I SA/Sz 775/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Dziel Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Achrymowicz, Sędzia WSA Bolesław Stachura (spr.) po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 2 kwietnia 2025 r. sprawy ze skargi D. R. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 17 października 2024 r. nr [...] w przedmiocie skargi na przewlekłość postępowania egzekucyjnego oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie (Dyrektor Izby, organ odwoławczy) utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w K. (Dyrektor ZUS, organ egzekucyjny) z 22 sierpnia 2024 r. znak: [...] w przedmiocie skargi D. R. (zobowiązana, skarżąca, strona) na przewlekłość postępowania egzekucyjnego. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ wskazał art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572 ze zm. – K.p.a.) w zw. z art. 18, art. 19, art. 54a ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2023 r. poz. 2505 ze zm. – u.p.e.a.). Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, dnia 24 lipca 2024 r. wpłynęło do Dyrektora ZUS pismo zobowiązanej zatytułowane "odwołanie (...) oraz skarga na bezczynność i przewlekłość postępowania egzekucyjnego ZUS Oddział K. i oddział terenowy w S. w sprawie egzekucji administracyjnej i sądowej z tytułu zadłużenia PHU A. w opłaceniu składek za okres 04/2009-07/2012". Wymienionym postanowieniem z 22 sierpnia 2024 r: Dyrektor ZUS postanowił uznać skargę na przewlekłość postępowania egzekucyjnego dotyczącą zajęcia świadczenia emerytalno-rentowego na podstawie zawiadomień o zajęciu nr [...] do nr [...] z 14 maja 2018 r. oraz oddalił skargę w pozostałej części. Po rozpatrzeniu sprawy na skutek wniesionego przez zobowiązaną zażalenia Dyrektor Izby utrzymał postanowienie Dyrektora ZUS w mocy. Dyrektor Izby dostrzegł, że organ egzekucyjny prowadził wobec zobowiązanej postępowanie egzekucyjne od 2010 r. W trakcie prowadzonego postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny zastosował środek w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w Banku [...] w B. . W związku ze zbiegiem egzekucji na rachunku bankowym, tytułu wykonawcze przekazano do łącznego prowadzenia do komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w S. K. P.. Postanowieniami z 30 listopada 2011 r., 6 czerwca 2013 r. oraz 18 lipca 2013 r. komornik sądowy umorzył postępowanie egzekucyjne z uwagi na bezskuteczność. Dyrektor Izby wskazał, że organ egzekucyjny wszczął do majątku zobowiązanej postępowanie egzekucyjne na podstawie własnych administracyjnych tytułów wykonawczych nr [...] oraz od nr [...] do nr [...] z 14 maja 2018 r. Odpisy tytułów wykonawczych wraz z zawiadomieniami o zajęciu świadczenia emerytalno-rentowego od nr [...] do nr [...] z 14.05.2018 r. doręczono zobowiązanej 15 maja 2018 r. W związku powyższym Dyrektor Izby stwierdził, że przedmiotem oceny w postępowaniu zainicjowanym skargą zobowiązanej jest postępowanie egzekucyjne prowadzone do majątku zobowiązanej na podstawie tytułów wykonawczych z 14 maja 2018 r. Według Dyrektora Izby, organ I instancji słusznie uznał skargę w części dotyczącej zajęć świadczenia emerytalno-rentowego, bowiem te czynności egzekucyjne miały miejsce 6 lat wcześniej. Czynności egzekucyjne były nadmiernie rozciągnięte w czasie i niezasadnie przedłużające się. Odnosząc się do pozostałych działań organu egzekucyjnego, Dyrektor Izby zauważył, że 24 maja 2018 r. ZUS skierował wniosek do Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. w celu zastosowania środków, do których nie był uprawniony Dyrektor ZUS. We wniosku wierzyciel podał informację o składniku majątkowym zobowiązanej, tj. świadczeniu emerytalnym w KRUS. Zawiadomieniem z 2 października 2018 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. wystosował zajęcie w KRUS. Następnie prowadzone postępowanie egzekucyjne przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. zostało zakończone 17 kwietnia 2023 r, ponieważ nie było możliwe zastosowanie skutecznego środka egzekucyjnego Dyrektor Izby wskazał, że z wyjaśnień organu egzekucyjnego wynika, iż ZUS posiada zabezpieczenie na nieruchomości [...] z 5 listopada 2014 r. z tytułu zaległości składkowych za okres od 04/2009 do 07/2012 r. 3 października 2016 r. nieruchomość została darowana synowi zobowiązanej - W. R.. Postępowanie egzekucyjne z nieruchomości aktualnie nie jest prowadzone. Komornik Sądowy po przeprowadzeniu dwóch bezskutecznych licytacji w 2016 r. umorzył postępowanie. Aktualnie Dyrektor ZUS zamierza wystąpić z wnioskiem do Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. o prowadzenie egzekucji z nieruchomości [...] wobec dłużnika rzeczowego. Dyrektor Izby nie dopatrzył się przewlekłości we wszczęciu egzekucji z nieruchomości [...] Organ wskazał, że w latach 2020 - 2022 trwała epidemia, więc nie można oczekiwać od organu egzekucyjnego aktywności w prowadzeniu egzekucji w tym zakresie. Brak było również jasnych regulacji pozwalających na wszczęcie i prowadzenie egzekucji wobec dłużnika rzeczowego. Dopiero obecnie sytuacja gospodarcza pozwala na zwiększenie aktywności inwestorów, bowiem prognozy gospodarcze dają podstawę do poprawy poziomu inwestycji. Dyrektor Izby zwrócił uwagę, że aktualnie komornik sądowy prowadzi egzekucję z nieruchomości nr [...], na której ZUS nie posiada zabezpieczenia. Z informacji uzyskanych od komornika wynika, że jeżeli ZUS przekaże tytuły wykonawcze z sądową klauzulą wykonalności celem uczestniczenia w podziale środków uzyskanych ze sprzedaży nieruchomości, to nie zostanie zaspokojony z uwagi na pierwszeństwo zaspokojenie wierzycieli hipotecznych. Wobec powyższego niecelowe jest prowadzenie egzekucji z tej nieruchomości i nie sposób w związku tym zarzucić przewlekłości we wszczęciu egzekucji. Zobowiązana zaskarżyła postanowienie Dyrektora Izby w całości do Sądu, z uwagi na ograniczenie się przez organ do oceny działań ZUS od roku 2018, pomimo iż wniosek i zażalenie dotyczyły całego okresu egzekucji ZUS wobec skarżącej jako płatnika składek od 2009 r. do 2012 r. Skarżąca wskazała, że ZUS dzielił każde jej pismo/wniosek na kilka odrębnych postępowań, które przydzielano różnym pracownikom. Skarżąca wniosła zatem o połączenie wszystkich działań zarówno ZUS, jak i Dyrektora Izby oraz załączenie do skargi do WSA z 27 września 2024 r. Skarżąca wniosła o umorzenie wszystkich jej zaległości w ZUS wpisanych na hipotekę przymusową nieruchomości w B. , należącej obecnie do W. R. z uwagi na : - brak fizycznych dowodów na istnienie tych zaległości poza elektronicznym wynikiem w systemie ZUS; - bezczynność w prowadzeniu egzekucji w okresie powstania rzekomego zadłużenia, tj. latach 2009-2012, np. poprzez wezwanie do wyjaśnień i kontroli biura rachunkowego p. M. M.; - bezczynność w zakresie egzekucji z nieruchomości w W. ; - niekonstytucyjność przepisów Ordynacji Podatkowej, na podstawie których organy I i II instancji utrzymują że nadal mogą prowadzić egzekucję z tej nieruchomości. Skarżąca wniosła o skierowanie wniosku do NIK i CBA o przeprowadzenie kontroli wszystkich prowadzonych wobec niej egzekucji sądowych i administracyjnych za lata 2009-2012 prowadzonych przez m.in. ZUS, Urząd Skarbowy w S. i Komornika R. W. celem wskazania nieprawidłowości systemowych które umożliwiają wieloletnie symulowanie działań niby egzekucyjnych skutkujących wzrostem odsetek i rosnących kosztów egzekucji i postępowań administracyjnych zobowiązanym powrót do normalnego życia w społeczeństwie – jednocześnie umożliwiając nieuzasadnione zarobki osobom postronnym kosztem nie spłaconych wierzytelności rzeczywistym wierzycielom przy jednoczesnym pozostawieniu zobowiązanego z rosnącymi długami, co jest niehumanitarne. W uzasadnieniu skargi jej zarzuty zostały uszczegółowione. Do skargi załączono kopie szeregu dokumentów dotyczących prowadzonych wobec skarżącej egzekucji administracyjnych i sądowych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Pismem z 9 stycznia 2025 r. skarżąca ponownie wniosła o połączenie wszystkich materiałów w jej sprawie z ZUS K. w jedno łączne postępowanie. Do skargi dołączyła płytę CD ze skanami pism. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Jak wynika z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm. - p.p.s.a.), sąd uchyla decyzję lub postanowienie w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Sąd zwraca zatem uwagę, że obecnie sprawą poddaną kontroli sądu administracyjnego (poza granice której Sąd nie może wykroczyć) jest sprawa zakończona postanowieniem organu odwoławczego z dnia 17 października 2024 utrzymującym w mocy postanowienie organu I instancji, wydane na skutek skargi strony na przewlekłość postępowania egzekucyjnego. Oceniając sprawę Sąd uznał, że trafnie wskazał organ odwoławczy, iż ramy postępowania egzekucyjnego wyznacza tytuł wykonawczy, bowiem wg art. 26 § 1 u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym w dniu wszczęcia wobec zobowiązanej postępowania, organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru. Słusznie zatem organ wyjaśnił, że organ egzekucyjny wszczął do majątku zobowiązanej postępowanie egzekucyjne na podstawie administracyjnych tytułów wykonawczych nr [...] oraz od nr [...] do nr [...] z 14.05.2018 r. Odpisy ww. tytułów wykonawczych wraz z zawiadomieniami o zajęciu świadczenia emerytalno-rentowego od nr[...] do nr [...] z 14 maja 2018 r. doręczono zobowiązanej 15 maja 2018 r. Odnosząc się zatem do twierdzenia strony, że organy winny zbadać przewlekłość także za okres 2009 r. do 2012 r. kiedy również była prowadzona egzekucji ZUS wobec skarżącej jako płatnika składek, w ocenie Sądu zasadnie organy ograniczyły się do oceny działań ZUS od roku 2018. Organ odwoławczy prawidłowo w zaskarżonym postanowieniu zauważył, że organ egzekucyjny prowadził wobec strony postępowanie egzekucyjne od 2010 r., a następnie w związku ze zbiegiem egzekucji na rachunku bankowym tytuły wykonawcze przekazano do łącznego prowadzenia do komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w S.. Dalej jednak postanowieniami z 30.11.2011 r., 6.06.2013 r. oraz 18.07.2013 r. komornik sądowy umorzył postępowanie egzekucyjne z uwagi na bezskuteczność. Postanowień tych strona nie zaskarżyła. Organ egzekucyjny natomiast wszczął następnie do majątku zobowiązanej postępowanie egzekucyjne właśnie na podstawie administracyjnych tytułów wykonawczych z dnia 14.05.2018 r. Jak wskazano wcześniej odpisy ww. tytułów wykonawczych wraz z zawiadomieniami o zajęciu świadczenia emerytalno-rentowego od nr [...] do nr [...] z 14 maja 2018 r. doręczono zobowiązanej 15 maja 2018 r. Wobec tego przedmiotem oceny w postępowaniu zainicjowanym skargą strony, zakończonym zaskarżonym postanowieniem, było postępowanie egzekucyjne prowadzone do majątku skarżącej na podstawie tytułów wykonawczych z 14.05.2018 r. – tylko takie postępowanie toczyło się bowiem na moment składania skargi i tylko takie mogło być oceniane. Wobec tego prawidłowo przedmiotem oceny w postępowaniu zainicjowanym skargą zobowiązanej było postępowanie egzekucyjne prowadzone do jej majątku na podstawie tytułów wykonawczych z 14 maja 2018 r. nie zaś postępowanie umorzone wiele lat wcześniej. W ocenie Sądu słusznie natomiast uznano w części skargę na przewlekłość, wskazując że czynności egzekucyjne miały miejsce 6 lat temu, organ zasadnie uznał (czego strona nie kwestionuje) że czynności egzekucyjne były nadmiernie rozciągnięte w czasie i niezasadnie przedłużające się. Prawidłowo też organy nie dopatrzyły się też przewlekłości w egzekucji z nieruchomości KW nr [...] W zaskarżonym postanowieniu wyjaśniono bowiem, że postępowanie egzekucyjne z nieruchomości aktualnie nie jest prowadzone, a Dyrektor ZUS zamierza wystąpić z wnioskiem do Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. o prowadzenie egzekucji z tej nieruchomości wobec dłużnika rzeczowego. Wyjaśniono też, że na nieruchomości należącej do zobowiązanej o nr KW [...] (W. [...] ZUS nie posiada zabezpieczenia. Strona pod adresem powyższego stanowiska organu nie podniosła też żadnych skutecznych zarzutów. Natomiast poza zakresem rozpoznawanej sprawy był szereg kwestii podniesionych w skardze, w tym wniosek o "połączenie wszystkich działań zarówno ZUS jak i Dyrektora Izby Administracji Skarbowej i załączenie do skargi strony do WSA z 27.09.2024 na postanowienia ZUS K.", jak równie skierowany do Sądu wniosek o umorzenie wszystkich zaległości strony w ZUS wpisanych na hipotekę przymusową nieruchomości w B. , czy też wniosek "o skierowanie wniosku do NIP i CBA" o przeprowadzenie kontroli wszystkich prowadzonych wobec strony egzekucji sądowych i administracyjnych za lata 2009-2012. Działania powyższe których oczekiwała strona od Sądu po pierwsze, jak wykazano wcześniej, pozostają poza zakresem niniejszej sprawy, po drugie nie leżą w ogóle w kompetencji sądu administracyjnego (tak. np. umorzenie zaległości strony wobec ZUS). W ocenie Sądu zarzuty i wnioski strony składane w ciągu postępowania w istocie wskazują, iż w jej oczekiwaniu w jednym postępowaniu kontrolą Sądu zostaną objęte pod każdym względem wszelkie aspekty działania jak i braku działania organów względem jej osoby w związku z jej zadłużeniem w ZUS. Tymczasem przepisy prawa, jak wskazano wcześniej, na taką ogólną kontrolę nie pozwalają. Sąd nie uwzględnił także wniosków dowodowych strony. Wyjaśnić należy, że stosownie do treści przepisu art. 106 § 3 p.p.s.a., sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Jak wynika z przytoczonego przepisu, przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego ma charakter fakultatywny i odnosi się tylko do dowodu z dokumentu. Tymczasem Sąd uznał, że oferowane dowody nie były niezbędne do wyjaśnienie jakichkolwiek wątpliwości w sprawie. Mając na uwadze powyższe, sąd ocenił, że zaskarżone postanowienie nie narusza przepisów prawa procesowego i materialnego w stopniu, który może skutkować jej uchyleniem i na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.