z późn. zm.) wydane na podstawie delegacji zawartej w art. 29 ust. 1 pkt 1 i ust. 1a pkt 2 i 3 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 64, poz. 2273, z późn. zm).
Zgodnie z § 2 pkt 2 ww. rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. rolnikowi przysługuje płatność ONW, jeżeli łączna powierzchnia posiadanych przez niego działek rolnych w rozumieniu przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, zwanych dalej "działkami rolnymi", lub ich części, położonych na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, zwanych dalej "obszarami ONW", na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia nr 73/2009, wynosi co najmniej 1 ha; Oznacza to, że decyzje administracyjne dotyczące przyznania bądź odmowy przyznania płatności ONW mogą być podejmowane po uprzednim ustaleniu, czy producent rolny jest czy nie jest posiadaczem gruntów rolnych zgłoszonych we wniosku. Spełnienie kryterium posiadania gruntów rolnych jest jednym z podstawowych kryteriów ubiegania się o płatności ONW. Zgodnie zaś z § 2 pkt 3 cyt. rozporządzenia, płatność przysługuje do położonej na obszarach ONW powierzchni działek rolnych lub ich części, będących w jego posiadaniu wynoszącej nie więcej niż 300 ha.
Nie budzi wątpliwości Sądu, że przesłanką przyznania płatności ONW jest, zgodnie z powołanym wyżej przepisem, posiadanie działki rolnej, do której ma być przyznana płatność. Sąd podziela pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 stycznia 2011 r. sygn. akt II GSK 12/10 (orzeczenie publikowane w internetowej bazie orzeczeń NSA: www.nsa.gov.pl), że ustawodawca w przypadku płatności obszarowej nie dokonał rozróżnienia na posiadanie samoistne i zależne, co oznacza, że płatność przysługuje niezależnie od wskazanych postaci posiadania. Wystąpienie o przyznanie płatności jest okolicznością faktyczną, dla oceny której nie ma znaczenia, w jakiej formie osoba ubiegająca się o płatność wykonuje władztwo nad gruntami rolnymi (prawo własności, dzierżawa). Pojęcie posiadania gruntów rolnych, w rozumieniu ustawy o płatnościach bezpośrednich, należy rozumieć jako faktyczne użytkowanie gruntów rolnych. Za takim jego rozumieniem przemawia to, że celem płatności (dopłat) jest dofinansowanie do produkcji rolnej, pomoc rolnikom, którzy faktycznie użytkują będące w ich posiadaniu grunty rolne, a nie tylko są formalnymi posiadaczami gruntów, co do których wnioskują o dopłaty. Zatem, aby zostać beneficjentem pomocy w ramach przedmiotowej płatności nie wystarczy być posiadaczem (dzierżawcą, właścicielem) działek rolnych w rozumieniu kodeksu cywilnego, ale należy je również faktycznie rolniczo użytkować. Tym samym należy stwierdzić, że warunkiem uzyskania płatności jest posiadanie gruntów w znaczeniu ich rolniczego użytkowania, obejmującego nie tylko dokonanie zasiewów ale także m.in. wykonywanie zabiegów pielęgnacyjnych, utrzymywania gruntów w dobrej kulturze rolnej, w tym także nawożenia, zbierania plonów, czy decydowanie o innym przeznaczeniu. Ta właśnie okoliczność powoduje, że organ rozpoznający wniosek pomocowy jest zobowiązany przede wszystkim ocenić, czy wnioskodawca faktycznie posiada grunty rolne, których ma dotyczyć płatność oraz czy utrzymuje wszystkie grunty zgodnie z normami użytkując je rolniczo (por. wyrok NSA z dnia 17 stycznia 2008 r., sygn. akt II GSK 227/07, orzeczenie publikowane w internetowej bazie orzeczeń NSA: www.nsa.gov.pl).
Oznacza to także, że nie dysponowanie przez rolnika stosownym tytułem prawnym do posiadanej nieruchomości nie może samo przez się skutkować jego wyłączeniem z systemu pomocy, przepis § 2 pkt 2 ww. rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. nie uzależnia bowiem zastosowania instytucji pomocowych dla rolników od tego, z jakim rodzajem posiadania ma się do czynienia przy rozpoznawaniu wniosku posiadacza gospodarstwa rolnego o udzielenie stosownej pomocy.
Za nieuzasadnione należy uznać podnoszone w skardze zarzuty naruszenia przez organy art.21 ust.1 Konstytucji poprzez brak opowiedzenia się po stronie właściciela. Podkreślić należy, iż prawo własności, którego ochronę zapewniają m.in. przepisy art. 21 ust. 1 Konstytucji nie jest prawem bezwzględnym i podlega, w określonych sytuacjach, ograniczeniom (art. 64 ust. 3 Konstytucji) jednak tylko w drodze ustawy i tylko w zakresie, w jakim nie narusza ona istoty prawa własności. Na możliwość wprowadzenia przez ustawodawcę w drodze ustawy ograniczeń wykonywania prawa własności wskazuje też przepis art. 140 k.c., zgodnie z którym w granicach określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego właściciel może, z wyłączeniem innych osób, korzystać z rzeczy zgodnie ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem swego prawa, w szczególności może pobierać pożytki i inne dochody z rzeczy. W tych samych granicach może rozporządzać rzeczą.
