I SAB/Sz 10/15

Dnia 24 lipca 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Jolanta Kwiecińska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 24 lipca 2015 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia – P. na bezczynność Dyrektora Wojewódzkiego Urzędu Pracy w S. w zakresie niewykonania obowiązku zgłoszenia usunięcia wpisu w rejestrze podmiotów wykluczonych z możliwości otrzymania środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich p o s t a n a w i a: 1) odrzucić skargę, 2) zwrócić Skarżącemu kwotę[...] zł ([...] złotych) uiszczoną tytułem wpisu od skargi. Stowarzyszenie – P. (zwane dalej: "Stowarzyszeniem" bądź "Skarżącym") pismem z dnia 26 maja 2015 r., powołując się na art. 3 § 2 pkt 4 i 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; zwana dalej: "p.p.s.a."), wniosło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na bezczynność Dyrektora Wojewódzkiego Urzędu Pracy w S. (zwany dalej: "Organem administracji") w zakresie niewykonania obowiązku zgłoszenia zmian (zgłoszenie usunięcia) w rejestrze podmiotów wykluczonych z możliwości otrzymania środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich, zarzucając Organowi administracji naruszenie: 1) obowiązku zgłoszenia zmian do rejestru podmiotów wykluczonych wynikającego z § 9 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 23 czerwca 2010 r. w sprawie rejestru podmiotów wykluczonych z możliwości otrzymania środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich (Dz.U. nr 125, poz. 846; zwane dalej: "rozporządzenie w sprawie rejestru podmiotów wykluczonych"), 2) art. 207 ust. 1 in fine ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2015 r., poz. 885 ze zm.; zwana dalej: "u.f.p.") w związku z pierwotnym brakiem ziszczenia się przesłanki dokonanego wcześniej wpisu Skarżącego do rejestru (tj. braku przesłanki w postaci wskazania w decyzji ostatecznej numeru rachunku bankowego, na który miał być dokonany zwrot środków). W związku z powyższym Skarżący wniósł o: 1) zobowiązanie Organu administracji do podjęcia działania w zakresie zgłoszenia zmian w rejestrze podmiotów wykluczonych dotyczących Skarżącego w związku z uchyleniem podstawy wpisu Skarżącego do tego rejestru i tym samym zapewnienie zgodności wpisu z aktualnym stanem prawnym i faktycznym - poprzez usunięcie Skarżącego z rejestru podmiotów wykluczonych, zgodnie z § 9 ust. 1 rozporządzenia w sprawie rejestru podmiotów wykluczonych; 2) zasądzenie od Organu administracji na rzecz Skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. W uzasadnieniu przedstawiono dotychczasowy przebieg postępowania, z którego wynika, że decyzją Organu administracji z dnia 16 października 2014 r., utrzymaną następnie w mocy decyzją Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia 22 grudnia 2014 r., określono Stowarzyszeniu kwotę dofinansowania przypadającą do zwrotu. Organ administracji zawiadomił Skarżącego o "automatycznym" wpisie Stowarzyszenia z mocy prawa do rejestru podmiotów wykluczonych z otrzymywania środków europejskich w związku z przekroczeniem terminu, o którym mowa w art. 207 ust. 1 u.f.p. do zwrotu środków, tj. w związku z brakiem zwrotu środków na podstawie decyzji administracji zobowiązującej do zwrotu środków w terminie 14 dni od dnia doręczenia ostatecznej decyzji. Pismem z dnia 26 lutego 2015 r. Minister Finansów zawiadomił Skarżącego o dokonaniu ww. wpisu do rejestru podmiotów wykluczonych. Następnie, w związku ze złożeniem przez Stowarzyszenie skargi na ww. decyzję z dnia 22 grudnia 2014 r., Minister Infrastruktury i Rozwoju - ostateczną decyzją z dnia 24 marca 2015 r. [...] wydaną w trybie autokontroli - uchylił ww. decyzje administracyjne, tj. decyzję z dnia 16 października 2014 r. i z dnia 22 grudnia 2014 r. oraz umorzył postępowanie w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny, postanowieniem z dnia 7 maja 2015 r. sygn. akt V SA/Wa 1048/15, umorzył zaś postępowanie sądowoadministracyjne w sprawie zainicjowanej skargą Stowarzyszenia. Uznając, że w zaistniałej sytuacji odpadły przesłanki wpisu Skarżącego do rejestru podmiotów wykluczonych (tj. w zakresie naruszenia obowiązku zwrotu środków po otrzymaniu ostatecznej decyzji administracyjnej zobowiązującej do zwrotu środków) oraz że ziścił się obowiązek Organu administracji wynikający z m.in. § 9 ust. 1 rozporządzenia w sprawie rejestru podmiotów wykluczonych w zakresie obowiązku zgłoszenia ww. zmiany w rejestrze, pismem z dnia 2 kwietnia 2015 r. Skarżący wezwał Organ administracji do usunięcia naruszenia prawa, poprzez dokonanie wskazanego zgłoszenia. Organ administracji nie odpowiedział na wezwanie Skarżącego. W związku ze złożoną skargą Skarżący uiścił wpis w kwocie [...] zł. W odpowiedzi na skargę Stowarzyszenia Organ administracji wniósł o jej odrzucenie jako niedopuszczalnej, ewentualnie o jej oddalenie. Organ administracji przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania, nadmieniając, że nie pozostawał, ani nie pozostaje w stanie bezczynności w związku z obowiązkiem zgłoszenia wykreślenia Skarżącego z rejestru podmiotów wykluczonych. Niezwłocznie bowiem po otrzymaniu informacji o doręczeniu Skarżącemu decyzji z dnia 24 marca 2015 r. (pismo informacyjne z 11 maja 2015 r.), pismem z 26 maja 2015 r. Organ administracji zwrócił się do Ministra Finansów z wnioskiem o wykreślenie Skarżącego z rejestru podmiotów wykluczonych. Pismem z dnia 12 czerwca 2015 r. Minister Finansów poinformował Organ administracji o dokonaniu wpisu – wykreślenia Skarżącego z ww. rejestru, o czym również powiadomiony został Skarżący. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Rozpoznając skargę sąd administracyjny w pierwszej kolejności bada, czy zaskarżony akt lub czynność organu administracji publicznej podlega kontroli tego sądu. Stosownie bowiem do art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Zgodnie z brzmieniem art. 3 § 2 p.p.s.a., sądy administracyjne orzekają w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a. Ponadto, jak stanowi art. 3 § 3 p.p.s.a., sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach. Powyższe wyliczenie ma charakter zupełny, a zatem sąd administracyjny nie jest właściwy do zajmowania się sprawami, które nie zostały wyraźnie wskazane w przywołanych wyżej przepisach. Podkreślić należy, że w przypadku skargi na bezczynność zaskarżenie bezczynności organu administracji publicznej jest dopuszczalne tylko w takim zakresie, w jakim dopuszczalne jest na mocy art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a. zaskarżenie decyzji, postanowień oraz innych aktów i czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Zaznaczenia wymaga przy tym, że użyte w przywołanym powyżej przepisie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. sformułowanie "dotyczy" nie może być rozumiane jako dopuszczenie również pośredniego związku pomiędzy aktem lub czynnością a uprawnieniem lub obowiązkiem danego podmiotu określonym w przepisach prawa. Akt lub czynność powinny ustalać, stwierdzać lub potwierdzać uprawnienie lub obowiązek określony przepisami prawa administracyjnego. Skarga z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. nie może więc dotyczyć sytuacji, kiedy określone obowiązki lub uprawnienia wynikają wprost z przepisów prawa (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 czerwca 2015 r., sygn. akt II GSK 1036/15; dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). W rozpoznawanej sprawie Skarżący, powołując się na art. 3 § 2 pkt 4 i 8 p.p.s.a., złożył do sądu administracyjnego skargę na bezczynność Organu administracji polegającą na niewykonaniu obowiązku zgłoszenia zmiany w zakresie wpisu w rejestrze podmiotów wykluczonych z możliwości otrzymania środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich. Z uwagi na powyższe wskazać należy, że zgodnie z art. 207 ust. 4 u.f.p. beneficjent środków europejskich zostaje obligatoryjnie wykluczony z możliwości ich otrzymania w razie