I SA/Sz 891/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zygmunt Chorzępa, Sędziowie Sędzia WSA Alicja Polańska (spr.),, Sędzia NSA Kazimiera Sobocińska, Protokolant Edyta Wójtowicz, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 26 stycznia 2011 r. sprawy ze skargi M.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku od nieruchomości za 2010 r. oddala skargę Zaskarżoną decyzją z dnia [...] Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., po rozpatrzeniu odwołania M.M. od decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku od nieruchomości za 2010 r. w kwocie [...], utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że M.M. wystąpił do Prezydenta Miasta K. z wnioskiem o umorzenie zaległości z tytułu podatku od nieruchomości za rok 2010, motywując go zawieszeniem działalności gospodarczej spowodowanej trudną sytuacją finansową. Prezydent Miasta K., po przeprowadzeniu postępowania dowodowego, odmówił umorzenia zaległości podatkowej, gdyż ustalił, że w sprawie nie występują przesłanki określone w art. 67a Ordynacji podatkowej, tj. stwierdził, iż podatnik nie wykazał, aby kłopoty z zapłatą podatku spowodowane były wystąpieniem w jego sytuacji przesłanki ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego. Organ ten wskazał, że podatnik zawiesił działalność gospodarczą na 24 miesiące, ale pozostaje w zatrudnieniu, za które otrzymuje wynagrodzenie miesięczne w wysokości [...] brutto. Jako majątek wymienił dwa samochody: transportowy i osobowy. Oprócz zaległości podatkowej, podatnik ma zaległości w ZUS-ie na kwotę [...]. Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem organu podatkowego, podatnik wniósł odwołanie, w którym zarzucił naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 67 Ordynacji podatkowej. W uzasadnieniu odwołania, podatnik podniósł, że organ podatkowy nie ustalił także dokładnie stanu faktycznego, czym naruszył zasady konstytucyjne. Przedstawił również własną interpretację przesłanki ważnego interesu podatnika, która - jego zdaniem - jest spełniona, gdy podstawą ubiegania się o ulgę podatkową jest sytuacja finansowa zagrażająca dalszej egzystencji skarżącego i jego rodziny. Jego zdaniem, interes podatnika należy widzieć szeroko, mając na uwadze także sytuacje nadzwyczajne, a nie tylko normalną sytuację ekonomiczną, w tym wysokość uzyskiwanych przez podatnika dochodów oraz konieczność ponoszenia wydatków, np. na leczenie. Do odwołania podatnik załączył, m.in. kopie zaświadczeń lekarskich o niezdolności do pracy w okresie od 9 czerwca do 25 sierpnia 2010 r. Uzasadniając dalej swoje rozstrzygnięcie podjęte w sprawie, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. – odwołując się do uregulowań przepisów art. 233 § 3 oraz art. 67a Ordynacji podatkowej oraz wyjaśniając ich znaczenie prawne jak też istotę podatku od nieruchomości jako tzw. podatku odmajątkowego – wskazało, że w wyniku analizy materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy oraz treści pism podatnika nie ustaliło, aby w sprawie zaistniały przesłanki do umorzenia zaległości określone w art. 67a Ordynacji podatkowej. Wśród okoliczności powołanych przez podatnika jako podstawę wniosku o ulgę podatkową nie ma żadnej takiej, która nosiłaby charakter nadzwyczajnej, czy wyjątkowej. Z dokumentów przedłożonych przez niego nie wynika także, iżby utrata płynności finansowej spowodowana została nadzwyczajnymi wydarzeniami lub, że jego byt przez to został zagrożony. Natomiast, okoliczności, przywołane przez podatnika, należą do zakresu ryzyka gospodarczego i w równym stopniu mogą dotknąć każdego innego przedsiębiorcę, w tym wskazywany przez podatnika kryzys gospodarczy, który miał być przyczyną zawieszenia działalności gospodarczej. Ponadto, z dokumentów dostarczonych organowi podatkowemu przez podatnika wynika, że działalność gospodarcza przez niego prowadzona przynosiła coraz mniejsze dochody i ostatecznie z tej przyczyny została zawieszona. Podatnik posiada jednak źródło utrzymania, gdyż jest zatrudniony i otrzymuje wynagrodzenie. Posiada na utrzymaniu, wraz z żoną, jedno dziecko, jednak nie ujawnia dochodów żony, dlatego nie wiadomo, w jakim stopniu zobowiązany jest przyczyniać się do utrzymania dziecka (z żoną ma rozdzielność majątkową). Według Kolegium, organ podatkowy, aby rozważyć możliwość udzielenia podatnikowi ulgi podatkowej, musi uzyskać od tego podatnika wiedzę o całokształcie jego sytuacji majątkowej, na którą składa się posiadany majątek nieruchomy, majątek ruchomy, zasoby finansowe, itp., po to, aby móc skonfrontować ją ze skutkami zdarzeń nagłych, które zachwiały równowagę płatniczą podatnika. Służy to ocenie sytuacji podatnika pod kątem istnienia przesłanek ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego. Nie wiedząc tego, organ podatkowy nie może przeprowadzić pełnej analizy wniosku podatnika o ulgę podatkową. Tymczasem, podatnik nie powołuje się na żadne zdarzenia nadzwyczajne, a przyczyna starania się o ulgę podatkową, na którą wskazuje, związana jest ze zwykłym ryzykiem gospodarczym. Dopiero w odwołaniu podatnik wspomina o chorobie i przedkłada kopie zaświadczeń lekarskich, z których wynika, że był niezdolny do pracy przez ponad dwa miesiące, jednakże nie przedkłada żadnego materiału dowodowego, z którego wynikałoby, jakim obciążeniem finansowym stały się wydatki na leczenie, czy spowodowały one zagrożenie egzystencji skarżącego, tymczasem sam fakt przebywania na zwolnieniu lekarskim nie jest wystarczający dla oceny, czy spełnia on przesłankę ważnego interesu podatnika w rozumieniu przepisów podatkowych; należy jeszcze udowodnić, że choroba i związane z nią koszty spowodowały drastyczne zachwianie równowagi finansowej. Końcowo, Kolegium wyjaśniło, że obecna odmowa umorzenia zaległości podatkowej nie zamyka podatnikowi drogi do starania się o inne ulgi podatkowe (rozłożenie na raty, odroczenie terminu płatności), a nawet, jeśli wystąpią przesłanki ustawowe, ponownie o umorzenie zaległości. Nie zgadzając się z powyższą decyzją ostateczną, M.M. zaskarżył ją skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, wnosząc o jej uchylenie oraz poprzedzającej ją decyzji organu podatkowego I instancji. Uzasadniając skargę, skarżący podniósł, że dotknął go kryzys gospodarczy, zmusił także do dokonania zwolnień, zaś jego ważnym interesem – będącym podstawą wnioskowania o umorzenie zaległości podatkowej – jest trudna sytuacja finansowa, zagrażająca dalszej egzystencji jego i rodziny. Odwołując się do "licznych komentarzy" skarżący podniósł, że podstawy umorzenia zaległości podatkowej powinny nawiązywać m.in. do sytuacji finansowej podatnika i mieć na względzie ochronę minimalnego poziomu życia jego oraz osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym. Do skargi skarżący załączył także zaświadczenie o zawieszeniu działalności gospodarczej, uprzednio dołączone w postępowaniu administracyjnym do wniosku o umorzenie zaległości podatkowej. W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Stosownie do treści przepisu art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) sprawowana jest przez sądy administracyjne w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, a także ustalenie, że decyzja lub postanowienie organu dotknięta są wadą nieważności (art. 145 § 1 lit. a-c tej ustawy). Zgodnie z art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej (t. j.: Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60, ze zm.), organ podatkowy, na wniosek podatnika, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Z powyższej regulacji wynika, że wniosek podatnika wszczyna postępowanie w sprawie ulgi w spłacie podatków. Jednakże należy podkreślić, iż umorzenie zaległości podatkowych jest odstępstwem od zasady powszechności opodatkowania określonej w art. 84 Konstytucji RP, który stanowi, że każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, w tym podatków określonych w ustawie. Na wstępie należy wskazać, że decyzja w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowej jest decyzją uznaniową, gdyż zwrot "może umorzyć" oznacza, że organ wydaje decyzję w ramach tzw. uznania administracyjnego. Z istoty uznania administracyjnego wynika uprawnienie organu podatkowego do swobody wyboru określonego rozstrzygnięcia. Pozostawienie przez ustawodawcę organowi wyboru w podjęciu decyzji nie oznacza dowolności, albowiem organ jest zobowiązany do ustalenia, czy w rozpoznawanej sprawie występują przesłanki uzasadniające umorzenie zaległości podatkowej, tj. istnienia ważnego interesu podatnika. W tym celu organ musi wszechstronnie wyjaśnić okoliczności faktyczne sprawy, gdyż w następstwie prawidłowo ustalonego stanu faktycznego jest zobligowany do stwierdzenia, czy w sprawie występuje "ważny interes podatnika". Natomiast, w razie stwierdzenie wystąpienia przesłanek, brak związania organu oznacza, że nie musi on uwzględnić wniosku i wydać rozstrzygnięcie na korzyść strony. W orzecznictwie podkreśla się, iż negatywne rozstrzygnięcie, podjęte w ramach uznania administracyjnego, powinno być szczególnie przekonująco, wyczerpująco i jasno uzasadnione, zarówno co do faktów, jak i co do prawa, tak aby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności sprawy zostały rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją (por. wyr. NSA z dnia 18 maja 2005 r. FSK 2211/2004, niepubl.). Należy zauważyć, że termin "ważny interes podatnika" jest pojęciem niedookreślonym. W orzecznictwie wskazuje się, że "ważny interes podatnika to sytuacja, gdy z powodu nadzwyczajnych, losowych przypadków podatnik nie jest w stanie uregulować zaległości podatkowych. Będzie to utrata możliwości zarobkowania, utrata losowa majątku" (wyrok NSA z dnia 22 kwietnia 1999 r., SA/Sz 850/98, niepubl.). Przesłanki umorzenia należy więc oceniać nie tylko w kontekście osobistej sytuacji majątkowej podatnika, lecz także z uwzględnieniem związku zachodzącego pomiędzy obniżeniem zdolności płatniczej, a zajściem wypadków powodujących i uzasadniających niemożność zapłaty (por. wyrok NSA z dnia 26 listopada 1999 r., I SA/Łd 13/98, niepubl.). Według składu orzekającego w sprawie, organy podatkowe w oparciu o przedłożone przez stronę dowody, należycie wyjaśniły okoliczności faktyczne sprawy i prawidłowo ustaliły sytuację materialną skarżącego, uznając, iż w aktualnej sytuacji finansowej, tj. na dzień wydawania decyzji, w sprawie nie zachodzą przesłanki stanowiące podstawę do wydania decyzji o umorzeniu zaległości podatkowej skarżącego. W świetle zebranego materiału dowodowego, prawidłowo organy podatkowe uznały, że skarżący, prowadząc działalność gospodarczą, ponosił ryzyko z nią związane, a zdarzenia takie jak m. in. brak zysków, niewielka opłacalność, czy też ponoszenie znacznych kosztów, nie są nadzwyczajną okolicznością, która uzasadnia przyznanie ulgi, gdyż są to normalne okoliczności związane z prowadzeniem każdej działalności gospodarczej. Każdy podmiot, który podejmuje się jej prowadzenia powinien mieć świadomość, iż wiąże się to także z ponoszeniem ryzyka niepowodzenia przedsięwzięcia. Sąd podziela stanowisko organu odwoławczego, że sytuacja finansowa skarżącego nie uzasadnia umorzenia zaległości podatkowych. Skarżący podniósł, że zawiesił działalność gospodarczą na okres 24 miesięcy, posiada dwa środki transportu, utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę w wysokości [...] (brutto) miesięcznie (jako przedstawiciel handlowy), posiada inne zobowiązania finansowe, ma na utrzymaniu jedno dziecko, zaś z żoną posiada rozdzielność majątkową i nie ujawnił przychodów żony, ani też nie wskazał, czy i w jakiej części żona przyczynia się do utrzymania dziecka. Pomimo trudnej, jak wskazywał skarżący sytuacji materialnej, nie korzysta on ze świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, ze świadczeń rodzinnych oraz pomocy na zmniejszenie wydatków związanych z eksploatacją mieszkania w formie dodatku mieszkaniowego. Zgadzając się zatem z argumentacją skarżącego podniesioną w skardze, iż podstawy umorzenia zaległości podatkowej powinny nawiązywać m.in. do sytuacji finansowej podatnika i mieć na względzie ochronę minimalnego poziomu życia jego oraz osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, to należy podkreślić, że skarżący nie wyjawił, jakie są przychody (dochody) żony oraz, czy przyczynia się ona do utrzymania dziecka, tak więc ocena, czy przesłanka ta w ogóle w sprawie zaistniała, nie mogła być przez organ poddana ocenie. Ponadto, skarżący, załączając do odwołania kopie zaświadczeń lekarskich, z których wynika, że był niezdolny do pracy przez ponad dwa miesiące, nie przedłożył – co słusznie zauważył organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji – żadnego materiału dowodowego, z którego wynikałoby, jakim obciążeniem finansowym stały się wydatki na leczenie, czy spowodowały one zagrożenie egzystencji skarżącego, samo przebywanie zaś na zwolnieniu lekarskim nie jest wystarczający dla oceny, czy choroba i związane z nią koszty spowodowały drastyczne zachwianie równowagi finansowej. Reasumując, stwierdzić należy, iż Sąd nie znalazł podstaw do podważenia oceny zawartej w zaskarżonej decyzji, bowiem nie wystąpiły w sprawie przesłanki przemawiające za umorzeniem skarżącemu zaległości podatkowej. W ocenie Sądu, organ podjął niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia okoliczności faktycznych sprawy, a zaskarżoną decyzję wydał na podstawie wyczerpująco zebranego materiału dowodowego i słusznie stwierdził, że nie wystąpiły przesłanki przemawiające za umorzeniem zaległości podatkowej. Zaskarżona decyzja została uzasadniona w sposób przekonujący i jasny zarówno co do stanu faktycznego i jak prawnego sprawy. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w sentencji.