I SA/Sz 80/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Sokołowska, Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Achrymowicz (spr.),, Sędzia WSA Bolesław Stachura, , po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 15 kwietnia 2025 r. sprawy ze skargi E. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w S. z dnia 12 grudnia 2024 r. nr 3201-IEE[1].7192.79.2024.2 w przedmiocie zwolnienia spod egzekucji oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] (organ) utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w S. (organ I instancji, organ egzekucyjny) z [...] października 2024 r. odmawiające E. spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w S. (spółka) zwolnienia z egzekucji wierzytelności z rachunku bankowego w N. S.A. (bank). W motywach tej treści rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, że organ egzekucyjny prowadzi w stosunku do spółki postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych o numerach: [...] do [...] Spółka w piśmie z [...] lipca 2024 r. wystąpiła do organu egzekucyjnego z wnioskiem o zwolnienie spod egzekucji 60% wierzytelności z rachunku bankowego. Spółka argumentowała przy tym, że zwolnienie spod egzekucji jest niezbędne do płynnego prowadzenia działalności. Zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego pozbawiło spółkę możliwości uzyskiwana przychodów, grozi utratą płynności finansowej. Organ I instancji postanowieniem z [...] października 2024 r. odmówił spółce zwolnienia z egzekucji wierzytelności z rachunku bankowego. Następnie organ, po rozpatrzeniu sprawy w wyniku zażalenia spółki na postanowienie z [...] października 2024 r., zgodził się z organem I instancji. Organ nawiązał do art. 13 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U.2025.132 - u.p.e.a.) i tłumaczył, że podstawową przesłanką, upoważniającą organ egzekucyjny do zwolnienia danego składnika majątkowego z egzekucji, jest istnienie przemawiającego za tym ważnego interesu zobowiązanego. Pojęcie ważnego interesu zobowiązanego nie zostało przez ustawodawcę zdefiniowane. W doktrynie i orzecznictwie konsekwentnie przyjmuje się, że przesłanka ważnego interesu zobowiązanego jest klauzulą generalną, której znaczenie należy rozpatrywać w kontekście okoliczności konkretnej sprawy. O istnieniu ważnego interesu po stronie zobowiązanego nie decyduje zatem jego subiektywne przekonanie, lecz zobiektywizowane kryteria (por. wyroki sygn.: II FSK 789/08, III FSK 2977/21, I GSK 1269/23 dostępne na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl). Organ podkreślił, że generalną regułą egzekucji administracyjnej jest doprowadzenie do przymusowego wykonania obowiązku ciążącego na zobowiązanym. Postępowanie egzekucyjne ma zapewnić skuteczność działań organu w dążeniu do osiągnięcia zamierzonego celu, jakim jest wyegzekwowanie należności. W razie uchylania się zobowiązanego od wykonania ciążącego na nim obowiązku, organy egzekucyjne na mocy art. 6 § 1 u.p.e.a. zobowiązane są podejmować czynności, prowadzące bezpośrednio do wykonania obowiązków, wynikających z tytułów wykonawczych. W dalszej kolejności organ zauważył, że prowadzenie egzekucji z rachunku bankowego niewątpliwie pogarsza sytuację materialną zobowiązanego. Jednak egzekucja administracyjna z uwagi na swój przymusowy charakter z natury rzeczy wpływa negatywnie na sytuację materialną zobowiązanego i co do zasady jest dla niego uciążliwa. W konsekwencji uwzględnienie wniosku o zwolnienie z egzekucji nie może prowadzić do bezskuteczności egzekucji, a okolicznościom związanym z ważnym interesem zobowiązanego można przeciwstawiać okoliczności związane z interesem wierzyciela. Zobowiązany, chcąc uzyskać zwolnienie z egzekucji określonego składnika majątkowego, musi wykazać nie tylko zasadność samego zwolnienia, ale także inne składniki majątkowe, które pozwolą na skuteczne przeprowadzenie egzekucji. Spółka przekonywała, że jej ważny interes należy utożsamiać z możliwością płynnego prowadzenia działalności. Znalazła się w trudnej sytuacji na rynku gospodarczym. Jej działalność jest