II SA/Sz 1020/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alicja Polańska Sędziowie Sędzia WSA Bolesław Stachura Sędzia WSA Ewa Wojtysiak (spr.) po rozpoznaniu w Wydziale II w trybie uproszczonym w dniu [...] marca 2022 r. sprawy ze skargi D. C. na postanowienie Inne z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania oraz stwierdzenia niedopuszczalności odwołania oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] r., nr [...], Prezes Sądu Apelacyjnego [...], w wyniku rozpatrzenia odwołania D. C. z dnia [...] r. od decyzji Prezesa Sądu Okręgowego [...] z dnia [...] r., nr [...], stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania (pkt 1) oraz niedopuszczalność odwołania (pkt 2). Postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym sprawy. Decyzją z dnia [...] r. (nr [...]) Prezes Sądu Okręgowego [...]. odmówił D. C. (dalej: "Strona", "Wnioskodawca" lub "Skarżący") udostępnienia informacji publicznej. Decyzję tę Strona odebrała w dniu [...] r., co potwierdziła własnoręcznym podpisem. W dniu [...] r. do Prezesa Sądu Okręgowego [...] wpłynęło odwołanie Strony, datowane na dzień [...] r. Prezes Sądu Apelacyjnego (dalej: "Organ odwoławczy"), zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] r. orzekł jak na wstępie. Organ odwoławczy wskazał, że organ w pierwszej kolejności bada dopuszczalność odwołania, a dopiero po jego stwierdzeniu, rozpoznaje sprawę merytorycznie. Zdaniem Organu odwoławczego, w przedmiotowej sprawie pojawiła się wątpliwość, na którą zwrócił również uwagę Prezes Sądu Okręgowego [...]., czy odwołanie zostało wniesione w terminie. Decyzję Wnioskodawca odebrał w dniu [...] r., wobec czego termin do wniesienia odwołania upływał w dniu [...] r. Załączona do odwołania koperta wskazywała na datę nadania - [...] r. Wobec tego, że Wnioskodawca przebywa w Zakładzie Karnym [...] i przesyłka została nadana przez ten Zakład Karny, Prezes Sądu Apelacyjnego [...], w trybie art. 136 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 z późn. zm. – zwanej dalej "K.p.a."), zwrócił się do Dyrektora Zakładu Karnego [...] o wskazanie daty złożenia w administracji zakładu karnego odwołania, celem wysłania do Prezesa Sądu Okręgowego [...]. W odpowiedzi na ww. pismo, Dyrektor Zakładu Karnego [...] pismem z dnia [...] r. (nr [...]) poinformował, że przesyłka, w kopercie, która załączona była do odwołania, złożona została przez Stronę w administracji ZK [...] w dniu [...] r. Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 129 § 2 K.p.a., odwołanie od decyzji wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Powołując następnie treść art. 57 § 1 K.p.a. wskazującego, kiedy termin uważa się za zachowany, Organ odwoławczy wskazał, że odwołanie Strony wniesione zostało po upływie terminu do jego wniesienia. Decyzja Prezesa Sądu Okręgowego [...]. odebrana została bowiem przez Stronę w dniu [...] r., wobec czego 14-dniowy termin do wniesienia odwołania upływał w dniu [...] r.. Jak wynika z pisma Dyrektora Zakładu Karnego [...], koperta, w której przesłano odwołanie, złożona została w administracji Zakładu Karnego w dniu [...] r., a więc już po upływie terminu. Na powyższe postanowienie Skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W odpowiedzi na skargę, Prezes Sądu Apelacyjnego [...] wniósł o jej oddalenie. Organ podniósł dodatkowo, że wobec tego, iż Skarżący nie przedstawił jakichkolwiek argumentów, brak jest możliwości odniesienia się do nich. Pismem procesowym z dnia [...] r. ustanowiony z urzędu pełnomocnik Skarżącego, podtrzymał i poparł skargę z dnia [...] r. wywiedzioną bezpośrednio przez Skarżącego, wniósł o uchylenie postanowienia Prezesa Sądu Apelacyjnego [...] z dnia [...] r. i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, zaś w zakresie postępowania dowodowego wniósł o zobowiązanie Dyrektora Zakładu Karnego [...] o wskazanie, na podstawie jakiego dokumentu zostało ustalone, że Skarżący przekazał przesyłkę zawierającą odwołanie administracji Zakładu Karnego w dniu [...] r. (oświadczenie w piśmie z dnia [...] r.) oraz o przekazanie odpisu tego dokumentu do akt sprawy oraz o zasądzenie na kosztów pomocy prawnej udzielonej Skarżącemu z urzędu. Pełnomocnik Skarżącego wskazał, że po zapoznaniu się z aktami sprawy popiera wywiedzioną skargę. Skarżący podtrzymał swoje stanowisko, że dopełnił wszelkich warunków formalnych składając odwołanie z dnia [...] r. Pełnomocnik Skarżącego dodał, że w aktach sprawy znajduje się jedynie oświadczenie Dyrektora Zakładu Karnego [...], że Skarżący nadał przesyłkę w dniu [...] r. W ocenie pełnomocnika, okoliczność ta powinna zostać ustalona na podstawie stosownego dokumentu urzędowego, stąd wniosek dowodowy. Rozpoznając sprawę w trybie uproszczonym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje. Skarga jest niezasadna, Sąd bowiem, w wyniku kontroli zaskarżonego postanowienia pod względem jego zgodności z prawem, nie stwierdził by Organ w niniejszej sprawie dopuścił się naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, czego dla uchylenia zaskarżonego aktu ustawodawca wymaga w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 - zwanej w skrócie "P.p.s.a."). Wobec tego Sąd nie miał usprawiedliwionych podstaw do uwzględnienia skargi i uchylenia zaskarżonego postanowienia. Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm. - dalej w skrócie "P.p.s.a."), zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie. Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie, a tym samym kontroli sądowej, jest postanowienie Prezesa Sądu Apelacyjnego [...] z dnia [...] r. stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezesa Sądu Okręgowego [...]. z dnia [...] r. nr [...] (pkt 1) oraz niedopuszczalność odwołania (pkt 2). W ocenie Sądu, zaskarżone postanowienie odpowiada obowiązującym przepisom prawa, zaś lakoniczny zarzut skargi co do niezgodności zaskarżonego postanowienia z prawem nie może odnieść skutku. Podstawą prawną zaskarżonego postanowienia jest przepis art. 134 K.p.a., zgodnie z którym, organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Powołany wyżej przepis art. 134 K.p.a. nakłada na organy administracji obowiązek przeprowadzenia kontroli wniesionego środka odwoławczego pod względem formalnym, tj. sprawdzenia, czy środek zaskarżenia jest dopuszczalny i czy został złożony w przepisanym prawem terminie. W orzecznictwie sądów administracyjnych dominuje ugruntowany pogląd, że uchybienie terminowi jest okolicznością obiektywną i w razie jej stwierdzenia organ odwoławczy nie ma innej możliwości niż wydanie postanowienia o uchybieniu terminowi, przewidzianego w art. 134 k.p.a. Stwierdzenie uchybienia terminowi do wniesienia odwołania nie jest zależne od swobodnego uznania organu, lecz wynika z bezwzględnie obowiązującej normy prawnej (por. wyrok WSA w Kielcach z dnia 14 marca 2019 r., sygn. akt I SA/Ke 40/19, Lex nr 2636082). Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy Sąd stwierdził, że z akt administracyjnych nadesłanych przez Organ wprost wynika, że doręczenie decyzji organu I instancji nastąpiło do rąk adresata – Skarżącego D. C. w dniu [...] r. (zwrotne potwierdzenie odbioru w aktach sprawy organu I Instancji, karta bez numeru). W tych samych aktach sprawy znajduje się kserokopia koperty, w której nadane zostało odwołanie (pod nazwą "skarga"), opatrzona pieczęcią Zakładu Karnego [...], gdzie jako nadawca wskazany został D. C. (tył koperty). Pod danymi osobowymi i adresowym nadawcy, znajduje się (częściowo nieczytelna) pieczęć Zakładu Karnego [...], z wyraźną datą wpływu korespondencji: [...] r. Zgodnie z art. 129 § 1 i § 2 K.p.a., odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję. Odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Zgodnie natomiast z art. 57 § 5 pkt 6 K.p.a., termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało złożone przez osobę pozbawioną wolności w administracji zakładu karnego. Oznacza to, że termin do wniesienia odwołania upływał w dniu [...] r., natomiast załączona do odwołania koperta wskazywała na datę nadania: [...] r. Z uwagi na fakt, że Skarżący przebywa w Zakładzie Karnym [...] i przesyłka została nadana przez ten Zakład Karny, Prezes Sądu Apelacyjnego [...], w trybie art. 136 § 1 k.p.a. zwrócił się do Dyrektora Zakładu Karnego [...] o wskazanie daty złożenia w administracji Zakładu Karnego odwołania celem wysłania do Prezesa Sądu Okręgowego [...]. W odpowiedzi na powyższe pismo, Dyrektor Zakładu Karnego [...] pismem z dnia [...] r. (nr [...]) poinformował, że przesyłka w kopercie, której kopię załączono do pisma Prezes Sądu Apelacyjnego, została przez osadzonego przekazana administracji Zakładu Karnego [...] do wysłania w dniu [...] r. Powyższe okoliczności, zdaniem Sądu, potwierdza - o czym wskazano już wyżej - znajdująca się na przedłożonej kserokopii koperty, pod danymi osobowymi i adresowym nadawcy, choć częściowo nieczytelna - pieczęć Zakładu Karnego [...] z czytelną datą wpływu korespondencji: [...] r. Odwołanie złożone zostało zatem z uchybieniem terminu. Organ odwoławczy wszystkie te okoliczności uwzględnił i dokonał prawidłowej oceny. Organ odwoławczy, po wpływie odwołania, w pierwszej kolejności jest zobowiązany do zbadania dopuszczalności odwołania, terminu jego wniesienia oraz warunków formalnych jego sporządzenia. Nie budzi przy tym wątpliwości, że rozpatrzenie odwołania wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony, stanowi rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. Oznacza to bowiem niedopuszczalną weryfikację w postępowaniu odwoławczym decyzji ostatecznej, korzystającej z cech trwałości, o jakiej mowa w art. 16 § 1 K.p.a. Odnosząc się natomiast do złożonego przez stronę skarżącą wniosku dowodowego, należy w pierwszym rzędzie zauważyć, że zgodnie z art. 106 § 3 P.p.s.a., sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym prezentowany jest pogląd, który Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela, że istotne wątpliwości, o których mowa w art. 106 § 3 P.p.s.a., winny być związane z oceną, czy zaskarżony akt jest zgodny z prawem, nie zaś z ustalaniem na nowo stanu faktycznego. O takich wątpliwościach można mówić, gdy istotne dla sprawy elementy stanu faktycznego pozostają niewyjaśnione, są sporne, przy czym dopuszczenie nowego dowodu jest uprawnieniem, a nie obowiązkiem sądu (por. wyrok NSA z dnia 04 marca 2020 r., sygn. akt II FSK 958/18, publ.: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, www.orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: CBOSA). Wszelkie kwestie związane z prawidłowym ustaleniem stanu faktycznego, muszą być dokonane w postępowaniu administracyjnym i co ważne, istotny jest stan faktyczny na moment wydania zaskarżonego aktu. Możliwość przeprowadzenia uzupełniających dowodów w postępowaniu sądowoadministracyjnym należy ograniczyć do sytuacji wystąpienia uzasadnionych wątpliwości związanych z oceną, czy zaskarżony akt jest zgodny z prawem, nie natomiast do sytuacji wystąpienia istotnych wątpliwości związanych z ustaleniem zaistniałego w sprawie stanu faktycznego (por. wyrok NSA z dnia 27 lutego 2019 r., sygn. akt I OSK 699/17, publ. CBOSA). W orzecznictwie Naczelnego Sadu Administracyjnego, na tle art. 106 § 3 P.p.s.a., zauważa się ponadto, że posłużenie się w analizowanym przepisie stwierdzeniem "sąd może" wyraźnie wskazuje na uprawnienie sądu, a nie jego obowiązek. Przepis ten wprowadza odstępstwo od zasady orzekania przez wojewódzki sąd administracyjny na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 zd. pierwsze P.p.s.a.), a więc na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego przez organy administracji publicznej w toku całego postępowania toczącego się przed tymi organami. W perspektywie tego NSA uznał, że nieprzeprowadzenie dowodu z dokumentu, tak jak wskazuje art. 106 § 3 P.p.s.a., nie może być oceniane jako naruszenie prawa procesowego i to naruszenie, mające istotny wpływ na wynik sprawy (por. wyrok NSA z dnia 30 lipca 2020 r., sygn. akt I FSK 42/20, publ. CBOSA - wraz z powołanym tam orzecznictwem). Z przedstawionych wyżej powodów Sąd nie uwzględnił zawartego w piśmie procesowym z dnia [...] r. wniosku dowodowego o zobowiązanie Dyrektora Zakładu Karnego [...] o wskazanie, na podstawie jakiego dokumentu zostało ustalone, że Skarżący przekazał przesyłkę zawierającą odwołanie administracji Zakładu Karnego w dniu [...] r., uznając, że jest to okoliczność dostatecznie wyjaśniona i poparta wiarygodnymi dokumentami znajdującymi się w aktach sprawy. W tym stanie sprawy Sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienie nie narusza przepisów prawa w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, i działając na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzekł o oddaleniu skargi jako nieuzasadnionej.