I SA/Sz 880/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Kazimierz Maczewski, Sędziowie Sędzia WSA Alicja Polańska,, Sędzia WSA Joanna Wojciechowska (spr.), Protokolant Edyta Wójtowicz, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 13 marca 2013 r. sprawy ze skargi S. W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] . nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zaliczenia zwrotu podatku od towarów i usług na poczet zaległości podatkowej oddala skargę. [...] r. wpłynęła do Urzędu Skarbowego deklaracja VAT-7K za czwarty kwartał 2011 r. Spółki z o.o. w upadłości T z siedzibą w S (dalej "spółka"), podpisana przez H G z upoważnienia Syndyka Masy Upadłości S W. W ww. deklaracji wykazano kwotę [...] zł do zwrotu na rachunek bankowy. Naczelnik Urzędu Skarbowego wydał w dniu [...]r. postanowienie na podstawie art. 76a § 1 i art. 76b ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacji podatkowej (Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm.), zwanej dalej "O.p.", w którym zaliczył kwotę [...]zł, po przerachowaniu kosztów upomnienia w wysokości [...]zł, na poczet należności głównej i odsetek w podatku od towarów i usług za miesiąc: grudzień 2002 r., marzec 2003 r. i czerwiec 2003 r. w kwotach wskazanych w tym postanowieniu. Organ podał, że zgodnie z art. 62 § 1 O.p., jeżeli na podatniku ciążą zobowiązania z różnych tytułów, zwrot zalicza się na poczet podatku, począwszy od zobowiązania o najwcześniejszym terminie płatności, chyba, że podatnik wskaże inaczej. Jeżeli kwota zwrotu nie pokrywa kwoty zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwlokę, zwrot zalicza się proporcjonalnie na poczet kwoty zaległości podatkowej oraz kwoty odsetek za zwlokę w stosunku, w jakim pozostaje kwota zaległości podatkowej do kwoty odsetek za zwlokę na podstawie art. 55 § 2 O.p. S W jako Syndyk Masy Upadłości spółki (dalej "syndyk") złożył zażalenie na powyższe postanowienie i wniósł o jego uchylenie oraz orzeczenie zwrotu kwoty [...] zł na rachunek bankowy. Syndyk wskazał, że w dniu [...]. ogłoszono upadłość likwidacyjną spółki i z tą chwilą majątek upadłego staje się masą upadłości, która służy zaspokojeniu wierzycieli upadłego, a upadły traci prawo zarządu oraz możliwości korzystania i rozporządzania tym majątkiem (art. 61 i art. 75 ust. 1 ustawy z dnia 28 luty 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze- Dz. U. z 2009 r., Nr 175, poz. 1361 ze zm.-dalej "P.u.n." ). Zaspokojenie wierzycieli po ogłoszeniu upadłości może nastąpić wyłącznie według przepisów o postępowaniu upadłościowym i naprawczym. Żaden wierzyciel, w tym również wierzyciel publicznoprawny nie może zaspokoić swoich wierzytelności w innym trybie. Zdaniem syndyka, niedopuszczalne było dokonanie w trybie przepisów O.p. zaliczenia zwrotu podatku od towarów i usług na zaległości podatkowe powstałe przed ogłoszeniem upadłości spółki. Na poparcie swoich twierdzeń syndyk przytoczył orzeczenia sądów administracyjnych. Naczelnik Urzędu Skarbowego, w swoim stanowisku wobec zarzutów zawartych w odwołaniu, wniósł do Dyrektora Izby Skarbowej o stwierdzenie nieważności postanowienia z dnia [...]r. Organ wskazał, że w dniu 5 października 2011 r. Sąd Rejonowy Szczecin Centrum Wydział XII Gospodarczy (sygn. akt XII GUp 18/09) wydał postanowienie, w którym stwierdził zakończenie postępowania upadłościowego wobec wykonania ostatecznego planu podziału funduszów masy upadłości. Ww. postanowienie sądu uprawomocniło się 30 listopada 2011 r. Powyższe oznaczało, zdaniem organu, że w momencie składania przedmiotowej deklaracji VAT 7K syndyk nie miał już legitymacji do reprezentowania i występowania w imieniu upadłego. Syndyk złożył też pismo z dnia 21 czerwca 2012 r., w którym podał, że błędne jest stanowisko organu, iż utracił on legitymację procesową do występowania w imieniu upadłego w niniejszej sprawie. Na poparcie swojego stanowiska przywołał art. 289 § 1 Kodeksu spółek handlowych. Wskazał, że w postanowieniu stwierdzającym zakończenie postępowania upadłościowego sąd nakazał ściągnąć od syndyka wpis za przeprowadzenie tego postępowania, a następnie wezwał go do jego uiszczenia pod rygorem egzekucji. Syndyk przedłożył stosowne dokumenty na powyższe okoliczności. Dyrektor Izby Skarbowej w dniu [...]r. wydał na podstawie art. 233 § 1 pkt 2 lit.a w zw. z art. 239 O.p. postanowienie, w którym uchylił postanowienie organu pierwszej instancji i umorzył postępowanie w sprawie. Organ odwoławczy przedstawił stan faktyczny w sprawie. Organ odwoławczy uznał, że z chwilą uprawomocnienia się postanowienia z dnia 5 października 2011 r. Sądu Rejonowego Szczecin Centrum Wydział XII Gospodarczy o sygn. akt XII GUp 18/09 S W stracił legitymację procesowa w sprawach dotyczących upadłego, tj. z dniem 30 listopada 2011 r. Organ odwoławczy wskazał, ze na gruncie przepisów P.u.n. na skutek ogłoszenia upadłości upadły traci z mocy prawa zarząd oraz możliwość korzystania i rozporządzania majątkiem, ale również z mocy prawa odzyskuje swobodne rozporządzanie majątkiem z chwilą uprawomocnienia się postanowienia o zakończeniu postępowania upadłościowego. Zgodnie z art. 364 ust. 1 w zw. z art. 368 ust. 3 P.u.n., przepisy art. 362-367 P.u.n. stosuje się odpowiednio, tj. upadły wchodzi w miejsce syndyka i może dokonywać czynności, do których prawa wcześniej został pozbawiony. Organ odwoławczy uznał, że z uwagi na utratę legitymacji procesowej syndyka, postępowanie w sprawie należało umorzyć. Organ odwoławczy podał, że zgodnie z art. 289 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z Nr 94, poz. 1037 ze zm.), syndyk posiada uprawnienie do złożenia w sądzie wniosku o wykreślenie z rejestru spółki po zakończeniu postępowania upadłościowego. Jednakże powyższy przepis nie ma znaczenia w niniejszej sprawie. Organ odwoławczy wskazał, że przedmiotową deklarację podpisała H G, upoważniona przez syndyka. Jednakże, zdaniem organu, skoro syndyk nie może reprezentować już spółki, to również wygasło pełnomocnictwo udzielone przez niego dla H. G. Tym samym przedmiotowa deklaracja została podpisana przez osobę nieuprawnioną. Organ odwoławczy wskazał też, że postanowienie organu I instancji musiało być wyeliminowane z obrotu prawnego, gdyż organ pierwszej instancji jako stronę postępowania wskazał syndyka, zamiast spółkę. S W złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na powyższe postanowienie i wniósł o jego uchylenie. Zarzucił organowi naruszenie : 1. art. 364 ust. 1 w zw. z art. 368 ust. 3, art. 368 ust. 1 P.u.n., przez błędną wykładnię, która miała wpływ na wynik sprawy; 2. art. 289 § 1 K.s.h., przez błędną wykładnię, która miała wpływ na wynik sprawy; 3. art. 121 § 1 O.p. przez przeprowadzenie postępowania w sposób podważający zaufanie do organów podatkowych, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skarżący wskazał, że ma legitymację procesową do występowania w sprawie. Zgodnie z art. 289 K.h.s. spółka po ukończeniu postępowania upadłościowego ulega rozwiązaniu, a z wnioskiem o wykreślenie jej z rejestru wysteruje syndyk. Musi on ponieść koszty jej wykreślenia, jak i wpis za przeprowadzone postępowanie upadłościowe, które pokrywane są z masy upadłości, a nie z majątku własnego syndyka. A skoro ma je ponieść, to syndyk musi mieć prawo do rozporządzenia składnikami majątku upadłego. Zarzut naruszenia art. 121 O.p. skierowany został przez skarżącego do postanowienia organu pierwszej instancji. Dyrektor Izby Skarbowej, w odpowiedzi na skargę, wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację jak w zaskarżonym postanowieniu. W dniu 6 marca wpłynęło do Sądu, pismo procesowe skarżącego, w którym podtrzymał on swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 368 ust.1 P.u.n., w sprawach, w których postępowanie upadłościowe obejmowało likwidację majątku, sąd po wykonaniu ostatecznego planu podziału stwierdzi zakończenie postępowania upadłościowego. Sąd stwierdza zakończenie postępowania także wtedy, gdy w toku postępowania upadłościowego obejmującego likwidację majątku upadłego wszyscy wierzyciele zostali zaspokojeni (ust. 2). Przepisy art. 362-367 stosuje się odpowiednio (ust.3). W myśl art. 364 P.u.n., z dniem uprawomocnienia się postanowienia o zakończeniu postępowania upadłościowego upadły odzyskuje prawo zarządzania swoim majątkiem i rozporządzania jego składnikami, zaś syndyk, nadzorca sądowy albo zarządca wyda niezwłocznie upadłemu jego majątek, księgi, korespondencję i dokumenty. Sąd podzielił stanowisko organu podatkowego, że z chwilą uprawomocnienia się postanowienia z dnia 5 października 2011 r. Sądu Rejonowego Szczecin Centrum Wydział XII Gospodarczy o sygn. akt XII GUp 18/09 S W stracił legitymację procesowa w sprawach dotyczących upadłego, tj. z dniem 30 listopada 2011 r., zaś spółka odzyskała prawo zarządzania swoim majątkiem i rozporządzania jego składnikami. Tym samym była ona uprawniona do złożenia przedmiotowej deklaracji VAT-7K po prawomocnym zakończeniu postępowania upadłościowego. W niektórych przypadkach syndyk obowiązany jest do dalszego działania za upadłego, mimo zakończenia postępowania upadłościowego. Upoważnienie syndyka do takiego działania musi jednak wynikać bezpośrednio z przepisu. I tak jest np. w art. 289 ust.1 K.h.s., gdzie w przypadku upadłości spółki jej rozwiązanie następuje po zakończeniu postępowania upadłościowego, z chwilą wykreślenia z rejestru. Wniosek o wykreślenie z rejestru składa syndyk. Jednakże powyższy przepis nie ma znaczenia dla rozpoznania niniejszej sprawy. Obowiązek syndyka wynikający z ww. przepisu nie upoważnia do twierdzenia, że w postępowaniu podatkowym wszczętym po zakończeniu postępowania upadłościowego syndyk może nadal reprezentować spółkę. Zaznaczyć należy, że rozwiązanie spółki nastąpi po zakończeniu postępowania upadłościowego, ale dopiero z momentem wykreślenia z rejestru, które wywołuje skutek konstytutywny. Skutkiem wykreślenia w następstwie zakończonego postępowania upadłościowego jest utrata bytu prawnego spółki, tj. utrata osobowości prawnej, zdolności prawnej i wszelkich zdolności. Z akt sprawy nie wynika, aby syndyk wykonał ciążący na nim obowiązek wykreślenia spółki z rejestru spółek po prawomocnym zakończeniu postępowania upadłościowego (z oświadczenia pełnomocnika organu podatkowego, złożonego na rozprawie wynika, że wniosek taki nie został złożony). Tym samym uznać należało, że spółka nadal istnieje i ma prawo rozporządzać swoim majątkiem (por. wyrok WSA w Kielcach z dnia 17 lipca 2008r., sygn. akt I SA/Ke 204/08, LEX nr 483498, wyrok NSA z dnia 12 lutego 2007 r., sygn. akt I FSK 516/06, LEX nr 286851). Okoliczność, że na syndyka nałożono obowiązek uiszczenia wpisu z tytułu przeprowadzonego postępowania upadłościowego nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Na marginesie wskazać można, że na podstawie art. 119 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. z 2010 r., Nr 90, poz. 594 ze zm.) można ubiegać się o umorzenie ww. kosztów. Mając na uwadze powyższe, Sąd uznał zarzuty skargi w postaci naruszenia art. 364 ust. 1 w zw. z art. 368 ust. 3, art. 368 ust. 1 P.u.n. oraz art. 289 § 1 K.s.h. za bezzasadne. Zarzut naruszenia art. 121 O.p. jest również bezzasadny, gdyż dotyczy naruszenia tego przepisu przez organ pierwszej instancji, zaś zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej uchyliło ww. postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego. Mając na uwadze powyższe rozważania, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 14 marca 2012 r., poz. 270), skargę oddalił skargę.