Sąd nie podziela zatem stanowiska skarżącej Spółki, iż jedynie osoba mająca tytuł prawny do gruntu może uzyskać płatności ONW. Warunkiem uzyskania płatności w jest posiadanie gruntów w znaczeniu ich rolniczego użytkowania,
Jak wynika to z uzasadnienia zaskarżonej decyzji ostatecznej, u podstaw rozstrzygnięcia o odmowie przyznania skarżącej Spółce przyznania płatności ONW do powierzchni 91,40 ha (wobec wykluczenia działek ewidencyjnych nr [...],[...]) legło ustalenie przez organy obu instancji, iż zarówno Strona postępowania, jak również osoby trzecie (druga strona konfliktu krzyżowego- J.i M.K. które wystąpiły z wnioskiem o przyznanie płatności do tych samych działek rolnych, nie udowodnili przed organami ARiMR, iż byli posiadaczami w/w gruntów. W ocenie organów oznacza to brak podstaw, w świetle
§ 2 pkt 2 ww. rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r., do przyznania płatności ONW do gruntów działki [...]i [...], co w okolicznościach niniejszej sprawy uznać należy za zasadnel.
Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, potwierdza naprzemienne wykonywanie zabiegów koszenia, z jednej strony Spółka wykosiła grunt, z drugiej strony świadkowie państwa K., działający jako zleceniobiorcy oświadczyli, iż w miesiącu październiku dokonali wykoszenia działek nr [...] i [...] ze względu na niesolidne wykonanie pierwszego koszenia. Żadna ze Stron nie zanegowała faktu wykoszenia przez drugą Stronę, przez co zasadnie organy obu instancji uznały, że od lipca 2009 roku do końca roku kalendarzowego, posiadaczami spornych gruntów była zarówno Spółka jak i Państwo K.. Strony potwierdziły także fakt naruszania posiadania przez drugą stronę konfliktu, wobec czego zasadnie organ zauważył, iż poprzez te naruszenia żadna ze stron nie mogła w sposób dowolny wykonywać czynności składających się na posiadanie gruntów rolnych, tj. swobodnie dokonywać odpowiednich zabiegów agrotechnicznych, zbierać plony oraz utrzymywać grunty w dobrej kulturze rolnej przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska (zgodnie z normami). Potwierdzeniem powyższego może być również opinia rzeczoznawcy majątkowego Z.S. z dnia 26 czerwca 2009 r., w treści której wskazano na nieprawidłowe użytkowanie gruntów, w tym działek ewidencyjnych nr [...]i [...].
Zdaniem Sądu, zasadnie w zaskarżonej decyzji uznano, że w rozpatrywanej sprawie skarżąca Spółka – w odniesieniu do zadeklarowanych gruntów – nie udowodniła w sposób nie budzący wątpliwości faktu posiadania i dokonywania na nich zabiegów agrotechnicznych. Okoliczność naprzemiennej uprawy i posiadania spornych gruntów przez obie strony konfliktu krzyżowego została wykazana zgromadzonymi dowodami w sprawie, a w szczególności zeznaniami świadków.
Odnosząc się z kolei do zarzutów naruszenia przepisów postępowania, w pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z postanowieniami art. 3 ust.1 ww. ustawy z 26 stycznia 2007 r., z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach Unii Europejskiej, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Z kolei zgodnie z ust. 2 art. 3 tejże ustawy organ, przed którym toczy się postępowanie:
1) stoi na straży praworządności;
2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;
3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;
4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się.
W myśl zaś art. 3 ust. 3 ww. ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.
Przytoczony wyżej art. 3 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. wprowadza zatem istotne modyfikacje zasad postępowania w stosunku do reguł przewidzianych w przepisach ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego, czyli w jurysdykcyjnym postępowaniu administracyjnym. Modyfikacje te mają pierwszeństwo przed regułami postępowania przewidzianymi w K.p.a. A zatem, niezasadny jest zarzut naruszenia art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. poprzez brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Kwestia zebrania materiału dowodowego na gruncie ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego została bowiem ujęta odmiennie, niż we wskazanych przepisach K.p.a. Otóż jak wskazano powyżej, strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne czyli w niniejszej sprawie na A. Spółce z o.o.
W opinii Sądu, na podstawie ustalonego stanu faktycznego, organy administracyjne prawidłowo rozpatrzyły materiał dowodowy, w szczególności wyniki kontroli administracyjnej wniosku Spółki A., w wyniku której wykryto błąd kontroli krzyżowej, a mianowicie, że działki zadeklarowane przez strony konfliktu krzyżowego są użytkowane rolniczo naprzemiennie przez każdą stronę sporu i żadna z nich nie wykazała bezspornie, że jest w faktycznym posiadaniu tych gruntów, co zresztą potwierdza sama skarżąca Spółka wskazując, iż spór co do posiadania tych gruntów jest w toku, co tym samym jednoznacznie uzasadnia, że zachodzi podstawa do przyznania jednolitej płatności obszarowej w pomniejszonej wysokości.