działalnością sezonową, jednakże zamierza rozszerzyć profil działalności, niwelując wpływ pór roku na zachowanie ciągłości funkcjonowania. Zajęcie wierzytelności z rachunków bankowych pozbawiło ją możliwości zarobkowania i zagroziło jej płynności finansowej. Tym samym zastosowany środek egzekucyjny spółka oceniała jako nadmiernie uciążliwy, nieproporcjonalny, nadmiernie ingerujący w prawa i wolności spółki. Zdaniem organu, nie można zgodzić się ze stanowiskiem, argumentami spółki. Zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanego stanowi jeden z mniej uciążliwych środków egzekucyjnych. Zobowiązany może dysponować swobodnie nadwyżką środków finansowych ponad zajętą kwotę, płacić bieżące wynagrodzenia za pracę z podatkiem dochodowym od osób fizycznych oraz składki na ubezpieczenie społeczne należne od tych wynagrodzeń. Organ zaznaczył, że organ egzekucyjny w ciągu 6 miesięcy poprzedzających złożenie wniosku uzyskał zaledwie [...] zł. Trudności finansowe spółki są rezultatem jej decyzji, nie zaś wyjątkowych okoliczności. Spółka nie wymieniła żadnego innego majątku, pozwalającego na wykonanie tytułów wykonawczych. W takiej sytuacji, według organu, uwzględnienie rozpatrywanego wniosku spółki oznaczałoby w istocie rzeczy odstąpienie od prowadzenia egzekucji, która jest dotkliwa dla spółki, ale stanowi konsekwencję jej postępowania. Spółki nie płaciła danin publicznych na rzecz wierzyciela. W podsumowaniu organ stwierdził, że w rozpatrywanej sprawie nie wystąpiła przesłanka ważnego interesu zobowiązanego, przemawiająca za zastosowaniem art. 13 § 1 u.p.e.a. Spółka złożyła skargę na powyższe postanowienie organu. Zarzuciła naruszenie: - art. 7, art. 77 § 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.2024.572 - K.p.a.), art. 13 § 1, art. 7 § 2 u.p.e.a., polegające na uznaniu, że w niniejszej sprawie nie zaistniał ważny interes zobowiązanego, przemawiający za zwolnieniem z egzekucji chociażby części wierzytelności z rachunku bankowego; - art. 7, art. 77 § 1, art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., art. 7a § 1 u.p.e.a. z powodu pominięcia, że spółka dołączyła do pisma z [...] sierpnia 2024 r. bilans na [...] grudnia 2023 r. wraz z rachunkiem zysków i strat za okres od [...] stycznia 2023 r. do [...] grudnia 2023 r. W następstwie formułowanych zarzutów spółka wniosła o: - uchylenie zaskarżonego postanowienia organu wraz z postanowieniem organu I instancji z [...] października 2024 r.; - przeprowadzenie dowodu z: protokołu walnego zgromadzenia wspólników z [...] września 2022 r., sprawozdania zarządu za rok 2021, protokołu walnego zgromadzenia wspólników z [...] czerwca 2023 r., sprawozdania zarządu za rok 2022, potwierdzenia przelewu w związku z utrzymaniem układu, listy otrzymanej pomocy publicznej na okoliczność ważnego interesu spółki, przemawiającego za zwolnieniem z egzekucji wierzytelności z rachunków bankowych. W uzasadnieniu zarzutów i wniosków zawartych w skardze spółka wykazywała, że organy miały obowiązek kierować się wyłącznie ważnym interesem zobowiązanego bez względu na interes wierzyciela. Skuteczność egzekucji nie jest wartością nadrzędną nad innymi wartościami. Zwolnienie objęte wnioskiem z [...] lipca 2024 r. jest niezbędne do płynnego prowadzenia działalności przez spółkę. Spółka znalazła się w trudnej sytuacji na rynku gospodarczym, jaki panuje obecnie w kraju. Działalność spółki jest działalnością sezonową. Spółka zamierza rozszerzyć działalność, niwelując wpływ pór roku na zachowanie ciągłości funkcjonowania firmy. Z uwagi na dużą awaryjność starego sprzętu ponosi wysokie koszty remontowo-eksploatacyjne oraz stałe koszty związane z zakupem oleju napędowego, energii elektrycznej i niezbędnego zatrudnienia siedemnastu osób na podstawie umowy o pracę i dwóch osób na podstawie umowy zlecenia, co daje kwotę około 200 tys. zł miesięcznie. Zastosowany środek egzekucyjny jest nadmiernie uciążliwy dla spółki, nieproporcjonalnie ingeruje w jej prawa i wolności. Ponadto spółka, mimo trudnej sytuacji, podejmuje starania w celu realizacji zobowiązań na rzecz ZUS (2 kwietnia 2024 r. uiszczona została dwunasta rata z tytułu umowy o rozłożenie na raty należności składkowych w wysokości [...] zł, [...] kwietnia 2024 r. spółka uregulowała kwotę [...]zł, [...] czerwca 2024 r. kwotę [...]zł). Spółka zwróciła uwagę, że na skutek analogicznego wniosku, postanowieniem z [...] maja 2024 r. Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w S. zwolnił z egzekucji do [...] sierpnia 2024 r. 60 % wierzytelności z rachunków bankowych spółki. W świetle powyższego, w przekonaniu spółki, zaistniały podstawy do zwolnienia rachunków bankowych spod egzekucji z uwagi na ważny interes zobowiązanego w rozumieniu art. 13 § 1 u.p.e.a. zgodnie z wnioskiem spółki. Poza tym, jak argumentowała spółka, organ nie rozważył ewentualnego uwzględnienia jej wniosku w części. Według spółki, dokumenty złożone organowi egzekucyjnemu przy piśmie z [...] sierpnia 2024 r. (bilans na [...] grudnia 2023 r., rachunek zysków i strat za okres od [...] stycznia 2023 r. do [...] grudnia 2023 r.) potwierdzają, że spółka podejmuje starania w celu poprawienia płynności finansowej, utrzymania układu ratalnego z ZUS, dokonując wpłat ([...] października 2023 r. w kwocie [...]zł). Zatem spółka nie uchyla się od wymagalnych płatności, ale jej sytuacja jest trudna. Natomiast, kiedy otrzymała wezwanie organu I instancji do złożenia sprawozdania finansowego za 2024 r., nie dysponowała jeszcze tym dokumentem. Organ, odpowiadając na skargę, wniósł o jej oddalenie. W całości podtrzymał stanowisko i argumenty przedstawione w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Skarga spółki nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż kontrolowane postanowienie organu jest zgodne z prawem. Jak stanowi art. 13 u.p.e.a., organ egzekucyjny, na wniosek zobowiązanego i ze względu na jego ważny interes, może zwolnić, na czas oznaczony lub nieoznaczony, z egzekucji w całości lub części określone składniki majątkowe zobowiązanego (art. 13 § 1). Na postanowienie w sprawie zwolnienia z egzekucji składników majątkowych zobowiązanego służy zobowiązanemu zażalenie (art. 13 § 2). Biorąc pod uwagę okoliczności faktyczne analizowanej sprawy oraz przytoczony stan prawny, sąd ocenia, że organ prawidłowo odmówił spółce zastosowania art. 13 § 1 u.p.e.a. w odniesieniu do wierzytelności z rachunku bankowego. Przede wszystkim spółka nie udokumentowała swojej aktualnej sytuacji, a więc konkretnie, jakie uzyskuje przychody, jakie ponosi wydatki w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą, jakimi składnikami majątkowymi dysponuje - na czas składania wniosku w trybie art. 13 § 1 u.p.e.a. Nie wykazała również, z jakich konkretnych i obiektywnych przyczyn nie jest w stanie zintensyfikować prowadzonej działalności gospodarczej w celu osiągania wyższych przychodów oraz jednocześnie ograniczyć wydatków, aby jak najszybciej zapłacić zalegle należności publiczne z odsetkami. Organ egzekucyjny może zastosować instytucję z art. 13 § 1 u.p.e.a. wyłącznie na wniosek zobowiązanego i tylko po stwierdzeniu ważnego interesu zobowiązanego. Zatem to zobowiązany ma obowiązek rzetelnie i wyczerpująco wykazać organowi egzekucyjnemu wszystkie aspekty prowadzonej działalności gospodarczej istotne z punktu widzenia ustawowej przesłanki ważnego interesu. Twierdzenia spółki, w myśl których egzekucja nie pozwala na płynne prowadzenie działalności gospodarczej, spółka znalazła się w trudnej sytuacji na rynku gospodarczym, prowadzi działalność sezonową, ponosi wysokie koszty remontowo-eksploatacyjne oraz stałe koszty związane z zakupem oleju napędowego, energii elektrycznej i niezbędnego zatrudnienia - ani samodzielnie każde z tych twierdzeń, ani tym bardziej razem, w całokształcie - nie realizują obiektywnie rozumianej przesłanki ważnego interesu zobowiązanego. Są to powszechnie występujące uwarunkowania, towarzyszące działalności gospodarczej, a w rezultacie nie mogą stanowić dla wierzyciela przeszkody w sprawnym i efektywnym dochodzeniu zaległych danin publicznych. Co więcej, z dokumentów, na które powołała się spółka, wprost wynika, że na koniec 