I SA/Sz 888/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Kazimierz Maczewski (spr.), , , po rozpoznaniu w dniu 8 listopada 2007 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie radcy prawnego lub adwokata w sprawie z Jego skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku od towarów i usług wraz z odsetkami p o s t a n a w i a odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata lub radcy prawnego W dniu 27 lipca 2007 r. wpłynął do Sądu wniosek M. G. o ustanowienie pełnomocnika procesowego z urzędu. Następnie, wykonując zobowiązanie Sądu, skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym ustanowienie radcy prawnego lub adwokata, na urzędowym formularzu PPF. Postanowieniem z dnia [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, w osobie referendarza sądowego, odmówił wnioskodawcy przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata lub radcy prawnego. Na powyższe postanowienie, skarżący w ustawowym terminie, złożył do Sądu sprzeciw. We wniosku o przyznanie prawa pomocy złożonym na urzędowym formularzu skarżący wskazał, że znajduje się w trudnej sytuacji finansowej, bowiem dochód na który składa się emerytura w wysokości 953,77 zł netto oraz wynagrodzenie wynikające z umowy o pracę w wysokości 699,70 zł netto, po potrąceniu niezbędnych wydatków, uniemożliwia minimum egzystencji. W oświadczeniu o stanie rodzinnym M. G. podał, iż prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną – E. G. i synem – P. G., który obecnie wyprowadził się oraz z córką J. B. i wnuczką – A. B. Ponadto skarżący wskazał, że posiada nieruchomość - dom mieszkalny o pow. 146 m2., stanowiący współwłasność z żoną (strona podała, że od 1994 r. ma z żoną rozdzielność majątkową), nie posiada zgromadzonych zasobów pieniężnych (oszczędności, papierów wartościowych, itp.), zaś posiada udziały w Spółce z o.o. o wartości nominalnej 31.607,52 zł (wartość księgowa - 4.752,72 zł). Następnie wnioskodawca podał, że do dochodów rodziny należy zaliczyć również kwotę 1.600 zł otrzymywaną przez żonę z tytułu najmu mieszkania oraz kwotę 436 zł stanowiącą rentę socjalną córki. Do powyższego wniosku skarżący załączył: - zaświadczenie o zameldowaniu z dnia 17.07.2007 r., z którego wynika, że wraz ze skarżącym pod jednym adresem zameldowani są : żona, syn, córka i wnuczka, -zaświadczenie z PUP w Szczecinie z dnia 17.07.2007 r. stwierdzające, że żona skarżącego jest zarejestrowana jak osoba bezrobotna od 21.02.2007 r. i nie posiada prawa do zasiłku, -wyciągi z rachunku bankowego w Banku Zachodnim WBK S.A. z okresu od 31.07.2007 r. do 9.08.2007 r., z saldem na dzień 9.08.2007 r. w kwocie 1.323,53 zł, - potwierdzenie Banku BPH dokonania w dniu 1.08.2007 r. przelewu kwoty 1.418,35 zł tytułem spłaty kredytu, -harmonogram z dnia 10.08.2007 r. dotyczący spłaty kredytu hipotecznego udzielonego dnia 17.07.2001 r. Wykonując zobowiązanie Sądu, w zakresie nadesłania dokumentów potwierdzających i uzupełniających złożone oświadczenie, skarżący nadesłał: - faktury za gaz za okres marzec-kwiecień i kwiecień-czerwiec 2007 r. w kwotach 321,61 zł i 236,59 zł, - zawiadomienie Banku BPH o zmianie oprocentowania kredytu hipotecznego, - wezwanie Zakładu Wodociągów do zapłaty opłat za wodę i ścieki z dnia 30.05.2007 r. na kwotę 222,30 zł (z adnotacją skarżącego o dokonanej zapłacie w dniu 5.06.2007 r.), oraz z dnia 21.08.2007 r. na kwotę - 215,32 zł, - fakturę za wodę i ścieki z dnia 18.07.2007 r. na kwotę 121,65 zł (z adnotacją skarżącego o jej zapłaceniu w dniu 28.08.2007 r. ) oraz z dnia 31.05.2007 r. na kwotę 215,32 zł, - faktury za energię elektryczną z dnia 23.04.2007 r. (za okres 20.02-22.04) na kwotę 355,99 zł, z dnia 25.06.2007 r. (22.04-25.06) na kwotę 354,14 zł i z dnia 27.08.2007 r. (25.06-27.08) na kwotę 393,14 zł wraz z adnotacją skarżącego o ich zapłaceniu w dniu 25.06.2007 r. i w dniu 9.08.2007 r., - fakturę za telewizję kablową za czerwiec 2007 r. w kwocie 25 zł (z adnotacją skarżącego o jej zapłaceniu w dniu 5 czerwca 2007 r.) - wezwania do zapłaty z dnia 8.06.2007 r. opłaty za telefon w kwocie 117,06 zł (z adnotacją skarżącego o jej zapłaceniu w dniu 5.06.2007 r.) oraz z dnia 9.08.2007 r. - do zapłaty należności w kwocie 75,21 zł, - faktury za telefon z dnia 10.04.2007 r. na kwotę 116,04 zł (z adnotacją o jej zapłaceniu w dniu 5.06.2007 r.), z dnia 9.08.2007 r. na kwotę 84,80 zł, z dnia 9.05.2007 r. na kwotę 76,06 zł, z dnia 8.06.2007 r. na kwotę 74,19 zł (zapłacona 9.08.2007 r.), z dnia 9.07.2007 r. na kwotę 73,57 zł (zapłaconą 23.07.2007 r.), -rachunki wystawione przez E. G. za wynajem mieszkania przy ul. O. w roku 2007 za miesiące : luty-1.600 zł, maj-1.800 oraz czerwiec-1.800 zł., - wyciągi z rachunku bankowego w Banku BPH za okres od 1.05.2007 r. do 1.09.2007 r. z ujemnym saldem końcowym ujemnym w kwocie 29.455,84 zł, - wyciąg z banku Zachodniego WBK S.A. z okresu od 29.05.2007 r. do 14.08.2007 r. żony skarżącego E. G. z saldem w wysokości 1.315,53 zł, -zaświadczenie pracodawcy skarżącego z dnia 7.09.2007 r., z którego wynika, że od lipca 2007 r. otrzymuje miesięczne wynagrodzenie w kwocie 699,70 zł, -oświadczenie skarżącego, w którym wyjaśnia, że jedno z mieszkań będących odrębną własnością żony skarżącego jest użyczane córce J. B., która tam zamieszkuje wraz z małoletnią córką, - dokumenty potwierdzające sytuację finansową córki J. B. tj. historię rachunku bankowego w ING Banku, PIT-36, odpis decyzji organu rentowego przyznającej rentę socjalną, odpis decyzji Prezydenta Miasta Szczecin odmawiającej przyznania zaliczki alimentacyjnej na dziecko, odpis protokołu ugody sądowej, dotyczącej alimentów na rzecz dziecka ww., odpis postanowienia Komornika Sądowego Rewiru 6 przy Sądzie Rejonowym w Szczecinie, z którego wynika, że egzekucja alimentów prowadzona jest z ruchomości dłużnika. W aktach sprawy znajdują się także (załączone do wcześniejszego wniosku M. G. : -odpis deklaracji PlT 28 oraz zestawienie dotyczących dochodów z prowadzonej działalności przez syna - P. G., - odpis decyzji organu emerytalnego z 1.03.2006 r. o waloryzacji otrzymywanej przez skarżącego emerytury wojskowej w kwocie 1.654,20 zł brutto, z którego wynika, iż po odliczeniu składek i zaliczki na podatek skarżący otrzymuje 953,91 zł, -odpis decyzji ZUS z dnia 11.09.2006 r. odmawiającej żonie skarżącego - E. G. prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy, -odpis PlT 37 za 2005 r. M. G., w którym zadeklarował ze stosunku pracy i emerytury łączne przychody w wysokości 30.691,44 zł, -odpis umowy pożyczki hipotecznej, zaciągniętej w 2001 r. oraz harmonogram spłat rat, -odpis decyzji w sprawie podatku od nieruchomości za 2007 r. mieszczących się przy: ul. O. - kwota 93 zł, 2/4-38 zł oraz ul.S.-152 zł., -odpis deklaracji PIT 28 za 2006, z którego wynika, iż z tytułu najmu mieszkania E. G. uzyskała przychód w wysokości 20.500,00 zł, -oświadczenie skarżącego, iż jest zarejestrowany w Wydziale Aktywności Gospodarczej Urzędu Miejskiego pod nr [...] oraz nie prowadzi działalności gospodarczej, -zaświadczenie Spółki z o.o. T., iż w roku 2006 skarżący z tytułu posiadania jej udziałów nie osiągnął żadnego dochodu (dywidendy). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym jest zależne od wykazania przez stronę będącą osobą fizyczną, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zatem to na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu. Natomiast przez uszczerbek, należy rozumieć dopiero takie zachwianie sytuacji materialnej i bytowej, które skutkowałoby brakiem możliwości zapewnienia sobie i najbliższym minimum warunków socjalnych (por.: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 marca 2005 r.; sygn. akt: II FZ 137/05, niepubl.). Przyznanie prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowane tylko w przypadku osób znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej. Do osób tych zaliczyć można bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź posiadają środki bardzo ograniczone, zaspokajające tylko podstawowe potrzeby życiowe. Na wstępie należy wskazać, z sytuacja majątkowa skarżącego podlegała już ocenie w toku niniejszego postępowania, Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia [...] r., sygn. akt [...], oddalił zażalenie skarżącego w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W ocenie Sądu sytuacja materialna skarżącego nie uzasadniania wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika. Z nadesłanych dokumentów wynika, ze wnioskodawca prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną. Przy czym nie zasługują na uwzględnienie wskazania zawarte w formularzu PPF co do stanu rodzinnego, bowiem zarówno córka wraz z wnuczką, jak i syn, pomimo zameldowania na pobyt stały w domu stanowiącym współwłasność skarżącego i żony, nie zamieszkują w nim i nie partycypują w kosztach utrzymania mieszkania. Z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy wynika, iż skarżący wraz z żoną mają zabezpieczone potrzeby mieszkaniowe oraz posiadają stałe źródło utrzymania. Żona wnioskodawcy jest osoba bezrobotną. Ponadto Zakład Ubezpieczeń Społecznych, na podstawie orzeczenia lekarza orzecznika ZUS, odmówił jej przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy. Jak wynika z oświadczenia skarżącego oraz nadesłanych dokumentów wnioskodawca otrzymuje co miesięcznie kwotę 699,70 zł netto z tytułu umowy o pracę oraz kwotę 953,77 zł netto jako świadczenie emerytalne. Ponadto żona wnioskodawcy z tytułu umowy najmu uzyskuje od maja 2007 r. czynsz dzierżawny w wysokości 1.800 zł. Zatem miesięczny dochód rodziny wynosi ok. 3.450 zł. Do dochodu nie zaliczono renty socjalnej córki wnioskodawcy, bowiem jak wykazano wyżej, nie prowadzi ona wspólnego gospodarstwa domowego ze skarżącym. Z kolei konieczne koszty utrzymania miesięcznego rodziny, według dokumentów nadesłanych przez skarżącego, wynoszą ok. 1.000 zł. Do wydatków związanych z codziennym niezbędnym utrzymaniem zaliczono opłaty za : gaz (ok.240 zł za dwa miesiące, wcześniejszy rachunek ok. 320 zł za miesiąc.), energię elektryczną (ok. 350-400 za dwa miesiące), wodę i ścieki (ok. 210-220 zł), telewizję (25 zł), telefon (ok. 70-85 zł), oraz podatek od nieruchomości (24 zł miesięcznie). Wobec powyższego, różnica między dochodem a wydatkami wynosi ok. 2.450 zł i jest to kwota pozostająca w dyspozycji skarżącego i jego żony na życie. Wprawdzie niektóre opłaty mieszkaniowe skarżący uiszcza z opóźnieniem, jednakże nie są to istotne zaległości, co pozwala uznać, że radzi sobie dobrze, pomimo przejściowych trudności finansowych. Zdaniem Sądu nie można uznać kwot związanych na spłatę pożyczki hipotecznej za wydatek konieczny (ok. 1.400 zł miesięcznie). Zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych zobowiązania cywilnoprawne, tj. pożyczki i kredyty, nie mogą uzasadniać skorzystania z instytucji prawa pomocy, bowiem świadczą one o zdolności płatniczej wnioskodawcy. Reasumując, uzyskiwany dochód, posiadany majątek w postaci nieruchomości - dom o pow. 146 m2 oraz dwa mieszkania (108 m2 i 44 m2, jedno z nich jest wynajmowane, a w drugim zamieszkuje córka) oraz udziałów w spółce kapitałowej stanowiących potencjalne źródło dochodu (o wartości nominalnej 31.607,52 zł) wskazuje, iż wnioskodawca ma możliwość wygospodarowania środków finansowych na pokrycie wynagrodzenia pełnomocnika, bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego siebie i żony. Na marginesie Sąd nadmienia, że rozpoznanie sprawy nie jest uzależnione od reprezentowania strony przez profesjonalnego pełnomocnika. Stronie działającej bez adwokata czy radcy prawnego sąd udziela potrzebnych wskazówek, co do czynności procesowych oraz poucza ją o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 powołanej wyżej ustawy, orzeczono jak w sentencji.