I SA/Sz 85/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie - Aleksandra Jawoszek po rozpoznaniu w dniu 8 kwietnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia[...] . Nr [...] w przedmiocie przyznania płatności na 2008 r. p o s t a n a w i a: przyznać skarżącej prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego Skarżąca D. B. w związku ze skargą na wyżej powołaną decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego lub adwokata, który uzupełniła składając urzędowy formularz PPF. Z uzasadnienia wniosku, oświadczenia o stanie rodzinnym, majątkowym, a także oświadczeń i dokumentów nadesłanych w wykonaniu zobowiązania referendarza sądowego wynika, co następuje. D. B. prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem P. B. oraz trójką dorosłych dzieci: z córkami ([...] lat) oraz synem ([...] lata). Dzieci pozostają na utrzymaniu rodziców. Córka M. B. ukończyła studia wyższe, poszukuje pracy, nie jest zarejestrowana jako osoba bezrobotna (zaświadczenie PUP w K. P. z dnia 23 marca 2010 r. – k. 30). Córka A. B. jest uczennicą technikum w N. nie pobiera żadnego stypendium (zaświadczenie Zespołu Szkół Ponadgimnazjalnych im. [...] z dnia 29 stycznia 2010 r.). Syn skarżącej Ł. B. jest uczniem Szkoły Biznesu [...] jak podała skarżąca, z uwagi na nieuiszczenie czesnego został zawieszony. Skarżąca i jej rodzina nie posiadają majątku w postaci nieruchomości, wartościowych ruchomości, zgromadzonych zasobów pieniężnych (oszczędności, papierów wartościowych, itp.). Skarżąca dzierżawi od ANR łąki o pow. [...] ha, ale nie prowadzi żadnej działalności rolniczej, polegającej na hodowli i sprzedaży zwierząt, czy uprawach rolnych, nie uzyskała w 2009 r. dochodów z tego tytułu, nie otrzymała także dopłat do rolnictwa, ponieważ zostały wstrzymane. Skarżąca oświadczyła, iż wraz z rodziną mieszka w wyremontowanym we własnym zakresie po pożarze w 1999 r. budynku, będącym własnością jej brata I. B., który odziedziczył po rodzicach (postanowienie Sądu Rejonowego w Kamieniu Pomorskim o stwierdzeniu nabycia spadku z dnia 13 marca 2002 r., sygn. akt I Ns 6/02 – k. 32). Ponoszone wydatki związane z utrzymaniem mieszkania to: energia elektryczna w kwocie [...] zł, woda w kwocie [...] zł, gaz w kwocie [...] zł, zakup węgla w kwocie [...] zł. Inne konieczne wydatki to czynsz dzierżawny w kwocie [...] zł, podatek rolny za 2010 r. w kwocie [...] zł (rata kwartalna [...] zł), a także opłaty za zakwaterowanie i wyżywienie córki w internacie w Nowogardzie za 2009 r. w łącznej kwocie [...] zł oraz za styczeń 2010 r. w kwocie [...] zł . Powyższe opłaty zostały udokumentowane (faktury VAT i zaświadczenie Kierownika Internatu w N, odpis decyzji Burmistrza z dnia 17 lutego 2010 r. ). Przedłożono także trzy wezwania do zapłaty wystawione w dniu 3 listopada 2009 r. na kwotę [...] zł, 7 stycznia 2010 r. na kwotę [...] zł i 9 marca 2010 r. na kwotę [...] zł dotyczące opłat za wodę i energię elektryczną (k. 39, 40, 41). Skarżąca i jej rodzina utrzymują się z renty jej męża P. B. w kwocie [...] zł oraz otrzymywanych z pomocy społecznej zasiłków celowych specjalnych (zaświadczenie OPS w G. z dnia 22 marca 2010 r. – k. 31). Skarżąca oświadczyła, iż jej rodzina jest zadłużona z tytułu zaciągniętych kredytów konsumpcyjnych lub zaciągniętych na spłatę innych kredytów, nałożonych kar i grzywien (w związku z toczącymi się postępowaniami cywilnymi i karnymi) na łączną kwotę około [...] zł. Zajęciu z tego tytułu podlega świadczenie rentowe P. B.. Skarżąca przedłożyła także wyciąg z rachunku bankowego posiadanego w Banku Spółdzielczym za okres od 1 stycznia 2010 r. do 22 marca 2010 r., którego saldo na koniec tego okresu wynosiło [...] zł oraz wyciąg z posiadanego przez P. B. rachunku w Banku P. SA z saldem ujemnym w kwocie [...] zł, na którym została wyszczególniona kwota [...] zł otrzymana przelewem z tytułu renty. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje. Zgodnie z zasadą obowiązującą w postępowaniu przed sądem administracyjnym - wyrażoną w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a. - strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Prawo pomocy stanowi wyjątek od tej zasady i może zostać przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Literalna wykładnia omawianych regulacji nie pozostawia wątpliwości co do tego, iż inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki przemawiające za udzieleniem prawa pomocy, ciąży na ubiegającej się o takie prawo stronie. Należy zatem przyjąć, iż wprowadzając wyjątek od ogólnej zasady partycypowania w kosztach sądowych, ustawodawca nałożył obowiązek wykazania pozytywnych przesłanek na wnioskodawcę, zaś ocenę ich spełnienia pozostawił uznaniu sądu (referendarzowi sądowemu) rozpoznającemu wniosek. Należy w tym miejscy wyjaśnić także, iż instytucja przyznania prawa pomocy jest stosowana tylko w przypadkach osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Do osób tych zaliczyć można bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym przypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero, gdy poczynione w ten sposób oszczędności okazałyby się niewystarczające, a także gdy wnioskodawca ze względu na nadzwyczajne okoliczności np. takie jak stan zdrowia, sytuacja osobista, rodzinna, wiek, czy zawód nie ma realnych możliwości wykorzystania swej zdolności zarobkowej, albo nie korzysta z niej z przyczyn społecznie uzasadnionych – może zwrócić się o dofinansowanie udziału w postępowaniu sądowym przez Skarb Państwa. Mając powyższe na uwadze, należało stwierdzić, że przedstawione przez skarżącą w oświadczeniu, jak i wynikające z przedłożonych dokumentów okoliczności, uzasadniają uwzględnienie wniosku. Skarżąca w sposób dostateczny wykazała bowiem, iż w jej przypadku zostały spełnione przesłanki, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., o czym świadczy przede wszystkim sytuacja osobista i materialna skarżącej. Pięcioosobowa rodzina skarżącej utrzymuje się z renty jej męża w kwocie 860 zł oraz otrzymywanych okresowo zasiłków specjalnych z pomocy społecznej. Skarżąca we wspólnym gospodarstwie domowych wykazała troje dorosłych dzieci, które pozostają na utrzymaniu rodziców, bowiem kontynuują naukę lub poszukują pracy, nie uzyskują zatem żadnych dochodów. Zarówno skarżąca jak i pozostałe osoby prowadzące wspólne gospodarstwo domowe nie posiadają majątku ani oszczędności. Ze środków pieniężnych, którymi dysponuje rodzina ponoszone są tylko uzasadnione wydatki związane z opłatami na mieszkanie i edukacją najmłodszej córki i syna. Przy czym, jak zostało wykazane należności te są regulowane z opóźnieniami. Ponadto rodzina posiada zadłużenie na kwotę około [...] (z tytułu kredytów, kar i grzywien), prowadzona jej egzekucja z renty P. B.. Powyższe okoliczności przekonują o niedostatku, w jakim znajduje się rodzina skarżącej, w związku z tym należy stwierdzić, iż nie stać skarżącej na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Skarżąca wykazała, że nie jest w stanie poczynić żadnych oszczędności w swoich wydatkach aby zgromadzić środki pieniężne na koszty sądowe jak i na wynagrodzenie pełnomocnika. Ze złożonych oświadczeń i akt sprawy wynika, iż nie może także liczyć na pomoc finansową pozostałych członków rodziny (brata i jego dzieci) ze względu na konflikt rodzinny. Przy rozpoznawaniu niniejszego wniosku wzięto pod uwagę również to, iż skarżąca jest zobowiązania do poniesienia kosztów sądowych także w drugiej wszczętej przez siebie sprawie sądowej. Wobec powyższego, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w postanowieniu.