Nadto należy podkreślić, że w sprawach prowadzonych przez organy ARiMR wynikających z ustawy, organy te nie mają nieograniczonego obowiązku aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie oświadczeń składanych we wniosku przez ubiegającego się o pomoc beneficjenta. Przyjęta w art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. zasada ciężaru dowodu leżącego po stronie postępowania nie odbiega od reguły dowodzenia przewidzianej w art. 6 Kodeksu cywilnego. W konsekwencji ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. wprowadziła do postępowania prowadzonego na podstawie jej przepisów elementy kontradyktoryjności, co oznacza, że to strona ma obowiązek udowodnić prawdziwość swoich twierdzeń.
W przeprowadzonym postępowaniu skarżąca Spółka nie przedstawiła dowodów, które podważałyby ustalenia organów, wręcz przeciwnie, skarżąca wykazała, że trwa spór co do okoliczności posiadania zadeklarowanych działek i ich użytkowania w roku 2009, która to okoliczność ma kluczowe znaczenie w merytorycznym rozstrzygnięciu sprawy. Wbrew zarzutom skargi, Sąd nie dostrzegł naruszenia prawa w tym względzie ze strony organów. Bez wątpienia wnioskujący o płatności ma obowiązek udokumentować fakt władania gruntem rolnym w roku 2009, za który ma być przyznana płatność. Jednakże, aby udzielić producentowi płatności, producent musi prowadzić działalność rolniczą.
W ocenie Sądu skarżąca nie dostrzegła, że to ona jako ubiegająca się o przyznanie płatności powinna wykazać, że użytkowała rolniczo grunty przez cały rok 2009 r., czego w rozpoznawanej sprawie nie uczyniła.
W ocenie Sądu wydanie zaskarżonej decyzji w niniejszej sprawie zostało poprzedzone zebraniem niezbędnego materiału dowodowego w sprawie, i wyczerpującą jego analizą, nie przekraczającą granic swobody zakreślonej w art. 80 K.p.a. Wnioski organu są spójne i logiczne. Na tej podstawie organ poczynił prawidłowe ustalenia w zakresie naprzemiennego posiadania i użytkowania rolniczego spornych gruntów przez skarżącego na dzień w roku 2009 r. W związku z powyższym Sąd zaaprobował stanowisko organu zaprezentowane w zaskarżonej decyzji co do odmowy oraz przyznania i sposobu wyliczenia płatności na 2009 r. Organ przedstawił przepisy prawne i sposób obliczenia płatności, a także uzasadnił je w sposób prawidłowy.
Odnosząc się do wniosków dowodowych, wskazać należy, że na podstawie art. 106 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, zw. dalej p.p.s.a.) wnioski o przeprowadzenie dowodów z ksiąg handlowych skarżącej oraz z opinii biegłego z dziedziny ekonomiki rolnictwa na okoliczność ustalenia czy skarżąca zarządzała przedmiotowym gospodarstwem rolnym. Zgodnie z art. 106 § 3 p.p.s.a. sąd może z urzędu lub na wniosek strony przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Z przepisu tego jasno wynika, że w ramach postępowania przed sądem administracyjnym przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego jest niedopuszczalne. Nadto, w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiła sytuacja wymagająca przeprowadzenia dowodu uzupełniającego, stosownie do art. 106 § 3 p.p.s.a., gdyż zebrany materiał dowodowy w dacie zaskarżonej decyzji był spójny i wystarczający do merytorycznego rozpoznania sprawy.
Na marginesie można dodać, że art. 106 § 3 p.p.s.a. wpisuje się w istotę sądowej kontroli działalności administracji publicznej wynikającą z art. 184 Konstytucji RP. Zgodnie z tym unormowaniem ustawy zasadniczej, co zostało rozwinięte w przepisach p.p.s.a., zadaniem sądów administracyjnych jest ocena zgodności z prawem aktów, kończących postępowanie przed organami administracji publicznej, a nie prowadzenie tego postępowania w zastępstwie organów. Dlatego też w art. 106 § 3 p.p.s.a., jako odstępstwo od zasady wynikającej z art. 133 § 1 p.p.s.a., w myśl której Sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy, dopuszczono przed sądem administracyjnym jedynie możliwość przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego z dokumentów. Celem tego postępowania nie jest przy tym dokonywanie ustaleń na potrzeby rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, ale dokonania kontroli takiego rozstrzygnięcia z punktu widzenia jego zgodności z prawem.
Nie znajdując, w tych warunkach, podstaw do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja ostateczna wydana została z naruszeniem prawa materialnego, względnie uchybia ona przepisom postępowania administracyjnego w stopniu co najmniej mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, stosownie do przepisu art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270) orzec należało o oddaleniu skargi jako nieuzasadnionej.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło