I SA/Sz 865/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Woźniak (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka,, Sędzia WSA Joanna Wojciechowska, Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Kalisiak, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 4 lipca 2019 r. sprawy ze skargi F.L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 5 września 2018 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia zaległości w podatku od nieruchomości za 2017 r. oddala skargę. Wnioskiem z dnia [...] r. [...] (dalej: "wnioskodawca", "skarżący") złożył do Wójta Gminy P. wniosek o umorzenie zaległości w podatku od nieruchomości za 2017 r. (III I IV rata podatku) w wysokości [...] zł wraz z odsetkami. Wnioskodawca wskazał, że zaległość dotyczy nieruchomości - [...] położonego przy [...] w J. , (dalej: "ośrodek wypoczynkowy"). Argumentował, że znajduje się w bardzo trudnej sytuacji materialnej, spowodowanej prowadzonym przeciwko niemu postępowaniem egzekucyjnym i zajęciem komorniczym (obejmującym rachunki bankowe i dochody z ośrodka wypoczynkowego). Wyjaśnił, że padł ofiarą przestępstwa (wyłudzenia) popełnionego przez zarząd upadłego [...] (dalej: "bank spółdzielczy"), przejętego następnie przez S. w P. (w sprawie toczą się postępowania karne i cywilne). Wnioskodawca zadeklarował, że po wyjaśnieniu sprawy i odzyskaniu zawłaszczonych pieniędzy zrekompensuje gminie wszystkie zaległości. Pismem z dnia [...] r. organ I instancji wezwał wnioskodawcę do uzupełnienia ww. wniosku o zastosowanie ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych. Zobowiązanie dotyczyło dokładnego wypełnienia oświadczenia o sytuacji materialnej i rodzinnej oraz przedłożenia innych dokumentów uzasadniających trudną sytuację finansową np.: faktury za media itp. Wezwanie zostało doręczone wnioskodawcy w dniu [...] r. W dniu [...] r. wnioskodawca złożył w organie I instancji "Oświadczenie osoby fizycznej, występującej z wnioskiem o ulgę w spłacie zobowiązań podatkowych o stanie majątkowym, sytuacji rodzinnej, ciężarach finansowych." Wnioskodawca oświadczył, że na jego majątek składa się ośrodek wypoczynkowy wraz z kaplicą oraz 1 ha ziemi rolnej w T. , gmina P.. Łączna wartość nieruchomości to około [...] mln zł. Ponadto nie posiada mieszkania (własnościowego mieszkania), ani innego majątku nieruchomego oraz samochodu i innych składników majątku trwałego. W zakresie źródeł dochodów i ich wysokości wskazał jedynie pracę na [...] w O. i [...] w W.. Dochody z pracy (po potrąceniu komorniczym dochód wynosi [...] zł) oraz z dzierżawy ośrodka wypoczynkowego zostały zajęte przez komornika. W zakresie obciążeń finansowych wymienił: czynsz – [...] zł, gaz - [...] zł, energia - [...] zł, woda, kanalizacja - [...] zł, telefon - [...] zł. Wnioskodawca wymienił również wydatki na opiekę zdrowotną w wysokości [...] zł oraz utrzymanie domu i podróże do pracy w wysokości [...] zł. Wszystkie ww. obciążenia są stałe i ponoszone miesięcznie. Ponadto oświadczył, że z tytułu zaciągniętych zobowiązań (pożyczek, kredytów itp.) zobowiązany jest do comiesięcznej spłaty kwoty w wysokości [...] zł. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] organ I instancji odmówił umorzenia zaległości objętej wnioskiem. Samorządowe Kolegium Odwoławcze K., decyzją z dnia [...] r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że stan faktyczny sprawy został w toku pierwszej instancji ustalony w sposób wyczerpujący i pełny. Przeprowadzono postępowanie dowodowe i w jego wyniku ustalono, że w istocie wnioskodawca nie czyni starań w celu polepszenia swojej sytuacji majątkowej. Organ II instancji dostrzegł, że w toku postępowania wnioskodawca nie przedłożył, z wyjątkiem oświadczenia żadnych dodatkowych dowodów na potwierdzenie swoich twierdzeń. Brak dowodów na potwierdzenie miesięcznych stałych obciążeń finansowych, obejmujących media, opiekę medyczną, utrzymanie domu i dojazdy do pracy. Z materiału dowodowego wynikało natomiast, że wnioskodawca posiada majątek o wartości [...] mln zł (ośrodek wypoczynkowy), który dzierżawi osobie trzeciej oraz że pracuje jako nauczyciel akademicki (kwota wynagrodzenia po potrąceniach to [...] zł). Zdaniem organu II instancji słusznie uznano, że brak jest w rozpoznawanej sprawie przesłanek umorzenia zaległości, tj. "ważnego interesu podatnika" i "interesu społecznego". Stanowisko to uzasadnia postawa wnioskodawcy w toku postępowania, który nie przedstawił w sposób wyczerpujący swojej sytuacji materialnej i osobistej. Wnioskodawca nie przedstawił przyczyn powstania zadłużenia, o którym mowa we wniosku, ani żadnych dowodów w tym zakresie. Stwierdził także, iż wnioskodawca poinformował, że w perspektywie czasu odzyska on odebrane środki i ureguluje zaległości. Także ta okoliczność przemawia za odmową umorzenia. Organ II instancji uznał, że pomimo trudnej sytuacji materialnej uzyskanie przez wnioskodawcę ulgi pozostawałoby w sprzeczności z interesem społecznym. Szczególnie w okolicznościach, gdy służyłaby ona w istocie umożliwieniu spłaty zobowiązań cywilnoprawnych wnioskodawcy. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, ewentualnie jej zmianę lub w ostateczności o rozłożenie na raty zaległości podatkowej. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że czuje się wysoko pokrzywdzony niesprawiedliwą decyzją organu II instancji. Narusza ona zasady prawa podatkowego tj. proporcjonalności i pomocniczości. Dodatkowo wyjaśnił, że aktualnie znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, spowodowanej nieuzasadnionymi żądaniami ze strony banku, który przejął w [...] r. bank spółdzielczy. Podkreślił, że to zarząd banku spółdzielczego dopuścił się wielomilionowych malwersacji. Toczą się, także postępowania sądowe w sprawie rzekomo ważnych weksli bankowych in blanco wystawionych przez skarżącego oraz związanych z nimi nakazami zapłaty. Skarżący stwierdził, że nie posiada środków na opłaty sądowe, na spłatę kredytów i długów zaciągniętych u osób prywatnych, a ewentualnych spłat dokonuje dzięki pomocy zaprzyjaźnionych osób. Dochody po zajęciu komorniczym ledwie wystarczają na opłaty za mieszkanie, utrzymanie i leczenie. Podkreślił, że nie jest proboszczem i nie pracuje w duszpasterstwie, a jedynym źródłem jego dochodów jest praca akademicka. Prowadzoną dotychczas działalność gospodarczą zawiesił w związku ze stratami oraz zajęciem komorniczym. Końcowo skarżący zwrócił uwagę, że: - z łącznej kwoty podatku od nieruchomości za rok 2017 uregulował połowę; - całoroczny podatek łączył się z działalnością gospodarczą, podczas gdy w rzeczywistości była to działalność sezonowa (od połowy czerwca do połowy września); - przesunięcie terminu płatności nie stanowił ulgi, bowiem należny podatek był płacony z należnymi odsetkami; - nie podziela zarzutu zgodnie, z którym nie czynił starań o polepszenie swojej sytuacji majątkowej, podczas gdy prawo nie pozwala mu na wykonywanie pracy w większym zakresie oraz czyni starania zmierzające do odzyskania ukradzionych przez bank spółdzielczy pieniędzy. Do pisma skarżący załączył kopię pierwszej strony informacji o wysokości dochodu (straty) z pozarolniczej działalności gospodarczej w roku podatkowym 2017 - PIT/B (bez potwierdzenia jego złożenia w organie podatkowym). Z zamieszczonych w jej treści danych wynika, iż w roku podatkowym 2017 z działalności w ramach ośrodka wypoczynkowego skarżący osiągnął przychód w wysokości [...] zł, poniesione koszty uzyskania przychodu wyniosły [...] zł. Tym samym osiągnął stratę w wysokości [...] zł. Skarżący przedłożył również wydruki ze strony internetowej http://prod.ceidg.gov.pl o zmianach we wpisie do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (CEIDG). Wpis z [...] r. dotyczył zmiany w zakresie oznaczenia przedsiębiorcy; symboli PKD poprzez usunięcie symboli 4799 Z (Pozostała sprzedaż detaliczna prowadzona poza siecią sklepową, straganami i targowiskami) i 5819 Z (Pozostała działalność wydawnicza) oraz dodanie 5819 Z (j.w.), 6910 Z (Działalność prawnicza), 1812 Z (Pozostałe drukowanie), 4799 Z (j.w.); adresu do korespondencji. Wpis z dnia [...] r. dotyczył zmiany statusu, tj. z aktywnego na zawieszony. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. W dniu [...] r. wpłynął do WSA w Szczecinie wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, który podlegał rozpoznaniu w odrębnym postępowaniu przez Starszego referendarza sądowego. Postanowieniem z dnia [...] r. Starszy referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy, a następnie po rozpoznaniu sprzeciwu postanowieniem z dnia [...] r., Sąd utrzymał to rozstrzygnięcie w mocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje: Spór w sprawie został wywołany wnioskiem skarżącego o umorzenie zaległości z tytułu podatku od nieruchomości za rok 2017 (III i IV rata podatku). W ocenie skarżącego, jego aktualna sytuacja życiowa i finansowa uzasadnia zastosowanie ulgi w spłacie należności z ww. tytułu. W ocenie organu II instancji, sytuacja skarżącego nie uzasadnia zastosowania przedmiotowej ulgi, bowiem nie przedstawił w sposób wyczerpujący swojej sytuacji materialnej i osobistej. Nie podał, też żadnych racjonalnych niezawinionych przyczyn powstania po jego stronie zadłużenia, poprzestając na przedstawieniu siebie jako ofiary oszustwa, bez podania jakichkolwiek dowodów potwierdzających okoliczności przedstawione we wniosku. Rozstrzygnięcie organ II instancji oparł na art. 67a § 1 pkt 3 ustawy z dnia 2017 r., poz. 201 ze zm.) – dalej: "O.p.". Zgodnie z art. 67a § 1 pkt 3 O.p. organ podatkowy, na wniosek podatnika, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. W myśl art. 67a § 2 O.p. umorzenie zaległości podatkowej powoduje również umorzenie odsetek za zwłokę w całości lub w takiej części, w jakiej została umorzona zaległość podatkowa. Przepis art. 67 a § 1 pkt 3 O.p. przewiduje dwie przesłanki umorzenia zaległości podatkowych: ważny interes podatnika lub interes publiczny. Konkretyzacja tych pojęć jest dokonywana na tle stanu faktycznego indywidualnej sprawy. Pojęcia te stanowią klauzule generalne, a ich cechą jest to, że odsyłają do ocen. O istnieniu ważnego interesu podatnika decydują kryteria zobiektywizowane. W szczególności niezbędne jest ustalenie sytuacji majątkowej podatnika, skutków ekonomicznych, jakie wystąpią w wyniku realizacji zobowiązania dla podatnika i jego rodziny. Interes podatnika musi być na tyle istotny, aby jego pominięcie powodowało wyraźnie dostrzegalne, negatywne skutki. Najogólniej rzecz ujmując, spełnienie przesłanki ważnego interesu podatnika wiąże się z istnieniem po stronie podatnika szczególnych przyczyn powodujących, że żądanie zapłaty podatku może zachwiać podstawami jego bytu i osób od niego zależnych. Pojęcia ważnego interesu podatnika nie można przy tym ograniczać tylko i wyłącznie do sytuacji nadzwyczajnych, losowych uniemożliwiających uregulowanie zaległości podatkowych, albowiem pojęcie to funkcjonuje w zdecydowanie szerszym znaczeniu, uwzględniającym nie tylko sytuacje losowe, ale również normalną sytuację ekonomiczną podatnika, wysokość uzyskiwanych przez niego dochodów oraz wydatków (por. wyroki NSA: z dnia 10 marca 2010 r., sygn. akt I FSK 31/08; z dnia 4 sierpnia 2017 r., II FSK 1915/15). W związku z tym w postępowaniu podatkowym w sprawie o przyznanie ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych szczególny nacisk winien być położony właśnie na analizę sytuacji ekonomicznej podatnika (por. wyrok NSA z dnia 18 maja 2017 r., sygn. akt II FSK 1134/15). Z kolei odwołanie się do interesu publicznego wymaga każdorazowo dokonywania oceny skutków rozstrzygnięć prawnych z punktu widzenia respektowania wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak, np. sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie do organów władzy publicznej (por. S. Babiarz, B. Dauter, R. Hauser, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Ordynacja podatkowa. Komentarz, Warszawa 2004, s. 255). W pierwszej kolejności wskazać należy, że decyzja w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowej, wydana w trybie art. 67a § 1 pkt 3 O.p. jest decyzją uznaniową. O takim charakterze rozstrzygnięcia przesądza znaczenie zwrotu "może umorzyć", co oznacza, że organ wydaje decyzję w ramach tzw. uznania administracyjnego. Jednakże zobowiązany jest on do wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności faktycznych występujących w rozpoznawanej sprawie. W następstwie prawidłowego ustalenia stanu faktycznego możliwe jest stwierdzenie, czy w sprawie występuje przypadek uzasadniony "ważnym interesem podatnika" lub "interesem publicznym". Co istotne, nawet w przypadku stwierdzenia wystąpienia jednej z tych przesłanek (lub obu łącznie) organ podatkowy nie jest nimi związany, co oznacza, że nie jest zobligowany do uwzględnienia wniosku i wydania rozstrzygnięcia na korzyść podatnika. Natomiast decyzja odmowna (negatywna) podlega kontroli sądowej na podstawie kryterium zgodności z prawem (materialnym jak i procesowym). W orzecznictwie podkreśla się, że negatywne rozstrzygnięcie, podjęte w ramach uznania administracyjnego, powinno być szczególnie przekonująco, wyczerpująco i jasno uzasadnione, zarówno co do faktów, jak i co do prawa, tak aby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności sprawy zostały rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją (por. wyr. NSA z dnia 18 maja 2005 r. FSK 2211/2004, niepubl.). Podjęcie decyzji w zakresie wystąpienia przesłanek "ważnego interesu podatnika" lub "interesu publicznego" wymaga uprzedniego zgromadzenia niezbędnego dla tych ustaleń materiału dowodowego oraz przeprowadzenia jego właściwej oceny. W tym zakresie granice obowiązków organu wyznaczają normy prawne zawarte w art. 122 O.p. (dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego), art. 187 § 1 O.p. (zgromadzenie i wyczerpujące rozpatrzenie całego materiału dowodowego), czy też art. 191 O.p. (dokonanie oceny na podstawie całego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona). Sąd administracyjny uprawniony jest natomiast do zbadania zaskarżonej decyzji uznaniowej tylko pod kątem jej zgodności z prawem. Sprzeczne z prawem może być rozstrzygnięcie niewłaściwie oceniające sytuację podatnika albo niezawierające odpowiedniego uzasadnienia. Sąd administracyjny nie rozstrzyga o tym, czy umorzyć zaległość, lecz bada, czy organ podatkowy wydał decyzję z zachowaniem przepisów postępowania. Jak już wyżej wskazano, kontroli sądu nie podlega uznanie samo w sobie, ale poprawność postępowania dowodowego i wywiedzione zeń wnioski co do tego, czy ustalony stan faktyczny wypełnia użyte w art. 67a § 1 O.p. niedookreślone pojęcia "ważnego interesu podatnika" lub "interesu publicznego". Jak wskazano wyżej, podjęcie rozstrzygnięcia w ramach uznania administracyjnego może nastąpić tylko po wszechstronnym i wnikliwym rozważeniu całokształtu materiału dowodowego, a poprzedzać je powinno wyczerpujące zebranie całego materiału dowodowego oraz dokładne i rzetelne wyjaśnienie okoliczności faktycznych występujących w rozpoznawanej sprawie. W ocenie Sądu, organy podatkowe wydały rozstrzygnięcia w oparciu o przedłożone przez skarżącego wyjaśnienia, oświadczenia i dowody. Z materiału dowodowego wynikało, że na stan majątkowy składa się ośrodek wypoczynkowy wraz z kaplicą oraz 1 ha ziemi rolnej o łącznej wartości około [...] mln zł oraz że źródłem dochodów skarżącego jest praca akademicka, z której po potraceniach komorniczych dochód wynosi [...] zł. W zakresie obciążeń finansowych skarżący wymienił miesięczne opłaty na łączną kwotę [...]zł oraz wydatki związane z opieką zdrowotną w wysokości [...] zł, a także wydatki związane z utrzymaniem domu i dojazdami do pracy w kwocie [...]zł. Ponadto oświadczył, że z tytułu zaciągniętych zobowiązań (pożyczek, kredytów itp.) comiesięcznie spłaca kwotę [...]zł. Podkreślił, że dochody z pracy oraz z dzierżawy ośrodka wypoczynkowego zostały zajęte przez komornika. Dodatkowo zwrócił uwagę, ze korzysta ze wsparcia finansowego osób trzecich. W świetle powyższych okoliczności, oceniając wniosek organy podatkowe stwierdziły, że przedstawiona przez skarżącego sytuacja może jawić się jako trudna. Niemniej jednak zajęcia komornicze (wynikające z bliżej niesprecyzowanych okoliczności) oraz znaczne miesięczne obciążenia finansowe zwłaszcza z tytułu zobowiązań cywilnoprawnych (także bliżej nie wyjaśnione) nie stanowią, same w sobie, wystarczającej przyczyny uwzględnienia takiego wniosku. Szczególnie, że udzielenie ulgi w zapłacie zobowiązania publicznoprawnego stanowiłoby w istocie pomoc w zapałacie zobowiązań cywilnoprawnych. Podkreślenia wymaga, że skarżący nie przedstawił istotnych dowodów na potwierdzenie swojej sytuacji majątkowej poprzestając na szczątkowym wskazaniu źródeł dochodów pomijając całkowicie okoliczność dzierżawy ośrodka wypoczynkowego osobie trzeciej. Nie przedstawił tym samym informacji dotyczących głównego składnika majątkowego (o znacznej wartości). Nie przedstawił szczegółów postępowań egzekucyjnych oraz postępowań sądowych (o których wzmiankował we wniosku), ani szczegółów wsparcia finansowego udzielanego przez osoby trzecie. Z urzędu Sądowi jest wiadome (wiedza ze strony internetowej: http://slonecznaplaza.com), iż ośrodek wypoczynkowy świadczy usługi w zakresie wypoczynku (brak jednak informacji i danych o podmiocie prowadzącym ośrodek wypoczynkowy). Skarżący jednak nie sprecyzował jakiej wysokości dochód przynosi dzierżawa ośrodka osobie trzeciej (w tym warunków dzierżawy). Ponadto z informacji pochodzących z CEIDG wynika, że skarżący prowadzi działalność gospodarczą. Działalność została przez skarżącego zawieszona w dniu [...] r., a w dniu [...] r. wznowiona. Przedstawione we wniosku oraz w toku postępowania informacje o sytuacji majątkowej i osobistej skarżącego były niezupełne, co zasadnie organ II instancji uznał za niewystarczające dla stwierdzenia istnienia ustawowych przesłanek dla przyznania ulgi. Wynikało to przede wszystkim z zachowania samego skarżącego, który nie przedstawił w sposób wyczerpujący informacji, które przyczyniłyby się do pełnej oceny jego sytuacji. W konsekwencji organ zasadnie stwierdził, że w sprawie nie zachodzi ważny interes podatnika. Trafnie organ uznał, że w sprawie nie wystąpiła również przesłanka interesu publicznego. W tym względzie należy zauważyć, że każdy obywatel ma obowiązek ponoszenia danin publicznych, w tym podatków. Udzielenie skarżącemu ulgi w spłacie zaległości w podatku od nieruchomości stanowiłoby, zatem odstępstwo od zasady powszechności opodatkowania i równości wobec prawa. Skarżący byłby bowiem w sytuacji korzystniejszej niż inni podatnicy rzetelnie wywiązujących się z obowiązków podatkowych. W rezultacie w działaniu organu II instancji oraz organu I instancji trudno doszukać się naruszenia takich wartości, jak sprawiedliwość czy równość wobec prawa, które kryją się pod pojęciem interesu publicznego. Mając powyższe okoliczności na uwadze, w ocenie Sądu, organ uwzględnił wszelkie dowody (ograniczone z inicjatywy skarżącego) zebrane w sprawie i wynikające z nich okoliczności. Wbrew jednak oczekiwaniom skarżącego wyciągnął z nich wnioski przemawiające za odmową umorzenia zaległego podatku. Wnioski te zostały należycie uargumentowane i znajdują właściwe odzwierciedlenie w treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji, a dokonana przez organ ocena mieści się w ramach uznania administracyjnego, które w sprawie nie nosiło cech oceny dowolnej. Sąd nie znalazł zatem podstaw do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub naruszeniem przepisów prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd jedynie na marginesie wskazuje, iż przeprowadzone postępowanie zakończone prawomocną odmową uwzględnienia wniosku w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy w oparciu o przedstawiony w jego zakresie materiał dowodowy potwierdza również prawidłowość rozstrzygnięcia organu II instancji. W konsekwencji powyższych ustaleń, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.) - orzekł o oddaleniu skargi. Wszystkie ww. orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej bazie orzeczeń NSA - http://orzeczenia.nsa.gov.pl.