II SA/Sz 1015/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder,, Sędzia NSA Elżbieta Makowska, Protokolant starszy sekretarz sądowy Aneta Kukla, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 17 kwietnia 2014 r. sprawy ze skargi R. T. na decyzję Wojewody z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania I. oddala skargę, II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na rzecz adwokata M. G. kwotę [...] złotych zawierającą należny podatek od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Decyzją z dnia [...] Burmistrz Gminy i Miasta [...] działając na podstawie art. 104 K.p.a. oraz art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych orzekł o wymeldowaniu R.T. z miejsca pobytu stałego z miasta [...]. W uzasadnieniu decyzji, organ podał iż postępowanie wszczęto z urzędu z uwagi na fakt, iż budynek mieszkalny w którym jest zameldowany R.T. został rozebrany. W odwołaniu od decyzji organu I instancji, R.T. zarzucił naruszenie prawa materialnego i liczne błędy formalne. Poinformował, że w marcu 2010r. wyjechał do [...] celem podjęcia nauki i pracy, gdzie dopełnił ciążącego na nim obowiązku meldunkowego, gdyż dokonał zameldowania na pobyt czasowy trwający ponad 3 miesiące. Wskazał, że nie opuścił miejsca pobytu na stałe, bowiem zamierzał w nim przebywać. Zarzucił organowi gminy, że wyburzono budynek, w którym był zameldowany. Oświadczył, że do lutego 2013r. nie posiadał wiedzy, że jego mama otrzymała inny lokal zastępczy, gdyż nie miała ona obowiązku go o tym poinformować, natomiast o wyburzeniu budynku dowiedział się w styczniu 2013r. podczas wizyty u swojej córki. Wskazał, że dwa dni przed wszczęciem postępowania o wymeldowanie złożył wniosek przyznanie mieszkania zastępczego, natomiast organ I instancji w żaden sposób się do tego nie odniósł. Wojewoda decyzją z dnia [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. oraz art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych po rozpatrzeniu odwołania R.T., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. W świetle przepisu art. 10 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych zameldowanie w lokalu służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu osoby w tym lokalu. Organ wskazał, że faktem jest, iż R.T. nie mieszka w lokalu położonym przy ul. [...] i nie koncentruje w nim interesów życiowych. Taki stan rzeczy istniał już od dnia jego wyjazdu do Wrocławia, lecz bez wątpienia istnieje on od momentu wyburzenia budynku mieszkalnego, w którym znajdował się lokal oznaczony numerem [...]. Głównym najemcą tego lokalu była H.T. - matka skarżącego, która otrzymała propozycję zamieszkania w lokalu przy ul. [...]. Propozycję tę przyjęła i w dniu 28.10.2010 r. podpisała umowę najmu wskazanego lokalu. Uprawnionymi do zamieszkania wraz z nią w tym lokalu zostali: T.D., T.R. i T.K. W trakcie przeprowadzonej przez Policję kontroli meldunkowej, w oparciu o wyjaśnienia H.T. ustalono, że R.T. przebywa aktualnie we [...], gdzie jest zameldowany na pobyt czasowy w związku z kontynuowaniem nauki w szkole. Kiedy przyjeżdża do [...] to zatrzymuje się w lokalu przy ul. [...]. R.T. w piśmie z dnia 13.03.2013r. potwierdził, że uczy się we [...]. Jednocześnie wskazał, że zamierza powrócić do miejsca stałego zameldowania, choć zauważył, że budynek ten został zburzony. Z tego powodu wystąpił do gminy o przydzielenie mu innego lokalu. H.T. poinformowała organ, że gdy opuszczała lokal przy ul. [...], na przełomie października i listopada 2010r., to R.T. już tam nie mieszkał, wyjechał bowiem do szkoły we [...]. Jego rzeczy matka przewiozła do lokalu przy ul. [...]. H.T. oświadczyła, że od dnia opuszczenia miejsca stałego zameldowania R.T. nie przyjeżdżał do domu ani na wakacje, ani na święta, deklarował jedynie, że po zakończeniu szkoły powróci do jej mieszkania. W toku postępowania R.T. przedłożył zawiadomienie, że dokonał wymeldowania z pobytu czasowego we [...], albowiem ukończył już naukę. W ocenie organu R.T., dobrowolnie opuścił miejsce stałego pobytu, choć faktem jest, że wynikało to z podjęcia nauki we [...]. Jednocześnie trwale zerwał swoje więzi z dotychczasowym miejscem pobytu stałego, gdyż nie powracał tam nawet wówczas, gdy przebywał w [...]. Poza opuszczeniem lokalu przez R.T., zasadnicze znaczenie ma fakt zburzenia budynku, w którym mieścił się lokal oznaczony nr [...]