I SAB/Sz 156/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Sokołowska Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Dziel (spr.) Sędzia WSA Bolesław Stachura po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 9 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi P. P. na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego S. - [...] w S. w przedmiocie udzielenia informacji prasowej oddala skargę. P. P. (zw. dalej: "skarżącym") pismem z dnia 5 lipca 2024 r. wniósł do Prezesa Sądu Rejonowego S. P. i Z. w S. (zw. dalej: "organem") zapytanie prasowe. Skarżący wskazał, że działając w imieniu własnym jako redaktor naczelny redakcji [...], na podstawie art. 11 ust. 3 ustawy prawo prasowe w zw. z § 143 ust. 1. regulaminu urzędowania sądów powszechnych, uprzejmie prosi o udzielenie mu informacji polegającej na wskazaniu, w jaki sposób zostały ustalone zasady dla przedstawicieli mediów w zakresie swobodnego zbierania przez dziennikarzy redakcji informacji wśród pracowników Sądu Rejonowego S. - P. i Z. w S., zgodnie z art. 11 ust. 3 ustawy prawo prasowe? W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, że regulamin bezpieczeństwa i porządku w obiektach Sądu Rejonowego S. P. i Z. w S. stanowiący załącznik nr [...] do zarządzenia Prezesa Sądu Rejonowego S. -P. i Z. w S. z dnia 11 marca 2024 r. nr [...], w § 6 ust. 2. nie reguluje, w jaki sposób dziennikarze redakcji mogą zbierać swobodnie informacje i opinie wśród osób wymienionych w art. 2 ustawy kodeksu pracy, a zatem wnioskodawca prosi o wskazanie zasad, jakimi ma się kierować, wykonując swoje obowiązki w kontaktach z sędziami, sekretarzami sądowymi, kierownikami sekretariatów itd. Ponieważ zebrane przez redakcje materiały, uprawniają do wytworzenia krytyki prasowej, wymagane jest na obecnym etapie zebranie informacji u samych zainteresowanych, wobec czego koniecznie stało się otrzymanie przez redakcję wytycznych, by ta mogła swobodnie zrealizować obowiązki wynikające z art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy prawo prasowe. Skarżący wniósł aby udzieloną odpowiedź przekazać mu na adres e-mail: [...] Pismem z dnia 30 lipca 2024 r., Prezes Sądu Rejonowego S. -P. i Z. w S. wskazał, iż w odpowiedzi na wniosek skarżącego z dnia 5 lipca 2024 r. informuje, że osobą umocowaną do kontaktu z mediami w imieniu Sądu Rejonowego S. -P. i Z. jest rzecznik prasowy Sądu Okręgowego w S.. Pismo doręczono przez Pocztę Polską na adres skarżącego wynikający z pisma strony z dnia 5 lipca 2024 r. Pismem z dnia 27 sierpnia 2024 r. skarżący na podstawie art. 3 § 3 k.p.a. w zw. z art. 4 ust. 4 ustawy Prawo prasowe, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S., skargę na odpowiedź Prezesa Sądu Rejonowego S. -P. i Z. w S.. Skarżący udzielonej odpowiedzi zarzucił naruszenie przepisu prawa art. 4 ust. 3 ustawy Prawo prasowe, polegające na tym, że organ zobowiązany nie oznaczył w odpowiedzi - informacji będącej przedmiotem zapytania prasowego. W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że pismem z dnia 5 lipca 2024 r. zadał organowi zapytania w trybie prasowym. Zobowiązanym do udzielenia odpowiedzi jest organ wyszczególniony w § 143 ust. 1. regulaminu urzędowania sądów powszechnych. Prezes Sądu Rejonowego S. -P. i Z. w S. uznał się niewłaściwym do udzielenia odpowiedzi na zapytania prasowe, odsyłając redakcję do rzecznika prasowego Sądu Okręgowego w S.. Ponieważ ustawodawca nie powiązał funkcji rzecznika prasowego sądu okręgowego z zadaniami ciążącymi na prezesie danego sądu rejonowego, skarga powinna prowadzić do skorygowania nienależycie oznaczonej odpowiedzi odmownej, poprzez zobowiązanie organu do właściwego oznaczenia i uzupełnienia pisma z dnia 30 lipca 2024 r. W odpowiedzi na skargę, Prezes Sądu Rejonowego S. -P. i Z., wniósł o jej oddalenie jako niezasadnej. Organ wskazał, że przepis art.4 ustawy prawo prasowe na który powołuje się skarżący ma zastosowanie do przedsiębiorców i podmiotów niezaliczonych do sektora finansów publicznych oraz niedziałających w celu osiągnięcia zysku. Organ wskazał, że Sąd Rejonowy S. -P. i Z. w S. jest podmiotem zaliczonym do sektora finansów publicznych, a zatem ww. przepis nie ma zastosowania w niniejszej sprawie. W zakresie prawa dostępu prasy do informacji publicznej stosuje się przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2018 r. poz. 1330 i 1669). Wnioskiem z dnia 22 października 2024 r., skarżący zwrócił się do sądu o dołączenie do akt sprawy załączonego maila z treścią Rzecznika Prasowego Sądu Okręgowego w B., na wykazanie faktu, że wykładnia § 143 ust.1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości - regulamin urzędowania sądów powszechnych dotyczy obowiązku realizacji udzielenia odpowiedzi na zadane pytania przez Prezesa Sądu Rejonowego S. P. i Z. w S. w niniejszej sprawie. Wnioskiem z dnia 5 listopada 2024 r., skarżący doprecyzował skargę z dnia 27 sierpnia 2024 r. w ten sposób, że wniósł aby sąd zobowiązał organ do udzielenia odpowiedzi na zadane przez skarżącego w piśmie z dnia 5 lipca 2024 r. pytanie. Wnioskiem z dnia 6 stycznia 2025 r. skarżący zwrócił się do sądu o przeprowadzenie dowodu z odpisu zapytania prasowego oraz skanu odpowiedzi udzielonej skarżącemu przez Prezesa Sądu Rejonowego S. -P. i Z. w S. z dnia 6 grudnia 2024 r., na wykazanie faktu, że Prezes Sądu Rejonowego S. -P. i Z. w S. jest zobowiązany udzielić skarżącemu odpowiedzi na zapytania stanowiące podstawę skargi do WSA. Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. W pierwszej kolejności wskazania wymaga, że z uwagi na przedmiot niniejszej sprawy, którym jest bezczynność podmiotu zobowiązanego do udostępnienia informacji publicznej, sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym. W myśl bowiem art. 119 pkt 4 w związku z art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz.935 ze zm., zw. dalej: "p.p.s.a.") sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267) oraz art. 3 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej sprawowana przez sądy administracyjne – na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 i 9 p.p.s.a. – obejmuje również bezczynność organów. Przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie definiują pojęcia bezczynności. W piśmiennictwie prawniczym przyjmuje się jednak, że bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności (T. Woś (w:) T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011, s. 109). Przy badaniu zasadności skargi na bezczynność organu nie ma znaczenia z jakich powodów określony akt, czy czynność nie została dokonana przez organ, czy też została dokonana z przekroczeniem ustawowych terminów na jej dokonanie. Jednocześnie jednak sąd bierze pod uwagę stan sprawy istniejący w chwili zamknięcia rozprawy. Skarga na bezczynność organu ma bowiem na celu wymuszenie na organie załatwienia sprawy. Dlatego też, dla uznania bezczynności organu konieczne jest ustalenie, że organ był zobowiązany, na podstawie obowiązujących przepisów prawa, do wydania decyzji, aktu lub podjęcia określonych czynności i mimo to nie podjął działań mających na celu uczynienie zadość temu obowiązkowi. W tym miejscu zwrócić trzeba uwagę, że przedmiotem skargi w rozpoznawanej sprawie jest bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego S. P. i Z. w S. w udzieleniu odpowiedzi na wniosek skarżącego z 5 lipca 2024 r., który występował o udostępnienie informacji jako redaktor naczelny redakcji [...] W związku z tym wyjaśnienia wymaga, że ustawa z 26 stycznia 1984 r. Prawo prasowe (Dz. U. z 2018 r. poz. 1914) wyróżnia dwa tryby udzielania prasie żądanych informacji. Pierwszy z nich wynika z art. 3a Prawa prasowego, w którym przyjęto, że w zakresie prawa dostępu prasy do informacji publicznej stosuje się przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2018 r. poz. 1330 i 1669). Oznacza to, że jeżeli wnioskowana przez prasę informacja ma charakter informacji publicznej, to jej udostępnienie lub odmowa jej udostępnienia odbywa się w trybie u.d.i.p., a tym samym prasa w powyższym zakresie nie korzysta z regulacji prawnych innych niż te, które dotyczą ogółu społeczeństwa. Dziennikarz traktowany jest zatem tak samo jak każdy inny obywatel składający wniosek o udostępnienie informacji publicznej. Z kolei drugi tryb udzielania prasie informacji uregulowany został w art. 4 Prawa prasowego. Przepis ten poszerza katalog podmiotów obowiązanych do udzielania informacji o podmioty niewymienione w u.d.i.p. Wedle art. 4 ust. 1 Prawa prasowego w tym trybie obowiązani do udzielenia prasie informacji o swej działalności, o ile na podstawie odrębnych przepisów informacja nie jest objęta tajemnicą lub nie narusza prawa do prywatności, są przedsiębiorcy, podmioty niezaliczane do sektora finansów publicznych oraz niedziałające w celu osiągnięcia zysku. Stosownie natomiast do art. 4 ust. 3 i ust. 4 Prawa prasowego w przypadku odmowy udzielenia informacji, na żądanie redaktora naczelnego, odmowę doręcza się zainteresowanej redakcji w formie pisemnej, w terminie trzech dni. Odmowę udzielenia informacji lub niezachowanie wymogów odmowy można zaskarżyć do sądu administracyjnego w terminie 30 dni, a w postępowaniu przed sądem stosuje się odpowiednio przepisy o zaskarżeniu do sądu decyzji administracyjnych. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym prezentowane są poglądy, które skład Sądu orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela, że w świetle art. 3a Prawa prasowego wniosek dziennikarza skierowany do podmiotu zobowiązanego o udostępnienie informacji, która ma charakter informacji publicznej, powinien być rozpoznany w trybie określonym w u.d.i.p. (por. wyrok NSA z 5 kwietnia 2013 r., sygn. akt I OSK 89/13, wszystkie orzeczenia powołane w uzasadnieniu dostępne są na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Jeżeli zatem wnioskowana przez prasę informacja ma charakter informacji publicznej, to jej udostępnienie lub odmowa jej udostępnienia powinna nastąpić w trybie przepisów u.d.i.p., a tym samym prasa w powyższym zakresie nie korzysta z regulacji prawnych innych niż te, które dotyczą ogółu społeczeństwa (por. wyrok WSA z 3 marca 2020 r., sygn. akt II SAB/Lu 2/20 i powołane tam orzecznictwo). W kontrolowanej sprawie, w ocenie Sądu, właściwym trybem udzielenia wnioskowanej przez skarżącego informacji publicznej był tryb przewidziany w art. 3a Prawa prasowego. Nie ulega bowiem wątpliwości, że Prezes Sądu Rejonowego S. P. i Z. w S. jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej na podstawie art. 4 ust. 1 u.d.i.p. Zgodnie z pkt 1 tej regulacji, obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności organy władzy publicznej. Ponadto, w przekonaniu Sądu, objęta wnioskiem informacja stanowi informację publiczną. Zgodnie bowiem z art. 1 ust. 1 u.d.i.p. informację publiczną stanowi każda informacja o sprawach publicznych. Doprecyzowaniem tego przepisu jest art. 6 ust. 1 u.d.i.p., który wymienia rodzaje spraw, jakich mogą dotyczyć informacje o charakterze publicznym. Mianowicie, udostępnieniu podlega m.in. informacja publiczna o zasadach funkcjonowania podmiotów, o których mowa w art. 4 ust. 1, w tym o trybie działania władz publicznych i ich jednostek organizacyjnych, sposobach przyjmowania i załatwiania spraw, stanie przyjmowanych spraw, kolejności ich załatwiania lub rozstrzygania (art. 6 ust. 1 pkt 3 lit. a, d, e u.d.i.p.). Informacją publiczną jest również informacja o danych publicznych, w tym treść i postać dokumentów urzędowych, w szczególności treść aktów administracyjnych i innych rozstrzygnięć, dokumentacja przebiegu i efektów kontroli oraz wystąpienia, stanowiska, wnioski i opinie podmiotów ją przeprowadzających, treść innych wystąpień i ocen dokonywanych przez organy władzy publicznej (art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a i c). Przepis art. 6 ust. 1 u.d.i.p. zawiera jednak tylko przykładowy katalog spraw i dlatego dla prawidłowego ustalenia znaczenia tego pojęcia uwzględnić należy także zapisy Konstytucji RP, która w art. 61 ust. 1 ustala prawo obywatela do uzyskania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne, a także o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, oraz innych osób i jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa. W sytuacji gdy wniosek o udzielenie informacji publicznej pochodzi od prasy, dla wskazania właściwego trybu dostępu do określonej informacji decydujące znaczenie ma ocena charakteru adresata wniosku. W przypadku bowiem, gdy wniosek taki będzie dotyczył informacji mającej charakter informacji publicznej i zostanie skierowany do podmiotu zobowiązanego na mocy art. 4 ust. 1 u.d.i.p., do udostępniania informacji publicznych właściwym dla jego załatwienia będzie tryb określony w przepisach u.d.i.p. Na podstawie wskazanych powyżej przepisów przyjąć trzeba, że informacją publiczną jest każda informacja wytworzona przez władze publiczne oraz osoby pełniące funkcje publiczne a także inne podmioty, które wykonują funkcje publiczne lub gospodarują mieniem publicznym, jak również informacje odnoszące się do wspomnianych władz, osób i innych podmiotów, niezależnie od tego przez kogo zostały wytworzone. W świetle powyższego Sąd uznał, że żądana przez skarżącego informacja – w jaki sposób zostały ustalone zasady dla przedstawicieli mediów w zakresie swobodnego zbierania przez dziennikarzy redakcji informacji wśród pracowników Sądu Rejonowego S.- P. i Z. w S., stanowi informację publiczną, co oznacza, że spełniony został warunek przedmiotowy u.d.i.p. W związku z ustaleniem, że rozpoznawana sprawa mieści się w zakresie podmiotowym i przedmiotowym u.d.i.p., wskazać należy, że załatwienie wniosku o udzielenie dostępu do informacji publicznej na podstawie przepisów tej ustawy przybrać może cztery zasadnicze formy: 1) udzielenie żądanej informacji publicznej zgodnie z wnioskiem w formie czynności materialno-technicznej (art. 13 ust. 1 i 2 u.d.i.p.), 2) odmowa udzielenia informacji publicznej w drodze decyzji administracyjnej (art. 16 ust. 1 i 2 u.d.i.p.), 3) umorzenie postępowania w przypadku braku współdziałania wnioskodawcy z organem poprzez modyfikację wniosku, jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w sposób lub w formie określonej we wniosku (art. 14 ust. 2 u.d.i.p.), 4) poinformowanie wnioskodawcy na piśmie, że żądana informacja nie ma charakteru informacji publicznej. W rozpoznawanej sprawie spór sprowadza się w istocie do ustalenia, czy organ zareagował na ww. wniosek skarżącego z 5 lipca 2024 r., w sposób i trybie przewidzianym w ustawie o dostępie do informacji publicznej. Skarżący podnosi, że Prezes Sądu Rejonowego S. -P. i Z. w S. uznał się niewłaściwym do udzielenia odpowiedzi na zapytania prasowe, odsyłając redakcję do rzecznika prasowego Sądu Okręgowego w S.. Organ zaś wskazuje, że pismem z dnia 30 lipca 2024 r. wskazał, że osobą umocowaną do kontaktu z mediami w imieniu Sądu Rejonowego S. -P. i Z. jest rzecznik prasowy Sądu Okręgowego w S.. W ocenie Sądu, organ w terminie wywiązał się ze swojego ustawowego obowiązku udostępnienia informacji publicznej i udzielił odpowiedzi na zadane przez skarżącego pytanie zawarte w ww. wniosku z 5 lipca 2024 r. Organ w swojej odpowiedzi z 30 lipca 2024 r. wyjaśnił, że osobą umocowaną do kontaktu z mediami w imieniu Sądu Rejonowego S. -P. i Z. jest rzecznik prasowy Sądu Okręgowego w S.. Innymi słowy, zobowiązany organ wyjaśnił skarżącemu, że w przypadku zapytania mediów należy kontaktować się z rzecznikiem prasowym Sądu Okręgowego w S.. Powyższe oświadczenie nie stanowiło odesłania redakcji do rzecznika prasowego Sądu Okręgowego w S. jak twierdzi skarżący, ale odpowiedź na zadane pytanie. Odpowiedź udzielona przez organ nie stanowi wypowiedzi rozbudowanej, jednak dostatecznie określa, w jaki sposób przedstawiciele mediów mogą uzyskać informacje. Wskazać przy tym należy, że udzielona dziennikarzowi tak jak każdemu innemu podmiotowi zwracającemu się o udzielenie informacji publicznej nie spełniać jego oczekiwań co do konkretnej treści, ale musi być rzeczywista i odnosić się do materii pytania, co niewątpliwie miało miejsce w niniejszej sprawie. Mając na uwadze powyższe okoliczności faktyczne i prawne, Sąd nie znalazł podstaw do stwierdzenia, że w rozpoznawanej sprawie organ dopuścił się zarzucanej w skardze bezczynności w zakresie udostępnienia informacji publicznej na wniosek skarżącego z 5 lipca 2024 r. Końcowo Sąd wskazuje, że oddalił wniosek skarżącego o przeprowadzenie dowodu z dokumentów. Zgodnie z art. 106 § 3 p.p.s.a. sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania. Jak wynika z przytoczonego przepisu, przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego ma charakter fakultatywny i odnosi się tylko do dowodu z dokumentu. Sąd uznał, że przedłożone dokumenty nie były niezbędne do wyjaśnienia sprawy. Mając na uwadze powyższe Sąd uznał skargę za niezasadną i orzekł o jej oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a. Powołane w niniejszym wyroku orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (http://orzeczenia.nsa.gov.pl).