I SA/Sz 819/07

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie - - Aleksandra Jawoszek po rozpoznaniu w dniu 30 kwietnia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M.J. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie z jej skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie powstania długu celnego, określenia podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowego postanawia: odmówić wnioskodawczyni przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata Skarżąca M. J., w odpowiedzi na wezwanie Sądu do uiszczenia opłaty sądowej w kwocie 826 zł od wniesionej skargi na Decyzję Dyrektora Izby Celnej w S., złożyła na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wniosku M. J. podniosła, że znajduje się w trudnej sytuacji materialnej i nie stać jej na poniesienie kosztów sądowych i opłacenie adwokata, wskazując na swoją chorobę zawodową, duże koszty jej leczenia, chorobę ojca swoich dzieci, zaangażowanie w leczenie matki oraz brak możliwości uzyskania pomocy finansowej ze strony rodziny. Wnioskodawczyni wskazała też, że nie jest w stanie pozyskać środków pieniężnych przez spieniężenie ruchomości. W oświadczeniu o stanie rodzinnych skarżąca podała, iż gospodarstwo domowe prowadzi wraz z synami: z 19-letnim M. i 15-letnim A., a w majątkowym, że jest właścicielką domu wolnostojącego o pow. 201,06 m kw oraz pomieszczeń gospodarczych o pow. 228,67 m kw, wskazując na ich obciążenie hipotekami na rzecz Banku A w związku z zaciągniętymi kredytami na ich zakup i remonty. Nie posiada wartościowych ruchomości, nie zgromadziła zasobów pieniężnych (oszczędności, papierów wartościowych, itp.). M. J. otrzymuje dochody z tytułu umowy o pracę w wysokości ok. 2.800 zł brutto, które jest zajęte w większej części przez Izbę Celną w P. w związku z długiem celnym, będącym przedmiotem skargi do Sądu. Wniosek o przyznanie prawa pomocy, złożony na urzędowym formularzu powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym (...) (art. 252 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153 poz. 1270, ze zm., dalej w skrócie p.p.s.a), jeżeli jednak oświadczenie strony zawarte w w/w wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodu lub stanu rodzinnego ( art. 255 w/w ustawy ). Ponieważ złożone przez wnioskodawczynię oświadczenie okazało się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego, skarżąca została wezwana w dniu 10 stycznia 2008 r., w trybie art. 255 p.p.s.a do przedłożenia dodatkowych dokumentów potwierdzających wykazane dane i uzupełniających przedstawione informacje, tj.: - odpisu rocznego zeznania podatkowego skarżącej za 2006 r. wraz z potwierdzeniem jego złożenia w urzędzie skarbowym, - dokumentów potwierdzających wyrejestrowanie, zawieszenie prowadzonej działalności gospodarczej ("A" M. J.), - jeżeli skarżąca prowadziła w 2007 r. działalność gospodarczą - dokumentów finansowych potwierdzających wysokość uzyskiwanych z tego tytułu dochodów/strat (np. kserokopie prowadzonej ewidencji przychodów) oraz zaświadczenia urzędu skarbowego o wysokości uzyskanych w 2007r. obrotów ze sprzedaży, ewentualnie odpisów deklaracji podatkowych VAT, - dodatkowego wyjaśnienia w jaki sposób jest wykorzystywana nieruchomość określana jako pomieszczenie gospodarcze o pow. 228,67 m kw., czy służy do prowadzenia działalności gospodarczej (jakiej i przez kogo), czy jest przedmiotem najmu, dzierżawy, czy skarżąca uzyskuje z niej jakiekolwiek dochody wraz z dokumentami potwierdzającymi te okoliczności, - zaświadczenia pracodawcy skarżącej o wysokości średniego miesięcznego wynagrodzenia netto z okresu ostatnich trzech miesięcy z uwzględnieniem obciążeń egzekucyjnych, - wykazu ponoszonych miesięcznie wydatków na konieczne utrzymanie siebie i rodziny (wyżywienie, leczenie, opłaty za dom o pow. 201,06 m kw, itp.) oraz innych obciążeń budżetu domowego wraz z dokumentami potwierdzającymi ich ponoszenie z okresu ostatnich dwóch miesięcy, - wyciągów z posiadanych przez skarżącą rachunków bankowych z ich stanem za okres od 10 października 2007 r. do 10 stycznia 2008 r., - dodatkowego oświadczenia o stanie rodzinnym, tj. wyjaśnienia czy skarżąca pozostaje w związku małżeńskim, czy istnieje rozdzielność majątkowa małżeńska, czy prowadzi z małżonkiem wspólne gospodarstwo domowe, czy wspólnie zamieszkują wraz z dokumentami potwierdzającymi powyższe okoliczności, - oświadczenia o wysokości dochodów i stanie majątkowym małżonka wraz z dokumentami potwierdzającymi powyższe okoliczności, a jeżeli małżonek nie pracuje – zaświadczenia z urzędu pracy czy jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna, ewentualnie innych dokumentów potwierdzających jego zły stan zdrowia i niezdolność do pracy w terminie 14 dni od doręczenia powyższego wezwania pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. M. J. w zakreślonym terminie, tj. do dnia 31 stycznia 2008 r., ani dotychczas powyższego zobowiązania Sądu nie wykonała. Przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym jest zależne od wykazania przez stronę będącą osobą fizyczną, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 w/w ustawy). Ciężar dowodu powyższych okoliczności spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Świadczy o tym użycie w przepisie art. 246 § 1 p.p.s.a. zwrotu "gdy wykaże". Do Sądu kierującego się wskazaniami logicznego rozumowania, doświadczenia życiowego i dostępnej wiedzy należy natomiast ocena, czy takie okoliczności zachodzą. Należy przy tym podkreślić, że cytowany przepis stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przytoczone we wniosku okoliczności, jak również przedstawione dokumenty, powinny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie. Mając powyższe na uwadze, należy stwierdzić, że M. J. nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego. Wnioskodawczyni w swoim oświadczeniu podała, że jej źródłem utrzymania oraz pozostających z nią w gospodarstwie domowym uczących się synów jest jedynie wynagrodzenie za pracę w wysokości ok. 2800 zł brutto, które podlega zajęciu komorniczemu w związku z egzekucją należności celnych (strona nie podała wysokości potrącenia), posiada majątek w postaci domu o pow. ponad 200 m kw oraz pomieszczenia gospodarcze 228,67 m kw. Ze złożonego oświadczenia wynika również, że nie posiada oszczędności. Skarżąca podniosła też, że jej sytuacja jest trudna ze względu na jej zły stan zdrowia, jak i członków jej najbliżej rodziny, nie jest w stanie od nikogo uzyskać pomocy, ojciec jej dzieci nie łoży na ich utrzymanie (na marginesie należy wskazać, że ze zwrotnego potwierdzenia odbioru korespondencji wynika, że wezwanie Sądu odebrał mąż strony uznany przez doręczyciela za domownika, k. 20 i 28) nie potwierdziła jednak tych okoliczności jakimikolwiek dokumentami, nie wypełniając obowiązku wynikającego z wezwania Sądu z dnia 10 stycznia 2008 r. Przy czym należy podkreślić, iż skarżąca była już wzywana do przedłożenia identycznych dokumentów w innej sprawie rozpoznawanej jednocześnie z niniejszą, o sygn. akt I SA/Sz 820/07 (wezwanie z dnia 11 marca 2008 r.) zatem została dwukrotnie pouczona o negatywnych skutkach niewykonania zobowiązania Sądu. W tej sytuacji niewywiązanie się z nałożonego zobowiązania i brak potwierdzenia istotnych informacji dotyczących sytuacji majątkowej i rodzinnej wnioskodawczyni, czyni jej wniosek ogólnikowym, niepełnym, gołosłownym i mało wiarygodnym, co pozwala uznać, iż oświadczenie nie spełnia wymogu, o którym mowa w wyżej opisanym art. 252 p.p.s.a. Należy wskazać, iż przyznanie prawa pomocy jest możliwe tylko i wyłącznie w sytuacji wyczerpującego przedstawienia informacji dotyczącej sytuacji materialnej wnioskodawcy, zawierającej przede wszystkim dokładne dane dotyczące wysokości otrzymywanych dochodów i to niezależnie od ich źródła, które w zestawieniu z ponoszonymi wydatkami na konieczne utrzymanie umożliwiają dokonanie oceny czy wnioskodawcę stać na poniesienie kosztów postępowania. W niniejszej sprawie dokonanie tej oceny w chwili obecnej nie jest możliwe, ponieważ nie przedstawiając żądanych przez Sąd dokumentów oraz nie składając odpowiednich oświadczeń co do sytuacji rodzinnej, stanu majątkowego i dochodów innych osób wspólnie zamieszkujących (męża) i istnienia ewentualnych dodatkowych źródeł utrzymania (np. z prowadzonej wcześniej działalności gospodarczej – "A"), skarżąca nie wykazała, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie jej prawa pomocy w postaci zwolnienia od ponoszenia kosztów postępowania i ustanowienia adwokata, które stanowi najszerszy zakres pomocy realizowanej z Budżetu Państwa i dopuszczalne jest wyłącznie w wyjątkowych sytuacjach. Podkreślić należy, jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 20 stycznia 2006 r., sygn. akt I OZ 1551/05, że to do Sądu należy uznanie, czy złożone oświadczenie o stanie majątkowym i dochodach ma charakter wyczerpujący i dostateczny. W kompetencji Sądu pozostaje również uznanie, jakie informacje niezbędne są dla stwierdzenia istnienia przesłanek dla przyznania prawa pomocy. Sąd miał zatem podstawy do żądania dodatkowych informacji, także tych dotyczących wysokości wydatków ponoszonych przez skarżącą w związku z utrzymaniem. Przepis art. 255 p.p.s.a. nakłada bowiem na stronę ubiegającą się o przyznanie prawa pomocy obowiązek złożenia dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów źródłowych na wezwanie Sądu. W konsekwencji strona, która nie realizuje obowiązków wynikających z wezwania Sądu, nie ma podstaw oczekiwać rozstrzygnięcia zgodnego z wnioskiem. Z tych względów, z uwagi na to, że skarżąca nie wykazała, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 prawa o postępowania przed sądami administracyjnymi należało orzec jak w sentencji.