. W wyniku wykwaterowania jego mieszkańców, główny najemca lokalu nr [...] H.T. otrzymała nowy lokal, gdzie uprawnionymi do zamieszkania zostały wszystkie osoby, które wraz z nią były zameldowane, w tym R.T. Organ wyjaśnił też, że zameldowanie odwołującego się we [...] na pobyt czasowy nie stanowi samodzielnej przesłanki, której zaistnienie pozbawia organ meldunkowy możliwości wymeldowania danej osoby z miejsca pobytu stałego. Organ podkreślił, że kwestie dotyczące opróżniania lokali i przydziału osobom fizycznym lokali komunalnych nie należą do kompetencji organów ewidencji ludności, gdyż wynikają one z przepisów prawa cywilnego, a obrony tych praw można dochodzić wyłącznie przed sądami cywilnymi. Nadto organ wskazał, że odwołujący może ubiegać się o stały bądź czasowy meldunek w miejscu aktualnego pobytu, będzie też mógł zameldować się w lokalu przy ul. [...], jeżeli tylko w nim zamieszka. R.T. zaskarżył opisaną decyzję organu odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego podnosząc, że przeniósł swoje centrum życiowe do [...] tylko na czas nauki i cały czas miał zamiar wrócić pod adres [...]. Wskazał, że gdy odwiedza matkę w lokalu przy ul. [...] to nie nocuje tam z powodu braku miejsca. W ocenie skarżącego bezprawne jest wyburzanie budynku z lokatorami. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwaną dalej "P.p.s.a.". Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowi przepis art. 15 ust. 2 powołanej ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. nr 139, poz. 93) zgodnie z którym organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Przez opuszczenie miejsca stałego pobytu w świetle przywołanego przepisu rozumie się dobrowolne zaniechanie dalszego zamieszkiwania w konkretnym lokalu. Jednak sformułowanie "dobrowolne" w rozumieniu przywołanego przepisu nie pokrywa się z potocznym rozumieniem tego słowa. Za dobrowolne opuszczenie lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy, uważa się przykładowo opuszczenie lokalu przez osobę, która została do tego zmuszona, ale w odpowiednim czasie nie podjęła skutecznych działań umożliwiających jej faktyczny powrót do tego lokalu (np. nie wystąpiła w odpowiednim czasie z pozwem o ochronę naruszonego posiadania), czy też osobę, która opuściła lokal z powodu wykonania wydanego wobec niej wyroku orzekającego eksmisję z tego lokalu. W przypadku gdy przestaje istnieć lokal czy budynek, w którym dana osoba była zameldowana, zamieszkiwanie w dotychczasowym miejscu pobytu nie jest możliwe i osoba taka musi przenieść się do innego lokum. Taką sytuację również należy uznać za dobrowolne opuszczenie lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy. Zameldowanie jest ściśle powiązane z konkretnym miejscem, w którym osoba zameldowana koncentruje w sposób faktyczny swe życiowe interesy. Sformułowanie zawarte w art. 15 ust. 2 ustawy - "miejsce pobytu" należy odnieść przede wszystkim do konkretnego miejsca - lokalu czy nieruchomości, a adres tego miejsca służy do skonkretyzowania i oznaczenia tego lokalu czy nieruchomości (por. wyrok WSA w Gdańsku z 31 maja 2012 r. sygn. akt III SA/Gd 231/12 publ. na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl ). Sprawa o wymeldowanie skarżącego z miejsca pobytu stałego przy ul. [...] dotyczy wymeldowania go z konkretnego budynku, w którym kiedyś skarżący zamieszkiwał, który opuścił na czas nauki udając się do [...]. Budynek ten obecnie nie istnieje - został rozebrany. Jest to okoliczność, która niewątpliwie ma decydujące znaczenie dla oceny sytuacji skarżącego w kwestii wymeldowania z miejsca pobytu stałego ze wskazanego wyżej lokalu. Stanu wyburzenia budynku nie kwestionuje sam skarżący. Bezspornym jest, że skarżący nie przebywa i nie może przebywać w lokalu, który nie istnieje. Rozebranie budynku, w którym skarżący był zameldowany na stałe, skutkuje koniecznością doprowadzenia ewidencji ludności do stanu zgodnego z rzeczywistością. Strona nie może być zameldowana w budynku, którego nie ma. Utrzymanie zameldowania w nieistniejącym budynku byłoby jak trafnie wskazał Wojewoda fikcją meldunkową. Wyjaśnić należy, że ewidencja ludności jest instytucją służącą odzwierciedleniu stanu faktycznego, dostarcza organom wiedzy o rzeczywistym miejscu pobytu obywatela i w żaden sposób nie wiąże się ze sferą praw do lokalu bądź zajmowanego pomieszczenia. Nieodłącznym elementem systemu ewidencji ludności jest mechanizm wymeldowania, tj. formalnego usuwania informacji o zameldowaniu, jeżeli informacja ta przestaje obrazować wynikający z uprzedniego zgłoszenia stan faktyczny. Ewidencja ludności służąca rejestrowaniu pobytu ma charakter wyłącznie porządkowy, co oznacza, że zameldowanie jak i wymeldowanie nie jest związane z rozstrzyganiem uprawnień do lokalu, ani tym samym prawa do przebywania w nim. Podniesione przez skarżącego kwestie związane z jego wnioskiem o przyznanie przez gminę lokalu zastępczego nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie, gdyż okoliczności faktyczne i prawne wskazują, że zostały spełnione przesłanki przewidziane w art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, obligujące organ do wymeldowania skarżącego z omawianego lokalu. W tym stanie rzeczy, ponieważ podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 P.p.s.a. O wynagrodzeniu adwokata orzeczono na podstawie art. 250 P.p.s.a. w zw. z § 19 pkt 1 i 2 w zw. z §18 ust. 1 pkt 1 c oraz § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).