II SA/Sz 1007/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz, Sędziowie Sędzia NSA Stefan Kłosowski, Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska (spr.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Anita Jałoszyńska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 12 października 2017 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta S. z dnia [...] nr [...]. Decyzją z dnia [...] r., nr [...], wydaną na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.), zwanej dalej: "k.p.a.", art. 7 ust. 1 i 1a w zw. z art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. z 2017 r., poz. 180 – j.t.), zwanej dalej "u.d.m.", Prezydent Miasta S. odmówił K. K. przyznania dodatku mieszkaniowego. W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że dodatek mieszkaniowy przysługuje, gdy powierzchnia użytkowa lokalu mieszkalnego nie przekracza normatywnej powierzchni o więcej niż 30 % do 50 % pod warunkiem, że udział powierzchni pokoi i kuchni, w powierzchni użytkowej tego lokalu nie przekracza 60 %. Organ stwierdził, iż ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że powierzchnia użytkowa zajmowanego lokalu przekracza powierzchnię normatywną o więcej niż 30%. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła K. K., która podniosła, że jest osobą niepełnosprawną i znajduje się w trudnej sytuacji finansowej. Do odwołania strona dołączyła kopie faktur za zakup leków. Decyzją z dnia [...] r., nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 5 ust. 1 i 5 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji z dnia [...] r. Organ odwoławczy podniósł, że normatywna powierzchnia użytkowa lokalu w przeliczeniu na osobę wynosi 35 m2. Wskazał, iż z materiału dowodowego sprawy wynika, że powierzchnia pokoi i kuchni, w powierzchni użytkowej lokalu (wnioskodawczyni) nie przekracza 60% (art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o dodatkach mieszkaniowych). Powierzchnia pokoi i kuchni wynosi bowiem 37,98 m2, zaś powierzchnia lokalu wynosi 47,13 m2. Organ stwierdził, że skoro powierzchnia lokalu nr [...] położonego w S. przy ul. [...] wynosi 47,13 m2, to przekracza dopuszczalną granicę powierzchni wynoszącą 45,50 m2. W takiej sytuacji organ odwoławczy uznał, że dodatek mieszkaniowy K. K. nie przysługuje. Kolegium uznało, że argumenty odwołania nie mogły być uwzględnione, gdyż ustawa o dodatkach mieszkaniowych nie przyznaje kompetencji organom administracji publicznej do swobodnego uznania w przedmiocie wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego. Na marginesie organ odwoławczy stwierdził, że art. 5 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, zezwala na powiększenie powierzchni mieszkalnej (o 15 m2), nie z tytułu samej niepełnosprawności osoby zamieszkującej w lokalu, ale tylko wówczas, gdy osoba niepełnosprawna porusza się na wózku lub gdy niepełnosprawność wymagana zamieszkiwania w oddzielnym pokoju. Jeżeli w lokalu mieszkalnym zamieszkuje rodzina, a wśród niej osoba niepełnosprawna, normatywna powierzchnia mieszkalna ulegnie zwiększeniu, jeśli jest spełniony któryś z wymienionych przypadków (poruszanie się na wózku lub konieczność zamieszkiwania w oddzielnym pokoju). Organ argumentował, że jednak przypadki te nie są takie same, gdy idzie o powiększenie powierzchni normatywnej, gdyż w sytuacji, gdy osoba niepełnosprawna porusza się na wózku, powierzchnię mieszkalną zawsze się zwiększa, natomiast w drugim przypadku tylko wówczas, gdy niepełnosprawność wymaga zamieszkiwania w oddzielnym pokoju. Organ wywiódł, że inna jest sytuacja, gdy niepełnosprawna osoba nie mieszka z rodziną, ale mieszka sama. Jak uznało Kolegium, z uwagi na fakt, że odwołująca się zamieszkuje w przedmiotowym lokalu sama, dlatego ma zapewnione zamieszkiwanie w oddzielnym pokoju. K. K. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] r. W uzasadnieniu skargi strona zakwestionowała odmowę organu przyznania dodatku mieszkaniowego z powodu przekroczenia normy metrażowej o 1,63 m2. Wskazała na swoją trudną sytuację życiową i finansową. Wyjaśniła, że jest osobą schorowaną I grupy inwalidztwa, ponadto jest osobą uznaną za represjonowaną przez III Rzeszę. Stwierdziła, że cała dokumentacja sprawy jest w organie odwoławczym. Skarżąca poinformowała, że obecnie przebywa w szpitalu i czeka na następną operację. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Na rozprawie w dniu 12 października 2017 r. Skarżąca podtrzymała skargę i wyjaśniła, iż w mieszkaniu mieszka od lat 60-tych. Oświadczyła, że czasami porusza się na wózku i stara się jak najwięcej chodzić. Stwierdziła, że może poruszać się tym wózkiem w domu, ale jest ciasno. Jak jest trzeba to porusza się po ścianach, czasami też chodzi o kulach. Wszystko to zależy od jej samopoczucia. Skarżąca oświadczyła, że jest zgłoszona do operacji zastawki w mózgu. Posiada orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z 2010 r., w którym oznaczony jest stopień niepełnosprawności nr [...], jest to orzeczenie wydane na stałe. Podała, że kiedyś otrzymywała dodatek (mieszkaniowy), ale później jej odmawiali. Skarżąca wyjaśniła, że przedkładała orzeczenie o niepełnosprawności organowi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje: Na wstępie należy wyjaśnić, że zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 – j.t. ze zm.), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów, wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 – j.t. ze zm.) - dalej: "p.p.s.a.", sprawowana jest przez sądy administracyjne w oparciu o kryterium zgodności z prawem. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Stosownie natomiast do art. 135 p.p.s.a., sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Dokonując badania zgodności z prawem zaskarżonej decyzji Sąd doszedł do przekonania, że skarga jest zasadna. Jej przedmiotem jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] r., którą organ ten utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta S. z dnia [...] r., odmawiającą przyznania K. K. dodatku mieszkaniowego z tego względu, że zajmowany przez nią lokal mieszkalny nie spełnia warunków, o których mowa w art. 5 ust. 1 i 5 ustawy o dodatkach mieszkaniowych. Przepis ten stanowi, że normatywna powierzchnia użytkowa lokalu mieszkalnego lub budynku mieszkalnego, w którym znajduje się tylko jeden lokal mieszkalny (dom jednorodzinny), zwana dalej "normatywną powierzchnią", w przeliczeniu na liczbę członków gospodarstwa domowego nie może przekraczać: 1) 35 m2 - dla 1 osoby; 2) 40 m2 - dla 2 osób; 3) 45 m2 - dla 3 osób; 4) 55 m2 - dla 4 osób; 5) 65 m2 - dla 5 osób; 6) 70 m2 - dla 6 osób, a w razie zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym większej liczby osób dla każdej kolejnej osoby zwiększa się normatywną powierzchnię tego lokalu o 5 m2 (ust. 1). Dodatek mieszkaniowy przysługuje, gdy powierzchnia użytkowa lokalu mieszkalnego nie przekracza normatywnej powierzchni o więcej niż: 1) 30% albo 2) 50% pod warunkiem, że udział powierzchni pokoi i kuchni w powierzchni użytkowej tego lokalu nie przekracza 60% (ust. 2). Analiza uzasadnienia decyzji organu pierwszej instancji prowadzi do wniosku, że organ ten po stwierdzeniu, że powierzchnia lokalu Skarżącej przekracza powierzchnię normatywną, o której mowa w art. 5 ust. 1 u.d.m. zbadał jedynie, czy nie zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 5 ust. 5 pkt 1 u.d.m., nie ustalił natomiast, czy lokal nie spełnia warunków, o których mowa w pkt 2 tego przepisu. Uzasadnienie decyzji jest lakoniczne i nie zawiera elementów, o których mowa w art. 107 § 3 k.p.a. Organ naruszył również zasady postępowania, o których mowa w art. 9 i art. 11 k.p.a., bowiem nie wyjaśnił stronie w sposób wyczerpujący z jakich względów nie mógł uwzględnić jej żądania. Dwuzdaniowe uzasadnienie decyzji, w które nie zawiera opisu ustalonego w sprawie stanu faktycznego, ani odniesienia tych ustaleń do przepisów prawa nie spełnia wymogów stawianych uzasadnieniu decyzji administracyjnej. Ma to istotne znaczenie zwłaszcza w sytuacji, gdy wniosek strony postępowania administracyjnego o przyznanie świadczenia załatwiany jest odmownie. Rzeczą organu jest wówczas wyczerpujące uzasadnienie zajętego w sprawie stanowiska w taki sposób, aby był on zrozumiały dla strony i poddawał się kontroli. Organ drugiej instancji z kolei podjął próbę wyjaśnienia Skarżącej, iż nie spełnia przesłanek warunkujących przyznanie dodatku mieszkaniowego, jednak nie zwrócił uwagi na okoliczność, iż akta postępowania administracyjnego są niekompletne. Na karcie 16 znajduje się karta zasiłkowa dla świadczeń wypłaconych w okresie od 1 lutego 2017 r. do dnia 30 kwietnia 2017 r., z której wynika, że K. K. otrzymywała w tym okresie zasiłek pielęgnacyjny, co oznacza, że posiada orzeczenie o niepełnosprawności. Fakt ten potwierdziła sama Skarżąca na rozprawie podnosząc, że orzeczenie to przedkładała organowi. Dodatkowo Skarżąca wyjaśniła, że porusza się na wózku, czasami o kulach w zależności od samopoczucia. Dokumentu tego brak jest jednak w aktach sprawy, co oznacza, że postępowanie zostało przeprowadzone z naruszeniem art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Nie wyjaśniono bowiem wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności, które mogły mieć wpływ na rozstrzygnięcie. Od tego, czy Skarżąca posiada orzeczenie o niepełnosprawności i jak jest ono sformułowane uzależnione jest zastosowanie art. 5 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych. Zgodnie z treścią tego przepisu, normatywną powierzchnię powiększa się o 15 m2, jeżeli w lokalu mieszkalnym zamieszkuje osoba niepełnosprawna poruszająca się na wózku lub osoba niepełnosprawna, której niepełnosprawność wymaga zamieszkiwania w oddzielnym pokoju. O wymogu zamieszkiwania w oddzielnym pokoju orzekają powiatowe zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności, o których mowa w ustawie z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 2046 i 1948). Rzeczą organu było zatem ustalenie, czy zachodzą przesłanki do zastosowania cytowanego wyżej przepisu, a do tego niezbędna była analiza orzeczenia o niepełnosprawności Skarżącej, której organ nie mógł dokonać, skoro akta nie zawierają tego dokumentu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia przytoczyło co prawda treść art. 5 ust. 3 u.d.m. i dokonało jego wykładni, powołując się przy tym na orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 grudnia 2006 r., wydane w sprawie o sygn. akt I OSK 565/06, jednak wobec faktu, iż akta sprawy nie zawierają pełnego materiału dowodowego w tym zakresie, wywód dotyczący zaistnienia przesłanek, o których mowa we wskazanym przepisie ma charakter wyłącznie teoretyczny. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy obowiązkiem organu będzie zatem włączenie do akt sprawy orzeczenia o niepełnosprawności K. K., a następnie dokonanie oceny sytuacji skarżącej z uwzględnieniem wniosków płynących z analizy tego dokumentu. Wydana w sprawie decyzja powinna spełniać wymogi, o których mowa w art. 107 k.p.a., w szczególności zawierać szczegółowe, poddające się kontroli uzasadnienie. Z tych wszystkich względów, uznając, że zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca naruszają prawo w stopniu powodującym konieczność ich wyeliminowania z obrotu prawnego Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 p.p.s.a. orzekł o ich uchyleniu.