I SA/Sz 83/13

WyrokWSA w Szczecinie2013-05-22

Skład orzekający: Joanna Wojciechowska, Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka, Marzena Kowalewska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej, wydana z zastrzeżeniem warunku złożenia prawomocnego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku w określonym terminie, może zostać zmieniona w trybie art. 155 K.p.a. po upływie tego terminu, mimo że warunek nie został spełniony?
Ratio decidendi
Decyzja ostateczna, nawet warunkowa, na mocy której strona nabyła prawo (choćby warunkowo), może być zmieniona w trybie art. 155 K.p.a., jeśli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Organ odwoławczy błędnie uznał, że niedopełnienie warunku powoduje, iż skutki decyzji nigdy nie powstały i tym samym uniemożliwia zmianę decyzji w tym trybie. Uzasadnienie decyzji odmawiającej zmiany nie spełniło wymogów art. 107 § 3 K.p.a., gdyż nie rozważono przesłanek interesu społecznego lub słusznego interesu strony.
Stan faktyczny
Skarżący J. P. ubiegał się o zmianę decyzji przyznającej mu płatność rolnośrodowiskową, która została wydana z warunkiem złożenia prawomocnego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po zmarłym ojcu. Mimo że postanowienie zostało złożone po terminie, skarżący wnioskował o uchylenie warunku. Organ pierwszej instancji odmówił zmiany decyzji, a organ odwoławczy utrzymał tę decyzję w mocy, uznając, że niedopełnienie warunku spowodowało, iż prawo do płatności nigdy nie powstało, co uniemożliwia zmianę decyzji w trybie art. 155 K.p.a. Skarżący złożył skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, i zasądził od organu na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Wojciechowska, Sędziowie Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka (spr.), Sędzia WSA Marzena Kowalewska, Protokolant Lidia Maląg, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 8 maja 2013 r. sprawy ze skargi J. P. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 5 listopada 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zmiany decyzji o przyznaniu płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącego kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją Nr [...] z 5 listopada 2012 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 6 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), w związku z § 13 a, § 13 b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolno środowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. z 2004., Nr 174, poz. 1809 ze zm.), Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez pełnomocnika J. P. od decyzji nr [...] o odmowie zmiany decyzji nr [...] o przyznaniu płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych, wydanej w dniu 25 lipca 2012 r. przez Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa dla powiatu s., orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji. Uzasadniając swoje stanowisko organ odwoławczy wskazał na stan faktyczny sprawy podając, że 29 kwietnia 2008 r. J. B. P. złożył wniosek o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt. W dniu 12 listopada 2008 roku Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wysłał do wymienionego producenta decyzję nr [...] o przyznaniu płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rohośrodowiskowych. Korespondencja ta została zwrócona przez Pocztę Polska w dniu 18 listopada 2008 r. z adnotacją, że adresat nie żyje. Następnie, 12 grudnia 2008 r. do organu został dostarczony akt zgonu nr [....] z którego wynika, że J. B. P. zmarł dnia 11 listopada 2008 r. Wraz z aktem zgonu złożony został przez J. P. wniosek o przejęcie zobowiązania rolnośrodowiskowego po zmarłym ojcu. W dniu 18 grudnia 2008 r. J. P. dostarczy! do Biura ARiMR kopię wniosku o stwierdzenie nabycia spadku wraz z potwierdzeniem jego złożenia w sądzie rejonowym oraz oświadczenia wszystkich ustawowych spadkobierców o wyrażeniu zgody na wstąpienie w toczące się postępowanie i przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2008 J. P. Na tej podstawie wnioskodawca otrzymał, w dniu 30 lipca 2009 r., decyzję nr [...] o przyznaniu płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowlskowych w kwocie [...] zł. Przedmiotowa decyzja uzyskała walor ostateczności w dniu 13 sierpnia 2009 r. W uzasadnieniu powyższej decyzji organ wskazał na konieczność wypełnienia przez stronę warunku określonego w § 13 a ust. 9 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowlskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich, w którym wskazano, że "decyzję w sprawie przyznania pierwszej płatności rolnośrodowiskowej spadkobiercy producenta rolnego wydaje się z zastrzeżeniem dopełnienia przez tego spadkobiercę warunku złożenia prawomocnego postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku w terminie 6 miesięcy od dnia, w którym decyzja ta stała się ostateczna". Ponadto, J. P. został poinformowany, że spadkobierca producenta rolnego ma obowiązek - zgodnie z § 13 a ust. 6 wymienionego powyżej rozporządzenia - dostarczyć do Biura ARiMR w D. prawomocne postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się tego postanowienia. Następnie organ odwoławczy wskazał, że 16 grudnia 2009 r. do Biura Powiatowego ARiMR w D. wpłynął wniosek Strony o uchylenie warunku wskazanego w decyzji nr [...] w uzasadnieniu którego wyjaśniono, iż J. P. jako spadkobierca po zmarłym J. B. P., z przyczyn od siebie niezależnych, nie może wypełnić warunku polegającego na złożeniu prawomocnego postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku w terminie 6 miesięcy od dnia, w którym decyzja ta stała się ostateczna. W dniu 27 lipca 2010 roku J. P. dostarczył do Biura ARiMR postanowienie Sądu Rejonowego w K. Wydział I Cywilny, sygn. akt I Ns 1695/08 opatrzone klauzulą prawomocności z dnia 15 lipca 2010 r., w którym Sąd postanowił o nabyciu przez stronę niniejszego postępowania spadku po zmarłym J. B. P. Mając na uwadze powyższe, 25 lipca 2012 r., Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w D., w wyniku rozpoznania wniosku z dnia 15 grudnia 2009 r., w którym J. P. zwrócił się o uchylenie warunku określonego w § 13 a ust. 9 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowlskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich, a zawartego w decyzji nr[...] , wydał decyzję nr [...] , w której odmówił zmiany decyzji o przyznaniu płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych. Nie zgadzając się z takim rozstrzygnięciem producent rolny złożył odwołanie, wnosząc o uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia bądź uchylenie ostatecznej decyzji nr [...] i uruchomienie w stosunku do niej trybu z art. 156 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego. Jak wskazano na wstępie Dyrektor Z. Oddziału Regionalnego Agencji stwierdził, że odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie. Uzasadniając swoje stanowisko organ odwoławczy wskazał, na stosowne przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. z 2003 r., Nr 229, poz. 2273 ze zm.) oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. z 2004 r., Nr 174, poz. 1809 ze zm.), podając jednocześnie, że z przepisu § 13 a. ust. 9 wymienionego powyżej rozporządzenia w sposób nie budzący wątpliwości wynika, że jednym z warunków przyznania spadkobiercy pierwszej płatności rolnośrodowiskowej jest złożenie przez niego prawomocnego postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku w terminie 6 miesięcy od dnia, w którym decyzja w sprawie tej płatności stała się ostateczna. Warunek ten, w ocenie Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR jest warunkiem zawieszającym, od spełnienia którego zależy wywołanie przez decyzję o przyznaniu pomocy skutków materialno prawnych - w tym konkretnym przypadku - uprawnienia spadkobiercy producenta rolnego do otrzymania płatności rolnośrodowiskowej. Jego niedopełnienie powoduje natomiast, że skutki tej decyzji nigdy nie powstały, a więc spadkobierca