2023 r. jej aktywa trwałe miały wartość rzędu [...] zł, należności z tytułu dostaw i usług [...] zł, przychody [...] zł, koszty działalności operacyjnej [...] zł (amortyzacja [...] zł). Przytoczone wielkości, racjonalnie rzecz oceniając, wykluczają istnienie jakiegokolwiek interesu prawnego spółki w tym, aby ograniczać przedmiotowy zakres egzekucji. Natomiast, jeśli kierować się logiką i doświadczeniem życiowym, wprost prowadzą do wniosku, zgodnie z którym spółka nie płaci zaległych danin publicznych, mając ku temu obiektywne, realne możliwości. Taka postawa spółki jest nie do zaakceptowania z perspektywy standardów konstytucyjnych określonych w art. 2, art. 84 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U.1997.78.483 ze zm.), według których w demokratycznym państwie prawnym wszyscy mają obowiązek ponosić ciężary i świadczenia publiczne określone w ustawach. W zaistniałym stanie sprawy organ prawidłowo swoim rozstrzygnięciem zmierzał do wyeliminowania sytuacji, w której spółka będzie prowadziła działalność gospodarczą kosztem środków publicznych i tym samym innych obywateli. Nie można zapominać, że dochodzone przez wierzyciela środki publiczne służą zaspokojeniu potrzeb całego społeczeństwa. Należy również zaznaczyć, że przedsiębiorca ma obowiązek uwzględnić w kalkulacji prowadzonej działalności gospodarczej konieczność ponoszenia danin publicznych. Nie może traktować tych środków jako należne mu przysporzenia majątkowe, choćby przez pewien okres czasu. Tymczasem spółka z jednej strony za lata 2021-2023 posiada zadłużenie wobec wierzyciela na poziomie odpowiednio [...] zł, [...] zł i [...] zł (por. informacja wierzyciela o stanie należności z [...] sierpnia 2024 r), a z drugiej strony spółka uzyskiwała przychody rzędu [...] zł w 2021 r., [...] zł w 2022 r., [...] zł w 2023 r. Aktywa trwałe spółki w 2021 r. miały wartość rzędu [...] zł, w 2022 r. [...] zł, w 2023 r. [...] zł. Koszty działalności operacyjnej spółki kształtowały się odpowiednio na poziomie [...] zł, [...] zł, [...] zł. Przytoczne parametry ekonomiczne działalności spółki wprost oznaczają, że spółka konsekwentnie pomijała obowiązek płacenia należności składkowych, uzyskując z tego tytułu realne i znaczące przysporzenie. Była to tendencja utrwalona przez lata ze strony spółki. W przedstawionych okolicznościach, wbrew argumentom spółki, realizowanie układu ratalnego nie świadczy o jej woli zapłaty zaległych należności publicznych. Przeciwnie świadczy o tym, że spółka środki finansowe, które obiektywnie, realnie mogła przeznaczyć na zapłatę zaległości składkowych, przeznaczała na inne, prywatne cele, według własnej oceny. Nie działała zatem w warunkach swojego ważnego, a więc obiektywnie usprawiedliwionego interesu, który miałby podlegać ochronie prawnej. Natomiast w swoich decyzjach gospodarczych pomijała interes prawny wierzyciela odpowiedzialnego za należności z tytułu składek. W świetle okoliczności dotychczas zaoferowanych przez spółkę w żadnym razie nie można zasadnie przyjąć, że zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego stanowiło czynność egzekucyjną godzącą w jej byt, czy zdolność do prowadzenia efektywnej działalności gospodarczej. Spółka miała i ma obowiązek prowadzić i intensyfikować działalność gospodarczą po to, aby z uzyskiwanych przez nią przychodów wierzyciel mógł odzyskać zaległości z tytułu składek - sprawnie i w całości. Ne znajduje uzasadnienia prawnego, z punktu widzenia art. 13 § 1 u.p.e.a., art. 2, art. 84 Konstytucji RP, oczekiwanie spółki, że organ egzekucyjny odstąpi od stosowania środka egzekucyjnego, aby spółka mogła "płynnie" prowadzić działalność gospodarczą. W podsumowaniu sąd ocenia, że spółka nie przedstawiła żadnych obiektywnych okoliczności, które mogłyby realizować przesłankę ważnego interesu zobowiązanego w rozumieniu art. 13 § 1 u.p.e.a. Stanowisko organu jest trafne zarówno na płaszczyźnie faktów, jak i prawa - art. 13 § 1 u.p.e.a., art. 2, art. 84 Konstytucji RP. Z powodów omówionych wyżej niezasadna skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2024.935 ze zm.).