I SA/Sz 898/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zygmunt Chorzępa, Sędziowie Sędzia WSA Alicja Polańska (spr.), Sędzia NSA Kazimiera Sobocińska, , po rozpoznaniu w dniu 15 marca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym zażalenia Dyrektora Izby Skarbowej w S. z dnia 9 marca 2010 r. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 24 lutego 2010 r. w przedmiocie zawieszenia postępowania sądowego w sprawie ze skargi "T" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w S. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług p o s t a n a w i a: uchylić zaskarżone postanowienie. Skarżąca Spółka w dniu 18 listopada 2009 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na ww. ostateczną decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w S. w przedmiocie podatku od towarów i usług. Na rozprawie w dniu 24 lutego 2010 r. pełnomocnik Spółki złożył wniosek - na podstawie przepisu art. 125 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) - o zwieszenie z urzędu postępowania sądowego w związku z zainicjowaniem przez Spółkę postępowania karnego w sprawie podejrzenia popełnienia przestępstw opisanych w art. 286 k.k. w zw. z art. 271 k.k. przez T.B. i J.B., polegających na wprowadzeniu w błąd pracowników Spółki co do osoby sprzedającego oraz poświadczenia nieprawdy na fakturach sprzedaży wystawionych na rzecz Spółki. Pełnomocnik przedłożył do akt sprawy kopię zawiadomienia o przestępstwie oraz oświadczył, że zawiadomienie to zostało zarejestrowane w Prokuraturze Rejonowej [...] pod sygn. akt 2 Ds. 516/10. Pełnomocnik organu wniósł o oddalenie wniosku o zawieszenie postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie na rozprawie w dniu 24 lutego 2010 r. postanowieniem zawiesił postępowanie sądowe. Uzasadniając to rozstrzygnięcie, Sad wskazał, że - zgodnie z przepisem art. 125 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli ujawni się czyn, którego ustalenie w drodze karnej lub dyscyplinarnej mogłoby wywrzeć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy sądowoadministracyjnej. W zaskarżonej skargą decyzji, jak też w decyzji organu podatkowego I instancji, organy podatkowe ustaliły m.in., że faktury wystawione przez T.B. nie dokumentują rzeczywistych zdarzeń gospodarczych, tj. sprzedaży na rzecz skarżącej Spółki złomu, gdyż czynności tych rzeczywiście dokonał J.B. Te ustalenia faktyczne stanowiły podstawę przyjęcia przez organy podatkowe, że w sprawie znajduje zastosowanie przepis art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz. 535, ze zm.), przewidujący że nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego oraz zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego faktury i dokumenty celne w przypadku, gdy wystawione faktury, faktury korygujące lub dokumenty celne stwierdzają czynności, które nie zostały dokonane - w części dotyczącej tych czynności. W konsekwencji, organy przyjęły, że Spółka nie mogła odliczyć podatku naliczonego wynikającego z faktur wystawionych przez T.B. W toku postępowania podatkowego oraz w skardze sądowoadministarcyjnej, Spółka dowodziła, że dołożyła należytej staranności w zidentyfikowaniu podmiotu dokonującego sprzedaży na jej rzecz złomu i nie może ponosi winy za nieprawidłowości występujące po stronie sprzedającego, dlatego też uprawniona była do odliczenia podatku naliczonego wynikającego z faktur wystawionych przez T.B., chociaż czynności za niego podejmował J.B., o czym Spółka nie wiedziała. Z tej też przyczyny zainicjowała postępowanie karne przeciwko obu wymienionym. Dalej, Sąd wskazał, że okoliczność zainicjowania przez skarżącą Spółkę postępowania karnego wobec T.B. i J.B. oznacza, że ujawnił się czyn, którego ustalenie w drodze karnej mogłoby wywrzeć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy sądowoadministracyjnej i wobec tego, że rozstrzygnięcie sprawy sądowej uzależnione jest od wyniku zainicjowanego przez stronę postępowania karnego i wobec tego - na podstawie przepisu art. 125 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - należało z urzędu zawiesić postępowanie w sprawie do czasu prawomocnego zakończenia postępowania karnego wobec T.B. i J.B. Na powyższe postanowienie Dyrektor Izby Skarbowej w S. wniósł w terminie zażalenie, podnosząc, że Sąd nie przedstawił w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia argumentów uzasadniających stwierdzenie, że pomiędzy postępowaniem karnym, a postępowaniem sądowoadministracyjnym istnieje zależność tego rodzaju, iż ustalenie, że T.B. i J.B. dopuścili się czynów wskazywanych przez skarżącą Spółkę będzie miało wpływ na rozstrzygnięcie sprawy zawisłej przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Szczecinie. Według Dyrektora Izby Skarbowej w S., w sprawie istotna jest okoliczność, czy ustalenie w postępowaniu karnym, że T.B. i J.B. dopuścili się wskazywanych przez skarżącą Spółkę przestępstw (czynów), mogłoby mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy sądowoadministracyjnej. Według organu, postępowanie w sprawie karnej jest odrębnym postępowaniem w stosunku do postępowania podatkowego i bez względu na wynik postępowania karnego w przedmiocie wskazanym we wniosku Spółki o zawieszenie postępowania sądowego, podstawa prawna rozstrzygnięcia w sprawie podatkowej nie ulegnie zmianie. Na potwierdzenie powyższej argumentacji organ odwołał się do wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: z dnia 8 września 2004 r. o sygn. akt III SA 1137/03 i z dnia z dnia 30 czerwca 2004 r. o sygn. akt III S.A. 1078/03, w których stwierdzono, że ustalenia dowodowe postępowania karnego nie stanowią zagadnienia wstępnego względem postępowania podatkowego. Ponadto, Dyrektor Izby Skarbowej w S. podniósł, że w postępowaniu podatkowym jednoznacznie wykazano, że skarżąca Spółka nie dołożyła należytej staranności w zidentyfikowaniu podmiotu dokonującego sprzedaży, a wręcz mogła posiadać wiedzę, że dostaw nie dokonuje podmiot widniejący na fakturach. Poza tym, zakwestionowany podatek naliczony wynikał również z faktur stwierdzających czynności, które nie zostały wykonane, a które to zostały wystawione przez inne podmioty oprócz wymienionych w zawiadomieniu o przestępstwie złożonym przez Spółkę w Prokuraturze Rejonowej [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uznał, że zażalenie jest oczywiście uzasadnione. Zgodnie z przepisem art. 125 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli ujawni się czyn, którego ustalenie w drodze karnej lub dyscyplinarnej mogłoby wywrzeć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy sądowoadministracyjnej. Zawieszenie postępowania sądowego na podstawie tego przepisu, ze względu na toczące się postępowanie w sprawie karnej, nie jest obligatoryjne. Wyraz "może", zawarty w dyspozycji tego przepisu wskazuje na to, iż zawieszenie postępowania sądowego zależy od uznania sądu. Zawieszenie to, wpływające na czas trwania rozpoznawania sprawy, jest uzasadnione tylko wtedy, jeżeli ustalenie czynu (przestępstwa) w drodze karnej mogłoby wywrzeć wpływ na rozstrzygniecie sprawy. Rozstrzygnięcie sprawy karnej musi być istotne z punktu widzenia realizacji celu postępowania sądowoadministracyjnego oraz powinno mieć bezpośredni wpływ na wynik tego postępowania. Zawieszenie postępowania powinno być uzasadnione również ze względów celowości, sprawiedliwości, jak i ekonomiki procesowej. Ocena w tym zakresie należy do sądu rozpoznającego sprawę, a zatem sąd może zawiesić postępowanie, o ile - po rozważeniu wszelkich okoliczności sprawy - dojdzie do przekonania, że konieczność taka w sprawie zachodzi. Według składu orzekającego w sprawie, zawieszenie postępowania sądowego w sprawie nie jest uzasadnione, należy bowiem zgodzić się z Dyrektorem Izby Skarbowej w S., że rozpoznanie sprawy sądowoadministracyjnej nie jest uzależnione od ustaleń poczynionych w postępowaniu karnym, w szczególności od ustalenia tego, czy T.B. i J.B. dopuścili się wskazywanych przez skarżącą Spółkę przestępstw (czynów), polegających na wprowadzeniu w błąd pracowników Spółki co do osoby sprzedającego oraz poświadczenia nieprawdy na fakturach sprzedaży wystawionych na rzecz Spółki, skoro argumentacja organów podatkowych w zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji sprowadza się do twierdzenia, że skarżąca Spółka nie dołożyła należytej staranności w zidentyfikowaniu podmiotu dokonującego sprzedaży, a nawet mogła posiadać wiedzę, że dostaw nie dokonuje podmiot widniejący na fakturach. Ponadto, co istotne, dla potrzeb postępowania podatkowego, J.B. złożył jako świadek obszerne zeznania, pod rygorem odpowiedzialności karnej, natomiast J.B., w prowadzonym wobec niego postępowaniu kontrolnym, został przesłuchany w sprawie w charakterze strony, pod rygorem odpowiedzialności karnej, a dokumenty z tego postępowania zostały włączone do postępowania podatkowego prowadzonego wobec skarżącej Spółki, tak więc okoliczność, czy Spółka dołożyła należytej staranności w zidentyfikowaniu podmiotu dokonującego sprzedaży, może być oceniona przez Sąd, bez względu na to, czy w postępowaniu karnym ustalone zostanie, że T.B. i J.B. dopuścili się wskazywanych przez skarżącą Spółkę przestępstw (czynów). Poza tym, istotna w sprawie jest także okoliczność, podnoszona w zażaleniu przez organ, że zakwestionowany podatek naliczony wynikał również z faktur stwierdzających czynności, które nie zostały wykonane, a które zostały wystawione przez inne podmioty, oprócz wymienionych w zawiadomieniu o przestępstwie złożonym przez Spółkę w Prokuraturze Rejonowej [...]. Końcowo, należy wskazać także, że - na podstawie przepisu art. 11 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tylko ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa wiążą sąd administracyjny. Natomiast, uzasadnienie orzeczenia karnego, w części wykraczającej poza opis znamion czynu zabronionego, nie ma mocy wiążącej, jest jedynie przejawem dochodzenia do rozstrzygnięcia. W tej sytuacji, wobec tego, że zażalenie jest oczywiście uzasadnione - na podstawie przepisu art. 195 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - zaskarżone postanowienie należało uchylić.