II SA/Sz 1013/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie Monika Bieńkowska po rozpoznaniu w dniu 29 grudnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia p o s t a n a w i a: odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie S. z siedzibą w miejscowości N. złożyło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na opisaną w sentencji decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego uchylającą w całości decyzję organu I instancji i ustalającą środowiskowe uwarunkowania dla planowanego przedsięwzięcia polegającego na "Budowie instalacji do kompostowania odpadów na działce ewid. nr [...] obręb D., gmina M.". W odpowiedzi na wezwanie Sądu do uiszczenia wpisu w wysokości 200 zł, skarżące Stowarzyszenie złożyło na urzędowym formularzu PPPr wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podało, że jest stowarzyszeniem zwykłym zarejestrowanym w Starostwie Powiatowym w G., swoją działalność opiera na pracy społecznej jego członków, którzy nie uiszczają żadnych opłat ani składek członkowskich. Stowarzyszenie nie prowadzi żadnej działalności zarobkowej i nie osiąga żadnych zysków, celem jego działania jest poprawa jakości życia społeczeństwa. Stowarzyszenie nie posiada żadnego majątku ani środków finansowych. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, referendarz sądowy zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) zwanej dalej P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie prawnej a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej może nastąpić w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Zwolnienie od kosztów sądowych jest odstępstwem od ogólnej reguły ponoszenia przez strony kosztów postępowania samodzielnie (art. 199 P.p.s.a), a także wyrażonej w art. 84 Konstytucji RP zasady powszechnego i równego partycypowania w daninach publicznych, do których zalicza się wszelkie opłaty sądowe. Zarówno w doktrynie jak i orzecznictwie przyjmuje się, że osoba prawna lub inna jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej obowiązana jest wykazać nie tylko, że nie ma odpowiednich środków na poniesienie kosztów postępowania, ale także, że nie posiada ich chociaż podjęto wszelkie niezbędne działania zmierzające do ich pozyskania(por. postanowienia NSA : z dnia 23 stycznia 2009 r. sygn. akt II OZ 20/09, z dnia 26 stycznia 2009 r., sygn. akt II OZ 28/09). W niniejszej sprawie rozpoznanie skargi przez Sąd zależne jest od uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 200 zł. Przechodząc do oceny zasadności wniosku złożonego w niniejszej sprawie należy zwrócić uwagę, że wnioskujące Stowarzyszenie jest tzw. stowarzyszeniem zwykłym. Ta forma zrzeszenia – w porównaniu do stowarzyszenia podlegającego wpisowi do KRS – daje ograniczone możliwości realizacji celów określonych w regulaminie. Stosownie do art. 42 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach (Dz.U. z 2001 r. Nr 79, poz. 855 ze zm.) stowarzyszenie zwykłe nie może: powoływać terenowych jednostek organizacyjnych, łączyć się w związki stowarzyszeń, zrzeszać osób prawnych, prowadzić działalności gospodarczej, przyjmować darowizn, spadków i zapisów oraz otrzymywać dotacji, a także korzystać z ofiarności publicznej. Stowarzyszenie zwykle uzyskuje środki na swoją działalność ze składek członkowskich. Zgodnie z zapisami regulaminu przedłożonego do akt sprawy celem Stowarzyszenia jest wspieranie działań proekologicznych, kształtowanie krajobrazu, promowanie turystyki, działania kulturalne (pkt 8). Działalność Stowarzyszenia oparta jest na pracy społecznej jego członków (pkt 6). Z powyższego wynika zatem, że Stowarzyszenie nie posiada żadnego majątku, nie pobiera również składek członkowskich od swoich członków. W ocenie referendarza sądowego rozpoznającego wniosek wnioskujące Stowarzyszenie, chcąc realizować swą działalność w sposób określony w regulaminie, decydując się również na realizację swoich celów przed sądem – jak w niniejszej sprawie, powinno uwzględniać konieczność posiadania środków finansowych na prowadzenie spraw sądowych i zapewnić sobie odpowiednie środki pozwalające przynajmniej na pokrycie tych kosztów. Oczywistym jest bowiem, że postępowanie przed sądem wiąże się z koniecznością ponoszenia kosztów sądowych, co wymaga posiadania środków finansowych. Oparcie działalności Stowarzyszenia wyłącznie o pracę społeczną jego członków w istocie uniemożliwia pozyskanie potrzebnych środków finansowych na ten cel i tym samym realizację celów Stowarzyszenia w postępowaniach sądowych. Nie jest rolą Sądu wyręczanie Stowarzyszenia w określaniu konkretnych możliwości uzyskania środków finansowych na realizację jego celów. Przepisy ustawy o stowarzyszeniach w istotny sposób ograniczają możliwości pozyskiwania przez stowarzyszenie zwykłe środków finansowych na prowadzenie działalności, jednakże nie zostały one pozbawione całkowicie możliwości pozyskiwania środków finansowych na realizację swoich celów. Przepis art. 42 ust. 2 ustawy wprost przewiduje, że stowarzyszenie zwykłe uzyskuje środki na swoją działalność ze składek członkowskich. Jest to łatwo dostępny i zarazem jedyny możliwy w przypadku stowarzyszenia zwykłego, sposób pozyskania majątku. Z przedstawionego stanu faktycznego wynika, że Stowarzyszenie świadomie zaniechało jakiegokolwiek pozyskiwania środków na realizację celów określonych w regulaminie poprzez np. pobieranie składek członkowskich. Skoro zatem Stowarzyszenie dobrowolnie pozbawiło się możliwości pozyskania środków, z których mogłoby pokryć koszty postępowania, wniosek o przyznanie prawa pomocy nie jest usprawiedliwiony. Sam fakt, że Stowarzyszenie jest organizacją non profit, nie oznacza równocześnie, że podlega ono zwolnieniu od obowiązku zapewnienia środków na prowadzenie działalności regulaminowej. Brak zapewnienia w statucie (regulaminie) źródła dochodów, chociażby w oparciu o obowiązkowe składki członkowskie, nie może przemawiać za uprzywilejowanym traktowaniem Stowarzyszenia przy rozpatrywaniu jego wniosku o przyznanie prawa pomocy, z czego władze stowarzyszenia powinny zdawać sobie sprawę( postanowienia NSA z dnia 9 czerwca 2006 r., sygn.. akt II OZ 317/06, z dnia 31 marca 2008 r/, sygn. akt II OZ 263/08). Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że wnioskodawca nie wykazał obiektywnych okoliczności wskazujących, że zdobycie środków pieniężnych na opłacenie pełnych kosztów postępowania jest rzeczywiście niemożliwe. W oparciu o powyższe na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.