I SA/Sz 8/17

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie - Iwona Golec po rozpoznaniu w dniu 16 lutego 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z jego skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w S. z dnia [...] r. nr [...] r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za marzec 2015 r. p o s t a n a w i a: zwolnić Skarżącego od kosztów sądowych w ponad kwotę [...] zł. /-/Iwona Golec Skarżący J. S. (ur. [...] r.), wraz ze skargą na opisaną wyżej decyzję uiścił tytułem wpisu od skargi kwotę [...] zł. Następnie, po otrzymaniu wezwania do uzupełnienia wpisu od skargi w kwocie [...] zł, złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych, wnosząc o zwolnienie od kosztów sądowych powyżej [...] zł. W uzasadnieniu wniosku wyjaśnił, że dochody jego [...] rodziny ([...] osoby dorosłe i [...] dzieci) wynoszą [...] zł, co uniemożliwia wniesienie opłaty sądowej w pełnej wysokości bez uszczerbku w utrzymaniu rodziny. Podał, że nie posiada żadnych oszczędności ani papierów wartościowych. Jest współwłaścicielem w udziale do [..] części dwóch nieruchomości, jednak z uwagi na to, że nie jest wyłącznym właścicielem ([..] udziału należy do byłej żony skarżącego, która nie wyraża zgody na sprzedaż) oraz z powodu aktualnych warunków panujących na rynku nieruchomości nie ma możliwości sprzedaż tych praw, w szczególności za cenę odpowiadającą ich wartości rynkowej. Wskazał, że posiada działkę rolniczą o powierzchni [...] m² o wartości ok. [...] zł. Wyjaśnił, że aktualnie jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. Zaległości alimentacyjne wobec byłej żony wynoszą ok. [...] zł, obecnie obowiązek alimentacyjny został postanowieniem sądu zawieszony. Wskazał dalej Skarżący, że gospodarstwo domowe prowadzi wspólnie z K. N. i [...] dzieci w wieku [...] lat. Źródłem utrzymania K. N. jest wynagrodzenie za pracę w wysokości [...] zł netto. Miesięczne wydatki związane w utrzymaniem wynoszą miesięcznie łącznie ok. [...] zł, Skarżący przedstawił w uzasadnieniu wniosku szczegółowe ich zestawienie. K. N. posiada mieszkanie o powierzchni [...] m², a Skarżący – samochód osobowy [...] r. o wartości ok. [...] zł. Innych składników majątku, wartościowych rzeczy ruchomych, ani oszczędności Skarżący nie wykazał. Przedstawione wyżej oświadczenie Skarżącego, okazało się niewystarczające do oceny możliwości płatniczych, dlatego wezwaniem referendarza sądowego z dnia 20 stycznia 2017r. został on zobowiązany do nadesłania dodatkowych dokumentów oraz dodatkowych oświadczeń w zakresie sytuacji finansowej Skarżącego i prowadzącej z nim wspólne gospodarstwo domowe K. N. Skarżący nadesłał: - swoje zeznanie podatkowe PIT-36 za 2014 r. z zadeklarowanym przychodem, kosztami, dochodem w wysokości [...] zł, - swoje zeznanie podatkowe PIT-36 za 2015 r. z zadeklarowanym przychodem i dochodem w wysokości [...] zł, - wyciąg z rachunku bankowego za okres od 1 grudnia 2016 r. do 20 stycznia 2017 r., z saldem środków w wysokości [...] zł, - kopię decyzji Starosty Powiatu C. z dnia 7 maja 2015 r. o uznaniu J. S. z dniem 7 maja 2015 r. za osobę bezrobotną oraz o odmowie przyznania zasiłku, - kopię decyzji Ministra Gospodarki z dnia 13 kwietnia 2015 r. o wykreśleniu przedsiębiorcy wykonującego działalność pod firma [...] J. K. S. z centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej z powodu niezłożenia wniosku o wpis informacji o wznowieniu wykonywania działalności gospodarczej przed upływem okresu 24 miesięcy od dnia zawieszenia wykonywania działalności, - kopię decyzji ustalającej skarżącemu i B. S. zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości za 2011 r. w związku z posiadaniem w S. przy ul. [...] gruntów o powierzchni [...] m² oraz budynku gospodarczego o powierzchni [...] m², - kopię zeznania podatkowego K. N. za 2015 rok z zadeklarowanym dochodem ze stosunku pracy w wysokości [...] zł (przychód [...] zł, koszty [...] zł), - karta wynagrodzenia K. N. za okres od września 2016 r. do lutego 2017 r., średnie wynagrodzenie brutto [...] zł, netto [...] zł. Dodatkowo oświadczył, że posiadany majątek (udział w nieruchomości) nie stanowi źródła przychodu i jest przeznaczony na sprzedaż. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), dalej w skrócie p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych (art. 245 § 3 p.p.s.a.) – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie od tego obowiązku uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest bowiem kryterium finansowe (por. postanowienie NSA z 27 września 2011 r. sygn. akt II GZ 434/11 oraz z 19 stycznia 2010 r., sygn. akt I GZ 1/10, opubl. orzeczenia.nsa.gov.pl). Podnieść też należy, że zgodnie z ugruntowanym poglądem doktryny i orzecznictwa, opłaty sądowe, stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienie od ponoszenia tego rodzaju danin stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Przyznanie lub odmowa przyznania prawa pomocy powinno wynikać z wzajemnej oceny dwóch elementów: kosztów, jakie musi ponieść strona na poczet prowadzonego postępowania i jej aktualnej kondycji finansowej. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy należy również mieć na uwadze, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wyjaśnienia oraz udokumentowania sytuacji majątkowej, uzasadniającej przyznanie prawa pomocy, do Sądu (referendarza sądowego) natomiast należy ocena przytoczonych okoliczności. Obowiązek zagwarantowania skutecznego dostępu do sądu nie oznacza konieczności zagwarantowania stronom bezwarunkowego prawa do uzyskania bezpłatnej pomocy prawnej ani prawa do zwolnienia od kosztów sądowych. Wymóg ponoszenia kosztów postępowania nie stanowi ograniczenia prawa do sądu i jest usprawiedliwiony koniecznością zapewnienia właściwego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest formą jej finansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się jedynie do przypadków, w których strona nie posiada rzeczywiście środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym i wykaże to w sposób przekonywujący (por. postanowienie NSA z 22 stycznia 2015 r., II GZ 935/14, CBOSA). W ocenie referendarza sądowego, Skarżący wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z jego oświadczenia wynika, że nie posiada źródeł utrzymania, jest osobą bezrobotną, a prowadzona przez niego działalność gospodarcza pod firmą "[...]" została wykreślona z ewidencji na podstawie decyzji z dnia 13 kwietnia 2015 r. Gospodarstwo domowe prowadzi wspólnie z K. N. posiadającą stałe źródło dochodu – wynagrodzenie w wysokości ok. [...] zł miesięcznie. Skarżący przedłożył dokumenty częściowo potwierdzające złożone oświadczenia w sprawie. Mając to na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., należało uwzględnić wniosek i zwolnić Skarżącego od kosztów sądowych ponad kwotę [...] zł, co oznacza, że Skarżący jest zobowiązany do uiszczenia tytułem wpisu sądowego od skargi w sprawie kwoty [...] zł, a w pozostałym zakresie, aż do prawomocnego zakończenia postępowania w sprawie będzie zwolniony od ponoszenia kosztów sądowych.