zaistnienia jednej z czterech wskazanych w tym przepisie przesłanek. W myśl art. 207 ust. 4 pkt 3 w zw. z art. 207 ust. 1 pkt 1 u.f.p. w przypadku, gdy środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich są wykorzystywane niezgodnie z przeznaczeniem, podmiot zostaje wykluczony z możliwości otrzymania tego typu środków, jeżeli nie zwrócił ich w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji określającej kwotę przypadającą do zwrotu. Zgodnie z § 3 ust. 1 rozporządzenia w sprawie rejestru podmiotów wykluczonych podstawą wpisu do rejestru jest zgłoszenie podmiotu podlegającego wpisowi. Na podstawie § 3 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia właściwa instytucja zgłasza podmiot podlegający wpisowi do rejestru niezwłocznie po dniu, w którym decyzja określająca kwotę przypadającą do zwrotu (art. 207 ust. 9 u.f.p.) stała się ostateczna. W przypadku stwierdzenia przez właściwą instytucję zaistnienia ww. przesłanki wykluczenia beneficjenta konieczne jest zatem dokonanie odpowiedniego zgłoszenia do rejestru podmiotów wykluczonych. Z kolei, po dokonaniu przez Ministra Finansów wpisu do ww. rejestru, na wniosek właściwej instytucji Minister Finansów może także dokonać zmiany w rejestrze, w tym zmiany polegającej na usunięciu wpisu. Zgodnie bowiem z § 9 rozporządzenia w sprawie rejestru podmiotów wykluczonych: "§ 9. 1. W celu zapewnienia zgodności zawartych w rejestrze informacji o podmiotach wykluczonych z aktualnym stanem faktycznym i prawnym, niezwłocznie po otrzymaniu wniosku właściwej instytucji o dokonanie zmiany w rejestrze, zmiana jest dokonywana. 2. Zmiana w rejestrze może polegać także na usunięciu wpisu. 3. Jeżeli właściwa instytucja poweźmie wiadomość o zmianie informacji o podmiocie wykluczonym, o których mowa w § 6, jest obowiązana niezwłocznie złożyć wniosek, o którym mowa w ust. 1. 4. Wniosek, o którym mowa w ust. 1, składany jest w formie uzupełnionego zgłoszenia, ze wskazaniem, które pola formularza zawierają zmienione dane". Z powyższego wynika zatem, że zarówno samo zgłoszenie przez właściwą instytucję (czy wpis) do rejestru, jak również zgłoszenie przez nią zmiany polegającej na usunięciu wpisu są czynnościami obligatoryjnymi i jednocześnie czynnościami czysto technicznymi pozbawionymi cech rozstrzygnięcia o prawach i obowiązkach konkretnego podmiotu niepodległego organizacyjnie organowi dokonującemu zgłoszenia. Dokonywany w oparciu o zgłoszenie wpis/zmiana wpisu w rejestrze ma wyłącznie funkcję informacyjną. Skoro wykluczenie z możliwości otrzymania środków europejskich następuje z mocy prawa i istnieje niezależnie od zgłoszenia podmiotu do rejestru, to sam wpis nie ma wpływu na stan wykluczenia, w którym znajduje się beneficjent. Nie sposób zatem przyjąć, że w sytuacji wyeliminowania z obrotu prawnego ostatecznej decyzji określającej kwotę przypadając do zwrotu, aktem lub czynnością rozstrzygającą o sytuacji beneficjenta (ponownym nabyciu statusu podmiotu uprawnionego) miałoby być zgłoszenie do rejestru przez właściwą instytucję wniosku o zmianę poprzez usunięcie wpisu czy nawet samo usunięcie tego wpisu. Reasumując, w ocenie Sądu zgłoszenie zmiany wpisu w rejestrze podmiotów wykluczonych z możliwości otrzymania środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich nie mieści się w katalogu opisanym w art. 3 § 2 i § 3 p.p.s.a., a w szczególności nie stanowi innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, o jakich mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Tym samym niedokonanie takiego zgłoszenia nie może być przedmiotem skargi na bezczynność, podlegającym kognicji sądów administracyjnych na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał skargę Skarżącego za niedopuszczalną i odrzucił skargę w przedmiotowej sprawie na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 p.p.s.a. (pkt 1 sentencji). O zwrocie wpisu od skargi Sąd orzekł na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 i § 2 P.p.s.a. (pkt 2 sentencji).