II SA/Sz 1003/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder, Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz (spr.),, Sędzia NSA Stefan Kłosowski, Protokolant starszy sekretarz sądowy Joanna Białas-Gołąb, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 30 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi B. B. na decyzję Wojewody z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wymeldowania oddala skargę. Wnioskiem z dnia 5 marca 2014 r. B.B. zwróciła się do Prezydenta Miasta S. o wszczęcie postępowania w sprawie wymeldowania z miejsca pobytu stałego z lokalu przy ul. [...] T.B., wskazując, że od ponad roku jej mąż nie przebywa w miejscu zameldowania i nie wie gdzie on przebywa. Wskutek wszczętego postępowania w sprawie Prezydent Miasta S. przeprowadził postępowania administracyjne, w toku którego ustalił, że T.B. od dnia 3 listopada 2013 r. nie mieszka w przedmiotowym lokalu. W tym dniu miała miejsce interwencja policji, która zakończyła się tym, że T.B. został odwieziony z tego lokalu do izby wytrzeźwień. W mieszkaniu tym pozostały wszystkie jego rzeczy, a także komplet kluczy. Po opuszczeniu izby wytrzeźwień zamieszkał u swojej siostry zaś do przedmiotowego mieszkania powracał tylko w celu zabrania swoich rzeczy osobistych i niektórych mebli. Z oświadczeń świadków B.B., S.B. i K.B. wynika, że T.B. w tym lokalu nie zamieszkuje i opuścił go dobrowolnie, natomiast z oświadczeń świadków A.B. i T.B. wynika, że mieszkanie nie opuścił dobrowolnie i ma zamiar do niego powrócić. Nie ma też do niego swobodnego dostępu, a u siostry przebywa tymczasowo, gdyż nie ma gdzie zamieszkać. Ponadto T.B. oświadczył, że złożył w Sądzie Rejonowym pozew o przywrócenie utraconego posiadania lokalu przy ul. [...]. Decyzją z dnia 22 lipca 2014 r. Prezydent Miasta S. na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10.04.1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity Dz.U. Nr 139 poz. 993 z 2006 r. z późn. zm.) zwanej dalej ustawą oraz art. 104 § 1 K.p.a. orzekł o wymeldowaniu T.B. z pobytu stałego z lokalu przy ul. [...]. W ocenie organu T.B. w chwili obecnej, z uwagi na konflikt jaki zaistniał między nim a jego żoną, nie ma zamiaru zamieszkiwać w lokalu przy ul. [...], a zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje na to, że jego centrum życiowe zlokalizowane jest w innym miejscu. Jednocześnie organ nie przeczy, że w przyszłości T.B. powróci i zamieszka w przedmiotowym lokalu i wówczas będzie mógł dokonać w nim zameldowania. W takim stanie rzeczy należy przyjąć, że dalsze zameldowanie T.B. na pobyt stały w lokalu przy ul. [...] prowadzi tylko do utrzymywania fikcji meldunkowej i sprawia, że nie jest realizowany cel jakiemu służy instytucja zameldowania tzn. nie potwierdza faktu pobytu tej osoby w lokalu. Odwołanie od tej decyzji złożył pełnomocnik T.B., który zarzucił naruszenie przepisów : 1. prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie: art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. poprzez: a. dokonanie wadliwego, sprzecznego z materiałem dowodowym sprawy ustalenia faktycznego, jakoby T.B. nie miał zamiaru zamieszkiwać w lokalu przy ul. [...]; b. pominięcie przy ocenie przesłanek wymeldowania, faktu wytoczenia przez T.B. powództwa o przywrócenie posiadania lokalu przy ul. [...]; 2. prawa materialnego, tj. art. 15 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, poprzez orzeczenie o wymeldowaniu T.B. z pobytu stałego z lokalu przy ul. [...] pomimo tego, że w realiach niniejszej sprawy nie zaktualizowały przesłanki, które wedle jednoznacznej linii orzeczniczej warunkują wydanie decyzji o wymeldowaniu, w postaci trwałości oraz dobrowolności opuszczenia lokalu. Wobec powyższych zarzutów wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. Po rozpoznaniu odwołania Wojewoda Z. decyzją z dnia [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. oraz art. 15 ust. 2 z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jedn. Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.) uchylił w całości decyzję organu I instancji i odmówił wymeldowania T.B. z pobytu stałego z lokalu położonego w [...]. W oparciu o materiał zebrany w sprawie organ odwoławczy ustalił, że T.B. w dniu 3 listopada 2014 r. opuścił mieszkanie w asyście policji, które interweniowała na wezwanie żony B.B. Odwołujący został odwieziony do izby wytrzeźwień. Po wyjściu z izby wytrzeźwień zamieszkał u swojej siostry A.B. zgodnie z sugestią policji. Po 3 dniach wrócił do przedmiotowego lokalu skąd wziął trochę rzeczy osobistych lecz nie otrzymał od niego swoich kluczy. Z zeznań odwołującego się oraz A.B. wynika, że zamierza on powrócić do mieszkania przy ul. [...] natomiast z zeznań S.B., K.B. i B.B, że takiego zamiaru nie ma i nie przejawia chęci powrotu. W ocenie organu II instancji T.B. opuścił mieszkanie nie dobrowolnie, ma zamiar do niego powrócić, o czym świadczą jego zeznania oraz fakt złożenia w Sądzie Rejonowym w S. pozwu o przywrócenie utraconego posiadania tego lokalu. Wobec powyższego organ odwoławczy przyjął, że istnieją okoliczności, które wykluczają stwierdzenie, że odwołujący spełnił przesłankę opuszczenia przedmiotowego mieszkania w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy. Orzekanie o jego wymeldowaniu jest w chwili obecnej przedwczesne dlatego decyzją organu I instancji należało zmienić. Powyższą decyzję zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego B.B. 1. Nieuzasadnionego przyjęcia przez Wojewodę, że nie doszło do wyraźnego wyrażenia woli opuszczenia przez uczestnika lokalu przy ulicy [...] - w sytuacji, gdy materiał dowodowy przekonuje o tym, że uczestnik wielokrotnie, dobrowolnie, wyraźnie i jednoznacznie zgłaszał wolę definitywnego i trwałego opuszczenia przedmiotowego lokalu; 2. Nieuzasadnionego przyjęcia, że uczestnik lokalu opuścił wbrew swojej woli - gdy ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że uczestnik mimo takiej możliwości nie powrócił do lokalu wyłącznie z własnej, nieprzymuszonej woli. 3. Nieuzasadnionego przyjęcia, że uczestnik nie opuścił lokalu w sposób trwały - w sytuacji, gdy dowody przemawiają za tym, że przeniósł on centrum swoich spraw życiowych w inne miejsce, z przedmiotowego lokalu w sposób nieskrępowany i sukcesywny zabierał swoje rzeczy oraz że uczestnik podkreślał, że do lokalu tego z własnej woli już nigdy nie powróci; a nadto pomiędzy stronami toczy się sprawa o rozwód, w której T.B. żąda orzeczenia winy B.B; 4. Nieuzasadnionego przyjęcia, że uczestnik nie utracił zamiaru powrotu do lokalu w sytuacji, gdy materiał dowodowy przemawia za tym, że uczestnik nie czynił starań, aby do przedmiotowego lokalu powrócić, zaś wystąpienie po tak znacznym czasie od opuszczenia lokalu z pozwem o przywrócenie posiadania (brak orzeczenia, sprawa w toku) nie może przesądzać o zamiarze powrotu do lokalu; a nadto nie została zweryfikowana prawdziwość twierdzeń T.B. w tym zakresie - chociażby poprzez sprawdzenie czy w mieszkaniu pozostały rzeczy T.B. Mając na uwadze powyższe naruszenia – pełnomocnik wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i zasądzenie od uczestnika T.B. na rzecz skarżącej B.B. zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, według norm prawem przepisanych. W odpowiedzi na skargę Wojewoda Z. wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sad Administracyjny z w a ż y ł co następuje : Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwość przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. W rozpoznawanej sprawie, Sąd doszedł do wniosku, ze zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy organ gminy wydaje na wniosek właściciela lub innego podmiotu dysponującego tytułem prawnym do lokalu lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu powołanego przepisu jest spełniona, gdy opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne, co jest jednoznacznie akcentowane w orzecznictwie sądowoadministracyjnym. O opuszczeniu miejsca stałego pobytu można mówić tylko wtedy, gdy dana osoba fizycznie nie przebywa w określonym lokalu i ma zamiar opuszczenia tego lokalu na stałe, a zamiar ten związany jest z założeniem w nowym miejscu ośrodka osobistych i majątkowych interesów. Obowiązkiem organów administracji prowadzących postępowanie w sprawie o wymeldowanie jest ustalenie - w oparciu o zebrany materiał dowodowy - okoliczności faktycznych tj. tego czy dana osoba trwale oraz dobrowolnie opuściła lokal, w którym była zameldowana na pobyt stały. Przesłankami wymeldowania są tylko okoliczności faktyczne, nie zaś kwestie materialno prawne, których rozstrzygnięcie mogłoby być przedmiotem postępowania przed sądem lub innym organem. W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się również, że nieskorzystanie we właściwym czasie z powództwa o ochronę posiadania świadczyć może - w zależności od okoliczności konkretnej sprawy - o dobrowolnej zmianie miejsca pobytu przez daną osobę ( por. wyrok NSA z dnia 26 października 2006 r., II OSK 1244/05, niepubl.). Należy również wskazać, że dla oceny przesłanki dobrowolności opuszczenia lokalu istotny jest czas, w jakim powództwo posesoryjne zostało wytoczone. Jeżeli dana osoba - pomimo usunięcia jej z lokalu wbrew jej woli - przez długi okres czasu nie podejmuje kroków prawnych w celu przywrócenia jej posiadania tego lokalu, świadczyć to może o opuszczeniu przez nią miejsca stałego pobytu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy. Podkreślenia wymaga, że ochrona posiadania jako stanu faktycznego jest krótkotrwała, gdyż roszczenie posesoryjne ograniczone jest terminem zawitym i wygasa, jeżeli nie będzie dochodzone w ciągu roku od chwili dokonania naruszeń (art. 344 § 2 k.c.). Należy też wskazać, co wynika z ugruntowanego orzecznictwa, że przesłanką wymeldowania danej osoby jest opuszczenie przez nią, bez wymeldowania, dotychczasowego miejsca pobytu. Przez "opuszczenie miejsca pobytu" należy rozumieć takie opuszczenie, które ma charakter trwały i jest dobrowolne. Dobrowolność ta musi wynikać z własnej woli zainteresowanej osoby, a nie z bezprawnego działania innych osób. O trwałość opuszczenia miejsca pobytu świadczy natomiast zamiar zainteresowanej osoby założenia w nowym miejscu ośrodka swoich spraw osobistych, rodzinnych i majątkowych oraz brak woli powrotu do miejsca swojego dotychczasowego zameldowania. O trwałości opuszczenia miejsca pobytu można mówić także wtedy, gdy zainteresowana osoba nie ma zamiaru powrotu do miejsca swojego zameldowania. (por. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 24 lipca 2014 r. II SA/Sz 298/14, wyrok WSA w Poznaniu II SA/Po z 16 października 2014 r.). Jak wynika z zebranego w sprawie materiału dowodowego, T.B. przedmiotowego mieszkania nie opuścił dobrowolnie, został z niego wyprowadzony przez interweniujących policjantów do izby wytrzeźwień. Nie powrócił do mieszkania tylko zamieszkiwał u siostry. Jak twierdzi uczestnik postępowania oraz świadek A.B. jego siostra ma on zamiar powrócić do mieszkania przy ul. [...] o czym świadczą także działania T.B. zmierzające do odzyskania naruszonego posiadania, poprzez wniesienie powództwa posesoryjnego w czerwcu 2014 r. Według oświadczeń pełnomocnika skarżącej złożonych na rozprawie przed tutejszym Sądem w dniu 30 kwietnia 2015 r. termin rozprawy przed Sądem Rejonowym został wyznaczony na czerwiec br. W ocenie Sądu organ II instancji prawidłowo przyjął, że rezygnacja z zamieszkiwania w lokalu winna nastąpić w sposób wyrażony bądź przez złożenie oświadczenia bądź w poprzez odpowiednie zachowanie, które w sposób nie budzący wątpliwości wyraża wolę danej osoby do zerwania wszelkich związków z dotychczasowym miejscem zamieszkania. Wobec wątpliwości co do spełniania przez osobę przesłanki opuszczenia lokalu lub gdy opuszczenie lokalu nastąpiło, ale nie było dobrowolne albo gdy opuszczenie lokalu ma tylko charakter czasowy to należy orzec o odmowie wymeldowania. Jak już wcześniej wskazano, ani z zeznań T.B, ani z zeznań świadka A.B. nie wynika żeby uczestnik postępowania miał zamiar założyć w mieszkaniu swojej siostry ośrodek swoich spraw życiowych (osobistych i majątkowych), a tym samym nie przejawiał woli powrotu do przedmiotowego lokalu. Twierdzenia świadków S.B. i B.B., że uczestnik przychodzi do mieszkania i zabiera z niego swoje rzeczy, nie mogą zdaniem Sądu świadczyć o zamiarze opuszczenia mieszkania na trwałe. Należy pamiętać o tym, że T.B. z lokalu tego został wyprowadzony przez Policję i nie zabrał ze sobą niczego. W tym stanie rzeczy wobec braku zasadności skargi na podstawie art. 151 P.p.s.a. należało orzec jak w wyroku.