II SA/Sz 10/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Wojciechowska po rozpoznaniu w dniu 10 lutego 2025 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi W. G. na uchwałę Rady Miejskiej w Stargardzie z dnia [...]. nr [...] w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta Stargard dotyczącego terenu w rejonie ulic: [...] postanawia: 1) odrzucić skargę, 2) zwrócić skarżącemu W. G. uiszczoną kwotę wpisu sądowego w wysokości [...] zł (słownie: [...] złotych). W. G. złożył skargę na uchwałę Rady Miejskiej w Stargardzie z dnia 25 maja 2021 r. nr XXVIII/300/2021 w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta Stargard dotyczącego terenu w rejonie ulic: Zakole, Jana Kochanowskiego, Stefana Okrzei, kwestionując § 58 wskazanego aktu. Zarzucił organowi naruszenie art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym poprzez istotne naruszenie zasad sporządzania planu miejscowego, polegające na sporządzeniu ww. aktu w sposób naruszający zasadę proporcjonalności i niewspółmiernie do celu ograniczając skarżącemu możliwości korzystania ze stanowiących jego własność działek nr [...] położonych w S. przy ul. [...]. Skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności § 58 zaskarżonej uchwały, w którym określono przeznaczenie terenu 08.KPJ jako "ciąg pieszo-jezdny (istniejąca droga gruntowa na przedłużeniu ulicy [...])". W uzasadnieniu skarżący wyjaśnił, że przez wiele lat wynajmował od Gminy Miasto S. część działki nr [...], z posadowionym na niej ogrodzeniem biegnącym wzdłuż rzeki. Gmina Miasto S. w 2002 r. rozwiązała jednak umowę najmu i zażądała zwrotu nieruchomości. Zdaniem skarżącego, ogrodzenie jego nieruchomości może powstać tylko na działce nr [...], ponieważ budynek mieszkalny zlokalizowany na jego działce o nr [...] położony jest w odległości 80 cm od granicy z działką nr [...], która zgodnie § 58 planu została przeznaczona na drogę. Nadto zwrócił uwagę, że na działce nr [...] znajduje się szambo. Jedynym punktem, gdzie skarżący mógłby usytuować bramę wjazdową tak, aby pojazd asenizacyjny mógł wjechać na jego posesję jest miejsce, w którym działka nr [...] graniczy z działką nr [...], gdyż w innych miejscach nie jest to możliwe. Zaznaczył ponadto, że jest osobą niepełnosprawną, a zatem uważa, że przywożone dla niego drewno kominkowe powinno zostać dowiezione jak najbliżej domu. Zdaniem strony, usunięcie ogrodzenia doprowadziło do tego, że nieruchomość skarżącego stała się niesprzedawalna, gdyż trudno znaleźć nabywcę na dom, którego nie sposób ogrodzić. W dalszej części skarżący wskazał, że zwrócił się do Gminy Miasto S. z wnioskiem o wydzielenie oraz sprzedaż na jego rzecz pasa ziemi o szerokości 2,5 m z działki należącej do Gminy oznaczonej nr [...] wzdłuż działek skarżącego (nr [...] i [...]) argumentując, że rozwiązanie to zapewni mu możliwość realizacji niezbędnych potrzeb mieszkaniowych i ułatwi wykonywanie czynności życia codziennego. W odpowiedzi został poinformowany o możliwości sprzedaży jedynie wąskiego klina ziemi, co w żaden sposób nie zrealizuje jego potrzeb. W ocenie skarżącego, wskazana uchwała narusza jego interes prawny jako właściciela działek [...], gdyż w sposób niewspółmierny do celu ogranicza możliwość sprzedaży lub oddania skarżącemu w posiadanie zależne części działki nr [...], która umożliwiłaby jemu normalne korzystanie ze swojej nieruchomości. W istocie fragment ulicy [...] biegnący wzdłuż nieruchomości skarżącego nie jest niezbędny jako dojazd użytkownikom żadnych nieruchomości sąsiednich z uwagi na to, że mają one zapewniony dojazd od ulicy [...]. Dojazd do innych nieruchomości nie może być wykonywany tą drogą z uwagi na fakt, że zaraz za nieruchomością skarżącego (na wysokości granicy działki [...] z działką [...]) znajduje się nasyp pełniący funkcję przeciwpowodziową. Zdaniem skarżącego, wystarczające dla zapewnienia takowego dojazdu byłoby zwężenie spornego fragmentu drogi do minimalnej szerokości wymaganej dla jezdni jednokierunkowej, tj. do szerokości 3,5 m i usytuowanie jej najbliżej koryta rzeki, co w minimalnym stopniu umożliwiłoby zrealizowanie interesu skarżącego w przypadku wynajęcia mu lub sprzedaży powstałego w ten sposób pasa działki nr [...] niebędącego drogą. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wyjaśnił, że w trakcie procedury uchwalania przedmiotowego planu zagospodarowania przestrzennego, skarżący składał uwagi do jego projektu, zawierające podobne żądania jak przedstawione w skardze. Uwagi te formalnie nie zostały uwzględnione. Organ podkreślił jednak, że projekt planu zagospodarowania przestrzennego częściowo uwzględnił zgłaszane przez skarżącego problemy, poprzez zwężenie pasa drogowego w okolicach budynku mieszkalnego należącego do skarżącego. Dzięki powyższemu przeznaczono część działki [...] na tereny zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej - tj. na cel tożsamy z przeznaczeniem nieruchomości stanowiących własność skarżącego. W efekcie pas drogowy został odsunięty od budynku skarżącego na odległość 2,5 m. Niemniej jednak skarżącego twierdzi, że jego potrzeby związane z ogrodzeniem nieruchomości nadal nie zostały zabezpieczone. Organ odniósł się do twierdzeń skarżącego i stwierdził, że jego zdaniem, brak jest przeszkód do wybudowania ogrodzenia posesji skarżącego w odległości 80 cm od budynku mieszkalnego. Plan zagospodarowania przestrzennego również nie zawiera w tej kwestii żadnych ograniczeń. Podsumowując organ stwierdził, że uchwalony plan zagospodarowania przestrzennego w zasadzie nie zmienia dotychczasowego przeznaczenia nieruchomości należących do skarżącego, ani nieruchomości sąsiednich. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Na wstępie należy podkreślić, że w przypadku wniesienia skargi, sąd administracyjny w pierwszej kolejności bada jej dopuszczalność, ustalając, czy nie zachodzi podstawa do jej odrzucenia. Stosownie do art. 58 § 1 pkt 5a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 - dalej jako: "p.p.s.a."), sąd odrzuca skargę, jeżeli interes prawny lub uprawnienie wnoszącego skargę na uchwałę lub akt, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, nie zostały naruszone stosownie do wymagań przepisu szczególnego. Takim unormowaniem szczególnym jest art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2024 r. poz. 1465 ze zm. – dalej: "u.s.g.") zgodnie z którym każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego. Z powyższych przepisów wynika, że niemożność wykazania naruszenia konkretnego interesu prawnego lub uprawnienia, prowadzi do wniosku, iż skarżący nie ma legitymacji procesowej (skargowej) do zaskarżenia uchwały, co z kolei skutkuje odrzuceniem takiej skargi. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że kryterium interesu prawnego, o którym mowa w art. 101 ust. 1 u.s.g., ma charakter materialnoprawny i wymaga stwierdzenia związku między sferą indywidualnych praw i obowiązków skarżącego a zaskarżonym aktem. O istnieniu interesu prawnego decyduje przepis prawa powszechnie obowiązującego, zaś o dopuszczalności skargi przesądza wykazanie przez stronę naruszenia zaskarżonym aktem konkretnej normy prawnej, wpływającej negatywnie na jej sytuację prawną. Interes prawny podmiotu wnoszącego skargę na uchwałę rady gminy musi być bezpośredni, indywidualny, realny i aktualny oraz wynikać z normy prawa kształtującej sytuację prawną tego podmiotu, a zatem odnosić się wprost do podmiotu kwestionującego dany akt i dotyczyć bezpośrednio tego podmiotu. Od interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, który występuje, gdy podmiot jest wprawdzie bezpośrednio zainteresowany sposobem uregulowania danej kwestii, jednakże poprzez dane uregulowanie nie dochodzi do naruszenia przepisu prawa materialnego czy procesowego dotyczącego jego sytuacji prawnej. Z kolei naruszenie interesu prawnego lub uprawnienia to naruszenie przysługujące podmiotowi z mocy prawa ochrony i następuje wtedy, gdy zaskarżonym aktem zostaje odebrane lub ograniczone jakieś prawo skarżącego, wynikające z przepisów prawa, względnie zostanie nałożony na niego nowy obowiązek lub też zmieniony obowiązek dotychczas na nim ciążący. Skarga na uchwałę organu gminy nie ma więc charakteru actio popularis (skargi powszechnej), gdyż do jej wniesienia nie legitymuje sama ewentualna sprzeczność zaskarżonej uchwały z prawem i odwoływanie się do interesu społecznego lub interesu publicznego. Każdy skarżący, składając skargę w trybie art. 101 ust. 1 u.s.g., musi bowiem wykazać, że w tym konkretnym wypadku istnieje związek pomiędzy jego własną, prawnie gwarantowaną, tj. opartą na konkretnym przepisie prawa (a nie wyłącznie faktyczną) sytuacją, a skarżoną przezeń uchwałą, polegający na tym, że uchwała bezpośrednio ingeruje w sferę jego własnych praw lub obowiązków. Nie jest przy tym wystarczające wykazanie potencjalnego naruszenia interesu prawnego. Konieczne jest wykazanie, że właśnie wskutek podjęcia zaskarżonej uchwały został naruszony własny, indywidualny i konkretny interes albo uprawnienie skarżącego oraz wykazanie, że