nigdy nie był uprawniony do otrzymania tej płatności. Z tego też względu, w ocenie Dyrektora Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, prawidłowo Kierownik Biura Powiatowego ARiMR postąpił wskazując w decyzji nr [...] z dnia 30 lipca 2009 r. o przyznaniu J. P. (spadkobiercy) płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych, iż zostaje ona wydana zastrzeżeniem warunku określonego w § 13a ust. 9, co w dalszym toku postępowania stało się przedmiotem wniosku strony z dnia 15 grudnia 2009 r., w którym zwrócono się o uchylenie powyższego warunku. Prawidłowo także - w ocenie organu odwoławczego - organ pierwszej instancji rozstrzygnął o odmowie zmiany decyzji nr[...] , wydając w dniu 25 lipca 2012 r. decyzję nr [...] bowiem wskazane powyżej rozporządzenie, w ramach ustawowego upoważnienia, określiło tryb przejęcia płatności rolnośrodowiskowej, przewidując konieczność złożenia prawomocnego postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku w terminie 6 miesięcy od dnia, w którym decyzja w sprawie przyznania pierwszej płatności rolnośrodowiskowej spadkobiercy producenta rolnego, stała się ostateczna. Jednocześnie, w żadnym innym przepisie rozporządzenia z dnia 20 lipca 2004 r., nie określono sposobu w jaki winien postąpić spadkobierca producenta rolnego, w sytuacji gdy nie jest w stanie z przyczyn od siebie niezależnych, złożyć takiego postanowienia w wymaganym terminie a tym samym spełnić warunku z § 13 a ust. 9, a aby pomimo tego zachować prawo do pomocy określonej w decyzji w sprawie pierwszej płatności rolnośrodowiskowej. Reasumując organ odwoławczy wskazał jeszcze, że przepis art. 155 Kodeksu postępowania administracyjnego, który w niniejszej sprawie miałby stanowić podstawę do zmiany decyzji nr[...] , podstawy rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie nie może stanowić bowiem uchylona bądź zmieniona na podstawie tego przepisu prawa może zostać jedynie decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo. W niniejszej sprawie rozstrzygnięcie - uwarunkowane złożeniem przez J. P. w terminie 6 miesięcy od dnia, w którym decyzja stała się ostateczna, prawomocnego postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku - nie nastąpiło. Postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku - choć z przyczyn niezależnych od producenta rolnego i powodów całkowicie przez niego niezawinionych - złożone zostało po terminie, o którym mowa w § 13 a ust. 9 rozporządzenia z dnia 20 lipca 2004 r., powodując tym samym, że skutki decyzji o przyznaniu płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych, wydanej w dniu 30 lipca 2009 r. przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w D., nigdy nie powstały. Nie zgadzając się z takim stanowiskiem J. P., działając za pośrednictwem swojego pełnomocnika, złożył skargę do tutejszego Sądu, wnosząc o: 1) uwzględnienie skargi i uchylenie decyzji Dyrektora Z. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. z dnia 5 listopada 2012 r., Nr [...] oraz decyzji Kierownika Biura Powiatu S. Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w D. z dnia 25 lipca 2012 r., Nr[....] , o odmowie zmiany decyzji ostatecznej z dnia 30 lipca 2009 r., Nr[....] ; 2) uwzględnienie skargi i stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej z dnia 30 lipca 2009 r., Nr[...] , w części, obejmującej zamieszczenie w tej decyzji warunku, nakładającego na skarżącego obowiązek złożenia prawomocnego postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku w terminie sześciu miesięcy od dnia, w którym decyzja ta stała się ostateczna. Zaskarżonej decyzji zarzucono: 1) rażące naruszenie przepisu § 13a ust. 9 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwziąć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich poprzez przyjęcie, że zamieszczenie warunku w decyzji ostatecznej z dnia 30 lipca 2009 r. Nr [...] o przyznaniu skarżącemu kolejnej płatności rolnośrodowiskowej, nakładającego na skarżącego obowiązek