I SA/Sz 773/16
WyrokWSA w Szczecinie2016-11-09
Skład orzekający: Alicja Polańska, Kazimierz Maczewski, Bolesław Stachura
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wszczęcie postępowania karnego skarbowego (faza in rem) i zawiadomienie podatnika o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego jest wystarczające do skutecznego zawieszenia biegu terminu przedawnienia, czy też konieczne jest przedstawienie podatnikowi zarzutów (faza in personam)?Ratio decidendi
Sąd uznał, że dla skutecznego zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego z uwagi na wszczęcie postępowania karnego skarbowego wystarczające jest wszczęcie postępowania w fazie in rem oraz zawiadomienie podatnika o tym fakcie i o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia, najpóźniej z upływem terminu przedawnienia. Nie jest konieczne przedstawienie podatnikowi zarzutów w postępowaniu karnym skarbowym.Stan faktyczny
Skarżący R. S. wniósł zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, podnosząc zarzut przedawnienia obowiązku podatkowego. Organ egzekucyjny wszczął postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego obejmującego zaległości z tytułu zryczałtowanego podatku dochodowego za 2010 r. Skarżący twierdził, że postępowanie karne skarbowe, które miało zawiesić bieg terminu przedawnienia, zostało wszczęte po upływie terminu przedawnienia, a samo zawiadomienie o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia nie jest wystarczające. Organy administracji uznały, że bieg terminu przedawnienia został skutecznie zawieszony.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alicja Polańska, Sędziowie Sędzia WSA Kazimierz Maczewski (spr.), Sędzia WSA Bolesław Stachura, , po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 9 listopada 2016 r. sprawy ze skargi R. S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 3 czerwca 2016 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę.
Postanowieniem z dnia [...] r. nr [..] Dyrektor Izby Skarbowej w S. – po rozpatrzeniu zażalenia R. S. na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego
w K. z dnia [...] r. nr [...] oddalające zarzuty wobec postępowania egzekucyjnego – utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
Z uzasadnienia postanowienia organu odwoławczego oraz akt sprawy wynika, że organ I instancji działający w sprawie jako organ egzekucyjny wszczął wobec Zobowiązanego postępowanie egzekucyjne, na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 10 lutego 2016 r., obejmującego zaległości z tytułu zryczałtowanego podatku dochodowego od przychodów z innych źródeł za 2010 r. W dniu 29 lutego 2016 r. doręczono Zobowiązanemu odpis ww. tytułu wykonawczego oraz zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego.
Pismem z 2 marca 2016 r. Zobowiązany – reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika – wniósł zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji, wskazując na przedawnienie obowiązku podatkowego objętego ww. tytułem wykonawczym. W ocenie Zobowiązanego, w sprawie nie doszło do zawieszenia biegu terminu przedawnienia w związku ze wszczęciem postępowania karnego skarbowego, ponieważ pierwsza czynność w tym postępowaniu, tj. postawienie zarzutów, miała miejsce dopiero 19 stycznia 2016 r., a zatem po upływie
5-letniego terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego za 2010 r. Nie ma przy tym znaczenia, że 23 października 2015 r. wydano postanowienie o wszczęciu tego postępowania, bowiem była to jedynie czynność techniczna związana z uzewnętrznieniem wydanego dokumentu. Nadto, o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia nie przesądza fakt, iż organ I instancji poinformował Skarżącego o zawieszeniu terminu przedawnienia z uwagi na powyższe okoliczności pismem z 23 października 2015 r.
Po rozpoznaniu sprawy organ I instancji odmówił uwzględnienia wniesionego zarzutu wskazując, że w dniu 23 października 2015 r. zostało wobec Zobowiązanego wszczęte postępowanie karne skarbowe, a Zobowiązany został poinformowany
o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia pismem nr [...] , doręczonym
26 października 2015 r., zatem bieg terminu przedawnienia z uwagi na ww. okoliczności został skutecznie zawieszony.
W złożonym zażaleniu z 21 kwietnia 2016 r. Zobowiązany zarzucił organowi
I instancji bezpodstawne uznanie, że zobowiązanie podatkowe nie uległo przedawnieniu z uwagi na zawieszenie biegu terminu przedawnienia. W ocenie Zobowiązanego, skoro przed upływem terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego nie doszło do postawienia mu zarzutów w postępowaniu karnym skarbowym, brak było podstaw do uznania, że termin przedawnienia został skutecznie zawieszony.
Postanowieniem z 28 kwietnia 2016 r. organ egzekucyjny na wniosek wierzyciela umorzył postępowanie egzekucyjne, co do którego wniesiono przedmiotowe zarzuty.
Uzasadniając podjęte w sprawie rozstrzygnięcie z dnia 3 czerwca 2016 r., organ odwoławczy w pierwszej kolejności wyjaśnił, że jakkolwiek w sprawie postępowanie egzekucyjne zostało umorzone, to nie można uznać, iż postępowanie zażaleniowe dotyczące zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym stało się bezprzedmiotowe, a więc zażalenie podlega merytorycznemu rozpoznaniu.
Organ odwoławczy nie zgodził się ze stanowiskiem Zobowiązanego,
że określone decyzją z dnia [...] r., nr [...], zobowiązanie podatkowe z tytułu zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych w wysokości [...] zł od przychodu z tytułu odpłatnego zbycia nieruchomości lub praw majątkowych w dniu 26 maja 2010 r., na podstawie której wydano przedmiotowy tytuł wykonawczy, uległo przedawnieniu. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika bowiem, że organ I instancji postanowieniem z dnia 23 października 2015 r. wszczął dochodzenie w sprawie o przestępstwo skarbowe z art. 56 § 2 ustawy z dnia 10 września 1999 r. - Kodeks karny skarbowy (Dz.U.2013.186 ze zm.) - dalej: "k.k.s.", z uwagi na niedopełnienie przez Zobowiązanego obowiązku złożenia informacji aktualizacyjnych w zakresie zryczałtowanego podatku dochodowego od przychodu uzyskanego z odpłatnego zbycia nieruchomości lub praw majątkowych (PIT-23) za 2010 r., w związku ze sprzedażą nieruchomości i narażenie w ten sposób podatku na uszczuplenie. Zawiadomienie o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego z uwagi na wszczęcie postępowania karnego skarbowego dotyczącego niewykonania przedmiotowego zobowiązania zostało odebrane przez Stronę w dniu 26 października 2015 r. Poinformowanie podatnika o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego z uwagi na wszczęte postępowanie w sprawie karnej skarbowej zostało zatem dokonane przed upływem terminu przedawnienia tego zobowiązania. Tym samym zarzut przedawnienia obowiązku podatkowego nie zasługuje na uwzględnienie.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na ww. postanowienie organu odwoławczego Skarżący – reprezentowany przez adwokata -wniósł o jego uchylenie i umorzenie postępowania egzekucyjnego. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, tj.:
1) art. 33 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U.2014.1619 ze zm.) – dalej: "u.p.e.a." - poprzez bezpodstawne uznanie, że zobowiązanie podatkowe nie uległo przedawnieniu
z uwagi na zawieszenie biegu terminu przedawnienia, o którym mowa
w art. 70 § 6 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U.2015.613 ze zm.) – dalej: "o.p.";
2) art. 121, art. 122, art. 187 § 1, art. 191, art. 210 § 4 o.p., przez naruszenie określonych w tych przepisach zasad postępowania podatkowego, polegające na nieprawidłowym przyjęciu, że wszczęte zostało postępowanie karne skarbowe, co skutkowało by zawieszeniem biegu terminu przedawnienia;
a nadto naruszenie prawa materialnego, tj.:
1) art. 70 § 6 pkt 1 o.p. przez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu,
że zawieszenie biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego następuje wskutek wszczęcia postępowania karnego in rem (zredagowania postanowienia o wszczęciu dochodzenia), podczas gdy przesłanką zawieszenia biegu tego terminu jest wszczęcie postępowania karnego skarbowego in personam oraz poinformowanie podatnika o tym wszczęciu;
2) art. 70 § 6 pkt 1 o.p. przez jego niewłaściwe zastosowanie wskutek przyjęcia, że Skarżący zawiadomiony został o wszczęciu postępowania karnego skarbowego, podczas gdy zawiadomienie dotyczyło poinformowania go o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia.
W uzasadnieniu skargi Skarżący wyjaśnił, że dopiero łączne spełnienie przesłanek o których mowa w art. 70 § 6 pkt 1 o.p., tj. (1) wszczęcie postępowania, którego przedmiotem jest przestępstwo lub wykroczenie skarbowe wiążące się niewykonaniem tego zobowiązania, oraz (2) zawiadomienie podejrzanego podatnika o tym wszczęciu - wywołuje skutek w postaci zawieszenia biegu przedawnienia.
Nadto, w sprawie istotne jest, iż instytucja przedawnienia zobowiązania podatkowego jest podobna do instytucji przedawnienia karalności przestępstwa skarbowego. W obu tych instytucjach najważniejszą kwestią jest prawidłowe określenie daty, w której następuje wszczęcie postępowania karnego skarbowego. Powołując się na wyrok Sądu Okręgowego w Ś. z 10 lutego 2015 r. sygn. akt. [...] , Skarżący uznał, że wszczęcie postępowania karnego skarbowego nie następuje z chwilą zredagowania, napisania dokumentu (postanowienia) o wszczęciu dochodzenia, lecz z momentem promulgacji tego dokumentu, a zatem z chwilą przedstawienia podejrzanemu podatnikowi zarzutów. Tym samym, w ocenie Skarżącego, skoro w sprawie przed upływem biegu terminu przedawnienia miało miejsce tylko i wyłącznie sporządzenie, tj. zredagowanie w dniu 23 października 2015 r postanowienia o wszczęciu postępowania karnego skarbowego, a nie doszło do uzewnętrznienia tego dokumentu, tj. postawienia zarzutów Skarżącemu, to należy uznać, że nie doszło w tym dniu do wszczęcia takiego postępowania, a zatem nie doszło do zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego.
Nadto w ocenie Skarżącego, zgodnie z art. 70 § 1 pkt 6 o.p. podatnik ma być zawiadomiony o wszczęciu postępowania karnego skarbowego, a nie o skutku, jaki wszczęcie tego postępowania wywołuje. Odmienne stanowisko byłoby niezgodnie
z literalnym brzmieniem przepisu, oraz obowiązującą dyrektywą racjonalnego ustawodawcy. Gdyby bowiem wolą ustawodawcy było aby bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego nie rozpoczynał się lub ulegał zawieszeniu wskutek wystosowania zawiadomienia, o którym mowa w przepisie
art. 70c o.p., to zostałoby to wprost wyrażone w treści przepisu. Taka sytuacja nie ma jednak miejsca. Przepis art. 70 § 1 pkt 6 o.p. stanowi, że elementem koniecznym jego zastosowania jest skuteczne zawiadomienie o wszczęciu postępowania. Brak jest natomiast odesłania w analizowanym przepisie do treści art. 70c o.p. Oznacza to, że obowiązek zawiadomienia o skutkach w zakresie nierozpoczęcia lub zawieszenia biegu terminu przedawnienia jest osobnym, niezależnym od zawiadomienia o wszczęciu postępowania obowiązkiem ciążącym na organie
i w żadnym wypadku nie można ich utożsamiać.
Zdaniem Skarżącego, wykładnia dokonywana zarówno przez organ I jak i II instancji jest niemożliwa do zaakceptowania również z powodu gwarancyjnego charakteru analizowanych przepisów. Normy w nich zawarte mają doniosłe znaczenie dla sytuacji prawnej podatnika i mogą przesądzać o jego odpowiedzialności materialnej. Zatem wszelkie przejawy interpretacji rozszerzającej lub prowadzącej do nierygorystycznego potraktowania przesłanek określonych
w tych przepisach są po prostu niedopuszczalne.
Skarżący podkreślił, że zawiesić bieg terminu przedawnienia może jedynie postępowanie faktycznie prowadzone, a nie czynności ograniczające się do sporządzenia dokumentu (postanowienia o wszczęciu postępowania). Postępowanie takie winno być bowiem faktycznie wszczęte i prowadzone i to nie w sprawie, ale przeciwko danej osobie. Celem wszczęcia postępowania karnego nie może być jedynie zawieszenie biegu przedawnienia zobowiązania podatkowego.
W ocenie Skarżącego, zawieszenie biegu terminu przedawnienia mogłoby nastąpić dopiero w dniu 19 stycznia 2016 r., tj. w dniu przedstawienia Stronie zarzutów. W tym dniu jednak przedmiotowe zobowiązanie podatkowe było już przedawnione, tak samo jak nastąpiło już przedawnienie karalności zarzucanego podatnikowi czynu.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w S. nie podzielił zasadności podniesionych w niej zarzutów i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:
W sprawie sporna jest kwestia zawieszenia biegu terminu przedawnienia obowiązku podatkowego z uwagi na wszczęcie postępowania karnego skarbowego.
W ocenie Skarżącego, dla zawieszenia biegu terminu przedawnienia
z ww. przyczyny, nie jest wystarczające zawiadomienie podatnika o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia z uwagi na wystąpienie przesłanki o której mowa
w art. 70 § 1 pkt 6 o.p., lecz konieczne jest przedstawienie podejrzanemu podatnikowi zarzutów w sprawie karnej skarbowej, co w niniejszej sprawie miało miejsce po upływie terminu przedawnienia. Nadto, podatnik ma być zawiadomiony
o wszczęciu postępowania karnego skarbowego, a nie – jak to miało miejsce w sprawie - o skutku, jaki wszczęcie tego postępowania wywołuje (zawieszenie postępowania).
W ocenie organu, w sprawie doszło do skutecznego zawieszenia biegu terminu przedawnienia z dniem 23 października 2015 r., bowiem w tym dniu zostało wydane postanowienie o wszczęciu dochodzenia w sprawie karnej skarbowej,
a Podatnik w dniu 26 października 2015 r. odebrał zawiadomienie o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia z uwagi na ww. przyczynę.
Na wstępie należy wskazać, że w sprawie znajdują zastosowanie przepisy ww. ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (u.p.e.a.) oraz ustawy Ordynacja podatkowa (o.p.).
Zgodnie z art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a., podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być wykonanie lub umorzenie w całości
albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku.
Stosownie do treści art. 70 § 1 o.p., zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku.
Na podstawie przepisu art. 70 § 6 pkt 1 o.p. bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu,
z dniem wszczęcia postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe, o którym podatnik został zawiadomiony, jeżeli podejrzenie popełnienia przestępstwa lub wykroczenia wiąże się z niewykonaniem tego zobowiązania.
Nadto, zgodnie z art. 70c o.p., organ podatkowy właściwy w sprawie zobowiązania podatkowego, z którego niewykonaniem wiąże się podejrzenie popełnienia przestępstwa skarbowego lub wykroczenia skarbowego, zawiadamia podatnika o nierozpoczęciu lub zawieszeniu biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego w przypadku, o którym mowa w art. 70 § 6 pkt 1, najpóźniej z upływem terminu przedawnienia, o którym mowa w art. 70 § 1,
oraz o rozpoczęciu lub dalszym biegu terminu przedawnienia po upływie okresu zawieszenia.
Z treści przywołanych przepisów wynika zatem, że dla skutecznego zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego z uwagi na wszczęcie postępowania karnego skarbowego konieczne jest spełnienie łącznie dwóch warunków, tj. wszczęcie postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe oraz zawiadomienie podatnika o wszczęciu tego postępowania, a ponadto - zgodnie z art. 70c o.p. - zawiadomienie podatnika
o nierozpoczęciu lub zawieszeniu biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego z ww. przyczyny, najpóźniej z upływem terminu przedawnienia.
Aktualne brzmienie ww. przepisów jest wynikiem m.in. wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 17 lipca 2012 r. sygn. akt P 30/11, w którym Trybunał orzekł, że "art. 70 § 6 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749), w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 58 ustawy z dnia 12 września 2002 r. o zmianie ustawy – Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 169, poz. 1387 oraz z 2007 r. Nr 221, poz. 1650), w zakresie, w jakim wywołuje skutek w postaci zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego w związku z wszczęciem postępowania karnego lub postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe, o którym to postępowaniu podatnik nie został poinformowany najpóźniej z upływem terminu wskazanego w art. 70 § 1 ustawy – Ordynacja podatkowa, jest niezgodny z zasadą ochrony zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa wynikającą z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.".
W powyższym wyroku (opublikowanym w Dz.U.2012.848), Trybunał uznał, że naruszenie zasady ochrony zaufania obywatela do państwa i prawa nie polega na tym, że podatnik nie jest informowany o wszczęciu postępowania w sprawie o przestępstwo (wykroczenie) skarbowe. Organy skarbowe w trakcie 5-letniego okresu przedawnienia mają prawo wszcząć i prowadzić postępowanie w sprawie o przestępstwo (wykroczenie) skarbowe, co skutkować będzie, zgodnie z zakwestionowanym przepisem, zawieszeniem biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego. Jednakże z chwilą upływu 5-letniego terminu przedawnienia podatnik musi zostać poinformowany, że przedawnienie nie następuje, bo jego bieg został zawieszony w związku z wszczęciem postępowania karnego skarbowego. Zasada ochrony zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa wymaga, żeby podatnik wiedział, czy jego zobowiązanie podatkowe przedawniło się, czy nie. W gestii ustawodawcy pozostaje natomiast wybór instrumentów, które to zapewnią. Realizacja celów postępowania podatkowego musi jednak odbywać się bez naruszania zasady ochrony zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa.
Wskazać przy tym należy, że pomimo iż przywołany wyrok dotyczy brzmienia art. 70 § 6 pkt 1 o.p. obowiązującego od 1 stycznia 2003 r. do 31 sierpnia 2005 r., to jednak ustalenia w nim zawarte pozostają nadal aktualne, bowiem nowelizacja która weszła w życie 1 września 2009 r. dotyczyła jedynie doprecyzowania, że wszczęcie postępowania karnego musi dotyczyć czynu zabronionego związanego
z niewykonywaniem danego zobowiązania podatkowego. Nadto, na podstawie
ustawy z dnia 30 sierpnia 2013 r. o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa, ustawy - Kodeks karny skarbowy oraz ustawy - Prawo celne (Dz.U. z 2013 r. poz. 1149), obowiązującej od dnia 15 października 2013 r., znowelizowano art. 70 § 6 pkt 1 o.p., wprowadzając warunek, że dla skutecznego zawieszenia biegu terminu przedawnienia podatnik musi zostać zawiadomiony o wszczęciu postępowania
w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe oraz dodano art. 70c, co stanowiło realizację wskazań Trybunału zawartych ww. wyroku, zgodnie
z którymi ustawodawca powinien znowelizować ten przepisów w sposób gwarantujący, że podatnik z chwilą upływu 5-letniego terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego zostanie poinformowany, że przedawnienie nie nastąpi
z uwagi na zawieszenie jego biegu.
