II SA/Sz 1011/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Mysiak, Sędziowie Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj (spr.), Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz, Protokolant starszy sekretarz sądowy Anita Jałoszyńska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 26 października 2017 r. sprawy ze skargi A. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia [...] r. nr [...]. Decyzją z dnia [...] r. nr [...], wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta K. w oparciu o przepis art. 61 ust. 1, ust. 2 pkt 2 i art. 107 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2016 r., poz. 930 ze zm.), ustalono A. W. od maja 2017 r. opłatę za pobyt T. W. – M. w Domu Pomocy Społecznej w K. w wysokości [...] zł miesięcznie. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazano, że postępowanie w sprawie ustalenia wysokości opłaty za pobyt T. W. – M. w Domu Pomocy Społecznej zostało wszczęte z urzędu w dniu 26 kwietnia 2017 r. W trakcie prowadzonego postępowania, na podstawie posiadanej w aktach sprawy dokumentacji ustalono, że zgodnie z zawartą w dniu 23 sierpnia 2016 r. umową skarżący zobowiązał się do ponoszenia od dania [...] r. odpłatności za pobyt swojej matki w DPS w wysokości [...] zł miesięcznie. W związku ze wzrostem średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca w DPS w K. w 2017 r., MOPR wystosował do wymienionego pismo wraz z aneksem proponowanego wzrostu wnoszonej przez niego opłaty. W dniu 3 kwietnia 2017 r. wpłynęło pismo skarżącego, w którym odmówił on podpisania aneksu. Do pisma dołączył wyjaśnienia dotyczące braku zgody na zwiększenie kwoty płatności, kopię aktu notarialnego z dnia 21 marca 2017 r. w sprawie wprowadzenia w jego małżeństwie ustroju rozdzielności majątkowej, kopię aktu notarialnego z dnia 22 marca 2017 r. w sprawie ustalenia skarżącemu świadczeń alimentacyjnych w wysokości [...] zł na rzecz żony A. W., niepodpisane egzemplarze aneksu do umowy o ponoszeniu odpłatności i aneksu do umowy poręczenia, przygotowanie do rezonansu magnetycznego, wystawione przez pracownię diagnostyki obrazowej w K., kopię aktu notarialnego z dnia 12 lipca 2016 r. w sprawie sprzedaży lokalu mieszkalnego należącego do siostrzeńca skarżącego. Organ stwierdził, że w związku z odmową podpisania aneksu umowa o ponoszeniu opłaty za pobyt matki skarżącego w DPS uległa wygaśnięciu. Wraz z zawiadomieniem o wszczętym postępowaniu, skarżący był proszony o nawiązanie kontaktu z pracownikiem socjalnym MOPR w celu przeprowadzenia z nim wywiadu środowiskowego. Skarżący w dniu 8 maja 2017 r. zgłosił się do wspomnianego pracownika, ale nie wyraził zgody na wywiad środowiskowy pod kątem aktualizacji sytuacji rodzinnej i dochodowej. Brak wywiadu skutkuje podjęciem decyzji na podstawie zgromadzonej dokumentacji oraz domniemania posiadania "zasobów i możliwości". Na podstawie ostatniego posiadanego w aktach sprawy wywiadu środowiskowego przeprowadzonego ze stroną w dniu 26 września 2016 r. stwierdzono, że skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną A. W.. Łączny dochód w rodzinie wynosił [...] zł czyli [...] zł na osobę i przekraczał o [...] zł 300 % kryterium dochodowego, o którym mowa w art. 61 ust. 2 pkt 2 b ustawy o pomocy społecznej (1.542,00 zł). Podczas prowadzonego obecnie wywiadu skarżący nie złożył oświadczenia, czy nadal prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną. Fakt ustalenia rozdzielności majątkowej i świadczone przez niego na rzecz żony alimenty nie wykluczają trwania małżeństwa we wspólnym gospodarstwie domowym w rozumieniu przepisów ustawy o pomocy społecznej. Wobec braku zgody na aktualizację danych sytuacji rodzinnej i dochodowej skarżącego, organ wydając decyzję wziął pod uwagę jego możliwości finansowe w okresie, gdy był on związany umową o ponoszeniu odpłatności za pobyt matki w DPS. Od sierpnia 2016 r. do kwietnia 2017 r. wnosił on opłatę [...] zł miesięcznie. Zdaniem organu, dokumentacja zebrana w sprawie pozwala domniemywać, że strona posiada możliwości pokrywania kosztów pobytu matki w placówce we wskazanej wyżej wysokości. Od powyższej decyzji A. W. złożył odwołanie, w którym wskazał, że nie wyraził zgody na podpisanie umowy odpłatności za pobyt matki w DPS w K. w tak wysokiej sumie jaką jest kwota [...]zł i w formie aneksu. Próba nakłonienia go do podpisania aneksu a nie nowej umowy jest podstępnym działaniem na jego szkodę, którego skutki mogła ponieść jego żona. W rezultacie takiego podstępnego działania, jego żona zażądała sporządzenia umowy majątkowej małżeńskiej, której treść zawarta jest w akcie notarialnym z dnia 21 marca 2017 r. Następnie sporządzono umowę o ustalenie świadczeń alimentacyjnych na rzecz żony A. W. aktem notarialnym z dnia 22 marca 2017 r. Przepisy prawa zawarte w obu wymienionych aktach są przestrzegane przez obie strony umów, zwłaszcza w zakresie prowadzenia osobnej kuchni. Skarżący podniósł, że w dniu 2 maja 2017 r. stawił się w siedzibie MOPR, jednak pracownica J. D. nie przeprowadziła z nim wywiadu środowiskowego, tłumacząc, że lepiej zrobi to M. K. po powrocie z urlopu. Strona złożyła w tym dniu wszelkie dokumenty niezbędne do wywiadu. W dniu 8 maja 2017 r. skarżący poszedł do MOPR w K. do M. K. i poinformował ją, że do kompletu dokumentów brakuje mu jeszcze decyzji MSWiA na rok 2017. Dokument ten skarżący odebrał ze skrzynki pocztowej dopiero w dniu 27 maja 2017 r. Zaznaczył, że wymieniona pracownica MOPR otrzymała komplet dokumentów bez jego zbędnej zwłoki, a ponadto została przez niego "zaproszona do mieszkania – służbowo". Skarżący stanowczo zaprzeczył, że nie wyraził zgody na wywiad środowiskowy. Pod nieobecność M. K., jej koleżanka J. D. wywiadu nie zrealizowała pomimo, że w terminie 2 maja 2017 r. był on przygotowany do takiej czynności. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. po rozpatrzeniu odwołania, decyzją nr [...], wydaną w dniu [...] r., w oparciu o przepis art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 61 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Kolegium wyjaśniło, że w niniejszej sprawie mamy do czynienia z sytuacją zaniechania przedłużenia umowy przez osobę zobowiązaną, a zatem zachodziła konieczność wydania nowej decyzji administracyjnej. Prezydent Miasta K. zarządzeniem z dnia 15 lutego 2017 r. w sprawie ustalenia na rok 2017 średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca w Domu Pomocy Społecznej w K., ogłoszonym w Dzienniku Urzędowym Województwa Zachodniopomorskiego w dniu 17 lutego 2017 r., ustalił średni miesięczny koszt utrzymania mieszkańca DPS w wysokości [...] zł. Ogłoszenie stanowi podstawę do ustalenia odpłatności za pobyt w DPS od następnego miesiąca przypadającego po miesiącu, w którym zostało opublikowane. Wzrost wnoszonej przez A. W. opłaty nastąpił o [...] zł i został wyliczony w następujący sposób: [...] zł - [...] zł (70 % dochodu T. W. – M.) – [...] zł (umowy pozostałych zobowiązanych) = [...] zł. Organ podkreślił, że do przeprowadzenia wywiadu środowiskowego nie doszło. Z uwagi na brak współdziałania z organem nie było możliwe zbadanie sytuacji życiowej, zdrowotnej, osobistej odwołującego się. Organ pomocowy zatem we własnym zakresie mógł ustalić jedynie sytuację dochodową A. W., która kwalifikowała go do ponoszenia odpłatności za pobyt. Zdaniem organu, dochód w rodzinie skarżącego wynosi [...] zł miesięcznie, tj. [...] zł na osobę. Tym samym zarówno po wniesieniu opłaty jak i przed jej wniesieniem dochód na osobę jest wyższy niż [...] zł na osobę. W ocenie Kolegium, dla sprawy nie mają znaczenia takie okoliczności jak notarialne wprowadzenie od [...] r. ustroju rozdzielności majątkowej pomiędzy skarżącym i jego małżonką, jak również zawarcie umowy o ustalenie świadczeń alimentacyjnych na małżonkę w wysokości [...] zł. Jakkolwiek ani przepisy ustawy o pomocy społecznej ani ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy nie utożsamiają alimentów ze świadczeniem wynikającym z orzeczenia sądu, to jednak dla celów dowodowych niezbędnym jest wykazanie przez stronę powołującą się na fakt wydatkowania alimentów, stosownym wyrokiem sądu powszechnego lub ugody zawartej przed tym sądem. Brak było też przesłanek do ustalenia tej okoliczności dlatego, że ewentualne przekazywanie alimentów na rzecz utrzymania małżonki, zasilałoby wspólny budżet rodziny, którą odwołujący tworzy z żoną. Zgodnie z art. 6 pkt 14 ustawy o pomocy społecznej, za rodzinę uważa się osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku wspólnie zamieszkujące i gospodarujące. Natomiast za dochód rodziny uważa się zgodnie z art. 6 pkt 4 ustawy o pomocy społecznej sumę miesięcznych dochodów osób w rodzinie. Zatem oceniając sytuację faktyczną w niniejszej sprawie uznać należy, że A. i A. W. tworzą rodzinę w rozumieniu ustawy o pomocy społecznej, a dochód ich rodziny tworzy suma miesięcznych dochodów wszystkich osób w rodzinie. W skardze wniesionej na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, skarżący wskazał, że dotychczas płacona za pobyt jego mamy w DPS należność wynosiła [...] zł miesięcznie od sierpnia 2016 r. Taka suma jego zobowiązań była na granicy jego możliwości, natomiast dla jego żony, która była poręczycielem umów z MOPR, stanowiła niemożliwe do spłaty zobowiązanie w przypadku jego śmierci. Zaproponowana aneksem kwota [...]zł przekracza znacznie jego miesięczne możliwości finansowe. Skarżący jest inwalidą II grupy, jego żona ma 67 lat i podobnie jak on ponosi znaczące wydatki na leki i leczenie chorób przewlekłych. Skarżący wskazał, że organ oceniając jego zdolność płatniczą nie uwzględnił kosztów remontu budynku, w którym on zamieszkuje. Ponadto od 1 października 2017 r. nastąpi obniżenie wypłacanej mu emerytury, wobec czego nie może on aktualnie zawierać umów kredytowych ani żadnych innych zobowiązań finansowych długoterminowych. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. podtrzymało argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji i wniosło o oddalenie skargi jako bezzasadnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje: W myśl art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Nadto, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że Sąd bierze z urzędu pod uwagę wszelkie naruszenia prawa proceduralnego i materialnego niezależnie od treści podnoszonych w skardze zarzutów, jednakże w zakresie oceny legalności nie może wykraczać poza sprawę, która była lub winna być przedmiotem postępowania przed organami administracji publicznej i której dotyczy zaskarżone rozstrzygnięcie. Na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji, dokonana według wskazanego wyżej kryterium, doprowadziła do uznania, że decyzja ta, podobnie jak decyzja ją poprzedzająca naruszają prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie. Przedmiot sprawy objętej skargą dotyczy decyzji wydanej w sprawie ustalenia odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej. Zgodnie z art. 60 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2016 r., poz. 930 ze zm.), pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny do wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca, z zastrzeżeniem ust. 3. Z kolei w myśl art. 61 ust. 1 ww. ustawy, obowiązani do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej są w kolejności: 1) mieszkaniec domu, nie więcej jednak niż 70 % swojego dochodu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, nie więcej jednak niż 70 % tego dochodu, 2) małżonek, zstępni przed wstępnymi – zgodnie z umową zawartą w trybie art. 103 ust. 2: a) w przypadku osoby samotnie gospodarującej, jeżeli dochód jest wyższy niż 300 % kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, jednak kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300 % tego kryterium, b) w przypadku osoby w rodzinie, jeżeli posiadany dochód na osobę jest wyższy niż 300 % kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, z tym że kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300 % kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, 3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej - przy czym osoby i gmina określone w pkt 2 i 3 nie mają obowiązku wnoszenia opłat, jeżeli mieszkaniec domu ponosi pełną odpłatność. Kierując się normą prawa materialnego organ ocenia jakie fakty mają istotne znaczenie dla sprawy, czy wymagają one udowodnienia i jakie dowody dla udowodnienia tych faktów są potrzebne. Rozstrzygnięcie sprawy w postępowaniu administracyjnym musi być poprzedzone wyjaśnieniem stanu faktycznego sprawy, zgodnie z art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.), zwanej dalej: "k.p.a.", tj. wynikiem wszechstronnego zebrania oraz rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a.) oraz jego oceny (art. 80 k.p.a.), co powinno znaleźć wyraz w uzasadnieniu decyzji odpowiadającym wymogom art. 107 § 3 k.p.a. Zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania (art. 15 k.p.a.), powyższe wymogi procesowe dotyczą także organu odwoławczego, który obowiązany jest ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę rozstrzygniętą decyzją organu pierwszej instancji, w oparciu stan faktyczny i prawny istniejący w dacie rozpatrywania odwołania. W ocenie Sądu, powyższych wymogów organ odwoławczy rozpoznając niniejszą sprawę nie dochował. Organ I instancji decyzję o ustaleniu A. W. opłaty za pobyt T. W. – M. w Domu Pomocy Społecznej w K. wydał na podstawie zgromadzonej dokumentacji oraz "domniemania posiadania zasobów i możliwości"- uznając, że wymieniony nie wyraził zgody na wywiad środowiskowy pod kątem aktualizacji sytuacji rodzinnej i dochodowej. Z kolei Kolegium stwierdziło, że do przeprowadzenia wywiadu środowiskowego nie doszło, z uwagi na brak współdziałania z organem nie było możliwe zbadanie sytuacji życiowej, zdrowotnej i osobistej odwołującego. Organ pomocowy zatem we własnym zakresie mógł ustalić jedynie sytuację dochodową wymienionego, która kwalifikowała go do ponoszenia odpłatności za pobyt. Jak wynika zatem z powyższego, organy przyjmując, że skarżący nie wyraził zgody na aktualizację danych dotyczących jego sytuacji rodzinnej i dochodowej wzięły pod uwagę jego możliwości finansowe w okresie, gdy był on związany umową o ponoszeniu odpłatności za pobyt matki w Domu Pomocy Społecznej. Wskazana powyżej okoliczność odmowy przeprowadzenia wywiadu środowiskowego nie znajduje jednak jednoznacznego potwierdzenia w dokumentacji znajdującej się w aktach administracyjnych. Jednocześnie organ odwoławczy w żaden sposób nie ustosunkował się do zawartych w odwołaniu z dnia 4 czerwca 2017 r. twierdzeń skarżącego, że zgłosił się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w dniu 2 maja 2017 r. jednak pracownica M. K. przebywała wówczas na urlopie, zaś obecna wówczas J. D. nie przeprowadziła z nim wywiadu środowiskowego pomimo, że był przygotowany do takiej czynności, oświadczając, że "Pani K. wykona tę czynność lepiej". Skarżący zaprzeczył, by nie wyraził wówczas zgody na "wywiad środowiskowy pod kątem aktualizacji sytuacji rodzinnej i dochodowej". Pośrednio, potwierdzeniem okoliczności, że pracownica J. D. nie planowała przeprowadzenia takiego wywiadu jest treść sporządzonej przez nią notatki z dnia 2 maja 2017 r., w której wskazano, że skarżący "nie wyraził zgody na umówienie się na wywiad środowiskowy z pracownikiem socjalnym Panią H. K., która pełniła zastępstwo za pracownika socjalnego, Panią M. K.". Należy przy tym zaznaczyć, że z wystosowanego do skarżącego pisma z dnia 26 kwietnia 2017 r. wynika, że został on poinformowany o konieczności zgłoszenia się do pracownika socjalnego MOPR w terminie 10 dni od daty odbioru wspomnianego pisma w celu przeprowadzenia z nim aktualizacji wywiadu środowiskowego oraz ustalenia wysokości wnoszonej opłaty za pobyt matki w DPS. Z pisma tego w żadnym razie nie wynika zatem, że skarżący miał się stawić celem umówienia terminu przeprowadzenia wywiadu, lecz jednoznacznie wskazano w nim, że winien zgłosić się celem jego przeprowadzenia. Pomimo zachodzących niejasności co do przebiegu wizyty skarżącego w MOPR w dniu 2 maja 2017 r. organ odwoławczy nie uznał za stosowne podjęcia czynności niezbędnych do wyjaśnienia tych okoliczności. Podobne wątpliwości zachodzą w wypadku notatki sporządzonej przez pracownicę J. D. w dniu 8 maja 2017 r. Wskazano w niej bowiem, że A. W. stawił się w tym dniu w celu uzgodnienia terminu aktualizacji wywiadu środowiskowego oraz ustalenia wysokości wnoszonej opłaty za pobyt matki w DPS. Jednocześnie w dalszej części notatki podano, że wymieniony nie był zainteresowany ustaleniem terminu wywiadu. Także i w tym wypadku Kolegium nie poczyniło żadnych kroków celem wyjaśnienia zachodzących wątpliwości, uznając, że do przeprowadzenia wywiadu nie doszło z uwagi na brak współdziałania skarżącego z organem. Podkreślenia wymaga, że nieprzeprowadzenie wywiadu środowiskowego pomimo zmiany sytuacji rodzinnej i dochodowej skarżącego doprowadziło do poczynienia przez organy ustaleń, w oparciu o dostępne w aktach dokumenty bez pełnego uwzględnienia jego aktualnej sytuacji. Organ uznał za nieuzasadnione stanowisko odwołującego w zakresie w jakim powołuje się on na okoliczność, że zawarł z żoną A. W. umowę ustanawiającą rozdzielność majątkową i w związku z tym nie może zostać zobowiązany do ponoszenia kosztów odpłatności za pobyt matki w Domu Pomocy Społecznej. Uznał bowiem, że zgodnie z art. 6 pkt 14 ustawy o pomocy społecznej, za rodzinę uważa się osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie zamieszkujące i gospodarujące, zaś za dochód rodziny, zgodnie z treścią art. 6 pkt 4 wspomnianej ustawy sumę miesięcznych dochodów osób w rodzinie przy czym – zdaniem organu – małżonkowie nie tylko wspólnie zamieszkują ale i gospodarują. Powyższa okoliczność także nie została jednak wyjaśniona. Skarżący wskazuje, że nie prowadzi z żoną wspólnego gospodarstwa, zaś z uwagi na nieprzeprowadzenie wywiadu środowiskowego nie sposób odnieść się do takich stwierdzeń. Dodatkowo należy zaznaczyć, że skarżący w dniu 27 czerwca 2017 r., a zatem jeszcze przed wydaniem decyzji przez Kolegium przesłał do organu I instancji odpis decyzji [...], z którego wynika, że jego emerytura wynosząca dotychczas [...] zł została obniżona od dnia 1 października 2017 r. do kwoty [...]zł (po potrąceniu składki na ubezpieczenie zdrowotne i zaliczki na podatek dochodowy – [...] zł). W aktach administracyjnych brak jest jednak tego dokumentu (prawdopodobnie nie został przesłany do Kolegium) wobec czego organ nie odniósł się w żaden sposób także i do tej okoliczności. Mając na uwadze powyższe, należało uznać, że z powodu dostrzeżonych wyżej wad postępowania administracyjnego, w granicach badanej sprawy, dla końcowego wyniku jej rozpoznania, konieczne okazało się nie tylko uchylenie zaskarżonej decyzji, ale także uchylenie decyzji organu pierwszej instancji (art. 134 i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Ponownie rozpoznający sprawę organ winien uwzględnić przedstawioną w uzasadnieniu orzeczenia Sądu ocenę prawną oraz wskazania co do dalszego postępowania. W szczególności organ winien przeanalizować całość materiału dowodowego, którym dysponuje i rzetelnie ocenić jego wartość dowodową, w tym zwłaszcza co do ewentualnej odmowy przez skarżącego udziału w przeprowadzeniu wywiadu środowiskowego, a w zależności od poczynionych ustaleń także uzupełnić ten materiał w niezbędnym zakresie (w szczególności poprzez przeprowadzenie rzetelnego, pełnego wywiadu środowiskowego). Z tych względów, Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji.