I SA/Sz 880/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Sokołowska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Kazimierz Maczewski,, Sędzia WSA Arkadiusz Windak, Protokolant Gabriela Porzezińska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 25 sierpnia 2010 r. sprawy ze skargi W. M. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania oddala skargę. Dyrektor Izby Celnej decyzją z dnia [...] Nr [...], wydaną na podstawie art. 233 §1 pkt 1, ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926 ze zm.), art. 262, 2652 pkt 2 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny (Dz.U. Nr 23, poz. 117 ze zm.) art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. - Przepisy wprowadzające ustawę Prawo celne (Dz.U. Nr 68, poz. 623), po rozpatrzeniu odwołania od decyzji Dyrektora Izby Celnej z dnia [...], Nr [...], utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Z uzasadnienia decyzji organu odwoławczego wynika, że w dniach 6 czerwca 1998r., 23 lipca 1998r., 9 września 1998r., 17 października 1998r., 21 listopada 1998r. i 26 stycznia1999r. na podstawie zgłoszeń celnych nr E[...][...] zgłoszono do procedury dopuszczenia do obrotu odzież używaną sortowaną. Przyjęcie powyższych zgłoszeń celnych spowodowało z mocy prawa objęcie towaru procedurą dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym. Wobec przedmiotowego towaru zaklasyfikowanego do kodu PCN 63090000 zastosowano stawkę celną obniżoną UE w wysokości 4,6% dla zgłoszeń z 1998r. oraz 0% dla zgłoszenia z 1999r., przyjmując jako podstawę jej zastosowania deklaracje eksportera o preferencyjnym pochodzeniu odzieży z Unii Europejskiej, które zawarte były na fakturach zakupu. Organ celny zwrócił się, w trybie art. 32 Protokołu nr 4 Układu Europejskiego, do niemieckich władz celnych z prośbą o przeprowadzenie weryfikacji deklaracji o pochodzeniu złożonej przez eksportera. Uzyskany, negatywny wynik weryfikacji stanowił podstawę wszczęcia postępowania zakończonego następnie decyzją Dyrektora Urzędu Celnego nr [...]z dnia [...]. W decyzji organ uznał powołane powyżej zgłoszenia celne za nieprawidłowe w części dotyczącej zastosowanej stawki celnej i obliczył kwotę długu celnego z zastosowaniem stawki celnej autonomicznej w wysokości 60% wartości celnej towaru, a ponadto stwierdził, iż sprowadzony towar nie jest towarem pochodzącym, w rozumieniu Układu Europejskiego, z krajów Unii Europejskiej. Po rozpatrzenia odwołania od powyższej decyzji, Prezes Głównego Urzędu Ceł decyzją nr [...] z dnia [...]. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Przedmiotowa decyzja została zaskarżona przez W. M.. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, który wyrokiem sygn. akt SA/Sz 404/02 z dnia 30 czerwca 2004r. oddalił skargę. Następnie Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem sygn. akt GSK 1114/04 z dnia 3 grudnia 2004r. oddalił skargę kasacyjną od wyroku sądu I instancji. W dniu 18 lipca 2008r. do Dyrektora Izby Celnej wpłynął wniosek W. M.. z dnia [...] o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Prezesa Głównego Urzędu Ceł nr [...] z dnia [...]. Powołując się na powagę rzeczy osądzonej postanowieniem nr [...] z dnia [...] Dyrektor Izby Celnej odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wznowienia postępowania. Wobec powyższego W. M. złożył zażalenie na niniejsze postanowienie, które następnie zostało utrzymane w mocy postanowieniem Dyrektora Izby Celnej nr [...] z dnia [...]. W wyniku zaskarżenia przedmiotowego postanowienia, wyrokiem sygn. akt I SA/Sz 6/09 z dnia 30 kwietnia 2009r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie nr [...] z dnia [...]. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, iż wydane postanowienie jest nieprawidłowe w świetle przepisów Ordynacji podatkowej, bowiem odmowa wznowienia postępowania winna nastąpić w formie decyzji, a ponadto organ powołał nieprawidłową podstawę prawną wydanego rozstrzygnięcia, tj. art. 165a § 1 Ordynacji podatkowej, który jest przepisem ogólnym służącym do odmowy wszczęcia postępowania, a nie do odmowy wznowienia postępowania. Dalej Sąd wskazał, iż organ celny winien ustalić przede wszystkim czy zachodzą przesłanki dopuszczalności wznowienia. Jeśli zachodzą to w następnej kolejności wszcząć postępowanie wznowieniowe i zbadać czy zachodzą bądź nie przesłanki wznowienia. W wyniku ponownego rozpatrzenia wniosku Strony, decyzją nr [...] z dnia 28 sierpnia 2009r. Dyrektor Izby Celnej odmówił wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Prezesa Głównego Urzędu Ceł nr [...] z dnia [...]. W sprawie bowiem nie zostały spełnione wymogi określone w art. 2652 pkt 2 ustawy Kodeks celny, tj. Strona wniosek o wznowienie postępowania wniosła po upływie trzyletniego terminu od dnia powstania długu celnego, a w konsekwencji wznowienie postępowania stało się niedopuszczalne. W dniu 9 września 2009r. do Dyrektora Izby Celnej wpłynęło odwołanie W. M. od powyższej decyzji. Dyrektor Izby Celnej decyzją nr [...] z dnia [...]. utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. Uznał, iż z uwagi na upływ 3-letniego terminu określonego w art. 2652 pkt 2 Kodeksu celnego, organ został pozbawiony możliwości badania przesłanek wynikających z art. 240 § 1 Ordynacji podatkowej. Powyższą decyzję zaskarżył w całości W. M.. skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, zarzucając naruszenie prawa materialnego i procesowego zawartego w art. 240 § 1 pkt 2,4, 5 i 6 oraz art. 243 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej w związku z art. 262 Kodeksu celnego, a ponadto łamanie praw zawartych w art. 2, art. 7, art. 42, art. 77 i art. 83 Konstytucji RP, nieprawidłowe zastosowanie art. 2652 pkt 2 Kodeksu celnego w związku z art. 26 ustawy z dnia 19.03.2004r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo celne oraz zignorowanie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie sygn. akt I SA/Sz 6/09 z dnia 30.04.2009r. W uzasadnieniu skargi wskazał, iż organ wydając zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję zignorował zalecenia Sądu zawarte w wyroku z dnia 30 kwietnia 2009r., który precyzyjnie określił przesłanki dopuszczalności wznowienia. Skarżący wskazał ponadto, iż Dyrektor Izby Celnej bezprawnie rozszerzył katalog przesłanek warunkujących wznowienie postępowania o art. 2652 pkt 2 Kodeksu celnego wprowadzony ustawą z dnia 10.04.1999r. Skarżący wskazał, iż wyroki sądów administracyjnych powołane w rozstrzygnięciach organu nie mają związku ze sprawą. Część z przywołanych orzeczeń wiąże się z długiem celnym powstałym po dacie wprowadzenia i obowiązywania zapisu art. 2652 pkt 2 Kodeksu celnego, czyli po dniu 21.05.1999r., co oznacza, iż żaden z tych wyroków nie odnosi się do zdarzeń powstałych przed tą datą, a więc do terminów w których to skarżący dokonywał zgłoszeń celnych. Skarżący zaznaczył jednocześnie, iż powoływanie się na wyroki zawarte w rozstrzygnięciach organu jest nietrafne i bezprzedmiotowe, zaś stosowanie zapisu art. 2652 pkt 2 Kodeksu celnego do skarżonych postępowań naruszałoby konstytucyjną zasadę nie działania prawa wstecz. Na poparcie swoich twierdzeń wskazał na orzecznictwo Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, w tym wyrok sygn. akt I SA/Sz 2824/02 z dnia 17.11.2004r. oraz wyrok z dnia 2.02.2005r. sygn. akt I SA/Sz 1897/03. W odpowiedzi na skargę Dyrektora Izby Celnej wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko organów orzekających w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje: Sąd administracyjny dokonuje kontroli działań i rozstrzygnięć administracji pod kątem ich legalności tj. ich zgodności z przepisami prawa powszechnie obowiązującego. Z brzmienia art. 145 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270) wynika, że zaskarżona decyzja winna ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem stwierdzić należy, że decyzja ta nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadzała się do ustalenia dopuszczalności wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją dotyczącą wymierzenia długu celnego, który powstał w roku 1998 i 1999. Wniosek o wznowienie postępowania w niniejszej sprawie został złożony przez skarżącego 18 lipca 2008r. Przedmiotem oceny legalności dokonanej przez Sąd była decyzja organu celnego odmawiająca wznowienia postępowania. Odmowa wszczęcia postępowania nadzwyczajnego oparta została o przepis art. 2652 pkt 2 Kodeksu celnego (Dz. U. z 2001 r. Nr 75, poz. 802 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem, jeżeli upłynęły 3 lata od dnia powstania długu celnego, organ celny nie wznawia postępowania. W pierwszej kolejności należy rozstrzygnąć kwestię przepisów prawnych znajdujących zastosowanie w niniejszej sprawie, jako że wniosek o wznowienie postępowania został złożony po dniu 1 maja 2004 r., natomiast decyzje wskazane w tymże wniosku dotyczą długu celnego powstałego przed tą datą to jest w roku 1998 i 1999. Jest to istotne ze względu na dokonaną w 2004 r. zmianę przepisów. Stosownie do art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. - Przepisy wprowadzające Prawo celne (Dz. U. z 2004 r., Nr 68, poz. 623) dalej p.w.p.c., przepisy dotychczasowe stosuje się do spraw dotyczących długu celnego, jeżeli dług powstał przed dniem uzyskania przez Rzeczpospolitą Polską członkostwa w Unii Europejskiej. Data powstania długu celnego jest zatem istotna dla przesądzenia, które przepisy należało zastosować w sprawie, jak również dla oceny zasadności zastosowania przez organ art. 2652 Kodeksu celnego. Dokonując oceny zasadności odmowy wznowienia postępowania przez Dyrektora Izby Celnej wskazać należy, że - zgodnie z art. 262 Kodeksu celnego, do postępowania w sprawach celnych stosuje się odpowiednio art. 12 oraz przepisy działu IV ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.). Należy mieć na uwadze, iż przepisy Kodeksu celnego stanowią jednak lex specialis w odniesieniu do norm działu IV Ordynacji podatkowej. Norma art. 2652 Kodeksu celnego, zamieszczona w dziale III tytułu IX Kodeksu celnego, dodana nowelą z dnia 10 kwietnia 1999 r. do tegoż Kodeksu (Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm.) - z mocą obowiązującą od dnia 21 maja 1999 r. - jest przepisem szczególnym, dotyczącym stwierdzenia nieważności decyzji lub wznowienia postępowania i - jako norma o takim właśnie, szczególnym charakterze - również wyłącza (w zakresie w niej unormowanym) stosowanie przepisów Ordynacji podatkowej (por.: wyrok NSA z dnia 29 maja 2008 r., sygn. akt I GSK 650/07; wyrok NSA z dnia 18 lutego 2005 r., sygn. akt GSK 1461/04, LEX Nr 168008). W orzecznictwie utrwalony jest pogląd, że sformułowanie "przepisy dotychczasowe stosuje się", zawarte w art. 26 p.w.p.c. oznacza, że do postępowań dotyczących długu celnego powstałego przed 1 maja 2004 r. należy stosować obowiązujące przed tą datą zarówno przepisy materialne, jak i procesowe. Zasada ta dotyczy zarówno spraw, które po dniu 1 maja 2004 r. były w toku, jak i spraw, które zostały wszczęte po tej dacie, ale dotyczą długu celnego, który powstał przed datą akcesji (por. wyrok NSA z 20 lutego 2007 r., sygn. akt I GSK 559/06 publ. ONSA i WSA 2008/4/63, wyrok NSA z 15 maja 2007 r., sygn. akt I GSK 1381/06, LEX nr 351019). Pogląd taki wyraził także Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 6 grudnia 2006 r., sygn. akt 25/05 (Dz. U. Nr 229, poz. 1675), stwierdzając, że z mocy art. 26 p.w.p.c. utrzymane zostały w mocy przepisy dotychczasowe w stosunku do spraw długu celnego, jeżeli powstał on przed uzyskaniem przez Rzeczypospolitą Polską członkowstwa w Unii Europejskiej. Ogólne sformułowanie "przepisy dotychczasowe" z art. 26 p.w.p.c. należy więc interpretować poprzez zakres regulacji zawartej w Kodeksie celnym. Zgodnie z art. 1 tegoż kodeksu przedmiotem regulacji tego aktu są zasady i tryb przywozu towarów na polski obszar celny i wywozu towarów z polskiego obszaru celnego, związane z tym prawa i obowiązki osób oraz uprawnienia i obowiązki organów celnych. Jak wynika z powyższego znajdzie zastosowanie w niniejszej sprawie przepis art. 2652 Kodeksu Celnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w pełni podziela stanowisko organów celnych obu instancji, iż w stosunku do postępowań zakończonych decyzją ostateczną, w których dług celny powstał przed wejściem w życie art. 2652 Kodeksu celnego, termin 3 lat należy liczyć od dnia wejście w życie tego przepisu. Ponieważ obowiązek uiszczenia należności celnych powstał w tej sprawie, jak wskazano powyżej w roku 1998 i 1999, dlatego też trzyletni termin określony art. 2652 Kodeksu celnego należy liczyć od dnia wejścia w życie tego przepisu tj. od dnia 21 maja 1999 r. Zważywszy więc na to, iż wniosek o wznowienie postępowania zgłoszony został pismem z dnia 12 lipca 2008 r.(18 lipca 2008r. data wpływu do organu) a termin do wniesienia tego wniosku upłynął w przedmiotowej sprawie w dniu 21 maja 2002 r. uznać należało stanowisko organu za uzasadnione. Podkreślić zatem należy, iż wznowienie postępowania w sprawie celnej mogłoby nastąpić w przypadku spełnienia przesłanek określonych w art. 240 § 1 Ordynacji podatkowej, lecz jedynie w terminie zakreślonym w art. 2652 Kodeksu celnego, tj. przed upływem 3 lat od powstania długu celnego. Po tym terminie organ celny nie może już badać, czy istnieją przesłanki uzasadniające wznowienie postępowania, lecz zobowiązany jest postąpić zgodnie z dyspozycją art. 2652 pkt 2 Kodeksu celnego. Na zakończenie należy zaznaczyć, iż w ocenie Sądu nie budzi wątpliwości zgodność z Konstytucją zastosowanego w sprawie art. 2652 pkt 2 Kodeksu celnego, który - wbrew stanowisku skarżącego - nie narusza zasady lex retro non agit. W uzasadnieniu uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 czerwca 2002 r. FPS 7/02 wyraził pogląd który Sąd w niniejszym składzie podziela w kwestii terminu, że w stosunku do postępowań zakończonych decyzją ostateczną termin 3-letni należy liczyć od dnia wejścia w życie art. 2652 Kodeksu celnego, gdyż przepis ten zawiera samodzielne uregulowanie, niezależne od treści przepisów Ordynacji podatkowej. Należy podkreślić, że sporny przepis ma charakter formalnoprawny. Określa on bowiem czynność, jaką organ może podjąć w danych okolicznościach faktycznych, od której zależy ewentualne dalsze prowadzenie postępowania celnego. Przepis ten nie tworzy uprawnień dla strony, których realizacji w postępowaniu mogłaby się ona domagać, a reguluje skierowany do organu zakaz podejmowania danej czynności procesowej po upływie trzech lat od daty zgłoszenia celnego. Skoro czynność procesowa organu odmawiająca wznowienia postępowania została dokonana w czasie kiedy przepis obowiązywał (a to na podstawie art. 26 p.w.p.c.) to w żadnym razie nie można uznać, iż przepis ten działa wstecz. Reasumując, wobec jednoznacznej treści art. 2652 Kodeksu celnego nie jest możliwe przeprowadzenie przez organ celny postępowania co do merytorycznego badania przesłanek wznowienia. Sąd nie podzielił także argumentów strony, co do naruszenia przez organy celne wskazań zawartych w wyroku z dnia 30 kwietnia 2009r. Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie sygn. akt I SA/Sz 6/09. Sąd wskazał bowiem, iż organ celny winien ustalić przede wszystkim, czy zachodzą przesłanki dopuszczalności wznowienia. Jeśli zachodzą to w następnej kolejności wszcząć postępowanie i zbadać czy zachodzą bądź nie przesłanki wznowienia. Skoro organy ustaliły, iż nie zachodzą przesłanki dopuszczalności wznowienia postępowania to wobec jednoznacznej treści art. 2652 Kodeksu celnego nie było możliwe przeprowadzenie postępowania, co do merytorycznego badania przesłanek wznowienia. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny Szczecinie nie znajdując naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy ani też naruszenia przepisów postępowania, które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy oddalił skargę w oparciu o art. 151 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi