I SA/Sz 884/16

Dnia 17 lutego 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Ewa Wojtysiak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 17 lutego 2017 r. wniosku [...] Spółka cywilna [....] o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi [...] Spółka cywilna [....] na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z dnia 30 czerwca 2016 r. nr [....] w przedmiocie podatku od towarów i usług za okresy od stycznia do grudnia 2012 r. p o s t a n a w i a odmówić przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...], wyrokiem z dnia 3 listopada 2016 r. w sprawie o sygn. akt I SA/Sz 884/16, oddalił skargę [...] Spółka cywilna [...] (dalej: "Spółka", "Skarżąca") na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z dnia 30 czerwca 2016 r., nr [...], w przedmiocie podatku od towarów i usług za okresy od stycznia do grudnia 2012 r. W dniu 4 stycznia 2017 r. Skarżąca wniosła skargę kasacyjną od powyższego wyroku. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I Sądu z dnia 9 stycznia 2017 r. wezwano Skarżącą do uiszczenia wpisu sądowego od złożonej skargi kasacyjnej w kwocie [...] zł – w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia tej skargi. Odpis powyższego zarządzenia doręczono Skarżącej w dniu 11 stycznia 2017 r. W dniu 3 lutego 2017 r. Spółka uiściła na rachunek bankowy Sądu kwotę [...] zł. Następnie, w dniu 8 lutego 2017 r. (data nadania pisma w urzędzie pocztowym), do Sądu wpłynął wniosek Skarżącej o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od wniesionej skargi kasacyjnej z dnia 4 stycznia 2017 r. Uzasadniając wniosek, pełnomocnik Skarżącej wskazał, że w dniu 11 stycznia 2017 r. został mu doręczony odpis ww. zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej. O fakcie tym pełnomocnik poinformował niezwłocznie Skarżącą, która w dniu 13 stycznia 2017 r. złożyła drogą elektroniczną w [...] polecenie dokonania przelewu na kwotę [...] zł, wskazując jako adresata przelewu: Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...], [....] oraz podając w tytule przelewu: "Sygnatura akt I SA/Sz 884/16". Jako rachunek odbiorcy przelewu wskazany został rachunek o numerze: [...]. Realizując ww. przelew, Spółka działała w przekonaniu, że w sposób całkowicie prawidłowy wykonała wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od wniesionej skargi kasacyjnej. W dniu 19 stycznia 2017 r. na rachunek Spółki wpłynęła kwota zwrotu z Sądu Rejonowego w [...] (dalej: "[...]") w wysokości [...] zł. Z uwagi na okoliczność, że Spółka sprawdza szczegółowo operacje na rachunku bankowym co kilka lub kilkanaście dni, fakt otrzymania zwrotu z [...] został zauważony dopiero w dniu 3 lutego 2017 r. Z uwagi na fakt, że w przeszłości przed [...] toczyły się spory pracownicze, w których stroną była Spółka, Skarżąca była przekonana, że kwota dokonanego zwrotu wiąże się z jedną z takich spraw. Rozpoczęto więc sprawdzanie znajdującej się w posiadaniu Spółki dokumentacji sporów pracowniczych, które toczyły się przed [...]. Po ostatecznym ustaleniu, że dokonana kwota zwrotu nie może dotyczyć żadnego ze sporów przed [...], w których Spółka była stroną, podjęto kontakt telefoniczny z sądem, który dokonał zwrotu. W toku rozmowy telefonicznej Spółka uzyskała informacje, że sygnatura akt wskazana w tytule dokonanego przez Spółkę przelewu (I SA/Sz 884/16) nie jest sygnaturą żadnej ze spraw prowadzonych przez [...]. Informacje uzyskane z [...] skutkowały niezwłocznym przeprowadzeniem przez Spółkę weryfikacji prawidłowości dokonania przelewów na rachunki innych sądów, które zostały zrealizowane w ostatnim czasie. Doprowadziło to do ustalenia, że przelew wpisu sądowego od skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] został dokonany na niewłaściwy rachunek bankowy (zamiast na rachunek Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...], kwota wpisu została przelana właśnie na rachunek [...]). Niezwłocznie po ustaleniu tego faktu, Spółka w dniu 3 lutego 2017 r. dokonała ponownego przelewu wpisu sądowego w wysokości [...] zł na rachunek Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...]. Wskazanie w poleceniu przelewu nieprawidłowego numeru rachunku bankowego wynikało z tej okoliczności, że przelew był realizowany przez Spółkę przy wykorzystaniu systemu bankowości elektronicznej, gdzie po wpisaniu pierwszych cyfr rachunku bankowego adresata przelewu system sam zasugerował całość numeru rachunku, korzystając z informacji o przelewach zrealizowanych przez Spółkę w przeszłości (zarówno pierwsze 7 cyfr jak i ostatnie 10 cyfr numerów rachunków bankowych WSA i [...] są identyczne). Ponieważ w przeszłości Spółka zrealizowała przelew na wyżej wskazany rachunek [...], system podpowiedział w pierwszej kolejności wybór tego właśnie numeru. Z uwagi na podobieństwo numerów rachunków, numer podpowiedziany przez system został przez pracownika dokonującego przelewu omyłkowo zaakceptowany jako prawidłowy. Pełnomocnik Skarżącej podniósł również, że mimo iż Spółka dokonała wpłaty wpisu sądowego od wniesionej skargi kasacyjnej na rachunek bankowy niewłaściwego sądu, to sama czynność wpłaty została dokonana w terminie określonym w zarządzeniu z dnia 9 stycznia 2017 r., a na poleceniu przelewu wskazano adresata i tytuł przelewu, a także kwotę, które w sposób niebudzący wątpliwości potwierdzają, iż zamiarem Spółki było uiszczenie wpisu sądowego od skargi kasacyjnej na rachunek Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...]. Na skutek podobieństwa numerów rachunków bankowych WSA i [...], przelew został omyłkowo zrealizowany na rachunek drugiego ze wspomnianych sądów. Odwołując się do brzmienia art. 212 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."), stanowiącego, że opłaty sądowe są dochodami budżetu państwa, pełnomocnik wskazał, iż przelanie kwoty wpisu na rachunek [...] zamiast na rachunek sądu administracyjnego miało w istocie ten skutek, iż beneficjentem dokonanej wpłaty był budżet państwa, tj. ten sam podmiot, który byłby beneficjentem wpłaty dokonanej na prawidłowy rachunek Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...]. Jak bowiem wynika z informacji zamieszczonej na stronie internetowej [...], rachunek, na który dokonano wpłaty, jest rachunkiem przeznaczonym do wpłat dochodów budżetowych. W istocie więc zasadnym wydaje się twierdzenie, że wpis od skargi kasacyjnej został - co do zasady - uiszczony w terminie, z tym jednak, że wpłata została dokonana na rachunek bankowy niewłaściwego sądu. Stąd Spółka wnosi o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego na rachunek Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...]. Na poparcie wyrażonego we wniosku stanowiska co do braku winy Spółki w uchybieniu terminowi do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej pełnomocnik przywołał postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 19 marca 2003 r. o sygn. akt I CZ 18/03. Nadto, do wniosku załączono: potwierdzenie przelewu z dnia 13 stycznia 2017 r., potwierdzenie otrzymania zwrotu z [...] z 19 stycznia 2017 r., potwierdzenie przelewu z 3 lutego 2017 r., wezwanie z [...] z 21 stycznia 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] z w a ż y ł, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 86 § 1 zdanie pierwsze p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócić termin. Przy czym, w myśl art. 86 § 2 p.p.s.a., przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, jeżeli uchybienie terminu nie powoduje dla strony ujemnych skutków w zakresie postępowania sądowego. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 p.p.s.a.). W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2). Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4). Jak wynika z przywołanych powyżej przepisów, przywrócenie terminu jest uwarunkowane łącznym spełnieniem wskazanych w nich przesłanek. Brak chociażby jednej z tych przesłanek uniemożliwia przywrócenie terminu. Mając na uwadze przywołane regulacje i opisany powyżej stan sprawy, Sąd uznał, że w sprawie nie nastąpiło łączne spełnienie wszystkich przesłanek, warunkujących uwzględnienie wniosku Skarżącej. W rozpoznawanej sprawie nie budzi wątpliwości, że Skarżąca uchybiła terminowi do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej. Skoro bowiem odpis zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego został doręczony Skarżącej w dniu 11 stycznia 2017 r., to termin do wykonania tej czynności rozpoczął swój bieg w dniu 12 stycznia 2017 r., a zakończył w dniu 18 stycznia 2017 r. (środa). Tymczasem należny wpis od skargi kasacyjnej uiszczono na rachunek Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] w dniu 3 lutego 2017 r. Zaznaczyć przy tym należy, że brak jest podstaw do uznania, że uiszczenie w dniu 13 stycznia 2017 r. kwoty [...] zł na rachunek bankowy [...], stanowiło terminowe wywiązanie się Skarżącej ze zobowiązania nałożonego na Nią zarządzeniem z dnia 9 stycznia 2017 r. Jakkolwiek w myśl art. 212 § 2 p.p.s.a.: "Opłaty sądowe są dochodami budżetu państwa.", to jednak nie sposób pominąć, że zgodnie z art. 219 § 2 zdanie pierwsze p.p.s.a.: "Opłatę sądową uiszcza się gotówką do kasy właściwego sądu administracyjnego lub na rachunek bankowy właściwego sądu". To zaś oznacza, że nie można uznać za skuteczne - uiszczenia wpisu sądowego na niewłaściwy rachunek bankowy, tj. rachunek inny niż rachunek bankowy sądu administracyjnego, który jest właściwy do rozpoznania sprawy. Nie budzi również wątpliwości, że uchybienie ww. terminowi spowodowało dla Skarżącej ujemne skutki w toku postępowania sądowego w postaci utraty prawa do merytorycznego rozpoznania jej skargi kasacyjnej. Wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi, wniesiony do Sądu w dniu 8 lutego 2017 r., został złożony z zachowaniem siedmiodniowego terminu do jego wniesienia, liczonego od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, tj. ujawnienia przez Spółkę faktu dokonania przez [...] zwrotu kwoty [...] zł, co - zgodnie z wyjaśnieniami Spółki - miało miejsce 3 lutego 2017 r. Ponadto, jak wskazano wyżej, w dniu 3 lutego 2017 r. Spółka dokonała czynności, której nie dokonała w terminie. Przystępując do merytorycznej oceny wniosku Skarżącej o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, należy mieć na uwadze, że zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a. przywrócenie uchybionego terminu możliwe jest w sytuacji, kiedy uchybienie to nie było zawinione przez stronę i na niej spoczywa także obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu, o czym stanowi art. 87 § 2 p.p.s.a. Odnosząc się do kwestii uprawdopodobnienia okoliczności, wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu należy zauważyć, że zgodnie z poglądami wyrażonymi w orzecznictwie, jako kryterium przy ocenie winy w uchybieniu terminu procesowego należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można się domagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Przywrócenie terminu nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Natomiast przywrócenie może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 maja 1998 r., sygn. akt I SA/Ka 1718/96, LEX nr 33415). W orzecznictwie przyjmuje się zgodnie, że uprawdopodobnienie istnienia danej okoliczności jest środkiem zastępczym dowodu w ścisłym tego słowa znaczeniu i nie daje pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 czerwca 2002 r., sygn. akt II SA/Ka 1977/00, LEX nr 655239). Tak więc, osoba zainteresowana przywróceniem terminu ma uprawdopodobnić brak swojej winy, czyli powinna uwiarygodnić odpowiednią argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna. Wskazać również należy, że pojęcie winy strony w uchybieniu terminu w postępowaniu sądowym obejmuje swym zakresem także winę osób trzecich, które strona upoważniła do dokonania określonej czynności. W orzecznictwie sądów administracyjnych oraz w literaturze przedmiotu wyrażany jest pogląd, zgodnie z którym zaniedbanie osoby, której powierzono wykonanie czynności, do której zobowiązana była strona skarżąca, nie uzasadnia przywrócenia uchybionego terminu. W ramach kryterium dochowania staranności, warunkującego brak winy w uchybieniu terminowi, mieści się bowiem również kontrola sposobu wykonania powierzonej czynności (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz pod red. R. Hausera, M. Wierzbowskiego, C.H. Beck, Warszawa 2011, s. 413 i powołane tam orzecznictwo sądów administracyjnych). Ponadto, jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 19 września 2012 r., sygn. akt I FZ 343/12 (LEX nr 1221206): "swego rodzaju łagodzenie przesłanki braku winy, nie znajduje umocowania ustawowego, gdyż powierzanie dokonywania określonych czynności w sprawie innym osobom – czy to przez stronę, która zleca prowadzenie sprawy profesjonalnemu pełnomocnikowi, czy to przez tego pełnomocnika np. pracownikowi kancelarii – nie powoduje, że osoba, na której ciąży obowiązek dokonania konkretnej czynności w określonym terminie "pozbywa się" w ten sposób odpowiedzialności za należyte wypełnienie tego obowiązku. Inne rozumienie przesłanki braku winy prowadziłoby zdaniem Sądu do tego, że "opłacalne" byłoby przekazanie dokonania danej czynności osobie trzeciej, gdyż niezależnie od tego, czy osoba ta prawidłowo by się z zadania wywiązała (i z jakich względów ewentualnie by tego nie zrobiła) na stronę postępowania "przeszłyby" jedynie pozytywne rezultaty działań takiej osoby, a w przypadku niewywiązania się (nieprawidłowego wywiązania się) przez tę osobę z powierzonego jej zadania stronie nie można byłoby przypisać winy nawet wtedy, gdyby niedokonanie czynności było rezultatem rażących zaniedbań takiej osoby. Takie rozumienie wymogów z art. 86 p.p.s.a. prowadziłoby do nadużycia z zasady wyjątkowej instytucji przywrócenia terminu i nie może być w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zaakceptowane". W rozpoznawanej sprawie Skarżąca w uzasadnieniu wniosku przytoczyła argumenty usprawiedliwiające - w jej ocenie - zaistniałą pomyłkę, polegającą na wniesieniu opłaty na rachunek bankowy [...], zamiast - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...]. Wskazała mianowicie, że w dniu 13 stycznia 2017 r. złożyła drogą elektroniczną w [...] polecenie dokonania przelewu na kwotę [...] zł, podając jako adresata przelewu: Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] i jego adres oraz wskazując w tytule przelewu: "Sygnatura akt I SA/Sz 884/16", jednak automatycznie wyświetlił się numer rachunku [...], tj. sądu powszechnego, przed którym Skarżąca uprzednio toczyła spory pracownicze. Z uwagi na podobieństwo numerów rachunków (zbieżność pierwszych 7 cyfr oraz ostatnich 10 cyfr numerów rachunków bankowych obu sądów), numer podpowiedziany przez system został przez pracownika dokonującego przelewu omyłkowo zaakceptowany jako prawidłowy. Skarżąca podniosła także, że niezwłocznie po wykryciu pomyłki dokonała ponownej wpłaty należnej kwoty na konto właściwego sądu. W ocenie Sądu, Skarżąca nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy, ponieważ brak należytej staranności w uiszczeniu wpisu sądowego od skargi kasacyjnej na rachunek bankowy właściwego sądu administracyjnego - samej Skarżącej czy też osoby, której powierzyła on dokonanie tej czynności - nie można kwalifikować jako braku winy. Skarżąca przyznała, że omyłkę we wprowadzaniu numeru rachunku bankowego popełnił jej pracownik, któremu powierzono dokonanie przelewu tytułem wpisu sądowego. Tymczasem wprowadzenie błędnego numeru rachunku bankowego - nawet w sytuacji "zasugerowania" tego numeru przez komputerowy system bankowy - nie może być uznane za przyczynę usprawiedliwiającą uchybienie terminu, gdyż okoliczność ta nie ma charakteru przeszkody niedającej się przezwyciężyć. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in.: stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), czy nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą. Nieuwagi lub zaniedbania nie można kwalifikować jako braku winy, będącego przesłanką przywrócenia uchybionego terminu. Ponadto w okolicznościach rozpoznawanej sprawy można przyjąć, że gdyby Skarżąca dołożyła należytej staranności w dbaniu o swoje interesy w tym zakresie, to w okresie otwartym do uiszczenia wpisu sądowego, który upływał 18 stycznia 2017 r., mogłaby skontrolować czynność dokonaną przez pracownika Spółki, co niewątpliwie umożliwiłoby Jej naprawienie zaistniałej sytuacji. Tymczasem Skarżąca pierwsze czynności w tym kierunku podjęła dopiero w dniu 3 lutego 2017 r., tj. po upływie dwóch tygodni od otrzymania zwrotu pieniędzy z rachunku bankowego [...]. Konkludując, przywrócenie terminu jest instytucją służącą ochronie zainteresowanego przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu. Taka ochrona przysługuje jednak wyłącznie w przypadku, kiedy skarżący nie mógł dokonać czynności procesowej w terminie z przyczyn od siebie niezależnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 lipca 2011 r., sygn. akt II FZ 328/11, LEX nr 1083219). Przyczyn zaś takich w rozpoznawanej sprawie Sąd nie stwierdził, albowiem podnoszone przez Skarżącą przyczyny uchybienia terminu nie miały charakteru nadzwyczajnego i były możliwe do usunięcia. W tym stanie sprawy, Sąd uznał wniosek Skarżącej o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej za nieuzasadniony i - na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a. - orzekł jak w sentencji.