Odnosząc się do kwestii zawiadomienia podatnika o toczącym się postępowaniu karnym skarbowym, wskazać należy, że w przywołanym wyroku Trybunału zaakcentował konieczność poinformowania podatnika o istotnych dla jego zobowiązań podatkowych okolicznościach dotyczących prowadzenia postępowań, o których na ogół nie ma on wiedzy, bowiem zgodnie z obowiązującymi przepisami nie jest zawiadamiany o wszczynaniu postępowania o przestępstwo czy wykroczenie skarbowe w fazie in rem, czyli w sprawie bez indywidualizacji podmiotowej. Jednocześnie Trybunał nie zakwestionował regulacji o braku obowiązku doręczenia podatnikowi postanowienia o wszczęciu postępowania w sprawie karnej skarbowej, dostrzegając uzasadnienie dla istniejącego rozwiązania w ochronie toczącego się postępowania karnego (np. działania zmierzające do utrudniania postępowania). Nadto, ani w sentencji powołanego wyroku, ani w jego uzasadnieniu, Trybunał nie wskazał, jakie konkretnie działania wypełniają obowiązek organu w zakresie właściwego poinformowania podatnika o wszczęciu wymienionych postępowań, które mogą wpłynąć na bieg terminu przedawnienia zobowiązania. Również z treści przepisów prawa nie wynikają zasady, zgodnie z którymi powinien zostać zrealizowany obowiązek poinformowania podatnika o toczącym się postępowaniu, które modyfikuje upływ terminu przedawnienia. W doktrynie i w orzecznictwie formułuje się wnioski, że poinformowanie może nastąpić w dowolnej formie, jednakże co do zasady wskazuje się, że powinno mieć formę pisemną (por. J. Zubrzycki,
w: B. Adamiak, J. Borkowski, R. Mastalski, J. Zubrzycki, Ordynacja podatkowa Komentarz 2015, s. 409). Powyższe stanowisko jest zgodne z wyżej omówionymi nowelizacjami ustawy Ordynacja podatkowa, których dokonano w związku z treścią powołanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Powyższy pogląd sąd w składzie orzekającym w sprawie w całości podziela, gdyż z uwagi na doniosłość skutków, jakie dla podatnika niesie informacja o tym, że zobowiązanie nie przedawniło się, przy uwzględnieniu podstawowych zasad postępowania podatkowego, wskazane jest by zawiadomienie miało formę pisemną.
Mając na uwadze powyższe uwagi należy również zaakceptować stanowisko, że obowiązek powiadomienia podatnika o wszczętym postępowaniu karnym skarbowym może zostać zrealizowany zarówno przez organ podatkowy w ramach postępowania podatkowego, jak również przez organ (podatkowy lub inny) prowadzący postępowanie w sprawie karnej skarbowej. Z treści art. 70 § 6 pkt 1 o.p. wynika, że istotne jest jedynie, iż podatnik został zawiadomiony, tj. uzyskał wiedzę
o toczącym się postępowaniu karnym skarbowym. Nie ma znaczenia natomiast źródło i sposób uzyskania tej informacji (por. wyrok NSA 4 września 2014 r.,
I FSK 1440/13).
Jednocześnie, sąd w składzie orzekającym w sprawie nie podziela poglądu przedstawionego w skardze, który także został przedstawiony w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (por. wyrok NSA z 17 września 2014 r., II FSK 3223/12),
iż dopiero z chwilą przedstawienia podatnikowi zarzutów w postępowaniu karnym skarbowym, tj. w momencie przejścia z fazy in rem w fazę in personam dochodzi
do zawiadomienia podatnika, o którym mowa w art. 70 § 6 pkt 1 o.p., a zatem dopiero w tym momencie można uznać bieg terminu przedawnienia za zawieszony. Niewątpliwie czynność przedstawienia zarzutów w postępowaniu najpełniej odpowiada przesłance powiadomienia podatnika o toczącym się postępowaniu. Z wyżej przywołanego wyroku Trybunału wynika jednak, że również inne działania podejmowane w ramach marginesu pomiędzy wszczęciem postępowania w sprawie karnej skarbowej a przedstawieniem zarzutów podejrzanemu można uznać za zawiadomienie podatnika o toczącym się postępowaniu, o ile skutecznie dostarczają wiedzę w zakresie istotnych danych tego postępowania. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wydaje się być dominujący pogląd – który sąd w składzie orzekającym w całości podziela - zgodnie z którym, w świetle ww. wyroku Trybunału dla wystąpienia skutku z art. 70 § 6 pkt 1 o.p. konieczne jest aby podatnik został poinformowany, że nastąpiło wszczęcie postępowania karnego skarbowego, które wywoła ten skutek, że przedawnienie nie nastąpi. Poinformowanie takie może nastąpić także w wezwaniu do stawienia się w charakterze podejrzanego w sprawie o przestępstwo lub wykroczenie skarbowe, jeżeli podejrzenie popełnienia przestępstwa lub wykroczenia wiąże się z niewykonaniem zobowiązania, którego dotyczy termin przedawnienia (por. wyroki NSA z 8 lipca 2015 r., I FSK 704/14), z 5 grudnia 2014 r., I FSK 1824/13, z 28 maja 2015r. I FSK 124/14).
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że z akt rozpoznawanej sprawy, a także znanych Sądowi z urzędu akt sprawy
I SA/Sz 548/16, toczącej się ze skargi Skarżącego na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w S. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych od przychodu uzyskanego z odpłatnego zbycia nieruchomości lub praw majątkowych za 2010 r., wynika, że postanowieniem z dnia 23 października 2015 r. wszczęto wobec Skarżącego dochodzenie w sprawie o przestępstwo skarbowe z art. 56 § 2 k.k.s., z uwagi na niedopełnienie przez Skarżącego obowiązku złożenia informacji aktualizacyjnych w zakresie zryczałtowanego podatku dochodowego od przychodu uzyskanego z odpłatnego zbycia nieruchomości lub praw majątkowych (PIT-23) za 2010 r., w kwocie [...] zł, w związku ze sprzedażą nieruchomości i narażenie w ten sposób podatku na uszczuplenie (nr sprawy [...]). W tym dniu, w związku z wszczętym postępowaniem w sprawie karnej skarbowej zostało skierowane do Skarżącego wezwanie (ZPO w aktach sprawy I SA/Sz 548/16), ponadto również w tym dniu organ I instancji postępując zgodnie z dyspozycją o której mowa w art. 70c o.p. skierował do Skarżącego zawiadomienie, informując że bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego w zryczałtowanym podatku dochodowym z tytułu odpłatnego zbycia nieruchomości (PIT-23 za 2010 r.) został zawieszony z dniem 23 października 2015 r. z uwagi na wszczęcie postępowania karnego skarbowego dotyczącego niewykonania tego zobowiązania. Powyższa korespondencja została odebrana przez Skarżącego w dniu 26 października 2015 r.
W tych okolicznościach sprawy, które za podstawę orzeczenia przyjmuje także Sąd, stwierdzić należy, że zostały spełnione przesłanki zawieszenia postępowania z uwagi na wszczęcie postępowania karnego skarbowego, wynikające z art. 70 § 6 pkt 1 o.p., bowiem niewątpliwe wobec Skarżącego zostało wszczęte postępowanie w sprawie o przestępstwo skarbowe, a podatnik został o nim zawiadomiony. Ponadto, pismem z dnia 23 października 2015 r., tj. przed upływem terminu przedawnienia, organ I instancji - zgodnie z art. 70c o.p. - powiadomił Podatnika o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego z ww. przyczyny.
W tym stanie sprawy zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego,
tj. art. 70 § 6 pkt 1 o.p., należało uznać za niezasadne.
Nie zasługują również na uwzględnienie zarzuty naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a., art. 121, art. 122, art. 187 § 1, art. 191 i art. 210 § 4 o.p., przez nieprawidłowe przyjęcie, że wszczęte zostało postępowanie karne skarbowe, co skutkowało zawieszeniem biegu terminu przedawnienia, bowiem zarówno organ I jak i II instancji dokonały prawidłowych ustaleń w sprawie.
Wskazać również wypada, że analogiczną argumentację w sprawie Skarżącego wyraził wcześniej inny skład orzekający tutejszego Sądu w wyroku
z dnia 10 sierpnia 2016 r. sygn. akt I SA/Sz 548/16.
Na marginesie Sąd zauważa również, że postępowanie egzekucyjne wobec którego wniesiono zarzuty w niniejszej sprawie zostało umorzone na wniosek wierzyciela postanowieniem z dnia 28 kwietnia 2016 r. nr [..] ,
a zatem zawarty w skardze wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego jest bezprzedmiotowy.
Mając na uwadze powyższe okoliczności, Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa i – na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2016.718
ze zm.) – orzekł o oddaleniu skargi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło