I SO/Sz 5/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie - Aleksandra Jawoszek po rozpoznaniu w dniu 11 grudnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. R. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych p o s t a n a w i a: przyznać wnioskodawczyni prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych W dniu [...] (data nadania przesyłki w urzędzie pocztowym) K. R., złożyła na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Z uzasadnienia wniosku, oświadczenia o stanie rodzinnym, stanie majątkowym, dochodach, przedłożonych przez skarżącą dodatkowych oświadczeń i dokumentów, a także z akt spraw, w których były już rozpoznawane wnioski skarżącej o przyznanie prawa pomocy (sygn. akt I SA/Sz 517/09, I SO/Sz 3/09 zmienione na I SA/Sz 623/09) wynika, co następuje. K. R. prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, z mężem pozostaje w faktycznej separacji, między małżonkami istnieje ustrój rozdzielności majątkowej (od kwietnia 2008 r.). Skarżąca zajmuje mieszkanie o pow. [...] m kw., stanowiące własność jej dzieci. Syn skarżącej mieszka oddzielnie i uzyskuje dochód w kwocie [...] zł, a córka, która nie uzyskuje dochodów, studiuje poza miejscem zamieszkania. Według umowy z synem skarżąca ponosi comiesięcznie ½ kosztów czynszu za powyższy lokal mieszkalny oraz opłaca rachunki za energię elektryczną. Ponadto, małżonek skarżącej zamieszkuje oddzielnie i nie partycypuje w kosztach utrzymania rodziny, zarówno skarżąca jak i jej córka nie otrzymują alimentów. Skarżąca nie jest w stanie udokumentować stanu majątkowego oraz wysokości dochodów męża, ponieważ mąż nie wyraża na to zgody (oświadczenie z dnia [...] r. znajduje się w aktach sprawy sygn. akt I SA/Sz 517/09 - k. 42). Skarżąca nie posiada majątku w postaci nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych oraz przedmiotów o wartości powyżej [...] euro. Skarżąca przedłożyła zaświadczenie [...] BP, z dnia [...] r., z którego wynika, iż w okresie od [...] r. do [...] r. nie posiadała w tym banku czynnych rachunków (k. 41). Skarżąca utrzymuje się z emerytury, z tytułu której - po potrąceniu zajęcia egzekucyjnego - od 1 listopada 2009 r. otrzymuje kwotę [...] zł netto (zawiadomienie organu emerytalnego o zajęciu z dnia[...] ., przekaz pocztowy za listopad 2009 - k. 43). Ponadto należy wskazać, że skarżąca z dniem [...] r. wyrejestrowała prowadzoną wcześniej działalność gospodarczą. W deklaracji podatkowej za 2008 rok (znajdującej się w aktach sprawy sygn. akt I SA/Sz 517/09 - k. 49) skarżąca zadeklarowała dochód z działalności gospodarczej w wysokości [...] zł (przychód [...] zł, koszty uzyskania przychodów [...] zł). W zaświadczeniu z dnia [...] r. Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w M. wskazał, że skarżąca nie korzysta z pomocy tego ośrodka (k.42). Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), dalej w skrócie p.p.s.a. przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy następuje w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa w przywołanym przepisie, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Prawo pomocy w istocie swej ma stanowić zabezpieczenie konstytucyjnej zasady prawa do sądu. Ma bowiem umożliwiać realizację swoich praw na drodze sądowej podmiotom nie posiadającym dostatecznych środków na ponoszenie niezbędnych kosztów postępowania. Z drugiej jednak strony, Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005r, FZ 478/04 (niepubl.) podkreślił, że opłaty sądowe, do których także zalicza się wpis, stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Mając na względzie powyższe rozważania, w oparciu o całokształt złożonych oświadczeń, dokumentów, okoliczności sprawy, sytuację materialną i rodzinną wnioskodawczyni należało stwierdzić, że strona zasługuje na przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, które powstaną w związku z ewentualnym złożeniem skargi na wskazaną w PPF decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] . w przedmiocie podatku akcyzowego za okres od stycznia do kwietnia 2004 r. Należy także mieć na uwadze, że skarżąca jest już zobowiązana do poniesienia kosztów sądowych w innej, zainicjowanej przez siebie sprawie o sygn., akt I SA/Sz 833/09, w której również złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy. Ponadto wnioski w tym zakresie były już też składane przez K R w związku z innymi (między innymi wyżej wskazanymi) sprawami toczącymi się z jej skargi przed tutejszym Sądem, w których korzysta z prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Sytuacja majątkowa skarżącej jest zatem znana i podlegała już kilkakrotnie ocenie w postępowaniach o przyznanie prawo pomocy. Wobec powyższego, za uwzględnieniem kolejnego wniosku skarżącej przemawia przede wszystkim jej trudna sytuacja finansowa, która od momentu rozpoznania przez referendarza sądowego poprzedniego wniosku o przyznanie prawa pomocy (w lipcu 2009 r.) pogorszyła się, z uwagi na zajęcie egzekucyjne świadczenia emerytalnego. Od miesiąca listopada 2009 r. skarżąca otrzymuje kwotę ok.[...] zł miesięcznie, podczas gdy w miesiącu lipcu była to kwota ok. [...] zł. Zdaniem rozpoznającego wniosek referendarza sądowego, skarżąca wykazała, iż z powyższej kwoty poza zaspokojeniem wyłącznie niezbędnych wydatków na życie, nie jest w stanie wygospodarować środków pieniężnych na pokrycie kosztów sądowych. Należy mieć na uwadze, iż pomimo skromnych dochodów skarżąca pomaga w utrzymaniu studiującej w Szczecinie córce, nie posiada żadnego majątku, mieszka w lokalu mieszkalnym, stanowiącym własność dzieci, nie zgromadziła też oszczędności. Rozpoznającemu wniosek znane jest, co prawda, źródło i wysokość dochodów syna skarżącej (dochód z wynagrodzenia za pracę w wysokości [...] zł), jednakże mając na uwadze fakt, iż skarżąca korzysta z pomocy dzieci (skarżąca mieszka w ich mieszkaniu, syn ponosi część opłat za mieszkanie), nie można wymagać aby syn wyłożył za nią środki pieniężne również na koszty niniejszego postępowania sądowego. Stanowiłoby to bowiem przekroczenie granic obowiązku wynikającego z art. 87 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, mówiącego o wzajemnym wspieraniu się najbliższych członków rodziny (dzieci i rodziców) i kłóciłoby się z zasadami współżycia społecznego. Tym samym, z uwagi na niebezpieczeństwo pozbawienia skarżącej możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, bądź ograniczenia prawa do kontroli wydanej w jej sprawie decyzji administracyjnej, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z § 3 p. p. s. a., należało orzec jak w sentencji