I SAB/Sz 189/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Szydłowski Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz (spr.), Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 11 grudnia 2025 r. sprawy ze skargi J. A. na bezczynność Wójta Gminy Rymań w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej I. stwierdza, że Wójt Gminy Rymań dopuścił się bezczynności w sprawie rozpoznania wniosku skarżącego J. A. z dnia 30 lipca 2025 r., II. stwierdza, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, III. umarza postępowanie sądowe w przedmiocie zobowiązania Wójta Gminy Rymań do rozpoznania wniosku, IV. zasądza od Wójta Gminy Rymań na rzecz skarżącego J. A. kwotę 150 (sto pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. J. A. (dalej również jako: "skarżący") za pośrednictwem poczty elektronicznej zwrócił się 30 lipca 2025 r. do "Urzędu Gminy Rymań" o udzielenie informacji publicznej, czy na terenie Gminy znajduje się jakiekolwiek upamiętnienie (np. pomnik, tablica, krzyż, głaz, nazwa ulicy lub inne miejsce pamięci) poświęcone Polakom - ofiarom ludobójstwa dokonanego przez Organizację Ukraińskich Nacjonalistów (OUN) i Ukraińską Powstańczą Armię (UPA). Jeżeli tak, to podanie formy upamiętnienia, jego lokalizacji, daty powstania oraz ewentualnych informacji o jego inicjatorze. Skarżący zwrócił się o udzielenia informacji na podany we wniosku adres e-mail. W związku z brakiem odpowiedzi na powyższy wniosek, skarżący pismem z 21 sierpnia 2025 r., działając przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na bezczynność Wójta Gminy Rymań (dalej również jako: "organ"), zarzucając mu nieudostępnienie w wymaganym terminie (22 dni spóźnienia) informacji publicznej i tym samym naruszenie art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r., poz. 902 ze zm. - dalej powoływanej jako: "ustawa", "u.d.i.p."). Strona skarżąca domagała się: - stwierdzenia, że organ dopuścił się bezczynności; - zobowiązania organu administracji do udzielenia odpowiedzi na pismo złożone 30 lipca 2025 r.; - zasądzenie od organu administracji na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa radcy prawnego według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy Rymań wniósł o oddalenie skargi i wyjaśnił, że 30 lipca 2025 r. do organu wpłynął wniosek skarżącego o udostępnienie informacji publicznej. Pracownik zobowiązany do udzielenia odpowiedzi przebywał na urlopie wypoczynkowym. Skarżący wniósł do Sądu skargę już po 8 dniach od upływu terminu. Organ niezwłocznie po otrzymaniu skargi udzielił żądanej informacji. Odpowiadając na wniosek o udzielenie informacji publicznej, w piśmie z 2 września 2025 r., organ poinformował, iż na terenie Gminy Rymań nie znajduje się jakiekolwiek upamiętnienie poświęcone Polakom - ofiarom ludobójstwa dokonanego przez Organizację Ukraińskich Nacjonalistów (OUN) i Ukraińską Powstańczą Armię (UPA) takie jak pomnik, tablica, krzyż, głaz, nazwa ulicy lub inne miejsce pamięci. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r., poz. 1267 ze zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. W myśl art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm. - dalej jako: "p.p.s.a."), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany wskazanymi przez stronę skarżącą zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd orzekł w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a. Zgodnie z tą regulacją sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Zasadniczą dla możliwości stwierdzenia zaistnienia bezczynności kwestią jest ustalenie istnienia podstawy prawnej do podjęcia przez określony podmiot działania w zakresie zgłoszonego żądania. W rozpoznawanej sprawie - z uwagi na jej przedmiot określony żądaniem skarżącego o udostępnienie informacji publicznej - kwestie te regulują przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej. Regulacja ta kształtuje prawo do informacji publicznej, a także określa zasady i tryb jej udostępniania. Złożenie przez indywidualnie oznaczony podmiot wniosku o udostępnienie informacji publicznej inicjuje zatem sprawę administracyjną, której zakończenie podlega kontroli sądu administracyjnego. Zgodnie z definicją sformułowaną w art. 1 ust. 1 u.d.i.p. informację publiczną stanowi każda informacja o sprawach publicznych. Doprecyzowaniem tej definicji jest art. 6 ust. 1 u.d.i.p., który w formie katalogu wymienia rodzaje spraw, jakich mogą dotyczyć informacje o charakterze publicznym. Podkreślić jednak należy, że nie jest to katalog wyczerpujący, a jedynie przykładowy. Reguły wykładni prawa dotyczącego dostępu do informacji publicznej wyznacza natomiast art. 61 Konstytucji RP. Z tego też względu przyjąć należy taką interpretację, która gwarantuje szerokie uprawnienia w zakresie dostępu do informacji publicznej, o której mowa w art. 61 ust. 1 Konstytucji RP i zmierza do poszerzania, a nie zawężaniu obowiązku informacyjnego. Na podstawie wskazanych przepisów, uwzględniając konstytucyjną konstrukcję prawa do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej, w orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że informacją publiczną jest każda informacja wytworzona przez władze publiczne oraz osoby pełniące funkcje publiczne oraz inne podmioty, które wykonują funkcje publiczne lub gospodarują mieniem publicznym w zakresie powierzonych kompetencji, jak również informacje odnoszące się do wspomnianych władz, osób i innych podmiotów, niezależnie od tego, przez kogo zostały wytworzone; dotyczące sfery faktów. O zaliczeniu określonej informacji do kategorii informacji publicznej decyduje jedynie spełnienie przesłanek z art. 1 ust. 1 u.d.i.p., przy odczytaniu których pomocny jest katalog zawarty w art. 6 ust. 1 u.d.i.p. (por. wyrok NSA z dnia 12 kwietnia 2019 r. sygn. akt I OSK 881/18). Pod pojęciem informacji publicznej należy rozumieć zatem wszelkie fakty dotyczące spraw publicznych rozumianych jako działalność zarówno organów władzy publicznej, jak i samorządów gospodarczych i zawodowych oraz osób i jednostek organizacyjnych w zakresie wykonywania zadań władzy publicznej oraz gospodarowania mieniem publicznym. Charakter publiczny należy przypisać tym informacjom, które odnoszą się do publicznej sfery działalności organów. Stosownie do art. 13 ust. 1 i art. 14 u.d.i.p. udostępnianie informacji publicznej na wniosek winno nastąpić bez zbędnej zwłoki, nie później niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot obowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i w formie określonych we wniosku. Przy czym podmiot, do którego został skierowany wniosek o udzielenie informacji, może dokonać następujących działań: 1) udzielić informacji publicznej; 2) odmówić udostępnienia informacji publicznej lub umorzyć postępowanie administracyjne w drodze decyzji administracyjnej, w przypadkach wskazanych w ustawie u.d.i.p. 3) udzielić w formie pisma (zawiadomienia) odpowiedzi, że wniosek nie znajduje podstawy w przepisach prawa, gdyż żądanie nie dotyczy informacji publicznej albo organ nie jest w posiadaniu danej informacji lub obowiązuje inny tryb jej udostępniania. Rozpoznanie wniosku wniesionego w trybie ustawy u.d.i.p. który trafi do organu, będącego podmiotem zobowiązanym, w rozumieniu ustawy u.d.i.p., do udzielania informacji publicznych, wymaga zatem w pierwszej kolejności rozważenia w odniesieniu do konkretnego przedmiotu wniosku, czy dotyczy on informacji publicznej, a jeżeli tak, czy informacja ta jest w posiadaniu organu. Oceniając, czy organ dopuścił się w niniejszej sprawie bezczynności Sąd uwzględnił, że bezczynność organu administracji publicznej występuje wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie - pomimo istniejącego w tym zakresie ustawowego obowiązku, organ nie podjął w sprawie żadnych czynności lub wtedy, gdy wprawdzie prowadził wymagane postępowanie, ale nie zakończył go wydaniem odpowiedniego aktu lub nie podjął stosownej czynności. Dla stwierdzenia bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia to, z jakich powodów bezczynność zaistniała i czy była przez organ zawiniona. Konieczne jest natomiast ustalenie, że organ zobowiązany był na podstawie przepisów prawa do podjęcia określonego działania, którego zaniechał. W sprawie nie ulega zatem wątpliwości, i nie było to kwestionowane przez strony, że Wójt Gminy Rymań jest podmiotem, zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej. Podmiotami zobowiązanymi do udostępnienia informacji publicznej są szeroko pojęte władze publiczne, a także podmioty dysponujące majątkiem publicznym oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne. W ocenie Sądu informacje, których się domagała strona skarżąca od organu mieszczą się w zakresie informacji publicznej, bowiem dotyczą sfery faktów powiązanych z realizacją zadań przez organy właściwe w sprawach wydawania zezwoleń na wykonanie trwałych znaków i obiektów upamiętniających walki i męczeństwo, o których mowa w art. 6a ust. 2 ustawa z dnia 21 listopada 1996 r. o muzeach (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 385) oraz w art. 52l ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 102). W niniejszej sprawie strona skarżąca zarzuciła bezczynność zobowiązanemu podmiotowi w udzieleniu informacji publicznej na jej wniosek złożony na adres e-mail 30 lipca 2025 r. Podmiot zobowiązany nie kwestionował daty otrzymania wniosku strony skarżącej, a jedynie wskazywał w odpowiedzi na skargę, że uchybienie terminu na udzielenie informacji publicznej nastąpiło ze względu urlop pracownika. Mając na względzie datę otrzymania wniosku, w świetle przepisów ustawy u.d.i.p., wniosek strony skarżącej powinien być rozpatrzony w terminie 14 dni, czyli do dnia 13 sierpnia 2025 r. Faktycznie organ udzielił natomiast odpowiedzi na wniosek 2 września 2025 r, a więc z uchybieniem terminu przewidzianego w art. 13 ust. 1 u.d.i.p. Akta sprawy potwierdzają, że udzielenie odpowiedzi nastąpiło już po wniesieniu skargi przez stronę skarżącą. Skarga wpłynęła do organu 27 sierpnia 2025 r. Odpowiedź na wniosek została zaś udzielona stronie skarżącej pismem z 2 września 2025 r. Dla uwzględnienia skargi wystarczające jest przy tym już ustalenie, że w dniu wniesienia skargi podmiot zobowiązany pozostawał w bezczynności w rozpoznaniu wniosku. Z uwagi na fakt, że organ po wniesieniu skargi udzielił stronie skarżącej informacji publicznej, o którą wnoszono, Sąd - w związku ze stwierdzoną bezczynnością organu - ograniczył się do stwierdzenia, że Wójt Gminy Rymań dopuścił się bezczynności (art.149 § 1 pkt 3 p.p.s.a.), o czym orzeczono jak w punkcie I. sentencji wyroku. Na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. Sąd stwierdził, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (punkt II. sentencji wyroku). Ustawodawca nie zdefiniował kryteriów stanu rażącego naruszenia prawa, pozostawiając dokonanie kwalifikacji w tym zakresie uznaniu sądu orzekającego. W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że kwalifikacja naruszenia, jako rażącego, musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie prawa. Rażącym naruszeniem prawa jest więc naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem i naruszenie niepozwalające na jego zaakceptowanie w demokratycznym państwie prawa jako wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest więc wystarczające samo przekroczenie przez podmiot zobowiązany ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy. Rażące naruszenie prawa oznacza zatem wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego lekceważenia wniosku strony i jawnego natężenia braku woli załatwienia sprawy, jak i w razie ewidentnego niestosowania przepisów prawa. Sąd orzekający w przedmiotowej sprawie stoi na stanowisku, że orzeczenie rażącego naruszenia prawa jest zastrzeżone dla najbardziej jaskrawych przypadków długotrwałej bierności organów (por. wyrok NSA z 22 października 2024 r., sygn. akt III OSK 1783/24). Mając na względzie przedstawione wyżej kryteria Sąd stwierdził, że bezczynność w tej sprawie nie podlega takiej podwyższonej kwalifikacji. Przede wszystkim przekroczenie terminu rozpoznania wniosku w tej konkretnej sprawie (20 dni) nie stanowi okresu czasu, który można uznać za rażący. Nadto Sąd przyjął, że wskazane przyczyny tego opóźnienia nie wynikały ze złej woli, czy zignorowania wniosku strony i informacji stronie też ostatecznie udzielono. Z kolei mając na uwadze właśnie fakt, że organ udzielił odpowiedzi na wniosek zawarty w piśmie z 2 września 2025 r. po wniesieniu skargi, która wpłynęła do organu 27 sierpnia 2025 r., rozpoznanie zawartego w skardze żądania zobowiązania organu do załatwienia tego wniosku na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. stało się bezprzedmiotowe, w związku z czym Sąd orzekł o umorzeniu postępowania sądowoadministracyjnego w oparciu o art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. (punkt III. sentencji wyroku). Nie można zobowiązać organu do określonego działania, które przed dniem orzekania zostało już podjęte. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200, art. 205 § 2 i art. 206 p.p.s.a. (punkt IV. sentencji wyroku). Na zasądzoną od organu na rzecz strony skarżącej kwotę składa się wpis sądowy od skargi w wysokości 100 zł oraz 50 zł tytułem wynagrodzenia radcy prawnego. Co do zasady, przysługującego w oparciu o § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1935 z późn. zm.). Mając na uwadze powyższe wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 200 p.p.s.a. w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego zalicza się ich wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata lub radcy prawnego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony, o czym stanowi art. 205 § 2 p.p.s.a. Z kolei przepis art. 206 p.p.s.a. stanowi, że sąd może w uzasadnionych przypadkach odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części, w szczególności jeżeli skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu. Katalog przesłanek uzasadniających skorzystanie przez sąd z uprawnienia przewidzianego w tym przepisie jest otwarty, a zastosowanie w konkretnej sprawie miarkowania kosztów ma charakter uznaniowy. Możliwość miarkowania, a nawet odstąpienia od zasądzenia zwrotu kosztów na rzecz skarżącego od organu w postępowaniu przed sądem administracyjnym pierwszej instancji w przypadku, o którym mowa w art. 206 p.p.s.a., powiązano z pojęciem niedookreślonym, jakie stanowi "uzasadniony przypadek". W orzecznictwie podkreśla się, że "uzasadnionym przypadkiem", jest przypadek sprawy sądowoadministracyjnej, w której wystąpiły następujące okoliczności, np.: niewielki wkład pracy pełnomocnika wobec treści skargi i jej seryjności, inicjowanie podobnych postępowań sądowych przez stronę (zob. post. NSA z dnia 13 września 2016 r., sygn. akt I OZ 930/16; wyrok NSA z dnia 14 lutego 2017 r., sygn. akt I OSK 2642/16). W ocenie Sądu, charakter i stopień zawiłości niniejszej sprawy oraz związany z tym nakład pracy pełnomocnika nie uzasadniają uwzględnienia żądania przyznania na jego rzecz kosztów zastępstwa procesowego, obejmującego minimalną stawkę wynikającą z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c ww. rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości. W ocenie Sądu 50 zł jest adekwatną do niezbędnego nakładu pracy pełnomocnika strony w tej sprawie i wpisuje się w "uzasadniony przypadek" miarkowania kosztów postępowania, o jakim mowa w art. 206 p.p.s.a. (zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 6 czerwca 2025 r., VII SAB/Wa 390/25; wyrok WSA w Warszawie z dnia 14 maja 2025 r., II SAB/Wa 117/25). W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że podejmowane przez pełnomocnika czynności takie jak zapoznanie się z aktami sprawy, złożenie pism procesowych oraz wzięcie udziału w rozprawie, są typowymi czynnościami pełnomocnika niezbędnymi do prawidłowego udzielenia pomocy prawnej reprezentowanej stronie. Natomiast w niniejszej sprawie czynności pełnomocnika sprowadzały się wyłącznie do sporządzenia jednostronicowej skargi i jej nadania przesyłką listową. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, iż w przyjętych stawkach minimalnych oddana została wycena koniecznego nakładu pracy po stronie pełnomocnika, związana ze specyfiką określonego rodzaju postępowań. Natomiast wskazać należy, że sporządzenie skargi w niniejszej sprawie nie świadczy o nakładzie pracy i wysokim poziome trudności sprawy odpowiadającym minimalnej stawce przewidzianej ww. rozporządzeniem. Jak wynika z treści skargi nie było to niewątpliwie zadanie czasochłonne. Orzeczenia sądów administracyjnych powoływane w niniejszym uzasadnieniu dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem internetowym [...]