złożenia prawomocnego postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku w terminie sześciu miesięcy od dnia, w którym decyzja ta stała się ostateczną, było obligatoryjne, gdyż ustawodawca nakazał jego umieszczenie w decyzji, co uniemożliwiło dokonanie zmiany decyzji ostatecznej, w tej części, zgodnie z wnioskiem skarżącego, podczas gdy przepis ten nie miał zastosowania do wydania decyzji w sprawie przyznania skarżącemu kolejnej płatności rolnośrodowiskowej i organ drugiej instancji, z uwagi na istniejące w sprawie okoliczności faktyczne i przy zastosowaniu prawidłowej podstawy prawnej, winien dokonać zmiany decyzji ostatecznej w części, dotyczącej uchylenia tegoż warunku w tej decyzji; 2) błędną interpretację przepisów § 13 b ust. 2 wymienionego powyżej rozporządzenia z dnia 20 lipca 2004 r. poprzez przyjęcie przez organ drugiej instancji, że "odpowiednie" stosowanie przepisu § 13a ust. 9 tego rozporządzenia polegało na jego stosowaniu "wprost", tj. również do wydania decyzji w sprawie o przyznanie kolejnej płatności rolnośrodowiskowej, podczas gdy zastosowanie tego przepisu "wprost" było niedopuszczalne ze względu na okoliczności faktyczne tej konkretnej sprawy, charakter instytucji objętej treścią tegoż przepisu, jak i cel ustawodawcy w związku ze zwrotem zamieszczeniem w wymienionym przepisie: "stosuje się odpowiednio przepisy § 13a ust. 2 - 9", co miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy; 3) naruszenie przez organ drugiej instancji przepisów art. 6, art. 7, art. 8 i art. 11 Kodeksu postępowania administracyjnego w zw. z art. 2 Konstytucji RP poprzez nie zastosowanie lub pominięcie podstawowych zasad wynikających z tych przepisów przy rozpoznawaniu odwołania skarżącego z dnia 24 sierpnia 2012 r. od decyzji organu pierwszej instancji, co w konsekwencji doprowadziło do nietrafnego rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności).Ocenie Sądu podlegają zatem zgodność aktów administracyjnych (w tym przypadku decyzji) zarówno z przepisami prawa materialnego, jak i procesowego. Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się więc do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Oznacza to, że sąd administracyjny nie weryfikuje działalności administracji publicznej według zasad słuszności, sprawiedliwości społecznej, czy też w aspekcie celowości podjętych rozstrzygnięć. Zgodnie z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270), zwanej dalej P.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z okoliczności rozpoznawanej sprawy wynika, że przedmiotem sporu jest kwestia prawidłowości decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa Nr [....] z 5 listopada 2012 r., wydanej na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 6 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), w związku z § 13 a, § 13 b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolno środowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. z 2004., Nr 174, poz. 1809 ze zm.) utrzymującej w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa dla powiatu s. o odmowie zmiany decyzji nr [...] o przyznaniu płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych, wydanej w dniu 25 lipca 2012 r. w trybie art. 155 Kodeksu postępowania administracyjnego Przeprowadzając, w oparciu o wskazane na wstępie uregulowania, kontrolę zgodności z prawem zaskarżonej decyzji Sąd uznał zatem, że kwestią kluczową dla oceny jej legalności stanowi tryb, w jakim sprawa została załatwiona i doszedł do przekonania, że kontrolowana decyzja zostały wydane z obrazą przepisu art. 155 Kodeksu postępowania administracyjnego Decyzja ta wydana została bowiem po uprzednim wniesieniu przez skarżącego wniosku z 15 grudnia 2009 r., uzupełnionego następnie pismem z 12 lutego 2010 r., o zmianę decyzji ostatecznej z 30 lipca 2009 r. o przyznaniu skarżącemu płatności z tytułu przedsięwzięć rolnośrodowiskowych w trybie art. 155 Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z brzmieniem wskazanego powyżej przepisu decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Wskazany powyżej tryb jest jednym z nadzwyczajnych środków wzruszenia decyzji ostatecznych, na co zezwala zapis zawarty w art. 16 § 1 zdanie drugie Kodeksu postępowania administracyjnego. Decyzja ostateczna, której zmiany odmówiono dokonania na podstawie przywołanej regulacji, była decyzją warunkową, tj. skarżącemu przyznano płatność rolnośrodowiskową w łącznej wysokości [...] zł z zastrzeżeniem dopełnienia przez niego, jako spadkobiercy, warunku złożenia prawomocnego postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku w terminie sześciu miesięcy od dnia, w którym decyzja z 30 lipca 2009 r. stała się ostateczna, tj. od 13 sierpnia 2009 r. Rozstrzygnąć zatem należało, czy na mocy powyższej decyzji strona postępowania nie nabyła żadnych prawa, jak utrzymuje organ odwoławczy, a w konsekwencji tego, czy możliwe jest uchylenie lub zmiana takiej decyzji w trybie art. 155 Kodeksu postępowania administracyjnego. Wykładnia pojęcia "nabycie prawa", dla którego nie stworzono definicji legalnej, budziła w orzecznictwie wiele wątpliwości. W chwili obecnej pogląd judykatury i orzecznictwa jest jednolity i traktować go można, jako ugruntowany. Przywołać tu można stanowisko zajęte przez komentatorów kodeksu postępowania administracyjnego E. Iserzona i J. Starościaka (vide Zbigniew Janowicz: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa-Poznań 1987, str. 338), a także zaprezentowane w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego - z dnia 13 grudnia 1985 r., sygn. akt III SA 1003/85, publ. OSPiKA z 1987 r. Nr 7-8 poz. 163, z dnia 27 maja 2003 r., sygn. akt IV SA 3205/01, publ. LEX 794688, czy z dnia 18 lutego 1999 r., sygn. akt IV SA 251/97, publ. LEX nr 48251 i Monitor Prawn. 2003/14/627, a także wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 grudnia 1997 r., III RN 92/97, OSNAPiUS 1998 Nr 10. Jako "nabycie praw" użyte w art. 154 i art. 155 Kodeksu postępowania administracyjnego, przyjęto każde indywidualne rozstrzygnięcie prawne, które ma znamiona rozstrzygnięcia merytorycznego w sprawie, kształtujące sytuację prawną strony. "Nabycie praw" może więc nastąpić również w decyzji nakładającej obowiązek i nie jest związane z rozstrzygnięciem pozytywnym lub negatywnym dla strony, ale z faktem, że decyzja swoim rozstrzygnięciem kształtuje sytuację prawną strony przez danie uprawnienia lub nałożenie obowiązku. Decyzja nakładająca pewien obowiązek lub nawet tylko stwierdzająca, że na danej osobie nie ciąży obowiązek, jest decyzją, na mocy której adresat nabywa prawo, a mianowicie prawo do wykonywania tylko takiego obowiązku, jaki został określony w decyzji, bądź prawo do niewykonywania jakiegoś oznaczonego obowiązku. W świetle przedstawionej interpretacji pojęcia "nabycia prawa" nie można zgodzić się ze stanowiskiem organu odwoławczego, by decyzja ostateczna przyznająca płatność rolnośrodowiskową pod warunkiem złożenia w odpowiednim terminie postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku, nie ukształtowała sytuacji prawnej skarżącego. Na mocy tej decyzji niewątpliwie skarżący nabył prawo z tym, że jego realizacja uzależniona była od spełnienia warunku. Nie można także zgodzić się z poglądem, że przepis szczególny stał na przeszkodzie do zastosowania wnioskowanego przez stronę trybu bowiem do przyjęcia tego poglądu niezbędne byłoby stwierdzenia istnienia regulacji, która wyłącza możliwość stosowania art. 155 Kodeksu postępowania administracyjnego do decyzji o przyznaniu płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych wydawanych z powołaniem się np. na regulacje rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolno środowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. z 2004., Nr 174, poz. 1809 ze zm.). Uchylenie lub zmiana decyzji w trybie art. 155 Kodeksu postępowania administracyjnego może mieć miejsce jedynie w sytuacji, gdy spełnione zostaną przesłanki wymienione w tym przepisie i brak jest podstaw prawnych do jej uchylenia lub zmiany w trybie wznowienia postępowania lub do stwierdzenia nieważności tej decyzji. Do przesłanek tych należy także rozważenie, czy za ewentualnych uchyleniem lub zmianą decyzji przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony. Kwestie te zostały całkowicie pominięta w rozważaniach organu odwoławczego Z tych też powodów, kwestionując zasadność zaskarżonej decyzji pod względem proceduralnym, przedwczesnym było odniesienie się przez Sąd do stanowiska zajętego w zaskarżonej decyzji, a także do zarzutów skargi skierowanych, co do meritum sprawy. Jednocześnie jednak podkreślić należy, że uwzględniając regułę interpretacyjną zawartą w przepisie art. 16 § 1 zdanie drugie Kodeksu postępowania administracyjnego, należy przyjąć, że przedmiotem postępowania określonego w art. 155 jest stwierdzenie istnienia przesłanek wymienionych w tym przepisie. W przypadku gdy organ administracji publicznej ustali istnienie tych przesłanek, może uchylić lub zmienić dotychczasową decyzję ostateczną. Istotą postępowania w trybie art. 155 Kodeksu postępowania administracyjnego jest sprawdzenie, czy w ustalonym stanie faktycznym i prawnym istnieją szczególne przesłanki, które przemawiałyby za uchyleniem lub zmianą decyzji ostatecznej. Prawna możliwość zastosowania tego trybu uwarunkowana jest zatem prowadzeniem postępowania w ramach tego samego stanu prawnego i faktycznego, a postępowanie prowadzone na tej podstawie nie może zmierzać do ponownego merytorycznego rozpatrzenia sprawy zakończonej ostatecznym rozstrzygnięciem (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 stycznia 2007 r., I OSK 586/06, LEX nr 320845, także wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 listopada 2010 r., II OSK 1810/09, LEX nr 746810). Także Sąd weryfikując prawidłowość decyzji wydanej nie miał możliwości sięgania decyzji ostatecznej z 30 lipca 2009 r., o co wniesiono w skardze. Niewątpliwie każda decyzja organu administracji wymaga, w myśl art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego szczegółowego uzasadnienia stanowiska organu, co do zaistnienia stosownych przesłanek koniecznych dla zastosowania lub odmowy zastosowania danego trybu postępowania. Przytoczyć tu można stanowisko komentatorów do kodeksu postępowania administracyjnego, stwierdzających, że ustalenie czy decyzja nie tworzy praw nabytych dla żadnej ze stron postępowania, wymaga "zbadania treści rozstrzygnięcia oraz stwierdzenia, że z jego treści strony nie mogą wyciągnąć dla siebie żadnych korzyści prawnych, nie mogą ani wywieść uprawnień, ani też sprecyzowania swoich obowiązków lub takich obowiązków innych podmiotów, które byłyby korelatem ich uprawnień" (J. Borkowski, Komentarz do art. 154 k.p.a. (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2006, s. 700). Uzasadnienie zatem decyzji odmawiającej uchylenia lub zmiany decyzji na podstawie art. 155 Kodeksu postępowania administracyjnego wymaga również, jak już z wskazano powyżej, przedstawienia przesłanek interesu społecznego lub słusznego interesu strony pozwalających na odstąpienie od zasady wynikającej z art. 16 Kodeksu postępowania administracyjnego. Ocena tych przesłanek powinna nastąpić z uwzględnieniem obowiązków organu określonych w art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie spełnia zatem wskazanych wymagań, uchybiając treści art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego. Przy ponownym postępowaniu organ zobowiązany będzie zatem uwzględnić powyżej przedstawione przez Sąd uwagi – tj. rozważyć wszystkie przesłanki warunkujące możliwość zastosowania trybu wnioskowanego przez skarżącego. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. W kwestii wykonalności orzeczono na podstawie art. 152 P.p.s.a. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 P.p.s.a. i § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez adwokata (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło