I SA/Sz 836/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Alicja Polańska (spr.), , , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 12 października 2007 r. wniosku H.B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie z jej skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z [...] nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych z tytułu sprzedaży nieruchomości p o s t a n a w i a: odmówić zmiany postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z 12 kwietnia 2007 r. o sygn. akt I SA/Sz 836/06 odmawiającego przyznania H.B. prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych Skarżąca H. B. w odpowiedzi na wezwanie z 6 lipca 2007 r. do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 1.796,00 zł od wniesionej skargi, złożyła 18 lipca 2007 r. ( data nadania pisma ) kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym koszty sądowe w sprawie. Wcześniejszy wniosek z 13 grudnia 2006 r. został prawomocnie oddalony (postanowienie WSA z 12 kwietnia 2007 r.) ze względu na to, że skarżąca nie wykazała, poprzez nieprzedstawienie Sądowi żądanych dokumentów, jaka jest jej rzeczywista sytuacja finansowa, a zażalenie na to postanowienie zostało oddalone (postanowienie NSA z 22 czerwca 2007 r. sygn. akt II FZ 286/07). Zgodnie z art. 165 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. (ustawa z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. z 2002 r. Nr 153, o poz. 1270 ze zm. ), dalej: p.p.s.a., postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne, co oznacza, że - jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 11 kwietnia 2006 r. sygn. akt II FZ 230/06 - przy ponownym badaniu sytuacji materialnej skarżącej, należy odnieść się do prawomocnego postanowienia w zakresie prawa pomocy i ocenić je zgodnie z przesłankami wskazanymi w art. 165 p.p.s.a. W uzasadnieniu aktualnie rozpoznawanego wniosku o przyznanie prawa pomocy, uzupełnionego złożonym 8 sierpnia 2007 r. urzędowym formularzem PPF, skarżąca oświadczyła, że składa w/w wniosek wskutek znacznie pogorszonej sytuacji majątkowej i podniosła, że nie prowadzi żadnej działalności gospodarczej ani rolniczej, pozostaje na utrzymaniu swojego męża. W stosunku do majątku skarżącej prowadzone jest postępowanie egzekucyjne przez komorników ze S. , G. oraz G., a jego wartość jest w trakcie oszacowywania przez biegłych do sprzedaży komorniczej. Co do posiadanego majątku skarżąca wskazała na udział w ½ części domu jednorodzinnego o powierzchni użytkowej 390 m² oraz udział w ½ części gospodarstwa rolnego o powierzchni 420 ha oraz na inne nieruchomości, t.j. budynki gospodarcze, warsztat, magazyny. Oświadczyła przy tym, że nie posiada oszczędności, papierów wartościowych, itp. oraz przedmiotów wartościowych o wartości powyżej 3000 euro. Skarżąca oświadczyła, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z mężem R. oraz synami w wieku 24, 23 i 14 lat. Odnośnie do stanu majątkowego i dochodów pozostałych członków rodziny, H. B. oświadczyła, że mąż R., posiadający udział w ½ części gospodarstwa rolnego o powierzchni 420 ha uzyskuje dochody z prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości: "wg deklaracji PIT-5", natomiast syn Ł. posiadający gospodarstwo rolne o powierzchni ok. 200 ha osiągnął w 2006 r. dochody z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości około 1.000 zł miesięcznie. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym koszty sądowe ( art. 245 § 3 p.p.s.a.), zależne jest od wykazania przez stronę będącą osobą fizyczną, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny ( art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Z konstrukcji tego przepisu wynika więc, że to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania, że znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy i od tego co udowodni zależy sposób rozstrzygnięcia w tym przedmiocie. Wskazane przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Strona ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy musi zatem uprawdopodobnić, że jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa jest w przytoczonych przepisach. Wskazać w tym miejscu należy, że małżonkowie mają obowiązek – wynikający z art. 23 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego – wzajemnej pomocy w ponoszeniu kosztów sądowych, a obowiązek ten istnieje niezależnie od łączącego małżonków ustroju majątkowego. Pozostawanie więc wnioskodawcy we wspólnym gospodarstwie domowym ze współmałżonkiem, usprawiedliwia ocenę możliwości płatniczych w odniesieniu do sytuacji majątkowej całej rodziny. Obowiązek niesienia pomocy spoczywa również na innych członkach rodziny – zwłaszcza rodzice i dzieci zobowiązani są wspierać się wzajemnie ( art. 87 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego ). Zgodnie z przepisem art. 255 p.p.s.a. strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego, jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Stosownie do powyższego, wezwaniem z 3 września 2007 r. zobowiązano skarżącą do złożenia: - odpisu rocznego zeznania podatkowego męża skarżącej – R. B. - za rok 2006 wraz z potwierdzeniem jego złożenia w urzędzie skarbowym, - odpisu rocznego zeznania podatkowego syna skarżącej – Ł. B. - za rok 2006 wraz z potwierdzeniem jego złożenia w urzędzie skarbowym, - odpisu rocznego zeznania podatkowego syna skarżącej – P. B. - za rok 2006 wraz z potwierdzeniem jego złożenia w urzędzie skarbowym, - wykazu posiadanych przez skarżącą rachunków bankowych ( w tym lokat ) i wyciągów z tych rachunków za okres od 1 czerwca do 31 sierpnia 2007 r., - dowodów potwierdzających wysokość ponoszonych miesięcznie przez rodzinę skarżącej wydatków związanych z koniecznym utrzymaniem siebie i rodziny za okres od 1 czerwca do 31 sierpnia 2007 r., - oświadczenia męża skarżącej – R. B. - o wybranej formie rozliczenia podatkowego w 2007 r. (sposób wpłaty zaliczek, stawka podatku) oraz dokumentu potwierdzającego, czy R. B. miesiące maj, czerwiec, lipiec 2007 r. (lub za II kwartał 2007 r.) dokonał i, w jakiej wysokości wpłat należnego podatku (zaliczki) dochodowego od osób fizycznych oraz w jakiej stawce (zaświadczenie z właściwego urzędu skarbowego lub dowody wpłaty), - oświadczenia syna skarżącej –Ł. B. - o wybranej formie rozliczenia podatkowego w 2007 r. (sposób wpłaty zaliczek, stawka podatku) oraz dokumentu potwierdzającego, czy Ł. B. za miesiące maj, czerwiec, lipiec 2007 r. (lub za II kwartał 2007 r.) dokonał i, w jakiej wysokości wpłat należnego podatku (zaliczki) dochodowego od osób fizycznych oraz w jakiej stawce (zaświadczenie z właściwego urzędu skarbowego lub dowody wpłaty), - oświadczenia syna skarżącej – P. B. - o wybranej formie rozliczenia podatkowego w 2007 r. (sposób wpłaty zaliczek, stawka podatku) oraz dokumentu potwierdzającego, czy P. B. za miesiące maj, czerwiec, lipiec 2007 r. (lub za II kwartał 2007 r.) dokonał i, w jakiej wysokości wpłat należnego podatku (zaliczki) dochodowego od osób fizycznych oraz w jakiej stawce (zaświadczenie z właściwego urzędu skarbowego lub dowody wpłaty) w terminie 10 dni od dnia doręczenia niniejszego wezwania, pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie skarżąca oświadczyła, że nie posiada rachunków bankowych i przedłożyła: - odpis rocznego zeznania podatkowego PIT-36L R. B. za 2006 r., - odpis rocznego zeznania podatkowego PIT36L Ł. B. za 2006 r., - odpis rocznego zeznania podatkowego PIT-36 P. B. za 2006 r. W odniesieniu do wysokości aktualnych dochodów małżonka oraz dwóch synów H. B., nie przedkładając wymaganego zaświadczenia właściwego organu podatkowego oświadczyła, że każdy ze wskazanych członków rodziny wybrał liniową formę rozliczenia podatkowego 19%, a za miesiące maj, czerwiec, lipiec 2007 r. nie uzyskując żadnego dochodu i nie dokonując żadnych wpłat należnego podatku dochodowego od osób fizycznych. H. B. nadesłała również dowody potwierdzające wysokość ponoszonych wydatków związanych z utrzymaniem domu w N., z których wynika, że miesięcznie rodzina skarżącej wydatkuje kwotę ok. 350 zł ( wydatki na energię elektryczną, usługi komunalne, wodę i gaz ). Kwota powyższa nie obejmuje wartości wynikających z faktur wystawionych przez Telekomunikację Polską S.A. dla podmiotu Transport zarobkowy R. B. na łączną kwotę 219,02 zł. Analiza przedstawionej przez skarżącą sytuacji prowadzi do wniosku, że nie wykazała ona, że jej sytuacja majątkowa uległa pogorszeniu i nie wykazała, że znajduje się w sytuacji uniemożliwiającej poniesienie kosztów sądowych w sprawie bez uszczerbku koniecznego utrzymania dla siebie i rodziny. Z rocznej deklaracji utrzymującego skarżącą męża R. wynika, że zadeklarował za 2006 roku przychód w wysokości 2.069.758,00, dochody 205.444,81 zł ( koszty uzyskania przychodów w wysokości 1.864.313,19 zł ), co oznacza, że średni miesięczny dochód R. B. stanowił kwotę ok. 17 tys. zł. Po pierwsze, wskazać należy, że okoliczność deklarowania przez męża skarżącej za 2006 rok dochodów we wskazanej powyżej wysokości pozwala stwierdzić, że wnosząc w październiku 2006 roku skargę w niniejszej sprawie skarżąca powinna wraz z mężem zabezpieczyć środki na pokrycie kosztów sądowych w sprawie, sprowadzających się na obecnym etapie postępowania do wpisu od skargi w wysokości 1.796 zł. Po drugie, zaznaczyć należy, że skarżąca, wbrew wezwaniu, nie przedłożyła dokumentu potwierdzającego ewentualną wpłatę przez R. B., Ł. B., P. B. za wskazany okres 2007 roku podatku dochodowego od osób fizycznych, składając w tym zakresie jedynie oświadczenie o braku dochodów. Odnosząc się do dokonanych zabezpieczeń majątku małżonków B. wskazać należy, że z przedłożonych dokumentów nie wynika, iżby czynności zabezpieczające obejmujące nieruchomości o powierzchni ok. 420 ha, stanowiące własność R. B. w udziale do ½ części, polegające na obciążeniu dwudziestu trzech nieruchomości hipotekami przymusowymi na rzecz Skarbu Państwa t.j. Prokuratury Okręgowej pozbawiły skarżącą, posiadającą udział 1/2 części gospodarstwa rolnego o powierzchni ok. 420 ha oraz jej małżonka, możliwości wykorzystywania posiadanych składników majątkowych w celu osiągnięcia dochodu. Podkreślić należy, że deklarowane przez małżonka skarżącej przychody i dochody oraz posiadany majątek wskazują na dużą skalę prowadzonej działalności i prowadzą do wniosku, że istniała w tym przypadku możliwość poczynienia oszczędności na poczet prowadzonych postępowań sądowych. Jednocześnie należy zaznaczyć, że mimo oświadczenia o braku dochodów członków rodziny, rodzina skarżącej ponosi miesięcznie regularnie wydatki związane z opłatami za energię, wodę, usługi komunalne, gaz, w wysokości ok. 350 zł miesięcznie, co poddaje pod wątpliwość prawdziwość oświadczenia skarżącej o sytuacji finansowej jej rodziny ( czy to o braku dochodów, czy też o złożonym na urzędowym formularzu oświadczeniu braku oszczędności ). Mając na uwadze powyższe, należy stwierdzić, że skarżąca nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, dlatego na podstawie art. 165 w związku z art. 246 § 1 pkt 2 i art. 245 § 3 ustawy o p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji.