I SA/Sz 978/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Kowalewska, Sędziowie Sędzia WSA Kazimierz Maczewski (spr.),, Sędzia WSA Alicja Polańska, Protokolant Gabriela Porzezińska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 7 kwietnia 2011 r. sprawy ze skargi S. P. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że Naczelnik Urzędu Skarbowego na wniosek wierzyciela - Z U S Oddział w [...] - prowadzi postępowanie egzekucyjne do majątku zobowiązanego S P, na podstawie tytułów wykonawczych otrzymanych do realizacji w latach 1998-2001, obejmujących zaległości z tytułu składek za lata 1998-2000. W toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego do majątku Zobowiązanego, organ egzekucyjny dokonał szeregu czynności egzekucyjnych, w tym min. zajęcia praw majątkowych stanowiących wierzytelności pieniężne (zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z dnia 11.02.2008 r., doręczone w dniu 14.02.2008 r. oraz zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z dnia 26.06.2008 r., doręczone w dniu 30.06.2008 r. Pismem z dnia 06.03.2010 r. S P złożył zarzut w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego, powołując się na art. 33 pkt 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, tj. niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego. W uzasadnieniu Zobowiązany wskazał, że sprawa dotyczy zajęcia prawa majątkowego z dnia 11.02. 2008 r. i z dnia 26.06.2008 r. w oparciu o wskazane w piśmie tytuły wykonawcze (14), wystawione w latach 1998-1999. Zobowiązany wskazał także, iż w dniach wystawienia zawiadomień o zajęciu (11.02.2008 r. i 26.06.2008 r.) zobowiązania w nich wymienione były uregulowane wpłatą dokonaną w dniu 27.09.2007 r. Ponadto Zobowiązany wskazał, iż w przypadku, gdy termin do złożenia zarzutów nie został dotrzymany, wnosi o jego przywrócenie. Organ egzekucyjny przesłał pismo Zobowiązanego do wierzyciela, celem zajęcia stanowiska w sprawie dalszego prowadzenia postępowania egzekucyjnego, jednocześnie wskazując na uchybienie terminowi do wniesienia zarzutów. Pismem z 31.03.2010 r. wierzyciel wystąpił o zakończenie egzekucji w odniesieniu do tytułów wykonawczych o numerach [...] - z uwagi na uregulowanie należności wpłatami własnymi płatnika. W związku z tym organ egzekucyjny postanowieniem z dnia [...]r., nr [...] umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie wyżej wymienionych tytułów wykonawczych. Postanowieniem nr [...] z dnia [...]r. Z U S Oddział w [...] wyraził stanowisko wierzyciela w przedmiocie dalszego prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułów wykonawczych od nr [...][...] w którym odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego dotyczącego należności objętych wymienionymi tytułami wykonawczymi. Naczelnik Urzędu Skarbowego postanowieniem z dnia [...]r. nr [...] wydanym na podstawie art. 59 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954, ze zm.) - zwanej dalej: u.p.e.a. - odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o ww. numerach. W dniu 23.04.2010 r. do organu egzekucyjnego wpłynęło pismo Zobowiązanego, w którym oświadczył, że podtrzymuje zarzuty zawarte w piśmie z dnia 06.03.2010 r. oraz - powołując się na art. 35a u.p.e.a. - wskazał, iż wierzyciel nie powiadomił organu egzekucyjnego, że w sprawie wysokości należności toczy się postępowanie sądowe. Powyższe pismo Zobowiązanego organ egzekucyjny przekazał wierzycielowi, celem zajęcia stanowiska w zakresie wstrzymania postępowania egzekucyjnego w trybie art. 35a u.p.e.a. Na ww. postanowienie organu egzekucyjnego z dnia [...]r. Zobowiązany wniósł zażalenie, wskazując, iż nie wnosił o umorzenie postępowania egzekucyjnego, lecz zarzut w trybie art. 33 u.p.e.a. Ponadto Zobowiązany ponownie wskazał na możliwość przywrócenia terminu. Postanowieniem nr [...] z dnia [...] r. Dyrektor Izby Skarbowej, mając na względzie kategoryczne żądanie Zobowiązanego dotyczące rozpoznania jego podania w trybie art. 34 u.p.e.a., uchylił postanowienie organu egzekucyjnego z dnia [...] r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, wskazując na potrzebę rozpoznania sprawy zgodnie z oczekiwaniem Zobowiązanego, bowiem to on decyduje ostatecznie, jaki charakter ma złożone przez niego pismo. Postanowieniem nr [...] z dnia [...] r. Naczelnik Urzędu Skarbowego odmówił przywrócenia terminu do złożenia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułów wykonawczych o numerach od [...][...] wystawionych przez ZUS Oddział [...] - wskazując na brak wystąpienia wszystkich przesłanek z art. 58 Kodeksu postępowania administracyjnego. W zażaleniu na to postanowienie Zobowiązany wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia zarzutów oraz uznanie zasadności wniesienia zarzutów. Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego [...]z dnia [...]r. Uzasadniając takie rozstrzygnięcie organ II instancji wskazał, że w art. 58 § 1 i § 2 K.p.a ustanowione zostały cztery przesłanki przywrócenia terminu, które muszą wystąpić łącznie, tj.: 1) uprawdopodobnienie przez osobę zainteresowaną braku swojej winy, 2) wniesienie przez zainteresowanego wniosku o przywrócenie terminu, 3) dochowanie 7-dniowego terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu licząc od dnia ustania przeszkody, 4) dopełnienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu tej czynności, dla której był ustanowiony przywracany termin. Organ stwierdził, że w przedmiotowej sprawie zostały spełnione przesłanki do przywrócenia terminu do wniesienia zarzutów wskazane w punkcie 2 i 4. Analizując spełnienie pozostałych przesłanek organ wyjaśnił, ze w myśl art. 26 § 5 pkt 1 i 2 u.p.e.a., wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego lub doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego, jeżeli to doręczenie nastąpiło przed doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. Stosownie natomiast do art. 27 § 1 pkt 9 tej ustawy, zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego należy wnieść w terminie 7 dni od dnia doręczenia stronie odpisu tytułu wykonawczego. Z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, że odpisy ww. tytułów wykonawczych, wystawionych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział [...], wraz z pouczeniem o prawie wniesienia zarzutów w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego w terminie 7 dni od otrzymania, zostały doręczone Zobowiązanemu odpowiednio w dniach: 09.04.2001 r., 05.11.1999 r. i 02.12.1999 r. Wobec tego termin do wniesienia zarzutów w przedmiotowej sprawie upłynął odpowiednio w dniach: 16.04.2001 r., 12.11.1999 r. i 09.12.1999 r. W związku z tym organ II instancji stwierdził, że postępowanie egzekucyjne wobec Zobowiązanego zostało skutecznie wszczęte oraz upłynął już ustawowy termin do wniesienia zarzutów w sprawie prowadzenia tego postępowania, dlatego złożenie przez Zobowiązanego zarzutów pismem z dnia 06.03.2010 r. zostało dokonane z uchybieniem terminu do wniesienia tego środka zaskarżenia. Ponadto organ stwierdził, że kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. Organ zauważył przy tym, iż sam Zobowiązany w zażaleniu z dnia 18.08.2010 r. wyraźnie wskazał, że "w momencie otrzymania tytułu wykonawczego zobowiązany nie miał podstaw do wniesienia zarzutów". Zarzuty, o których mowa w art. 33 u.p.e.a. związane są z etapem wszczęcia postępowania egzekucyjnego, natomiast w sytuacji, na którą powołuje się Zobowiązany, a odnoszącą się do dokonanych czynności egzekucyjnych w dniach [...]r. i [...]r., przysługiwały mu uprawnienia z art. 54 u.p.e.a. Ponadto uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminu (art. 58 § 1 K.p.a.) musi dotyczyć tego i tylko tego okresu, w którym miała być dokonana czynność procesowa (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11.09.2008 r., sygn. akt II OSK 1015/07). Stwierdzając, iż okoliczności dotyczące wpłaty dokonanej przez syndyka w dniu 27.09.2007 r., na które powołuje się Zobowiązany, nie odnoszą się w żaden sposób do wskazanego okresu, organ II instancji uznał, że Zobowiązany nie uprawdopodobnił, iż uchybienie terminu do wniesienia zarzutów nastąpiło bez jego winy. Ponadto organ stwierdził, iż nie został również dochowany 7-dniowy termin do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia zarzutów. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie pełnomocnik Zobowiązanego wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i rozstrzygnięcie sprawy co do jej istoty lub skierowanie do ponownego jej rozpatrzenia. W uzasadnieniu skargi podniesiono, iż dopiero w dniu 02.03.2010 r. Zobowiązany powziął wiadomość, że dług wymieniony w zawiadomieniach o zajęciu wierzytelności został uregulowany wpłatą dokonaną w dniu 27.09.2007 r., wobec czego w dniu 09.03.2010 r., a więc z terminie 7 dniu od powzięcia tej wiadomości, został złożony zarzut niedopuszczalności zastosowanego środka egzekucyjnego. Dodatkowo Strona wskazała, iż zarzut ten dotyczył tylko części zajęcia. Ponadto, powołując się na przepis art. 7 § 3 i art. 33 pkt 6 u.p.e.a., Skarżący podniósł, iż zarzut przysługuje stronie, której sprawa dotyczy, w każdym momencie postępowania egzekucyjnego, jeżeli zajdzie taka sytuacja. Skarżący stwierdził też, że w kwestii przywrócenia terminu nie jest zgodne z prawdą, iż nie zostały przez Zobowiązanego spełnione cztery warunki wskazane w art. 58 § 1 i § 2 K.p.a. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Pismem z dnia 07.02.2011 r., stanowiącym uzupełnienie skargi, pełnomocnik Skarżącego dodatkowo wniósł o ewentualne stwierdzenie nieważności lub umorzenie czynności egzekucyjnej zastosowanej przez organ egzekucyjny wobec Zobowiązanego (zajęcie jego wierzytelności w Spółdzielni Mieszkaniowej Nadzieja w Poznaniu). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje: Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, gdyż nie zachodzą podstawy do stwierdzenia, że zaskarżone postanowienie narusza przepisy prawa. Na wstępie należy wskazać, że w razie uchybienia terminu do dokonania czynności przewidzianej prawem, w tym także terminu do wniesienia zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym w administracji, termin ten należy przywrócić na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni on, że uchybienie nastąpiło bez jego winy, przy czym prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi, dopełniając jednocześnie czynności, dla której określony był termin (art. 58 § 1 i 2 K.p.a.). Przywrócenie terminu uzależnione jest więc od równoczesnego spełnienia czterech przesłanek: 1) uprawdopodobnienia przez osobę zainteresowaną braku jej winy, 2) wniesienia przez osobę zainteresowaną wniosku o przywrócenie terminu, 3) dochowania terminu wniesienia wniosku, 4) dopełnienia czynności, dla której ustanowiony był przywracany termin. Z przedstawionego powyżej stanu faktycznego wynika, że Skarżący nie spełnił wszystkich wskazanych powyżej przesłanek, co zasadnie skutkowało odmową przywrócenia terminu do wniesienia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. Z akt sprawy jednoznacznie wynika, że odpisy tytułów wykonawczych, na podstawie których wszczęto egzekucję z majątku zobowiązanego, zostały doręczone S P odpowiednio w dniach: 05.11.1999 r., 02.12.1999 r. i 09.04.2001 r. W związku z tym terminy do wniesienia zarzutów w przedmiotowej sprawie upłynęły odpowiednio w dniach: 12.11.1999 r., 09.12.1999 r. i 16.04.2001 r. Odpisy tytułów wykonawczych zawierały też pouczenie o prawie wniesienia zarzutów w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego w terminie 7 dni od ich otrzymania. Uznać więc należy, że w zaskarżonym postanowieniu zasadnie organ II instancji stwierdził, iż postępowanie egzekucyjne wobec Zobowiązanego zostało skutecznie wszczęte oraz w ww. dniach upłynął już ustawowy termin do wniesienia zarzutów w sprawie prowadzenia tego postępowania, zatem złożenie przez Zobowiązanego zarzutów pismem z dnia 06.03.2010 r. zostało dokonane z uchybieniem terminu do wniesienia takiego środka zaskarżenia. We wniosku o przywrócenie terminu Zobowiązany w żaden sposób nie uprawdopodobnił, iż nie złożenie zarzutów w ww. terminach (tj. 12.11.1999 r., 09.12.1999 r. i 16.04.2001 r.) nastąpiło bez jego winy, czyli, że w tych terminach nie mógł złożyć zarzutów z powodów od niego niezależnych - uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminu dotyczy bowiem tego i tylko tego okresu, w którym miała być dokonana czynność procesowa. Wręcz przeciwnie, Zobowiązany w zażaleniu na postanowienie organu egzekucyjnego wyraźnie wskazał, że "w momencie otrzymania tytułu wykonawczego zobowiązany nie miał podstaw do wniesienia zarzutów" - zatem nie istniała obiektywna przeszkoda do dokonania omawianej czynności. Za taką przeszkodę nie może być uznany "brak podstaw do wniesienia zarzutów" – bowiem to oznacza właśnie, że wszczęcie egzekucji było zasadne. Wobec tego, stwierdzić należy, że w przedmiotowej sprawie nie została spełniona niezbędna przesłanka do przywrócenia terminu: uprawdopodobnienie braku winy osoby zainteresowanej. Zasadna była zatem odmowa jego przywrócenia w zaskarżonym postanowieniu. Prawidłowo również stwierdzono w zaskarżonym postanowieniu, że instytucja zarzutów, o których mowa w art. 33 u.p.e.a. związana jest z etapem wszczęcia postępowania egzekucyjnego, natomiast po upływie terminu do wniesienia zarzutu, w trakcie prowadzonego postępowania egzekucyjnego przysługują Zobowiązanemu inne uprawnienia przewidziane w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, np. uprawnienia z art. 54 u.p.e.a. (w którym przewidziano możliwość skargi na czynności egzekucyjne oraz na przewlekłość postępowania) lub z art. 59 u.p.e.a. (przewidującego możliwość umorzenia postępowania). Podobne poglądy prezentowane są w doktrynie prawa. W komentarzu do art. 7 u.p.e.a. (odnoszącego się do stosowania przez organ egzekucyjny środków egzekucyjnych) wyjaśniono m.in., że: "w zależności od tego, w jakim momencie realizacja dochodzonej powinności nastąpi, przeciwko dalszemu prowadzeniu postępowania zobowiązany może wystąpić z różnymi środkami prawnymi. W terminie do 7. dnia od doręczenia mu odpisu tytułu wykonawczego może wnieść sprzeciw [zarzut]. Po tym terminie, a nie później niż 7 dni od doręczenia postanowienia o zastosowaniu środka egzekucyjnego, może wnieść zażalenie na takie postanowienie, a w przypadku gdy zastosowanie środka nie wymaga wydania postanowienia oraz po upływie terminu do wniesienia zażalenia może złożyć skargę na prowadzenie postępowania egzekucyjnego i żądać jego umorzenia" (D.R. Kijowski (red.), E. Cisowska-Sakrajda, M. Faryna, W. Grześkiewicz, C. Kulesza, W. Łuczaj, P. Pietrasz, J. Radwanowicz-Wanczewska, P. Starzyński, R. Suwaj, Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Komentarz, LEX, 2010). W komentarzu do art. 33 u.p.e.a. (regulującego instytucję zarzutów) stwierdzono natomiast, że: "Rola zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym sprowadza się przede wszystkim do jednego ze sposobów weryfikacji czynności organów egzekucyjnych mających służyć ochronie adresata czynności, który może być wykorzystany wyłącznie na etapie wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Instytucja zarzutu nie służy zatem weryfikacji czynności egzekucyjnych podjętych po doręczeniu tytułu wykonawczego i upływie terminu do jego wniesienia". Odnosząc się do dodatkowych wniosków pełnomocnika Skarżącego, zawartych w piśmie z dnia 07.02.2011 r., tj. o ewentualne stwierdzenie nieważności lub umorzenie czynności egzekucyjnej zastosowanej przez organ egzekucyjny wobec Zobowiązanego, należy wyjaśnić, że takie wnioski nie mogły być rozpatrywane przez Sąd przede wszystkim dlatego, iż przedmiotem rozpatrywanej sprawy była kwestia odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zarzutów zaskarżonym postanowieniem, a – w myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), Sąd "rozstrzyga w granicach danej sprawy", wyznaczonych jej przedmiotem. Uznając zatem, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, skargę jako niezasadną Sąd oddalił na mocy art. 151 ww. ustawy.