I SAB/Sz 168/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodnicząca: Sędzia WSA Anna Sokołowska po rozpoznaniu w dniu 20 listopada 2024 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi W. T. na bezczynność Naczelnika Urzędu Skarbowego w przedmiocie wglądu do akt sprawy p o s t a n a w i a: 1) odrzucić skargę, 2) zwrócić stronie skarżącej kwotę [...]zł ([...]) uiszczoną tytułem wpisu od skargi. W. T. (dalej: "Skarżący"), reprezentowany przez adwokata, pismem sporządzonym i nadanym w urzędzie pocztowym w dniu 11 września 2024 r., wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na bezczynność Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. , polegającą na nierozpoznaniu wniosku Skarżącego o wgląd do akt sprawy wraz z wykonaniem fotokopii od 19 sierpnia 2024 r., co skutkowało także naruszeniem art. 178 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa. Składając skargę, Skarżący uiścił na rachunek bankowy Sądu kwotę [...]zł tytułem wpisu od skargi. Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. (dalej: "Naczelnik US"), w odpowiedzi na skargę, wniósł o odrzucenie skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w związku z art. 52 § 2 i art. 53 § 2b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U.2024.935; dalej: "p.p.s.a.") z uwagi na jej niedopuszczalność, a w przypadku nieuwzględnienia tego wniosku – z ostrożności procesowej – o oddalenie skargi. W uzasadnieniu pisma Naczelnik US przedstawił stan sprawy, z którego wynika, że w celu wyegzekwowania ciążących na Skarżonym zaległości podatkowych – na podstawie zawiadomienia o zajęciu z 12 października 2023 r. – wobec Skarżącego została wszczęta egzekucja z nieruchomości objętej księgą wieczystą nr [...] Egzekucja ta jest na etapie poprzedzającym opis i oszacowanie wartości zajętej nieruchomości. W związku z prowadzoną egzekucją w dniu: 1) 29 lipca 2024 r. pracownica Urzędu Skarbowego w S. (dalej: "US") odebrała telefon z kancelarii prawnej od osoby, która chciała zapoznać się z aktami sprawy. Pracownica pouczyła dzwoniącą, że aby mogła to zrobić musi okazać pełnomocnictwo i umówić się na wizytę. Pomiędzy 29 lipca 2024 r. a 16 września 2024 r. ww. osoba, Skarżący ani jego pełnomocnik nie pojawili się w US w celu dokonania wglądu do akt sprawy; 2) 22 sierpnia 2024 r. do US wpłynął wniosek z 9 sierpnia 2024 r., złożony przez pełnomocnika Skarżącego, o wgląd do akt sprawy wraz z wykonaniem fotokopii spraw; 3) 11 września 2024 r. pełnomocnik Skarżącego skontaktował się z kierownikiem Referatu Egzekucji Administracyjnej w US, uzyskując informację, że odpowiedź na wniosek z 9 sierpnia 2024 r. jest przygotowywana; 4) 16 września 2024 r. Naczelnik US udzielił pisemnej odpowiedzi na wniosek Skarżącego, a pismo to doręczono pełnomocnikowi Skarżącego 18 września 2024 r.; 5) 24 września 2024 r. adwokat współpracująca z pełnomocnikiem Skarżącego zadzwoniła do US i umówiła termin zapoznania z aktami i wykonania fotokopii akt; 6) 26 września 2024 r. adwokat współpracująca z pełnomocnikiem Skarżącego dokonała wglądu do akt sprawy i wykonała fotokopie akt. W odniesieniu do zasadności wniosku o odrzucenie skargi Naczelnik US wskazał, że z przedstawionego stanu faktycznego, znajdującego oparcie w aktach sprawy, wynika, iż Skarżący złożył do Sądu skargę na bezczynność organu bez uprzedniego skierowania ponaglenia. Nie zostały więc wyczerpane środki zaskarżenia, jakie służyły Skarżącemu w postępowaniu przed właściwym organem. Pismem z 16 października 2024 r. Sąd wezwał pełnomocnika Skarżącego do wykazania, czy przed wniesieniem skargi z 11 września 2024 r. Skarżący wyczerpał służący mu środek zaskarżenia, o którym mowa w art. 52 § 1 i 2 p.p.s.a., poprzez jednoznaczne wskazanie, czy zgodnie z trybem określonym w art. 37 § 1-3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U.2024.572; dalej: "k.p.a.") Skarżący wniósł do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w S. (za pośrednictwem Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. ) ponaglenie na bezczynność Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. w ww. zakresie oraz przez nadesłanie kopii złożonego ponaglenia wraz z dowodem jego nadania (złożenia). W wezwaniu zawarto pouczenie, że zobowiązanie Sądu należy wykonać w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania – pod rygorem uznania, że Skarżący nie wyczerpał służącego mu środka zaskarżenia, co skutkować będzie odrzuceniem skargi, stosownie do art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. Pismo Sądu doręczono pełnomocnikowi Skarżącego 21 października 2024 r. W wyznaczonym terminie 7 dni, ani do dnia wydania niniejszego postanowienia, odpowiedź na wezwanie Sądu nie została udzielona. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Merytoryczne rozpatrzenie zasadności skargi poprzedzone jest zawsze badaniem dopuszczalności jej wniesienia. Sąd administracyjny w pierwszej kolejności ustala zatem, czy nie zachodzi jedna z przesłanek do odrzucenia skargi, jakie zostały enumeratywnie wymienione w art. 58 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 58 § 1 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę: jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego (pkt 1); wniesioną po upływie terminu do jej wniesienia (pkt 2); gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi (pkt 3); jeżeli sprawa objęta skargą pomiędzy tymi samymi stronami jest w toku lub została już prawomocnie osądzona (pkt 4); jeżeli jedna ze stron nie ma zdolności sądowej albo jeżeli skarżący nie ma zdolności procesowej, a nie działa za niego przedstawiciel ustawowy albo jeżeli w składzie organów jednostki organizacyjnej będącej stroną skarżącą zachodzą braki uniemożliwiające jej działanie (pkt 5); jeżeli interes prawny lub uprawnienie wnoszącego skargę na uchwałę lub akt, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, nie zostały naruszone stosownie do wymagań przepisu szczególnego (pkt 5a); jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne (pkt 6). Postanowienie w tym przedmiocie może zapaść na posiedzeniu niejawnym (art. 58 § 3 p.p.s.a.). Ponadto, stosownie do art. 232 § 1 pkt 1 i § 2 p.p.s.a., sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego, a postanowienie w przedmiocie zwrotu wpisu może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 tego przepisu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Bezczynność organu administracji publicznej ma miejsce wówczas, gdy organ ma obowiązek podjąć działania w formie określonej prawem i w terminie określonym przez prawo, lecz tego nie czyni. Dotyczy to zatem sytuacji, gdy przepis prawa przewiduje działanie organu, zaś organ jest w zwłoce, gdyż w wymaganym terminie nie podejmuje żadnych czynności w sprawie lub opieszale prowadzi postępowanie i nie kończy go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu bądź czynności. Jak stanowi art. 52 p.p.s.a., skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka (§ 1). Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie (§ 2). W myśl zaś art. 53 § 2b p.p.s.a. skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Z powołanych wyżej przepisów wynika, że wniesienie ponaglenia przed wniesienie skargi do sądu administracyjnego stanowi niezbędny warunek złożenia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ administracji publicznej. Brak ponaglenia czyni skargę niedopuszczalną. Jeżeli strona skarżąca przed wniesieniem skargi nie wyczerpie przysługującego środka zaskarżenia, to skarga podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z 18 listopada 2020 r., I FSK 495/20, dostępne w CBOSA). W tym miejscu należy wskazać, że w rozpoznawanej sprawie Skarżący złożył skargę na bezczynność Naczelnika US w przedmiocie wglądu do akt sprawy dotyczącej prowadzenia egzekucji. Wobec tego w badanej sprawie nie mają zastosowania przepisy powołanej przez Skarżącego ustawy – Ordynacja podatkowa (w tym art. 178 § 1), lecz przepisy ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego. Zgodnie bowiem z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U.2023.2505 ze zm.), jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Mając zatem na uwadze powołane wyżej przepisy art. 52 § 1 i 2 oraz art. 53 § 2a p.p.s.a., wskazać należy, że w przypadku przewlekłości czy bezczynności organu w sprawie administracyjnej, strona, przed wniesieniem skargi, obowiązana jest wyczerpać środek zaskarżenia przewidziany w art. 37 k.p.a., który w § 1 stanowi, że stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli: 1) nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (bezczynność); 2) postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość). W § 3 tego artykułu przewidziano, że ponaglenie wnosi się do organu wyższego stopnia za pośrednictwem organu prowadzącego postępowanie albo do organu prowadzącego postępowanie – jeżeli nie ma organu wyższego stopnia. Jak wynika z przedstawionego na wstępie stanu faktycznego oraz z akt sprawy, Skarżący przed wniesieniem skargi nie wyczerpał służących mu środków zaskarżenia w zakresie skargi na bezczynność Naczelnika US, gdyż nie wniósł do właściwego organu ponaglenia, o którym mowa w art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. Sąd uznał zatem, że wniesienie skargi na bezczynność Naczelnika US było niedopuszczalne, a skarga z 11 września 2024 r. podlega odrzuceniu, z uwagi na brak poprzedzenia jej ponagleniem. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1. sentencji postanowienia. O zwrocie uiszczonego wpisu od skargi (pkt 2 sentencji) orzeczono zaś na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 i § 2 p.p.s.a.