I SA/Sz 778/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zygmunt Chorzępa Sędziowie: Sędzia NSA Zofia Przegalińska (spr.) Sędzia NSA Marian Jaździński Protokolant Karolina Borowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 maja 2007r. sprawy ze skargi Z. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...]. Nr [...] w przedmiocie obciążeni wierzyciel należnościami z tytułu kosztów egzekucyjnych o d d a l a skargę Zaskarżonym postanowieniem, Dyrektor Izby Skarbowej uchylił w całości postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie obciążenia wierzyciela należnościami z tytułu kosztów egzekucyjnych i orzekł o obciążeniu wierzyciela – .Z kosztami egzekucyjnymi w kwocie [...] zł powstałym w egzekucji prowadzonej na podstawie tytułów wykonawczych od nr [...] do nr [...] i [...] odsetkami ustawowymi w kwocie [...] zł liczonymi od dnia 1 września 2004r. do dnia 8 września 2005r. Z uzasadnienia tego postanowienia wynika, że w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym do majątku S. O. na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Z., Naczelnik Urzędu Skarbowego dokonał zajęcia wierzytelności zobowiązanego przysługującej od PZU S.A. z tytułu odszkodowania zasądzonego zobowiązanemu wyrokiem Sądu Okręgowego w Poznaniu z dnia 30.12.2003r. sygn.akt X GC 260/03/3. Ze względu na zgłoszone przez S. O. zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji i w rezultacie wniesionej skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie zapadł wyrok uwzględniający skargę S. O. (wyrok z 13 kwietnia 2005r. sygn.akt SA/Sz 496/04. Ze względu na pominięcie w sprawie istotnego warunku dopuszczalności egzekucji administracyjnej zawartego w art. 3a § 2 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W wykonaniu wyroku sądu administracyjnego Dyrektor Izby Skarbowej uchylił w części rozstrzygnięcia organu I instancji i umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych o numerach od [...]do [...] (w ilości 55 sztuk) z wyłączeniem tytułu wykonawczego [...]. Stwierdzono bowiem, iż jedynie ten tytuł wykonawczy spełniał ustawowe przesłanki do wszczęcia i prowadzenia egzekucji. Pozostałe tytuły wykonawcze zostały wystawione na podstawie deklaracji, które nie zawierały stosownego pouczenia, o którym mowa w art. 3a § 2 pkt 1 ustawy egzekucyjnej. W tych okolicznościach Naczelnik Urzędu Skarbowego wydał postanowienie na podstawie art. 64 c § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji obciążając kosztami egzekucyjnymi zarówno zobowiązanego jak i wierzyciela. Postanowienie to zostało uchylone na skutek zażalenia. W postanowieniu z dnia [...] nr [...] wydanym na podstawie art. 64c § 7 w związku z art. 64c § 3 organ egzekucyjny obciążył Z., kosztami egzekucyjnymi w wysokości [...] zł. W zażaleniu na to postanowienie Z. zakwestionował zasadność obciążenia wierzyciela kosztami egzekucyjnymi pobranymi od zobowiązanego uważając, iż w tym przypadku niezgodne z prawem wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego nastąpiło z winy organu egzekucyjnego, który nie dopełnił obowiązku wynikającego z art. 29 § 1 ustawy egzekucyjnej polegającego na konieczności zbadania z urzędu dopuszczalności egzekucji i ustaleniu czy deklaracje rozliczeniowe złożone przez płatnika zawierały pouczenie, o którym mowa w art. 3a § 2 pkt 1 ustawy egzekucyjnej. Uznając, że koszty egzekucyjne obciążają wierzyciela Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, iż umorzenie postępowania egzekucyjnego wobec S. O. na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Z. spowodowało konieczność zwrotu nienależnie pobranych od zobowiązanego kosztów egzekucyjnych pobranych od zobowiązanego. W myśl bowiem unormowań zawartych w art. 64c § 3 ustawy egzekucyjnej, jeżeli po pobraniu od zobowiązanego należności z tytułu kosztów egzekucyjnych okaże się, że wszczęcie i prowadzenie egzekucji było niezgodne z prawem, należności te wraz z odsetkami, organ egzekucyjny zwraca zobowiązanemu a jeśli niezgodne z prawem wszczęcie i prowadzenie egzekucji spowodował wierzyciel, obciąża nimi wierzyciela. W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej, spełnienia wymogu określonego w art. 3a § 2 pkt 1 ustawy egzekucyjnej jako warunku dopuszczalności egzekucji administracyjnej ciążyło na wierzycielu uprawnieniem do żądania wykonania obowiązku w drodze egzekucji administracyjnej. Wierzyciel skierował do egzekucji tytuły wykonawcze na podstawie deklaracji rozliczeniowej płatnika, które nie zawierały pouczenia, że stanowią podstawę wystawienia tytułu wykonawczego. Dyrektor Izby Skarbowej podkreślił, że wierzyciel kierując tytuł wykonawczy do egzekucji nie miał obowiązku załączenia dokumentów źródłowych, ponieważ przepisy prawa takiego obowiązku nie przewidują i wskazał organ egzekucyjny bada czy tytuł wykonawczy zawiera wszystkie elementy wymienione w art. 27 § 1 ustawy egzekucyjnej. Ujawnienie okoliczności, że deklaracje stanowiące podstawę wystawienia tytułu wykonawczego nie zawierają pouczenia o którym mowa w art. 3a § 2 pkt 1 ustawy egzekucyjnej nastąpiło podczas rozprawy przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w sprawie o sygn. akt SA/Sz 496/04. Dyrektor Izby Skarbowej uznał, że z uwagi na uprawnienia i obowiązki wierzyciela w zakresie kontroli prawidłowości kierowania spraw na drogę egzekucyjną i wystawienie tytułu wykonawczego uzasadnione w niniejszej sprawie jest domaganie się kosztów egzekucyjnych od wierzyciela odpowiedzialnego za wadliwe wystawienie tytułów wykonawczych. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie domagając się uchylenie postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej z uwagi na naruszenie art. 64c § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, skarżący Z. powołał się na stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie w wyroku z dnia 13 kwietnia 2005r. sygn.akt ISA/Sz 496/04, który stwierdził, że ustalenie, czy wystawione tytuły wykonawcze spełniają wymagania ustawowe, co do zasady, należy z urzędu do organu egzekucyjnego w ramach obowiązku badania dopuszczalności egzekucji. Zdaniem strony skarżącej organ egzekucyjny decyduje (przesądza) czy zaistniały podstawy formalne do wszczęcia postępowania egzekucyjnego poprzez nadanie tytułom klauzuli wykonalności. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł co następuje: Organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego według ustalonego wzoru, wzór ten określony przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych zawiera treść określoną w art.. 27 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Tytuł wykonawczy stanowi podstawę do prowadzenia egzekucji jest w nim bowiem wskazany obowiązek, który ma być egzekwowany i nie jest wystawiony w ramach postępowania egzekucyjnego ale przed jego wszczęciem. Art. 3a § 1 ustawy egzekucyjnej, stanowi, że w zakresie zobowiązań powstałych w sposób wymieniony w tym przepisie stosuje się również egzekucję administracyjną jeżeli zobowiązania te powstają między innymi z deklaracji rozliczeniowej złożonej przez płatnika składek na ubezpieczenie społeczne po warunkiem jednakże, że w deklaracji zostało zamieszczone pouczenie, iż deklaracje te stanowią podstawę wystawienia tytułu wykonawczego (art. 3a § 2 pkt 1). Przepis ten, wyraźnie określa obowiązki wierzyciela, o czym świadczy użyty nim zwrot "stanowią podstawę wystawienia tytułu wykonawczego". Zatem jest to element tytułu wykonawczego, o którym pełną wiedze ma wierzyciel i na nim spoczywa obowiązek zamieszczenia pouczenia w deklaracji. Odnosząc się do powoływanego przez stronę skarżącą stanowiska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie wyrażonego w wyroku z dnia 13 kwietnia 2005r. sygn.akt I SA/Sz 496/04, iż obowiązek zbadania czy deklaracje składkowe spełniały warunek z art. 3a § 2 pkt 1 ustawy egzekucyjnej, a tym samym czy tytuł wykonawczy spełniał wymagania ustawowe do wszczęcia i prowadzenia egzekucji powinien być co do zasady wykonany z urzędu w ramach badania dopuszczalności egzekucji to należy stwierdzić, iż inną kwestią jest obowiązek badania dopuszczalności egzekucji zaś inną obciążenie wierzyciela kosztami w sytuacji, gdy jej wszczęcie i prowadzenie niezgodnie z prawem spowodował wierzyciel. Nawiązując do treści art. 3a § 2 pkt 1 ustawy egzekucyjnej i wynikającego z niego obowiązku pouczenie o możliwości wystawienia tytułu wykonawczego który to obowiązek ciąży na wierzycielu, a mimo to wystawienie tytułu wykonawczego wskazuje na to, iż to właśnie wierzyciel spowodował niezgodne z prawem wszczęcie i prowadzenie egzekucji. Z tych przyczyn Sąd w składzie orzekającym oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.