skarżona uchwała powoduje ograniczenie lub pozbawienie go uprawnień wynikających z przysługującego mu prawa i to aktualnie, a nie w przyszłości. Odnosząc powyższe rozważania do rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że skarżący jest współwłaścicielem działek o numerach [...] położonych przy ul. [...] w S. objętych zaskarżonym planem miejscowym. Skarżący był najemcą części działki drogowej nr [...] należącej do Gminy Miasto S. na której zlokalizowane było ogrodzenie jego nieruchomości. Umowa najmu została rozwiązana w 2002 r. Zgodnie z § 58 planu działka nr [...] została określona jako teren 08.KPJ - przeznaczony na ciąg pieszo-jezdny (istniejąca droga gruntowa na przedłużeniu ulicy [...]). Stosownie do ustaleń komunikacyjnych wskazany ciąg pieszo-jezdny został ograniczony do ruchu samochodów do obsługi przyległych posesji (§ 58 pkt 2 lit.a), zaś jego szerokość w liniach rozgraniczających została określona jako zmienna od 4,3 m do 10 m (§ 58 pkt 2 lit.b). Skarżący upatruje naruszenia interesu prawnego w tym, że zaskarżona uchwała ogranicza możliwość sprzedaży lub oddania w najem skarżącemu należącej do Gminy Miasto S. części działki drogowej nr [...]. Zdaniem skarżącego, w związku z położeniem na działce nr [...] należącego do niego budynku mieszkalnego, w odległości tylko 80 cm od działki [...] przeznaczonej na drogę publiczną, ogrodzenie jego nieruchomości może być zlokalizowane tylko na działce nr [...]. Podniósł, że aktualnie nieruchomość nie jest ogrodzona, a tym samym nie może zostać sprzedana. Zdaniem Sądu, w wyniku uchwalenia zaskarżonego planu zagospodarowania przestrzennego nie doszło do niekorzystnej zmiany sytuacji prawnej skarżącego, wpływającej na sposób wykonywania przez niego prawa własności działek nr [...] położonych na terenie elementarnym wyłącznie mieszkaniowym (zabudowy jednorodzinnej), jego zakres, jak i prawa i obowiązki z nim związane. Podkreślenia wymaga, że organom samorządu gminnego przysługuje, na podstawie art. 3 ust. 1 i art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2021r., poz. 741) tzw. władztwo planistyczne. Władztwo to realizowane jest przede wszystkim poprzez uchwalenie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Działająca w granicach i na podstawie prawa gmina posiada uprawnienia do samodzielnego kształtowania sposobu zagospodarowania jej terenu, zaś nieuwzględnianie w planie zagospodarowania przestrzennego ewentualnych oczekiwań właścicieli co do przeznaczenia tych terenów czy możliwości ich zagospodarowywania, nie stanowi samo w sobie naruszenia przepisów prawa. Wobec powyższego powołanie się skarżącego na zamiar nabycia części należącej do gminy działki nr [...], świadczy o istnieniu interesu faktycznego. Taki charakter mają też twierdzenia skarżącego o braku możliwości sprzedaży nieruchomości, tym bardziej, że odnoszą się do stanu hipotetycznego. Tymczasem w świetle art. 101 ust. 1 u.s.g. związek pomiędzy własną, indywidualną sytuacją prawną skarżącego, a zaskarżoną uchwałą musi istnieć w dacie wniesienia skargi, a nie w przyszłości. Naruszenie interesu prawnego wnoszącego skargę musi mieć charakter bezpośredni, zindywidualizowany, obiektywny i realny. Uchwała, czy też konkretne jej postanowienia muszą więc naruszać rzeczywiście istniejący w dacie podejmowania aktu interes prawny podmiotu skarżącego. Podobnie nie zasługują na uwzględnienie argumenty odnoszące się do kwestii lokalizacji wjazdu na nieruchomość skarżącego, jak też przekonanie skarżącego o możliwości postawienia ogrodzenia wyłącznie na nieruchomości gminy, w sytuacji gdy jak wynika z załącznika graficznego do zaskarżonej uchwały oraz załącznika nr 3 do uchwały zawierającego rozstrzygnięcie o sposobie rozpatrzenia uwag do projektu zaskarżonego aktu dokonano korekty planu polegającej na przesunięciu granicy terenu elementarnego MM,MN.04, obejmującego nieruchomość skarżącego, w kierunku wschodnim i usytuowaniu jej w odległości 2,5 m od ściany budynku skarżącego, a ponadto wprowadzono zapis o ograniczeniu ruchu pojazdów do niezbędnej obsługi tego terenu. Mając powyższe na względzie stwierdzić należy, że skarżący nie wykazał naruszenia interesu prawnego w zaskarżeniu przedmiotowej uchwały, a zatem Sąd nie mógł dokonać merytorycznej oceny zarzutów podniesionych w skardze. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, na podstawie art. 58 § 1 pkt 5a i § 3 p.p.s.a. odrzucił skargę i stosownie do art. 232 § 1 pkt 1 i § 2 p.p.s.a. orzekł o zwrocie na rzecz skarżącego uiszczonego wpisu.