I SA/Sz 83/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie - - Iwona Golec po rozpoznaniu w dniu26 marca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. R. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z jej skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej [...] nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego za miesiące od stycznia do grudnia 2003 r. p o s t a n a w i a odmówić wnioskodawczyni przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym koszty sądowe. Wraz ze skargą na decyzję Dyrektora Izby Celnej w S. w przedmiocie podatku akcyzowego za miesiące od stycznia do grudnia 2003 r., skarżąca K. R., zamieszkała w M., złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie, sprowadzających się na obecnym etapie postępowania do wpisu od skargi w kwocie 2.000,00 zł. W uzasadnieniu wniosku skarżąca oświadczyła, że nie posiada żadnych środków pieniężnych, które mogłaby przeznaczyć na wpis sądowy bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i swojej rodziny. Skarżąca wskazała, że nie prowadzi już działalności gospodarczej, z której mogłaby uzyskać dodatkowe dochody. Środki pieniężne, które skarżąca zgromadziła na rachunkach bankowych zostały przejęte wskutek zajęcia egzekucyjnego na poczet zaległości prawo – podatkowych. Odnośnie stanu rodzinnego skarżąca podała, że prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe, przy czym "dokłada się" do utrzymania córki, która mieszka w Szczecinie. Z oświadczenia skarżącej wynika, iż nie posiada ona żadnych nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych oraz przedmiotów o wartości powyżej 3000 euro. K. R. podała, że źródłem jej utrzymania jest emerytura w wysokości netto 829,51 zł, miesięczne wydatki na konieczne utrzymanie stanowią kwotę 825 zł (czynsz, energia, gaz, żywność). Dodatkowo skarżąca podniosła, że nie posiada żadnego majątku ruchomego, który mogłaby spieniężyć z przeznaczeniem na opłatę należnych kosztów sądowych w sprawie. W wyniku analizy wniosku, pismem z dnia 4 lutego 2009 r. referendarz sądowy wezwała skarżących do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie dodatkowych dokumentów, t.j.: - kopii zeznania podatkowego skarżącej za rok 2007 oraz – w przypadku dokonanego już rozliczenia podatkowego za 2008 r. – zeznania podatkowego za 2008 rok, - wykazu posiadanych przez skarżącą rachunków bankowych (w tym lokat) i wyciągów z tych rachunków za okres od 1 listopada 2008 r. do 31 stycznia 2009 r., - dowodów potwierdzających wysokość otrzymywanej przez skarżącą emerytury w okresie ostatnich trzech miesięcy (np. kopia decyzji właściwego organu lub odcinek emerytury), - dowodów potwierdzających wysokość ponoszonych miesięcznie wydatków związanych z koniecznym utrzymaniem w okresie ostatnich trzech miesięcy lub dowodów potwierdzających wysokość zadłużenia skarżącej, - kopię złożonych we właściwym organie podatkowym dokumentów związanych z zakończeniem prowadzonej uprzednio działalności gospodarczej. Następnie, wobec przedłożonych faktur; w odpowiedzi na powyższe, (m.in.) za energię i telefon stacjonarny, wystawionych na nazwisko J. R., U. L. (...), (...) M., wyciągu z rachunku bankowego męża i złożonego oświadczenia, że mąż wyprowadził się, kolejnym wezwaniem z dnia 18 lutego 2009 r. po raz kolejny zobowiązano skarżącą do złożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów, t.j.: - dokumentów potwierdzających wysokość dochodów uzyskiwanych przez męża skarżącej w okresie ostatnich sześciu miesięcy wraz z dokumentami to potwierdzającymi (zaświadczenie pracodawcy lub kopie prowadzonej ewidencji przychodów z wykazaną kwotą przychodów i dochodów za listopad 2008 oraz styczeń 2009), - dodatkowego oświadczenia o stanie majątkowym męża skarżącej, - w przypadku orzeczonego rozwodu (separacji) skarżącej – kopii wyroku (postanowienia) Sądu stwierdzającego powyższe, - dodatkowego oświadczenia o tym kto jest właścicielem mieszkania w M. pod wskazanym przez skarżącą adresem (ul. U. L. <...>), - dokumentów potwierdzających prowadzone wobec skarżącej postępowanie egzekucyjne. Z przedłożonych w odpowiedzi na w/w wezwania dokumentów i oświadczeń wynika dodatkowo, co następuje: Skarżąca prowadziła zgłoszoną w dniu 22 listopada 1991 r. do ewidencji działalności gospodarczej działalność w zakresie sprzedaży detalicznej paliw, sprzedaży hurtowej paliw stałych, ciekłych, gazowych oraz produktów pochodnych; sprzedaży hurtowej wyrobów chemicznych; wykonywania instalacji gazowych; badań i analiz technicznych, która to działalność została wyrejestrowana z dniem 30 października 2008 r.(decyzja Burmistrza M. - k.25). Z deklaracji podatkowej za 2007 rok (k.22) wynika, że skarżąca zadeklarowała stratę w wysokości 45.490,15 zł (przychód 479.458,02 zł koszty uzyskania przychodów 524.948,17 zł); skarżąca nie przedłożyła rozliczenia podatkowego za 2008 r., gdyż, jak podała, nie dokonała jeszcze rozliczenia podatkowego za ten okres. Dane zawarte w nadesłanych przekazach pocztowych potwierdzają, że kwota emerytury skarżącej stanowi ok. 830 zł netto (brutto 978,58 zł ). Przedłożone faktury za energię elektryczną i telefon stacjonarny - wystawione na imię i nazwisko męża skarżącej – wskazują, że miesięczne wydatki z w/w tytułów stanowiły kwotę średnio ok. 239 zł. Skarżąca oświadczyła, że właścicielami mieszkania w M. są jej dzieci. Z kolei z wyciągów bankowych (K. R. przedłożyła wyciąg z trzech rachunków: osobistego, związanego z prowadzoną uprzednio działalnością gospodarczą oraz rachunku męża) wynika, że według stanu na dzień 31 stycznia 2009 r. posiadała środki w łącznej kwocie 4.246,56 zł oraz na jednym z nich saldo o wartości -49,12 zł. Pomimo wezwania K. R. przedłożyła dowodów potwierdzających prowadzone wobec niej postępowania egzekucyjne (w tym egzekucję ze środków zgromadzonych na rachunkach bankowych). Z nadesłanych kopii decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w S. określających K. R. zobowiązanie podatkowe w podatku akcyzowym za odpowiednie miesiące roku 2003, 2004, 2005, 2006 wynika zobowiązanie skarżącej do zapłaty kwoty ok.751 tys. zł. Z kolei w odniesieniu do stanu rodzinnego, dopiero w odpowiedzi na drugie wezwanie referendarza, skarżąca oświadczyła, że od marca 2008 r. pozostaje wraz z mężem w faktycznej separacji, mimo braku orzeczenia w tym zakresie; nie mieszka z mężem i nie prowadzi z nim wspólnie gospodarstwa domowego. Skarżąca przedstawiła prowadzoną na skutek w/w wezwania korespondencję z mężem (prośba o wymagane dokumenty dotyczące wysokości dochodów) wraz z oświadczeniem, ze nie uzyskała odpowiedzi ze strony męża. Nie posiada żadnych przedmiotów majątkowych, które byłyby wspólną własnością, a od kwietnia 2008 r. w małżeństwie ustanowiono rozdzielność majątkową. Skarżąca oświadczyła, że ze względu na istniejącą rozdzielność majątkową nie uzyskała od męża informacji o jego majątku i dochodach. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym obejmującym koszty sądowe – gdy strona będąca osobą fizyczną wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Z konstrukcji tego przepisu wynika, że to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania, że znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy i od tego co udowodni zależy sposób rozstrzygnięcia w tym przedmiocie. Wskazane przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Strona ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy musi zatem uprawdopodobnić, że jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Art. 252 p.p.s.a. stawia wymóg, by wniosek o przyznanie prawa pomocy zawierał oświadczenie strony o stanie majątkowym i dochodowym oraz dodatkowo, gdy wniosek składa osoba fizyczna, dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym Z kolei zgodnie z przepisem art. 255 p.p.s.a. jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Również konstrukcja tego przepisu zakłada obowiązek współpracy wnioskodawcy z Sądem. Niedopełnienie tego obowiązku może w konsekwencji skutkować niewykazaniem, iż strona nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania w rozumieniu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Jest to bowiem rodzaj dodatkowego postępowania dowodowego, w którym sąd ma możliwość uzupełnienia wniosku oraz określenia w sposób pełny i klarowny stanu majątkowego wnioskodawcy (vide: postanowienie NSA z 8 października 2008 r. sygn. akt II FZ 390/08, publ. na stronie internetowej NSA www.nsa.gov.pl). Analiza danych zawartych w przedłożonych dokumentach i treści złożonych oświadczeń skarżącej prowadzi do wniosku, że nie wykazała ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zaznaczyć na wstępie należy, że otrzymywane przez skarżącą świadczenie emerytalne w kwocie 830 zł z pewnością nie wystarczyłoby na pokrycie należnych w sprawie kosztów postępowania sprowadzających się obecnie do wpisu od skargi w kwocie 2.000,00 zł, jednak należy zwrócić uwagę również na inne okoliczności sprawy, mające wpływ na ocenę możliwości płatniczych skarżącej. Po pierwsze nadesłane przez skarżącą wyciągi z rachunków bankowych wykazały, że skarżąca dysponowała 31 stycznia 2009 r. kwotą 3.948,83 zł; a, pomimo wezwania do przedstawienia dokumentów potwierdzających prowadzoną egzekucję, nie wykazała, iżby środki te podlegały zajęciu (zostały zajęte). Po drugie podkreślić należy, że skarżąca nie potwierdziła w sposób niebudzący wątpliwości jakie ponosi wydatki konieczne na utrzymanie swojej osoby – przedstawione faktury (energia elektryczna i telefon stacjonarny) odnoszą się do należności wymaganych od męża skarżącej. Po trzecie podkreślić należy, że pomimo złożonego oświadczenia o faktycznej separacji mężem (od marca 2008 r.), o nieposiadaniu informacji o jego dochodach i stanie majątkowym, ustanowionej (od kwietnia 2008 r.) rozdzielności majątkowej małżeńskiej, skarżąca przedstawia w dniu 13 lutego 2009 r. wyciąg z rachunku bankowego męża (z okresu od 1 listopada 2008 r. do 31 stycznia 2009 r.) z wykazaną kwotą 297,73 zł, co poddaje pod wątpliwość prawdziwość złożonego przez skarżącą oświadczenia o wzajemnych relacjach, jakie istnieją w jej małżeństwie. Po czwarte wskazać należy, że skarżąca nie przedstawiła, wbrew wezwaniu, dokumentów potwierdzających sytuację prawną małżeństwa. Potwierdzenie istnienia rozdzielności majątkowej w małżeństwie miałoby również wpływ na ocenę możliwości płatniczych skarżącej. Pomimo wskazania, że w załączeniu odpowiedzi na wezwanie skarżąca przekazuje umowę majątkową małżeńską, dokument ten nie został przesłany do Sądu. Analiza treści tego dokumentu pozwoliłaby na ustalenie w jaki sposób małżonkowie rozdysponowali majątkiem wspólnym oraz czy, i jak dokonane czynności wpłynęły na aktualne możliwości płatnicze skarżącej, na co zwracał uwagę Naczelny Sąd Administracyjny w swoich postanowieniach (chociażby postanowienie NSA z dnia 9 lutego 2006 r. sygn. I FZ 9/06, niepubl.). Mając na uwadze wszystko powyższe należy stwierdzić, że skarżąca, poprzez złożenie wskazanych wyżej dokumentów, oświadczeń, które w części są niespójne, niepełną dokumentację istotnych okoliczności w sprawie, nie wykazała w sposób przekonujący, że znajduje się w sytuacji uniemożliwiającej poniesienie pełnych kosztów postępowania, sprowadzających się na obecnym etapie postępowania do wpisu od skargi w kwocie 2.000,00 zł, bez uszczerbku koniecznego utrzymania. Wobec powyższego, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., postanowiono, jak na wstępie.